De Kameleon blijft favoriet!

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642131

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

De sterke smid nam de straalpijp en greep een van de grootste boosdoeners. (blz. 99)

Hoofdstuk 1
De smederij heeft veel klanten

In de smederij van Klinkhamer maakten Hielke en Sietse, de tweeling van de smid, het vuur aan voor hun vader. Maar de schoorsteen bleek niet te willen trekken. De rook steeg normaal omhoog in de grote kap boven de smidse, maar golfde dan terug met sierlijke dikke krullen, die zich in de werkplaats verspreidden. In een ommezien hing er een dikke rookwalm in de smederij, tot grote ergernis van Klinkhamer.

‘Wat drommel!’ bulderde hij, ‘wat hebben jullie nu weer klaargespeeld? Nog even en ik ben een gerookte paling!’

‘Wij kunnen er niets aan doen,’ riep Hielke, ‘het vuur brandt helder, maar de rook wil niet weg!’

‘De schoorsteen is verstopt,’ zei Sietse.

‘Dat bestaat niet,’ zei Klinkhamer, ‘er kan wel een wintervarken in hangen en dan is hij nog niet verstopt!’

Maar Sietse ging voor de zekerheid even buiten kijken of de schoorsteen wel rookte. Er kwam geen sliertje uit! Wel vlogen twee zwarte kraaien onrustig over het dak.

‘Ik weet het,’ riep Sietse, ‘er zit een kraaienest in!’

‘Ik geloof er niets van,’ zei Klinkhamer, en om zich te overtuigen, nam hij een lange staaf en stak die in de rookkap omhoog. En kijk: onverwacht kwam er een kraaienest naar beneden. Klinkhamer kreeg het grootste deel van de takjes en het stro op zijn hoofd. Doordat het rookkanaal flink beroet was, werd Klinkhamer tamelijk vuil. Hij leek dan ook wel een zwarte Piet. Toen hij zijn hoofd terugtrok, proestten zijn zoons het uit van het lachen.

‘Toe maar,’ zei Klinkhamer, ‘het is fraai om je vader zo uit te lachen.’

‘Maar ik heb u toch gewaarschuwd?’ zei Sietse.

Moeder Klinkhamer, die de jongens hoorde lachen, kwam even een kijkje in de werkplaats nemen. Maar toen zij ontdekte hoe zwart haar man eruitzag, riep zij: ‘Wat is hier aan de hand? Man, man, wat zie je eruit! Hoe komt dat?’

‘Vader kroop even in de schoorsteen om te kijken wat voor weer het is,’ zei de ondeugende Sietse. ‘En, vader, wat voor weer is het?’

Klinkhamer maakte er nu ook maar een grapje van en zei: ‘Wel, jongens, het is buiten kouder dan op het dak!’

‘Naar zulke onzin luister ik niet langer,’ zei moeder Klinkhamer, ‘maar je moet je eerst gaan wassen, vader. Ik zou mij geen raad weten als iemand je zo zag!’

Deze waarschuwing kwam evenwel te laat, want Gerben, de knecht van boer Jellema, verscheen in de deuropening. Voor zijn ene oog had hij een verband van watten met een pleister. ‘Zie ik dat goed met mijn ene oog?’ riep hij, ‘bent u die zwarte kerel, Klinkhamer?’

‘Ik ben het zelf,’ zei Klinkhamer, ‘maar wat heb jij aan je oog?’

‘Ben je aan het vechten geweest, Gerben?’ vroegen de jongens.

‘Wel nee,’ zei Gerben, ‘ik heb er alleen maar een beetje stof in gekregen. De dokter heeft het oog eruit genomen en onder de kraan schoongespoeld. Morgen kan ik het terughalen. Er zit nu een kurk in de oogholte, anders loopt het verstand eruit!’

‘Dat kan niet,’ zei Sietse, ‘want jij hebt nog nooit verstand gehad!’

‘Het is dat ik voorzichtig moet zijn,’ zei Gerben. ‘Met één oog kun je niet zo goed zien, maar anders zou ik je nu gelijk een pak slaag geven, Sietse!’

‘Heb je een boodschap, Gerben?’ vroeg Klinkhamer.

‘Wel nee,’ zei Gerben, ‘ik kom enkel even binnenwippen omdat ik hier zoveel rook zag. Ik dacht, misschien moet ik als brandweerman assistentie verlenen.’

‘Heel goed, Gerben,’ zei Klinkhamer, die bevelvoerder van de brandweer was, ‘dus kan ik mij wel even gaan wassen?’

‘Maar natuurlijk, gaat uw gang,’ zei Gerben. En nadat Klinkhamer het huis was binnengegaan, vroeg Gerben: ‘Wat was hier nu precies aan de hand, jongens?’

‘Er zat een kraaienest in de schoorsteen,’ zei Hielke.

‘Vader heeft het eruit gepord!’

‘Dat is dan heel jammer,’ zei Gerben, ‘want jullie hadden anders jonge kraaien kunnen vangen.’

‘Wat heb je daaraan?’ zei Sietse, ‘ik laat ze liever vliegen.’

‘Maar als ik je vertel wat ik allemaal met een tamme kraai beleefd heb,’ zei Gerben, ‘zul je er wel anders over praten. Het waren leuke dingen, nou ja, ook weleens niet zo leuke, dat geef ik toe. Want Jolle, zo heette hij, was een schrandere rakker. Op een dag had ik achter het huis een rij koolplanten gezet. Ik had ze keurig recht langs een lijntje geplant. Jolle zat er rustig bij te kijken, toen ik even in huis ging om mijn pijp te stoppen. Het was nog geen minuut later toen ik door het raam keek en zag hoe alle koolplanten er waren uitgerukt. En die aap van een Jolle zat mij gewoon uit te lachen. Kè, kè, kè, riep hij. Op een andere keer zat ik in huis te wachten op mijn vriend, totdat ik een fietsbel hoorde. Daar is mijn vriend, dacht ik. Maar niks, hoor, zit me die Jolle op mijn fiets aan de bel te trekken. En hij mij maar weer uitlachen met z'n kè, kè, kè! Maar hij ging graag met mij uit fietsen en zat dan op het stuur. Met zijn vleugels gaf hij dan de richting aan, ik behoefde alleen maar te zeggen: Jolle links of Jolle rechts, en dan wist hij precies welke vleugel hij moest uitsteken.’

‘Dat zal wel!’ riepen Hielke en Sietse spottend.

‘Het is echt waar,’ hield Gerben vol, ‘maar veldwachter Zwart nam het niet. Hij zei: van voren kunnen de mensen nu wel zien welke richting hij aanwijst, maar van achteren niet. En wat deed Jolle toen? Hij ging op mijn hoofd zitten en stak eerst de rechtervleugel uit en daarna de linker. Daarmee toonde hij hoe nu iedereen de richtingaanwijzing duidelijk kon zien. En hij maar weer lachen van kè, kè, kè! Toen kon Zwart, de zwartkijker, geen aanmerking meer maken. Slim, hè, van zo'n doodgewone kraai?’

‘Wat vertel jij daar over mij?’ klonk nu de stem van veldwachter Zwart, die ook in de smederij was gekomen, zonder dat Gerben en de jongens het hadden gezien.

‘Gerben had een kraai die bij het fietsen de richting aangaf,’ zei Hielke lachend. ‘Heeft u die ooit gezien?’

‘Hij is zelf een ouwe kraai,’ zei Zwart ontstemd. ‘En, broer, als jij weer gekke verhalen vertelt, laat jij mijn naam erbuiten, begrijp je dat?’

‘Het was maar een grapje,’ verontschuldigde Gerben zich.

‘Ik hou niet van jouw grapjes,’ zei Zwart bars.

Klinkhamer had zich gewassen en kwam terug. ‘Wat hoor ik, Zwart?’ vroeg hij. ‘Was Gerben weer bezig?’

‘Het had niets te betekenen, Klinkhamer,’ zei Gerben vlug, ‘ik zei alleen maar dat ik met mijn ene oog meer kan zien dan Zwart met zijn beide.’

‘Jij bent stapel!’ riep Zwart. ‘Jij praat wartaal! Hoe kan jij met één oog meer zien dan ik met twee?’

‘Wel,’ zei Gerben, ‘ik zie met mijn ene oog uw beide ogen, maar u ziet er bij mij maar één. Dus zie ik meer dan u. Ha, ha, ha, is die even goed?’

‘Lach jij mij uit?’ vroeg Zwart kwaad.

‘Wel nee,’ zei Gerben, ‘dat lijkt maar zo. Zo is mijn gezicht nu eenmaal!’ En dan verliet hij, nog luid lachend, de smederij.

‘Kè, kè, kè,’ zei Sietse.

‘Gerben is een grote kwajongen,’ vond Zwart.

‘Och, waarom?’ zei Klinkhamer, ‘hij houdt van een pleziertje en daar moet je in het leven nu eenmaal zelf voor zorgen, nietwaar?’

‘Meneer Zwart, weet u ook een middeltje om kraaien uit de schoorsteen te weren?’ vroeg Sietse.

‘Ja, dat is heel eenvoudig,’ zei Zwart. ‘Zet er een bordje bij, met verboden te nestelen erop!’

‘Ha,’ riep Hielke, ‘nu maakt u zelf ook grapjes!’

‘Natuurlijk,’ zei Zwart, ‘jullie vader zegt immers, wie plezier wil hebben, moet er zelf voor zorgen?’ En dan ging ook hij lachend de deur uit.

‘Die Zwart toch,’ zei Sietse.

‘Jullie zijn geen grapjes van hem gewend, hè?’ zei Klinkhamer, ‘maar Zwart is heus de kwaadste niet. Want, jongens, iemand die altijd kwaad is, kan niet leven!’

En met deze wijze opmerking vond Klinkhamer dat er genoeg gepraat was en hij ging weer aan het werk.

Hielke en Sietse besloten iets op het dak te maken, zodat de kraaien niet meer in de schoorsteen konden komen.

Bij de zaagmachine vonden zij enige dunne staven en ook een stuk buis in de vorm van een letter T. Met de boormachine boorden zij in het bovenste deel van de T enige gaten en staken daar de ijzeren staven door. Zo ontstond een soort rooster dat op een stuk pijp steunde. Met dit apparaat klommen onze vrienden op de smederij en bevestigden het aan de schoorsteen. Dat zou de kraaien wel afschrikken, dachten zij, en hiermee was de zaak dus geregeld. Maar dat het nog een andere wending kon nemen, wisten zij toen nog niet. Want toen de familie Klinkhamer aan tafel wilde gaan voor het middageten werd er gebeld.

‘Wie kan dat zijn?’ vroeg moeder.

‘Vast geen bekende,’ zei Hielke, ‘want die komen altijd achterom.’

Mevrouw Klinkhamer ging naar de gang en opende de voordeur. Meteen stapte er een meneer naar binnen die haar een papier voorhield.

‘Controledienst Luister- en Kijkgelden,’ zei hij en ging naar de kamerdeur. ‘Staat de radio hier binnen?’ vroeg hij.

‘Ja, maarre...’ zei mevrouw Klinkhamer een beetje overrompeld, omdat die man zomaar haar huis binnenliep.

‘Juist,’ zei de meneer en hij liep naar de woonkamer. ‘Goedemiddag,’ zei hij tegen Klinkhamer en de jongens, ‘ik kom voor controle. Aha, daar staat de radio. Mag ik even het betalingsbewijs van de omroepbijdrage zien?’

Mevrouw Klinkhamer zocht in de la van de kast en gaf het bewijs aan de controleur.

‘Het klopt,’ zei deze. ‘Heeft u nog meer radio's?’

‘Wel nee,’ zei Klinkhamer, ‘één zo'n ding maakt al herrie genoeg.’

‘En waar is uw televisie?’ vroeg de controleur.

‘Televisie?’ vroeg Klinkhamer lachend, ‘die heb ik niet. Ik kijk altijd naar buiten, naar de vogels!’

‘Maar u heeft toch televisie?’ vroeg de meneer.

‘Nee, hoor,’ zei Klinkhamer, ‘zoals ik u al zei, die heb ik niet.’

‘Ik waarschuw u als u de wet wilt ontduiken,’ zei de controleur nu onvriendelijk.

‘Wel verdraaid!’ riep Klinkhamer en hij sloeg met de vuist op tafel, zodat de koffie uit de kopjes spatte, ‘dat loopt hier maar binnen en wil mij dan de wet stellen in mijn eigen huis? Als ik zeg: ik heb geen televisie, dan heb ik geen televisie! Wat denkt u wel?’

‘En waarom heeft u dan een antenne op het dak?’ vroeg de controleur kwaad.

‘Als ik een antenne op het dak heb, moet u mij die eens wijzen,’ zei Klinkhamer.

‘Hij staat op de smederij,’ zei de meneer.

‘Op de smederij?’ riep Klinkhamer. ‘Wacht even! Wat hebben jullie aan de schoorsteen gefabriceerd, schavuiten?’ vroeg hij aan Hielke en Sietse.

‘Gewoon,’ zei Sietse, ‘een pijp met dwarsstaafjes om de kraaien te keren.’

‘Maar het is waar,’ zei Hielke, ‘het lijkt wel een beetje op een antenne!’

‘U hoort het, meneer,’ zei Klinkhamer, ‘die antenne is een kraaienverjager, dat is alles!’

‘Excuses, dan is het een misverstand,’ zei de controleur, ‘ik wens u verder smakelijk eten!’ En hij vertrok.

‘Tjonge,’ zei Klinkhamer ontstemd tegen zijn zoons, ‘jullie kunnen er wat van. Wie zet er nu een antenne op het dak als je geen televisie hebt? Vanwege die onzin moest ik mij warempel nog kwaad maken ook.’

‘Maar wij hebben het helemaal niet met opzet gedaan,’ zei Sietse, ‘het is de schuld van die kraaien.’

‘Als je maar weet,’ zei Klinkhamer, ‘dat dat ding ogenblikkelijk van het dak moet verdwijnen. Want denk erom, anders word ik weer kwaad en dan zijn de rapen nog niet gaar!’

‘Kom,’ zei moeder, ‘we praten er niet meer over. We gaan eten!’

Een halfuur later klommen Hielke en Sietse andermaal op het dak van de smederij en haalden hun kraaienverjager naar beneden.

‘Als er weer een nest komt,’ zei Sietse, ‘moet vader het maar weer op z'n hoofd krijgen. Als wij willen helpen, is het toch niet goed!’

‘Zo is het,’ zei Hielke, ‘wij hadden het goed uitgedokterd en nagefietst en nog is het niet goed. Wacht, daar komt Paulien!’

Buiten klonken slepende voetstappen en een meisje kwam de smederij binnen. Zij heette Paulien Wijnstra en zat op school in dezelfde klas als Hielke en Sietse.

‘Kunnen jullie mijn klomp maken?’ vroeg zij.

Van een van haar klompen was de kap stuk.

‘Ik weet het niet,’ zei Sietse, ‘de zaak is gesloten, Paulien. Vraag het maar aan vader.’

Klinkhamer, die even kwam controleren of zijn brave deugnieten de antenne reeds van de smederij hadden gehaald, zei vriendelijk: ‘Zo, jongedame, wat is er van je dienst?’

‘Mijn klomp is stuk, meneer Klinkhamer.’

‘O dat is geen ramp,’ zei Klinkhamer, ‘de jongens kunnen hem wel even maken.’

‘Maar voor dubbel geld,’ zei Sietse, ‘want het is na sluitingstijd.’

‘Ik heb maar een gulden,’ zei Paulien.

‘Wij rekenen het straks wel uit,’ zei Sietse, terwijl hij de klomp tussen de bankschroef klemde en met een zaag twee groeven over de kap maakte. Daarin trok hij ijzerdraad dat hij stevig vastspijkerde. Zo was de klomp weer heel en Paulien trok hem weer aan.

‘En wat kost het?’ vroeg zij.

‘Vader, hoeveel moet Paulien betalen?’ vroeg Sietse.

‘Tja,’ zei Klinkhamer quasi gewichtig, ‘dat hangt ervan af hoeveel draad jij gebruikt hebt.’

Sietse nam een duimstok en knielde voor Paulien op de grond om haar klomp te meten en zei: ‘Het is met elkaar negenendertig centimeter.’

‘Mooi,’ zei Klinkhamer, ‘je weet hoeveel honderd meter kost, reken nu maar uit hoeveel negenendertig centimeter kost.’

‘Verroest,’ zei Sietse.

‘Dat kan jij niet, hè?’ plaagde Paulien.

Sietse was aan het rekenen, zuchtte een paar keer diep en zei: ‘Het is wel erg duur geworden!’

Geschrokken vroeg Paulien: ‘Maar hoe duur is het dan?’

‘Laat je niet langer voor de mal houden, Paulien,’ zei Hielke lachend, ‘het kost niets!’

‘Dan hartelijk bedankt,’ zei Paulien en zij wilde de werkplaats verlaten.

‘Moet je naar huis lopen?’ vroeg Klinkhamer, ‘de jongens kunnen je wel met hun boot brengen.’

‘Wil jij wel met die rare boot van ons?’ vroeg Sietse.

‘Graag,’ zei Paulien. ‘Jullie Kameleon is toch beroemd?’

En dat was hij, hoewel het een lompe, ijzeren bak leek. Maar je kon er ontzettend hard mee varen, omdat er een sterke automotor in was gebouwd. Door de vele kleuren, waarmee de boot beschilderd was, had hij de naam Kameleon gekregen. Als je er vlak bij stond, leek de boot groen, maar ging je op een afstandje kijken, dan leek hij grijs en zo veranderde de kleur naarmate je dichterbij of verderaf stond. Een Kameleon is een hagedis, die van kleur kan veranderen, en zo was de naam van de boot dus heel toepasselijk.

Paulien werd nu door de jongens uitgenodigd om mee te gaan naar het boothuis dat aan de kant van de vaart achter de smederij was gebouwd. Hielke en Sietse, geholpen door hun vriendjes, hadden zelf een haventje gegraven en daar het boothuis overheen getimmerd.

Sietse opende een zijdeurtje en zei: ‘Kijk, Paulien, omdat jij een dame bent, mag jij het eerst instappen. Ga maar voorin!’

‘Moet ik m'n klompen uittrekken?’ vroeg Paulien. ‘De boot is zo mooi schoon!’

‘Ben je mal,’ zei Hielke, ‘wij houden onze klompen ook aan!’

Paulien ging aan boord en Hielke en Sietse stapten achterin. Hielke maakte de deur aan de kant van de vaart open en Sietse startte de motor door op een knop te drukken. Daarna voeren zij achteruit naar het midden van de vaart. Sietse schakelde de versnelling op vooruit en de Kameleon ging met een matig gangetje naar de brug, die daar vlak bij over de vaart lag. De brugwachter groette door zijn hand op te steken, welke groet Sietse op dezelfde manier beantwoordde. Op het water is het de gewoonte dat de man aan het roer altijd een groet brengt aan degene die hij passeert. De Kameleon gleed onder de brug door en toen lag een groot helder meer voor hen.

Sietse gaf nu meer gas en de Kameleon begon steeds sneller te varen. Daardoor kwam de voorsteven steeds hoger uit het water, totdat de boot zijn volle snelheid had bereikt. De motor ronkte krachtig en de schroef draaide zo snel, dat het water kolkte en bruiste van jewelste. Voor de boeg spoten twee hoge golven aan weerszijden uiteen.

Paulien vond het geweldig! ‘Tjonge,’ riep zij toen lachend, ‘wat gaat het hard!’

‘Kun jij wel zwemmen?’ vroeg Sietse.

‘Jawel,’ zei Paulien, ‘waarom vraag je dat?’

‘Omdat zo'n snelheid gevaarlijk is,’ zei Sietse. ‘Als wij op een wrak of een paal stoten, vliegt de zaak uit elkaar!’

‘Is het waar? Ga dan maar wat langzamer,’ zei Paulien.

‘Wel nee,’ zei Hielke, ‘Sietse zwamt maar wat. Hier zijn toch geen wrakken? En dan zou er nog niets gebeuren, want deze boot is onverwoestbaar. Toen wij er de eerste keer mee gingen varen, zijn wij per ongeluk tegen een tonnebaken gebotst, maar wij merkten het nauwelijks!’

‘Toch gaat het verschrikkelijk hard,’ zei Paulien, ‘want wij zijn nu al bij de Woudaap.’