De Kameleon viert feest

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642186

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Er kwam meteen een hoofd door de raamopening en klets, sloeg het water uit Sietse's emmer er tegenaan. (blz. 105)

Hoofdstuk I
Een spelletje met vreemde gevolgen

‘Jongens!’ zei Klinkhamer tegen zijn beide zoons, Hielke en Sietse. ‘Als jullie steeds benzine willen hebben voor jullie boot, moeten jullie daar ook maar iets voor doen! Ga dan eerst de smederij eens netjes opruimen!’

Dat wilden Hielke en Sietse met alle plezier doen en zij begonnen met het naar buiten brengen van verroeste kachelpijpen, oude fietsonderdelen, versleten hoefijzers en allerlei afval van staven en buizen.

Achter de smederij werd alles op een hoop geworpen, waar het op geregelde tijden werd weggehaald door de oudijzerkoopman.

De jongens werkten ijverig en het karweitje was dan ook spoedig klaar. Het laatste wat op de hoop werd geworpen, waren een paar versleten fietsbanden. De banden kwamen precies rond een omhoogstaande pijp terecht.

Dat bracht Sietse op het idee om met de banden te gaan ringgooien en op een afstand van vijf meter probeerde hij een band rond de pijp te werpen. Het lukte meteen bij de eerste worp en nu ging Sietse het vanaf een grotere afstand proberen.

Natuurlijk ging Hielke aan dat spelletje meedoen, maar het duurde niet lang, of Sietse vond het te tam worden. Wanneer je een band om de schoorsteen op de smederij kon werpen, zou dat een veel grotere prestatie zijn, vond hij.

‘Doe het niet,’ waarschuwde Hielke. ‘Als vader het ziet, is het fout.’

‘Welnee,’ zei Sietse, ‘het kan helemaal geen kwaad. Er wordt niets vernield. Let op! Daar gaat-ie! Een-twee-hup!’

Sietse slingerde de band omhoog, die zuiver gericht naar de schoorsteen zweefde.

‘Hij doet het!’ riep Sietse, maar hij had te vroeg gejuicht, want hoewel de band rakelings over de schoorsteen ging, bleef zij er niet om hangen maar verdween aan de andere kant van de smederij. En aan die kant was de straat.

De beide belhamels holden langs de werkplaats naar voren om te kijken waar de band gebleven was, maar wat zij toen zagen, deed hen van schrik als aan de grond genageld staan.

De band hing namelijk rond de lantaarn op de fiets van veldwachter Zwart die daar toevallig passeerde. Zwart sprong meteen van zijn rijwiel en riep hevig verontwaardigd:

‘Nu is de boot toch zeker wel aan, hè?! Wat zijn dat voor schandalige manieren om zomaar in het wilde weg fietsbanden over het dak te slingeren? Ik had mij wel een ongeluk kunnen vallen! Hebben jullie dan helemaal geen verstand? Zeg op! Wie heeft het gedaan?’

Klinkhamer, die de veldwachter zo bars tekeer hoorde gaan, kwam uit de smederij. Even keek hij verwonderd naar de band die nog aan de fiets van Zwart hing en begreep dan wat er gebeurd was.

‘Hebben die schavuiten daarmee gegooid?’ vroeg hij. ‘Maar dat wordt te gek! Kom hier deugnieten, dan zal ik jullie een passende beloning geven!’

Hielke en Sietse wisten drommels goed wat die beloning zou zijn en daarom bleven zij op een veilige afstand staan.

‘Maar wij deden het niet met opzet!’ zei Hielke, hoewel hij er persoonlijk part noch deel aan had.

‘Welnee!’ zei Sietse, ‘het ging per ongeluk! Ik wou de band om de schoorsteen gooien, maar het was net mis en toen vloog hij over het dak!’

‘Dus jij bent de dader?’ begreep Klinkhamer. ‘En sedert wanneer heb ik jou verzocht om een fietsband rond mijn schoorsteen te gooien? Waarvoor moest dat zo nodig? Vind jij de smederij anders niet mooi genoeg? Weet je wat jij bent? Een jongen zonder verantwoordelijkheidsgevoel!!’

‘Juist! Heel juist!’ zei Zwart, terwijl hij de band van de lantaarn nam. Op dat moment kwam Gerben, de knecht van boer Jellema, voorbij.

Hij zag aan de ernstige gezichten dat er iets niet in orde was en daarom stapte hij meteen van zijn rijwiel en vroeg: ‘Zijn hier moeilijkheden? Moet u een nieuwe fietsband kopen, Zwart?’

‘Bemoei jij je er alsjeblieft niet mee!’ zei Zwart, ‘want jij deugt ook lang niet!’

‘Hoe kunt u dát zeggen?!’ riep Gerben verontwaardigd. ‘Met mij is alles oké! Van de dokter mag ik buiten en ik mag alles eten!’

‘En wat heb jij Fritsje van mijn buren gisteren wijsgemaakt?’ vroeg Zwart lang niet vriendelijk.

‘Ikke?’ zei Gerben verbaasd. ‘Dat zou ik u niet kunnen vertellen!’

‘Jij hebt Fritsje verteld hoe hij veel vis kan vangen,’ zei Zwart.

‘Ooo, bedoelt u dat?’ riep Gerben nu lachend. ‘Ja, inderdaad! Ik heb hem aangeraden om balletjes te kneden van stroop, omdat de vissen daar dol op zijn.’

‘Juist!’ zei Zwart bars. ‘En om die idioterie kan ik niet lachen en de moeder van Fritsje nog minder, want de jongen heeft jouw raad letterlijk opgevolgd met als resultaat dat het tafelkleed vol stroop zat en totaal bedorven is.’

‘Is het waar?’ zei Gerben en hij keek wel een beetje beteuterd. ‘Dat had ik niet van Fritsje verwacht. Ik dacht dat hij wel begreep dat ik een grapje maakte. Hij is altijd zo'n bijdehand kereltje!’

‘Maar zulke dingen zegt men niet tegen een klein jongetje,’ zei Zwart. ‘Jij hebt ook geen verantwoordelijkheidsgevoel!’

‘Jij had wijzer moeten wezen, Gerben,’ zei Klinkhamer en dan wendde hij zich tot zijn zoons en riep: ‘En als jullie nog eenmaal het hart hebben om met fietsbanden over het dak van de smederij te gooien, dan ga ik ook gooien, dan gooi ik jullie de deur uit en komen jullie er nooit weer in! Begrepen?!’

Hielke en Sietse knikten instemmend. Zij hadden het begrepen.

Nog mopperend op die kwajongens die steeds maar last veroorzaakten, ging Klinkhamer de smederij weer in. Zwart keek de jongens nog eens heel streng aan en stapte dan op zijn fiets om zijn weg te vervolgen naar het grote meer dat vlak bij het dorp lag.

En dan vroeg Gerben heel nieuwsgierig: ‘Zeg jongens? Wat hadden jullie uitgehaald?’

‘Het was een ongelukje,’ zei Sietse. ‘Ik probeerde een fietsband om de schoorsteen te slingeren, maar het ding zeilde over het dak en kwam toen precies op de fietslantaarn van Zwart terecht.’

Dat vond Gerben prachtig en hij riep lachend: ‘Ik wou dat ik zo goed kon gooien, dan werd ik circusartiest! Toch heeft een neef van mij ook eens zo'n grap beleefd. Hij was mijnenveger...’

Hielke begon te lachen. ‘Mijnenveger?’ vroeg hij spottend. ‘Het is toch onbegonnen werk om een kolenmijn schoon te vegen?’

‘Welnee sufferd!’ zei Gerben. ‘Mijn neef was bij de marine. Hij diende op een mijnenveger. En hij was geweldig sterk! Ik heb van mijn leven nog nooit een man ontmoet die zó sterk was. Hij kon met zijn blote handen hars uit de dikste houten balken knijpen!!’

‘Dat is grote onzin!’ zei Sietse. ‘Jij staat weer te fantaseren als de beste!’

‘Nou ja,’ zei Gerben, ‘het is maar bij wijze van spreken, snap je? Ik wou maar even duidelijk maken hoe sterk hij wel was. Nou dan. Op een dag leggen zij met hun mijnenveger aan in een Schotse haven. Het was eb en dan staat het water in die haven zo laag dat de kade wel vijf meter hoger is dan het schip. Het werd dus een hele gooi om de zware tros, waarmee de schuit vastgelegd moest worden, op de kade te zwiepen. Daarvoor moest je een sterke kerel hebben en dus moest mijn neef dat doen. Om te voorkomen dat hij de hele tros zou wegslingeren, werd het ene eind eerst stevig om de bolders vastgelegd. En dan blies de bootsman op zijn fluitje en mijn neef maakte een paar reuzenzwaaien en wierp dan met alle kracht de tros omhoog. Maar wat er toen gebeurde is bijna niet te geloven. De zware tros trok het voorschip mee omhoog, zodat de boot rechtop tegen de kade kwam te staan. Alle hens naar voren, riep de kapitein en de hele bemanning klauterde tegen het voordek omhoog. Daardoor zakte het schip nog net op tijd weer recht want van achteren kwam er reeds water binnen.’

‘Ja ja,’ zei Sietse, ‘en toen moest jouw neef voor straf het binnengelopen water er met een theelepeltje uitscheppen?’

‘Hoe kom je aan die klinkklare onzin?’ vroeg Gerben. ‘Daar, is niets van waar! Integendeel! Mijn neef werd bevorderd tot officier zonder hoofd!’

Dat vond Hielke vermakelijk. Stel je voor een officier zonder hoofd.

‘Daar valt helemaal niet om te lachen,’ zei Gerben. ‘Dat is heel gewoon! Je hebt hoofdofficieren en gewone zonder hoofd ervoor.’ Hier werd het gesprek verstoord door de luid knetterende motor van een bakfiets.

‘Opzij!’ riep Gerben, ‘Meindert rijdt de smederij tegen de vlakte!’

Ouwe Meindert was de potten- en pannenbaas die met zijn bakfiets vol koopwaar langs de boerderijen trok en daarmee z'n kostje verdiende. De bakfiets met motor had Meindert cadeau gekregen, doordat Hielke en Sietse met hun vrienden er geld voor hadden ingezameld. Vroeger ging Meindert met een hondekar langs de huizen, maar Bello de hond werd te oud om te kunnen trekken en de kar was zo oud dat zij onderweg in elkaar zakte. Het zag er toen even donker uit voor Meindert, maar dank zij de jongens kreeg hij toen de motorbakfiets en daar was hij geweldig blij mee.

En zo kwam dan Meindert met zijn rijdende winkel naar de smederij, die hij natuurlijk niet platreed, zoals Gerben voorspelde, maar waar hij keurig voor stopte.

‘Hallo jongelui!’ zei Meindert opgewekt. ‘Mooi weertje vandaag, hè?’

‘Het is goed weer om een beetje uit toeren te gaan,’ zei Gerben. ‘Jij hebt een mooi leventje, Meindert!’

‘Nou nou,’ zei Meindert. ‘Het is niet alle dagen mooi weer. Maar ik mag niet mopperen. En jongens, ik kan jullie niet vaak genoeg vertellen wat voor een geweldig plezier ik van deze bakfiets heb. De motor loopt nog steeds als de beste. Ja ja, ik ben heel tevreden en vooral ook omdat Grietje overkomt!’

‘Grietje overkomt?’ vroeg Gerben. ‘Wie is Grietje?’

‘Mijn dochter!’ zei Meindert trots. ‘Zij is zestien jaar geleden naar Canada geëmigreerd en haar man heeft nu een eigen farm. Nou ja, die heeft hij nog maar een paar jaar, want eerst moesten hij en Grietje heel hard werken om aan de kost te komen. Maar daarmee hebben zij toch bereikt dat zij nu een eigen bedrijfje hebben. Het is niet groot, maar het gaat hen toch zo goed dat zij deze zomer een maand naar Nederland komen. Ja ja. Met het vliegtuig! En dan kunnen mijn vrouw en ik voor het eerst onze kleinkinderen zien. Een jongen en een meisje. John is twaalf jaar en Mary acht. Ja ja. Dat wordt me een gebeurtenis! En dat na zestien jaar! Ik moet het gauw even aan Klinkhamer vertellen!’

En Meindert verdween in de smederij.

‘Hij zal vanavond wel een uitgerafelde tong hebben,’ zei Gerben tegen de jongens. ‘Want onze Meindert gaat dat verhaal natuurlijk bij al zijn klanten vertellen!’

‘Maar,’ zei Hielke, ‘het is toch fijn als je na zestien jaar je dochter terugziet!?’

‘Natuurlijk!’ zei Gerben. ‘En als ik jullie was, zou ik alvast maar Engels gaan leren!’

‘Waarom?’ vroeg Sietse.

‘Omdat die jongen twaalf jaar is en dus met jullie in die beroemde Kameleon zal willen varen!’

‘Als hij dat wil,’ zei Sietse, ‘moet hij ónze taal leren en wij niet die van hem. Als wij naar een ander land gaan, moeten wij daar immers ook de taal van dat land spreken?’

‘Laat mij niet lachen,’ zei Gerben, ‘er is niet één buitenlander zo gek om Nederlands te gaan leren. Daarvoor is ons kikkerlandje veel te klein.’

‘Jij vergeet dat er in West-Indië ook Nederlands gesproken wordt,’ zei Hielke. ‘En in Indonesië zijn er nog heel wat mensen die onze taal kennen en dan nog in België, Noord-Frankrijk, Zuid-Afrika en misschien nog in veel meer landen.’

‘Het kan best waar zijn,’ zei Gerben, ‘maar gaan jullie toch maar Engels leren! Good-bye!’ En met die Engelse groet vertrok Gerben naar de boerderij van Jellema.

Hielke en Sietse keken hem na en dan kwam er een jongen van de kant van het dorp. Hij heette Louw Vrolijk en was de zoon van de kaasmaker die bij de boterfabriek woonde.

‘Hoi!’ zei Louw. ‘Daar was ikzelf! Wat zullen wij vandaag gaan doen?’

‘Ik weet het niet,’ zei Sietse.

‘Nee! Hij weet het niet!’ zei Hielke. ‘Die ezel heeft weer een stommiteit uitgehaald en nu kunnen wij geen benzine krijgen voor de boot!’

‘Wat heb je gedaan, Sietse?’ vroeg Louw.

‘Och niks,’ zei Sietse. ‘Ik wou een fietsband om de schoorsteen gooien, maar het ding vloog over het dak op de weg. En natuurlijk was Zwart daar. Je kunt nooit een leuk spelletje doen of Zwart komt het bederven en dan is het weer mis!’

‘Maar het was helemaal niet mis,’ zei Hielke, ‘want die band kwam precies om de fietslantaarn van Zwart te hangen. Hij leek wel een wielrenner met een lauwerkrans!’

‘Dat is machtig!’ vond Louw.

‘Maar vader was kwaad en nu durven wij geen benzine te vragen,’ zei Hielke.

‘Dan vraag ik het,’ zei Louw.

‘Nee!’ zei Sietse. ‘Het is mijn schuld en dus moet ik het gaan vragen. Zodra Meindert weg is, ga ik het doen!’

Zij bleven wachten totdat Meindert, nog glunderend van plezier, uit de smederij kwam en met zijn motorbakfiets verder reed, om het verhaal over zijn dochter bij een volgende klant te vertellen.

‘Dan ga ik nu maar,’ zei Sietse. ‘Of ik benzine krijg weet ik niet, maar een pak rammel zit er dik in, dat weet ik wel!’

Aarzelend ging Sietse de smederij binnen.

Hielke en Louw bleven in de deuropening staan kijken hoe het zou aflopen.

Klinkhamer was druk bezig bij de boormachine en stond met zijn rug naar de jongens gekeerd.

Sietse tikte hem op de schouder, waardoor Klinkhamer verbaasd omkeek.

‘Vader!’ zei Sietse. ‘Geeft u mij nu maar een pak slaag. Maar geeft u Hielke dan benzine, want hij heeft geen schuld, maar hij heeft wel de smederij opgeruimd!’

Klinkhamer schudde zijn hoofd.

‘Jongetje,’ zei hij, ‘nu jij zo vrijwillig om dat pak slaag komt, heeft het geen zin meer! Want bij iedere klap op je broek zul jij denken: dat is weer een liter benzine voor Hielke. Daarom zal ik de bestraffing uitstellen en noteren in het grote boek. Dan houd je het nog tegoed voor je verjaardag of zo! En neem nu een blik benzine en maak dat je wegkomt! Ik mocht nog eens van gedachten veranderen!’

‘Welbedankt vader!’ riep Sietse en met een blik benzine holden de jongens naar het boothuis achter de smederij. Daarin lag een lompe ijzeren motorboot die de naam ‘Kameleon’ droeg.

De benzine werd tot de laatste druppel in de tank gegoten en de Kameleon was weer vaarklaar.

Want er moet gevaren worden! Waarvoor heb je anders een boot?

Hoofdstuk II
De Kameleon helpt

Nadat de motor was gestart, stuurde Sietse de Kameleon het boothuis uit. Door een vaart voeren de jongens naar de brug, waar zij onderdoor gingen. Dan lag het grote meer voor hen.

Sietse gaf de motor meer gas waardoor de boot een flinke snelheid kreeg, zodat het water voor de boeg in twee golven naar weerskanten uiteenspatte. Achter de boot tekende een baan van schuim de weg die de Kameleon had afgelegd.

‘Het meer is nu veel mooier dan van de winter toen alles één grote sneeuw- en ijsvlakte was,’ zei Louw.

‘Maar het heeft ook in geen jaren zo streng gevroren,’ zei Hielke.

‘Een-twee-drie-vier... kijk,’ zei Sietse, ‘ik tel al weer zeven duikeendjes. Zij hebben de winter dus toch overleefd. Misschien hebben zij wel van ons brood gegeten.’

‘Ja ja,’ zei Hielke. ‘Wij hebben veel brood naar de vogels gebracht, anders waren ze allemaal verhongerd. Maar mijn spaarpot is helemaal leeg, ik heb al mijn geld uitgegeven voor voer!’

Dat hadden Louw en Sietse ook gedaan, want als je bij een barre ijsvlakte hongerige vogels in de sneeuw ziet zitten kleumen, moet je wel een onmens zijn als je die weerloze dieren niet wilt helpen.

Maar de winter lag gelukkig al weer vier maanden in het verleden en de natuur groeide en bloeide alsof er nimmer strenge vorst was geweest. Wilde eenden vlogen luid kwakend op uit de rietkraag langs de oever en boven de weilanden zongen de leeuweriken hun hoogste lied.

Kieviten en tureluurs vlogen af en aan of liepen tussen de grazende koeien op zoek naar voedsel. Zo heerste er in de natuur een gezellige drukte die iedereen blij stemde.

De jongens genoten volop van het varen met de Kameleon die door Sietse langs de linkeroever van het meer werd gestuurd.

Zo naderden zij de Woudaap. Dat is een grote windmolen die boven op de polderdijk stond en daarin woonde de familie Dijkstra, die een zoon had, genaamd Kees. En omdat Kees ook altijd graag met de Kameleon meeging, stuurde Sietse naar de Woudaap.

Toen de jongens dichterbij kwamen, zagen zij dat er gasten bij de molen waren. Dijkstra had, in samenwerking met de hotelhouder van het dorp, tafeltjes en stoelen rond de molen geplaatst en nu het zulk mooi weer was, zaten bij die tafeltjes veel gasten koffie, thee of limonade te drinken.

‘Kees zal wel niet meegaan,’ zei Louw. ‘Hij moet natuurlijk helpen de klanten te bedienen.’

‘Dat doet hij graag,’ zei Sietse, ‘want dan krijgt hij fooitjes en dan kan hij snoep kopen.’

De Kameleon gleed vlak voor de Woudaap langs de wal en Sietse stopte de motor. Hielke trok de boot met de bootshaak stevig tegen de beschoeiing en dan kwam Kees uit de molen. Hij droeg drie flesjes limonade.

‘Ha Kees!’ riep Hielke. ‘Kom je ons trakteren?’

‘Heb je geld?’ vroeg Kees en hij kwam bij onze vrienden.

‘Hé jò!’ riepen enige jongelui aan een tafeltje. ‘Moeten wij nog langer wachten?’

‘Jullie horen het,’ zei Kees tegen de Kameleonvaarders. ‘Ik heb geen tijd! Ik kan niet mee!’

‘Dat is jammer, Kees,’ zei Louw.

‘Helemaal niet,’ zei Kees. ‘Ik help hier graag. Tot ziens!’

Zijn vrienden zagen hoe Kees de limonade naar de drie jongelui bracht en dan zei Sietse: ‘Kom! Wij gaan! Ik kan het niet langer aanzien dat Kees zo suikerzoet tegen de klanten lacht. En dat allemaal om een fooitje te krijgen! Die strooplikker!’

‘Hoe zou jij het dan doen?’ vroeg Louw.

‘Ik?’ zei Sietse. ‘Ik zou roepen: Hierzo, vang! En dan wierp ik de flesjes limonade vanaf de omloop van de molen naar beneden!’

Daar moesten Hielke en Louw om lachen want de omloop was een balustrade die op vijf meter hoogte rond de molen liep. Van die hoogte de flesjes naar de klanten werpen, was natuurlijk te gek.

‘Jij zou nooit een goed hotelhouder kunnen worden, Sietse,’ zei Louw. ‘De gasten werden bij jou bont en blauw.’

‘Ik ben liever schipper,’ zei Sietse en hij liet de Kameleon nu langs de boerderij van Jellema varen. Daar zat Gerben halverwege het dak van de grote hooischuur enige pannen recht te leggen.

‘Gerben! Zoek jij musseëieren?’ riep Sietse.

‘Nee! Ik pluk bloempjes!’ was het antwoord. ‘Gaan jullie nu gauw door met die knetterboot! Het dak trilt van het lawaai! Straks liggen alle pannen eraf!’