Trouwe vrienden van de Kameleon

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642216

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Toen de zware Kameleon zich door de struiken boorde, zagen Hielke en Sietse enige jongelui ervandoor gaan.’ (blz. 81)

Hoofdstuk I
Een juffrouw te water

Er wordt vaak beweerd dat er in een dorp zo weinig te beleven is, maar Hielke en Sietse Klinkhamer, de ondernemende zoons van de vrolijke dorpssmid hadden daar beslist niet over te klagen. Het is natuurlijk altijd heel belangrijk hoe je je ogen de kost geeft, want de meeste mensen lopen de leukste dingen voorbij zonder ze op te merken. Misschien komt dat door de haast die tegenwoordig iedereen schijnt te hebben, maar Hielke en Sietse hadden dat niet, want het was vakantietijd.

Daarom hadden ze alle tijd om voor vader Klinkhamer een brief naar het postkantoor op het Raadhuisplein midden in het dorp te brengen.

Toen ze daar aankwamen, bleven de jongens plotseling stom van verbazing staan.

Er liep namelijk een deksel van een koffer door het dorp. Natuurlijk kan een deksel niet lopen, het heeft geen voetjes en het is ook nooit de bedoeling geweest dat een deksel zou kunnen lopen. Nu moet ik er wel bij vertellen dat het een heel licht deksel was, het behoorde tot een rieten koffer, eigenlijk kun je beter spreken van een halve koffer. Die halve koffer ging op ongeveer vijf centimeter boven de straatstenen over het Raadhuisplein.

Nu denken jullie dat het kwajongenswerk was, maar dat kon niet, want de grootste belhamels van het dorp, Hielke en Sietse, stonden er al even verbaasd naar te kijken als veldwachter Zwart, die vanaf de stoep voor het gemeentehuis, vol wantrouwen de geheimzinnig zwevende koffer zag gaan.

Als het nu flink hard had gewaaid, was dat geheimzinnig zweven wel meteen verklaarbaar geweest, maar het was bladstil en toch zweefde die halve koffer, alsof hij gedragen werd op een luchtkussen, in rechte lijn over het plein.

‘Daar snap ik geen klap van,’ zei Hielke.

Sietse zei niets. Hij holde naar het rieten deksel en ging ervoor staan, zodat het tegen zijn voeten botste. Dan tilde hij het deksel op en floep, daar vloog de dikke rode kater van de slager eronderuit en verdween in een tuin naast een woning.

Veldwachter Zwart kwam erbij en zei tegen de jongens:

‘Dat vind ik een laffe streek, een dier zo te mishandelen! Het had in zijn angst wel in de vaart kunnen lopen en was dan misschien verdronken!’

‘Maar wij hebben het niet gedaan,’ zei Sietse.

‘Dat heb ik ook niet beweerd,’ zei Zwart, ‘maar daarom kan ik er jullie wel op wijzen, hoe gemeen het is een dier zo te plagen. Jullie mochten het eens na willen doen.’

‘Wij niet!’ zei Sietse, ‘wij plagen nooit dieren!’

‘Juist!’ hernam Zwart, ‘en laat ik het niet merken, want dan zal het raak zijn, dat beloof ik jullie!’

Zwart ging terug naar het gemeentehuis en Sietse die nog steeds de halve koffer vasthield, zei: ‘Wat moeten wij met dit ding? In het water gooien?’

‘De poes kwam bij de slagerij vandaan,’ antwoordde Hielke, ‘het was de kater van de slager, misschien komt die halve koffer daar ook vandaan.’

‘Wij gaan het vragen,’ zei Sietse en de jongens gingen de winkel binnen. De vrouw van de slager kwam achter de toonbank en Sietse toonde haar de halve koffer.

‘Is dit van u?’ vroeg hij, ‘uw poes liep eronder over het plein.’

‘Is het waar?’ riep de vrouw verbaasd, ‘ja, ja. Onze Koko is reuze sterk. Nam hij die koffer zomaar mee?’

‘Hij zat eronder gevangen,’ zei Sietse, ‘hij droeg het deksel op zijn rug over de straat.’

‘O, wacht eens, nu begrijp ik het,’ antwoordde de vrouw, ‘ik had dat deksel achter op de bagagedrager van een fiets gezet en toen ik het weg wilde halen, lag Koko er zo heerlijk in te slapen, dat ik hem maar heb laten liggen. Het deksel is toen zeker van de fiets gevallen en daarbij is Koko eronder geraakt. Van schrik is hij er toen natuurlijk mee gaan lopen. Jullie worden bedankt dat jullie hem verlost hebben. Lusten jullie een stukje worst?’

Natuurlijk lustten zij dat. Die gezonde knapen lustten alles, zij waren niet voor niets zo stevig gebouwd.

Smullend van de worst verlieten zij de winkel.

Terwijl de jongens het plein over liepen, haalde Hielke de brief onder zijn overhemd vandaan, die hij in de bus van het postkantoor moest doen.

Het was een keurige witte enveloppe, waarop Klinkhamer met forse letters het adres van een machinefabriek in de stad had geschreven. Maar toen Hielke de enveloppe met zijn door de worst vet geworden vingers vastpakte, was het meteen gedaan met de netheid van de brief.

‘Stommerd, kijk eens wat jij gedaan hebt,’ zei Sietse, ‘de brief zit vol vetvlekken!’

Sietse greep de enveloppe en wees Hielke de vingerafdrukken die er maar al te duidelijk op stonden. Maar hij vergat dat hijzelf ook vette vingers had en zo werd de brief dubbel beduimeld.

‘Ezel! Had er maar afgebleven!’ riep Hielke, ‘als vader dit zag, zou hij best kwaad wezen!’

‘Daarom, weg ermee!’ lachte Sietse en hij liet de brief in de bus glijden.

Zo, dat was weer afgewerkt en de jongens staken het plein weer over. Maar dan zag Sietse iets dat meteen zijn volle belangstelling kreeg. Mijnheer De Vries, de eigenaar van de manufacturenwinkel, zette een vuilnisvat klaar voor de in de verte naderende vuilniswagen. Maar er stak iets vreemds uit dat vat. Het leek precies een damesbeen. Daar moest Sietse meer van weten en nauwelijks was mijnheer De Vries weer in zijn winkel of de jongens gingen naar het vuilnisvat en trokken er twee namaakbenen uit. Het waren etalagebenen waarmee nylonkousen te koop werden aangeboden.

‘Die neem ik mee,’ zei Sietse, ‘daar kunnen wij best een grap mee uithalen.’

Hij nam onder iedere arm een been en dan verdwenen de jongens snel om de hoek van de straat want mijnheer De Vries kwam uit zijn winkel. Hielke en Sietse volgden nu de straat die naar het meer liep. Want hun dorp lag aan een groot meer, midden in Friesland. Vlak bij het meer maakte de weg een bocht naar rechts en ging dan met een brug over de vaart in de richting van de stad.

In de bocht ging ook een weg naar links, maar dat was een smalle polderdijk, waarop in de verte een grote watermolen stond, die de Woudaap heette. Hielke en Sietse hoefden niet tot aan de bocht te lopen, want hun huis met de smederij stond dichter bij het dorp.

Klinkhamer, die in de smederij druk aan het werk was, zag niet hoe zijn beide zoons gebukt onder de ramen langs slopen en achter de smederij in hun zelfgebouwde boothuis verdwenen. Daar lag hun lompe, ijzeren motorboot die de Kameleon heette vanwege de bonte kleuren waarmee zij beschilderd was. Door al die kleuren leek de boot op een afstand heel anders dan van dichtbij, net alsof zij van kleur kon veranderen.

Hielke en Sietse trokken het deurtje achter zich dicht en legden de namaakbenen in de boot.

‘Wat wil jij daar nu mee doen?’ vroeg Hielke.

‘Daar kunnen wij van alles mee doen!’ antwoordde Sietse, ‘als Gerben voorbijkomt met een wagen hooi, steken wij de benen er stiekem tussen en lijkt het alsof Gerben een juffrouw bedolven heeft. Als de mensen het zien, trekken zij misschien wel alle hooi van de wagen.’

‘Wel nee,’ zei Hielke, ‘zodra iemand aan een been trekt, valt het meteen op de grond en is het gedaan met de grap.’

‘Dat is waar,’ merkte Sietse op, ‘en misschien komt Gerben de hele zomer niet met een wagen hooi langs de smederij, maar hij fietst wel iedere dag langs de polderdijk, naar zijn werk. Dus zullen wij aan de dijk een grap moeten uithalen.’

Hielke en Sietse gingen nu bedenken welke poets zij Gerben konden bakken, want Gerben probeerde ook steeds de jongens ertussen te nemen.

Gerben was knecht bij boer Jellema. De boerderij stond even voorbij de Woudaap en Gerben fietste iedere dag vanaf zijn huis in het dorp langs de polderdijk naar de boerderij. Gerben stond bekend als een grappenmaker en dus wilden de jongens nu ook eens een grap uithalen.

‘Wij moeten kousen en schoenen aan die benen doen,’ zei Hielke, ‘dan lijkt het veel echter.’

‘Dat doen wet’ vond Sietse, ‘en dan nemen wij een oude damesfiets en laten die van de polderdijk rollen. Dan steken wij de beide benen tussen het riet en lijkt het net alsof er een juffrouw in het water is gereden.’

‘Dat wordt machtig!’ lachte Hielke, ‘maar hoe komen wij aan kousen en schoenen?’

‘Ik ga naar de zolder,’ zei Sietse, ‘daar is van alles te vinden!’

Zij gingen in huis en terwijl Hielke bij moeder ging vragen om een zakdoek, verdween Sietse geruisloos de trap op naar boven. In het kamertje dat dienst deed als bergplaats voor afgedankte spullen, zocht hij een paar damesschoenen uit een doos en in een zak met lapjes en stofjes vond hij een paar nylons. Hij duwde de buit onder zijn overhemd en ging de trap af.

In de gang hoorde hij hoe Hielke in de kamer aan moeder vertelde van het geheimzinnig wandelende kofferdeksel waaronder een poes bleek te zitten. Moeder luisterde zo aandachtig naar het verhaal, dat Sietse ongestoord het huis kon verlaten. Hielke kwam spoedig weer bij hem in het boothuis en dan trokken zij de kousen over de namaakbenen en pasten de schoenen. Maar die bleken te groot te zijn en daarom stopten de jongens er papier bij in. Zo kwamen de schoenen vast genoeg te zitten en was tot zover alles klaar. Nu nog een fiets. Er lag er een op de oudijzerhoop achter de smederij, maar er zaten geen banden om de wielen. Dat was geen ramp want er lagen oude banden genoeg. Dus begonnen de gebroeders om ieder wiel een band te leggen die zij, bij gebrek aan binnenbanden, opvulden met gras. De fiets werd daarna ook in de Kameleon geladen. En dan zag Sietse toevallig, hoe moeder een oud damestasje in het vuilnisvat deed en geen minuut later had hij het er weer uitgehaald.

‘Dat leggen wij naast de fiets in het gras,’ zei hij tegen Hielke, ‘dan lijkt alles nog echter! De verongelukte dame heeft van schrik haar tasje laten vallen, dat kan toch, nietwaar?’

‘Natuurlijk,’ lachte Hielke, ‘als je per ongeluk de dijk af rijdt, kun je het stuur niet houden en dan valt zo'n tasje meteen op de grond.’

‘Ik zou zo zeggen,’ zei Sietse, ‘dat wij nu alles wel hebben. Zullen wij dan maar gaan varen?’

‘Wacht even,’ antwoordde Hielke en hij legde een stuk zeildoek over de namaakbenen, ‘de brugwachter moet het niet zien!’

‘Nee en Zwart ook niet,’ zei Sietse en dan startte hij de motor en voeren onze schippers de vaart in. Zij gingen onder de brug door en dan lag het grote meer voor hen. Sietse stuurde naar links en de boot voer nu langs de polderdijk. De walkant was begroeid met grote rietkragen waarin af en toe een opening was, zodat daar boten konden aanleggen.

Halverwege de Woudaap legde Sietse bij zo'n opening aan. De fiets werd op de wal getild en om alles zo echt mogelijk na te bootsen, bracht Sietse de fiets boven op de dijk en ging erop zitten. Hij gaf een duw met zijn ene been en reed dan schuin de dijk af naar beneden. Maar één ding had Sietse vergeten, namelijk dat er geen rem aan dat afgedankte rijwiel zat. En tot zijn schrik ging hij steeds harder en harder en hij zou zeker in het water terecht zijn gekomen, als hij zich niet pardoes omver had laten vallen. Met een pijnlijke knie stond Sietse op en hij lachte nauwelijks toen Hielke zei:

‘Ik had niet gedacht dat jij het zo precies wou nadoen, alsof het echt gebeurd was. Maar jij deed het meesterlijk!’

Hielke wierp het handtasje naast de fiets in het gras en stak dan de beide namaakbenen tussen het riet. En toen leek het precies alsof er een juffrouw hals over kop te water was gedoken. Sietse knikte goedkeurend.

‘Het is geweldig,’ zei hij, ‘daar tippelt die slome Gerben straks mooi in. Wat zal hij zijn best doen om de juffrouw te redden!’

‘Als hij het maar ziet!’ zei Hielke.

‘Daar zorg ik wel voor,’ glunderde Sietse, ‘wij gaan met de boot achter het riet liggen en als Gerben dan voorbij komt zonder iets te zien, roepen wij: “Help! Help!” ’;

Dat vond Hielke heel goed en zij gingen in de Kameleon en trokken de boot langs het riet tot vlak bij de plek waar de fiets in het gras lag.

‘Hoe laat komt Gerben ongeveer?’ vroeg Hielke.

‘Meestal tegen elven,’ antwoordde Sietse.

‘Dan zal het niet lang meer duren,’ zei Hielke, ‘want toen ik bij moeder in de kamer was, sloeg de klok tien uur.’

‘Als wij dan maar niet te laat zijn,’ merkte Sietse op, ‘want wij moesten toen banden om de wielen doen en er gras in stoppen en de schoenen vastmaken; dat alles heeft wel bijna een uur geduurd.’

‘Wel nee,’ zei Hielke, ‘hoogstens drie kwartier. Maar stil! Ik hoor iemand komen!’

De jongens gingen staan en gluurden door het riet. Op de dijk naderde Sjoerd Bonnema, de postbode.

‘Oei,’ fluisterde Hielke, ‘hij ziet het!’

Warempel! Sjoerd zag de fiets, het tasje en toen de benen tussen het riet. Hij sprong van zijn fiets, holde de dijk af en greep met iedere hand een been, gaf een ruk en viel toen languit achterover in het gras, met in elke hand een namaakbeen. Een moment keek hij er hoogst verbaasd naar en wierp dan kwaad de benen terug tussen het riet. Hij keek om zich heen, maar toen hij niemand ontdekte, ging hij gauw aan de andere kant van de dijk kijken of daar die kwajongens van Klinkhamer ook verstopt lagen, maar er was niemand en toen kreeg Sjoerd plotseling haast en fietste snel naar het dorp.

Hielke en Sietse knikten voldaan.

‘Het werkt geweldig,’ zei Sietse en dan lachten de beide deugnieten tot de tranen hen over de wangen liepen.

Totdat zij schrokken van de luide plons van iemand die te water was gesprongen. Het was Gerben, die nu de verongeiukte dame probeerde te redden. In hun vrolijkheid hadden Hielke en Sietse, Gerben niet zien naderen en zij waren dan ook niet weinig verbaasd, toen hun vriend daar vlakbij tot zijn middel in het water stond met de twee namaakbenen in zijn sterke handen.

‘Wel alle donders!’ riep hij woest, ‘wie heeft deze laffe streek uitgebroed?’

En dan sloeg hij het riet uiteen en zag Hielke en Sietse in hun boot.

‘Dacht ik het niet?’ riep hij reuze kwaad, ‘wacht, ik zal jullie ook in 't water gooien!’

Maar voordat hij de boot kon bereiken startte Sietse vlug de motor en voer de Kameleon weg.

‘Lafaards!’ riep Gerben, ‘ik ga naar jullie vader! Jullie zullen mij een nieuwe broek en schoenen en sokken moeten betalen! En anders ga ik naar Zwart om jullie een proces-verbaal te laten geven. Wacht maar, ik laat het er niet bij zitten!’

‘Die idioot!’ zei Sietse, ‘waarom sprong hij te water? Hij kon die benen toch gemakkelijk vanaf de wal grijpen?’

‘Misschien heeft Sjoerd ze verder tussen het riet geworpen,’ zei Hielke.

‘Maar dan is het Sjoerds schuld, dat Gerben kletsnat werd,’ zei Sietse, ‘en dan betaal ik geen schadevergoeding! Dat moet Sjoerd doen!’

‘Sjoerd zal wel wijzer wezen,’ antwoordde Hielke, ‘hij heeft de grap niet bedacht, maar wij! Dus is alles onze schuld! En laten wij nu maar naar huis gaan, want daar wordt straks toch op ons gewacht!’

‘Ik zal zorgen dat ik er gelijk met Gerben ben,’ zei Sietse en hij gaf de motor vol gas.

En terwijl Gerben, druipend van het water, over de polderdijk fietste, voeren de jongens snel naar de brug en dan de vaart in. Zij brachten de Kameleon terug in het boothuis en holden naar de smederij. Daar stond Sjoerd, de postbode, nog bij Klinkhamer te praten.

Sjoerd keek de jongens uitdagend aan, toen zij binnenkwamen, waarop Sietse zei:

‘Kijk maar niet zo schoolmeesterachtig, want het is jouw schuld dat Gerben kletsnat is geworden. Jij hebt die benen veel te ver tussen het riet gegooid!’

‘Hoort u dat, Klinkhamer?’ riep Sjoerd, ‘net wat ik dacht. Het was weer het werk van dit tweetal!’

En dan kwam Gerben binnen!

‘Ik eis schadevergoeding!’ riep hij heel luid.

‘Dan moet je bij Sjoerd zijn!’ zei Sietse.

‘Wat?’ vroeg Gerben verbaasd, ‘wat heeft Sjoerd ermee te maken?’

‘Hij heeft die benen tussen het riet geworpen!’ zei Sietse.

‘Welverdraaid! Nu nog mooier!’ riep Sjoerd verontwaardigd. ‘Ik was zelf ook bijna te water gesprongen, omdat die twee apekoppen een misselijke grap hadden bedacht!’

‘Jij hoefde helemaal niet in het water te springen,’ zei Hielke, ‘want wij hadden die benen vlakbij de wal tussen het riet gestoken. Jij kon ze heel gemakkelijk grijpen en daarna wierp jij ze verder in het riet. Toen sprong Gerben te water omdat hij er anders lang niet bij kon!’

‘Dat had jij niet moeten doen, Sjoerd!’ zei Klinkhamer, ‘het was verstandiger geweest als jij die dingen had meegenomen!’

‘Zo is het!’ zei Gerben. ‘Klinkhamer heeft gelijk! Jij had die rommel meteen moeten opruimen, dan had ik niet in het water behoeven te springen. Ik had wel kunnen verdrinken als ik in het riet was blijven vastzitten!’

‘Maar wacht eens even!’ riep Sjoerd, ‘jullie zitten nu wel tegen mij te blaffen, maar die twee bandieten hebben alles uitgedacht! Zij zijn de hoofddaders en dat ik in mijn kwaadheid iets niet goed heb gedaan, is toch zeker niet zo verwonderlijk, nietwaar?’

‘Ik begrijp wel dat jij kwaad was,’ zei Gerben, ‘maar wie betaalt mij mijn schade?’

‘Hoe groot is die schade?’ vroeg Klinkhamer.

‘Dat weet ik nog niet,’ zei Gerben, ‘dat zal mijn moeder wel beslissen! Jullie horen het wel!’

Voor de smederij sprong iemand van de fiets en kwam driftig binnen. Het was Dijkstra, de molenaar van de Woudaap en de vader van Kees, die ook een vriendje van Hielke en Sietse was. In iedere hand hield hij een namaakbeen omhoog en riep kwaad:

‘Dit hier, heeft mijn Kees een nat pak bezorgd! De jongen zag ze tussen het riet en hij dacht meteen een juffrouw te moeten redden, dus sprong hij prompt te water. Maar zo'n grap gaat te ver! Veel te ver!!’

‘Dat is jouw schuld, Gerben!’ zei Sjoerd, ‘jij had die benen niet weer tussen het riet moeten gooien. Jij had ze moeten opruimen!’