Met de Kameleon erop los

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642230

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Nee maar daar ligt het! Kijk!’ (blz. 30)

Hoofdstuk 1
De redding

Er waaide een gure wind en het regende af en toe. In de smederij van Klinkhamer, waar het vuur hoog oplaaide, was het echter behaaglijk. Dat vonden Hielke en Sietse, de tweeling van Klinkhamer, ook en daarom bleven ze in de smederij. Ze hadden vakantie en gingen veel met hun boot, de Kameleon, varen op het grote meer, dat vlak bij hun dorp, Lenten, lag. Maar met die regenbuien en dat koude weer bleven ze toch liever thuis. Alleen wanneer het nodig was, durfden ze best met hun sterke boot in de zwaarste storm te gaan varen, want de Kameleon was helemaal van ijzer en kon tegen een stootje.

De boot was zo lomp en zwaar gebouwd, dat hij eerder lelijk dan mooi was. De toeschouwers lachten dan ook vaak om dat malle bootje, maar als de Kameleon op volle snelheid ging varen, keken diezelfde lachers heel verbaasd. Dat zo'n zware boot zo snel kon varen, vond iedereen wonderbaarlijk. En daarom waren de jongens heel trots op hun boot.

Terwijl de regen tegen de ruiten kletterde, stookten Hielke en Sietse het vuur op totdat de vlammen metershoog in de roetkap sloegen.

‘Hé hé, moet de hele tent in brand?’ waarschuwde Klinkhamer. ‘Jullie stoken me arm met al die kolen.’

Sietse schakelde de windmotor, die onder de smidse het vuur aanblies, uit en de vlammen zakten terug tot een normale hoogte. Het vuur gaf zelfs meer warmte, nu er minder door de schoorsteen werd gejaagd.

Op dat moment ging de deur open en kwam er iemand binnen, gehuld in een plastic jas die droop van het water. Hij liep meteen door naar de smidse en warmde zijn handen boven het vuur.

Het was Gerben, de knecht van boer Jellema.

‘Goedemiddag, vrienden! Het regent harder dan toen het zo droog was. Het lijkt wel ijswater. Het komt zeker rechtstreeks van de noordpool.’

‘Ik dacht dat jij het nooit koud had?’ plaagde Sietse.

‘Dat heb ik het inderdaad nooit,’ lachte Gerben. ‘Ik heb alleen maar warmteverlies en dat ga ik nu weer even aanvullen, snap je? En moeten jullie niet varen? Op het meer zijn zwarte heren met witte beffen.’

‘Wat moeten die daar?’ wilde Hielke weten.

‘Die zijn aan het stoeien,’ zei Gerben. ‘Ga maar gauw kijken.’

‘Het is natuurlijk niet waar,’ begreep Hielke.

‘Welnee joh, hij bedoelt de golven met schuim erop.’

‘Heel goed, Sietse!’ bulderde Gerben.

De deur ging weer open en een man, gekleed in een geel oliepak en met een zuidwester op, kwam binnen. Hij zette een hengel tegen de werkbank en zei: ‘Goedendag, heren. Mag ik me even warmen? Tjonge, wat een weer, en dat in de zomer.’

‘Het wordt wel weer beter, meneer,’ voorspelde Klinkhamer. ‘Het waait hard en dan drijft zo'n depressie gauw voorbij.’

‘Ik hoop het,’ bromde de man en hij ging naast Gerben bij het vuur staan. ‘Ik hoop dat het beter wordt dan verleden jaar, want toen regende het de hele zomer.’

‘Daar heb ik in mijn vakantie niets van gemerkt,’ zei Gerben.

‘En wanneer had u vakantie?’ vroeg de man.

‘De eerste twee weken van augustus,’ antwoordde Gerben.

‘Was u dan in het buitenland?’

‘Welnee, ik was hier bij ons eigen meer.’

‘Maar ik was hier ook,’ zei de man. ‘En het heeft toen de hele maand geregend!’

‘Nou ja, ik heb wel twee buitjes gehad. Een van vier dagen en een van vijf dagen. Meer niet,’ herinnerde Gerben zich.

‘Meer niet?’ herhaalde de man verbaasd. Toen begon hij te lachen omdat hij begreep dat Gerben een grapje had gemaakt. ‘Ja ja, veertien dagen vakantie, waarvan negen dagen regen, dat kan kloppen. En nu een andere vraag. Kunt u mij vertellen waar in het meer de meeste vis zit? Ik heb er tot nu toe weinig gevangen.’

‘Dan moet u bij de Woudaap zijn, meneer,’ antwoordde Sietse. ‘Die grote windmolen die boven op de Polderdijk staat.’

‘Ja ja, die prachtige molen,’ knikte de man.

‘Of bij de stenen brug,’ zei Hielke, ‘waar de poldervaart in het meer komt.’

‘Maar dan moet u wel een bootje huren,’ merkte Gerben op. ‘Want de vis zit daar nogal ver uit de wal. Laatst beleefde ik daar iets geks. Ik zat er ongeveer een uurtje te vissen toen ik een spoor door het water zag trekken. Er bewoog iets onder water dat recht op me afkwam. Plotseling stak een paard zijn hoofd boven water en vroeg aan me: “Is dit de weg naar de stad?”

Ik zei: “Ja, loop zo maar door, dan kom je er wel.”

“Dank u wel,” zei het paard en het verdween weer onder water. Ik zag het spoor zo verder trekken. Ineens kwam het weer terug. Het paard stak opnieuw zijn hoofd omhoog en zei: “Ik ben niet lopend. Ik ben op de fiets!” En toen verdween hij!’

De man lachte. ‘U bent een echte grappenmaker. U zult zich wel nooit vervelen, want dan gaat u natuurlijk grappen bedenken.’

‘Ik heb nooit tijd om me te vervelen,’ lachte Gerben. ‘'s Zomers maak ik van gras hooi en 's winters geef ik dat hooi aan de koeien. De koeien geven mest en die mest verspreid ik over het land. Daar groeit het gras van en van dat gras maak ik weer hooi. Dat geef ik dan 's winters aan de koeien en die geven weer mest en zo is het een begin zonder einde en heb ik helemaal geen tijd over om grapjes te bedenken.’

‘En toch komt u steeds weer met grappen,’ zei de man. ‘Hoe kan dat dan?’

‘Het zijn geen grappen,’ antwoordde Gerben. ‘Alles wat ik vertel, is de zuivere waarheid. U kunt het geloven of niet.’

De man schudde zijn hoofd en keek op de klok boven de werkbank. ‘Is het al bijna vier uur? Dan zal de bus naar de stad zeker gauw komen?’

‘Ik hoor hem al!’ Sietse rende meteen naar buiten en zwaaide naar de chauffeur, waarna de bus voor de smederij stopte.

‘Bedankt, en goedemiddag, heren,’ zei de man en hij haastte zich naar buiten. Gelukkig gaf Hielke hem nog gauw zijn hengel aan, anders had hij die vergeten mee te nemen.

‘Dat komt door die malle verhalen,’ zei de man om zich te verontschuldigen.

‘Natuurlijk,’ mokte Gerben. ‘Iedereen kan hier zo dom doen als hij maar wil, want ik krijg toch de schuld, zelfs al zat ik op de noordpool!’

De bus vertrok, en de jongens en Gerben gingen weer bij het vuur staan.

‘Hoe laat moet jij melken, Gerben?’ vroeg Hielke.

‘Help, het is alweer zover!’ verbaasde Gerben zich. ‘Ik ga ervandoor. Kon ik dat vuurde maar meenemen.’

‘Houd je zakken maar open, ik schep ze wel vol,’ stelde Sietse voor. Hij deed gloeiende kolen op een schep en ging ermee naar Gerben toe.

‘Wil je vertrekken, anders maak ik een vuurvreter van je!’ dreigde Gerben. Toen sprong hij omhoog en riep hard: ‘Au au,’ en hij schopte zijn klomp bijna naar de andere kant van de smederij. Een gloeiend kooltje was van de schep in zijn klomp gerold.

‘Maak niet zo'n herrie, Gerben!’ mopperde Klinkhamer. ‘Een beetje minder kan ook wel.’

‘Maar die halvegare gooit een schep vuur in mijn klomp!’ brulde Gerben. ‘Hij probeert me levend te verbranden!’

‘Grote aansteller,’ lachte Sietse. ‘Ik deed niets.’

‘En mijn sok is helemaal geschroeid. Kijk maar!’ riep Gerben.

‘Hoe bestaat het,’ zei Klinkhamer hoofdschuddend. ‘Het is dat ik goeie ogen heb, maar er zullen genoeg mensen zijn die deze schroeivlek van een millimeter niet zonder een loep kunnen zien. En wat het verbranden betreft, Gerben Zonderland, moet ik je er als commandant van de vrijwillige brandweer op wijzen, dat wollen sokken niet branden. Je hebt op onze oefeningen geleerd dat iemand zich uit een brand kan redden door een wollen deken om zich heen te slaan, nietwaar? Je stelde je dus aan! Maar jongens, ik wil niet dat er hier met vuur wordt gespeeld, anders hoepelen jullie maar op.’

‘Ik ga al,’ knikte Gerben. ‘Het wordt me hier te heet onder mijn voeten.’ Hij trok zijn klomp weer aan en fietste naar de boerderij van Jellema, die voorbij de Woudaap aan het meer stond.

De regen was gestopt, maar het waaide des te harder. De wind bulderde spookachtig in de grote schoorsteen op de smederij en liet de perenboom op het grasveldje achter de werkplaats behoorlijk heen en weer zwiepen.

‘We mogen wel een touw aan de peer binden, vader. Straks waait hij nog om,’ waarschuwde Sietse.

Klinkhamer schudde zijn hoofd. ‘Niks hoor, jullie klimmen niet in de boom. Met deze storm zouden jullie je nek kunnen breken. Zet er maar een ladder tegenaan, zodat de boom niet te ver kan doorbuigen.’

De perenboom gaf nooit veel vruchten, maar toch wilde Klinkhamer hem niet kwijt, want in het voorjaar had hij vaak een overvloed aan witte bloesem. Er hoorden dan veel vruchten aan te komen, maar dat gebeurde nooit. Er was iets dat de groei van de peren tegenhield. Wat dat was, wist Klinkhamer best. Dat waren zijn eigen zoons, die alle peren die ook maar een beetje vorm begonnen te krijgen, opaten, hoe onrijp ze dan nog mochten zijn. Maar van gezonde jongens kun je dat nu eenmaal verwachten en dus liet Klinkhamer hen maar hun gang gaan.

Hielke en Sietse haalden een ladder onder het afdak naast de werkplaats vandaan en zetten die schuin tegen de stam onder een dikke tak van de boom. Daarmee werd het doorbuigen van de stam voorkomen en was het gevaar voor omwaaien verdwenen.

‘Kijk eens, vader. De boom staat weer lekker stevig,’ wees Sietse.

‘Goed gedaan, jongens,’ lachte Klinkhamer. ‘De boom heeft het ook wel verdiend, dat jullie hem een handje helpen. Alle peren die hij levert, zijn voor jullie.’

‘Niet allemaal,’ zei Hielke.

‘Nee, niet allemaal!’ Klinkhamer bulderde van het lachen. ‘Ik heb er vorig jaar ook drie van gehad en moeder zelfs wel vier!’

Hielke en Sietse keken een beetje beschaamd.

‘Maar dit jaar krijgt u een grote zak vol,’ beloofde Sietse.

‘Dat vind ik echt leuk,’ zei Klinkhamer. ‘Het is alleen wel jammer dat de meeste peren er nu af waaien, maar dat kunnen jullie natuurlijk niet helpen.’

Intussen gebeurde er op het meer iets waarbij de jongens wel konden helpen. Een motorjacht had aan de Polderdijk een beschutte ligplaats gezocht tegen de storm. Het jacht heette “Laura” en kwam uit de stad. Aan boord waren meneer en mevrouw Lohman met hun tienjarige dochter Truus.

Bij de Laura lag ook een jol, een licht zeilbootje, die constant heen en weer schommelde doordat de mast niet was gestreken.

Truus, die de hele dag in de kajuit had moeten doorbrengen vanwege de regen, kwam naar buiten toen het droog werd. Ze stapte in de jol en liet zich heerlijk meedeinen op de golven. Daarbij schuurde het touw, waarmee de jol aan het jacht vastlag, doorlopend over de ijzeren rand van de Laura, totdat het doorgesleten was en de jol losraakte van het jacht. Meteen dreef de jol het woeste meer op. Truus riep luidkeels om hulp, maar haar stem ging verloren in het gebulder van de wind en hulpeloos dreef ze verder en verder van de veilige wal, totaal overgeleverd aan de storm.

Gelukkig hield brugwachter Postma bij stormweer altijd een extra wakend oog op het meer en zodra hij de losgeslagen jol ontdekte, rende hij naar de smederij van Klinkhamer.

‘Jongens, er is een meisje in nood! Ze drijft in een kleine jol op het meer. Ga haar gauw...’

Meer hoefde hij niet te zeggen, want Hielke en Sietse stoven de deur al uit naar hun boothuis achter het erf. Daar lag hun sterke Kameleon. Snel startten ze de motor, openden de deuren, en weg voer de Kameleon. Eerst door de vaart, daarna onder de brug door en ten slotte het onstuimige meer op. De golven beukten tegen de stevige wanden van de boot en het water spatte de jongens om hun oren, maar dat merkten ze nauwelijks. Ze tuurden over de golven en zagen in de verte de mast van de jol heen en weer zwiepen als een tak aan een boom.

Hielke en Sietse begrepen dat er snel gehandeld moest worden en op volle kracht voer hun boot op de jol af. Maar de richting was erg ongunstig doordat hun boot de wind van opzij kreeg. Daardoor werd de Kameleon telkens aan één kant opgetild, alsof de golven de boot omver wilden werpen. Om dit te voorkomen ging Sietse laveren, steeds tegen de wind in over de ene en dan over de andere boeg. Zo lag de boot veel vaster in het water. De motor draaide als een zonnetje en dat was maar goed ook, want in deze omstandigheden hing alles af van een goede motor. Door het zigzaggen duurde het alleen wat langer voordat de Kameleon in de buurt van de jol kwam. Ondertussen werd de jol met kracht weggeblazen naar het midden van het meer.

Eindelijk zag het meisje de Kameleon naderen, maar ze schrok toen de jongens haar op een afstandje voorbijvoeren. Ze begon wanhopig met haar armen te zwaaien, totdat ze de Kameleon zag keren en recht tegen de storm haar richting op zag komen.

Hielke zat voorin met een touw te wachten op de snel naar hen toe drijvende jol. Sietse liet de Kameleon nu langzaam achteruitvaren en zo werd de jol heel rustig opgevangen. Vlug maakte Hielke het touw aan de jol vast, waarna Sietse de Kameleon weer vooruit liet varen. Zo kwam de jol even stil te liggen en kon Truus, die helemaal nat was, overstappen in de boot van de jongens, daarbij geholpen door Hielke.

Huiverend van de kou en een beetje huilend van de doorstane angst, ging Truus tegen de warme motorkap aan zitten. Toen gaf Sietse vol gas en voeren de boten terug. Meneer Lohman had de vermissing van zijn dochter intussen ontdekt en door de kijker was hij getuige geweest van haar redding.

De Kameleon, die de halfvol gelopen jol nu recht tegen de storm in mee moest trekken, kreeg het zwaar te verduren. De woeste golven gooiden de jol telkens omhoog, waarna het bootje ruw tegen de zijkant van de Kameleon werd gesmeten. Om dit tegen te gaan, stuurde Sietse de boten nu schuin tegen de wind in, zodat de jol in de luwte van de Kameleon bleef.

Truus keek verbaasd toen de boten koers zetten naar de Woudaap in plaats van naar de Laura. En door het gebulder van de storm heen, riep ze: ‘Ik moet daarheen! Naar dat motorjacht!’

‘Dat weet ik,’ knikte Sietse. ‘Maar ik neem deze richting omdat de jol anders te pletter slaat!’

Het meisje zag hoe goed de jongens konden varen en vol vertrouwen ging ze nu rechtop zitten om alles beter te kunnen zien. De hoge golven die tegen de sterke boeg van de Kameleon stuksloegen, konden haar niet meer bang maken. Ze begon het juist hoe langer hoe meer een mooi avontuur te vinden.

Door de manier waarop de jongens hun boot bestuurden, kreeg ze steeds meer bewondering voor hen en zag ze zelfs hoe mooi het stormachtige meer eigenlijk was. Maar je moest wel een boot hebben die zo sterk was als de Kameleon, want in de wankele jol had ze duizend angsten uitgestaan. Dat was gelukkig voorbij en ze keek naar die twee rustige jongens op de achterbank en lachte vriendelijk tegen hen.

‘Ben je niet bang meer?’ schreeuwde Hielke boven het lawaai van de storm uit.

‘Nee hoor, het gaat prachtig,’ antwoordde Truus.

Ze kwamen nu bij de Woudaap, waar Dijkstra met zijn zoon Kees stond te wachten. De vader van Truus rende al langs de Polderdijk naar de molen, maar ineens liet Sietse de boten zwenken en in plaats van aan te leggen voer de Kameleon nu met de jol in de luwte van de dijk naar de Laura. Halverwege kwamen ze meneer Lohman tegen. Hij riep iets, maar dat konden Truus en de jongens niet verstaan, waarop meneer Lohman met de boten mee begon te lopen.

Bij de Laura legde de Kameleon aan en Hielke maakte de jol weer achter het jacht vast.

Truus bedankte de jongens heel hartelijk en ging toen gauw de kajuit van het jacht in om droge kleren aan te trekken.

Meneer Lohman gaf Hielke en Sietse een hand. ‘Jullie zijn flinke kerels! Ik heb vol bewondering naar jullie gekeken. De beste schipper had het jullie niet kunnen verbeteren. De redding van Truus is mij en mijn vrouw heel wat waard en gelukkig ben ik niet arm. Daarom mogen jullie zeggen wat jullie graag willen hebben, dan zal ik ervoor zorgen.’

‘Meneer, voor zo'n karweitje nemen wij nooit iets aan,’ zei Hielke.

‘Karweitje?’ herhaalde meneer Lohman verbaasd. ‘Noemen jullie dit een karweitje? Jullie hebben een mensenleven gered! En dat moet beloond worden.’

‘Geeft u dan maar een zak lekkere peren,’ stelde Sietse voor.

‘Een zak peren?’ Meneer Lohman wist niet wat hij hoorde. Zulke nuchtere jongens had hij nog nooit ontmoet.

‘Nou ja, ze zijn voor mijn vader,’ lachte Sietse. ‘Stuurt u ze maar naar de smederij van Klinkhamer.’

‘Dat zal ik beslist doen,’ knikte meneer Lohman. ‘Maar daarmee hebben jullie nog niets.’

‘Wij helpen wel om de peren op te eten,’ lachte Sietse, waarna de Kameleon weer wegvoer.

Truus hing over de rand van de kajuit om de jongens na te kijken. De op en neer deinende Kameleon voer met volle kracht door de golven en liet het water schuimend uiteenspatten. Truus keek, net als haar ouders, vol bewondering naar die stoere boot met zijn kalme bemanning, en toen Hielke en Sietse omkeken, zwaaide Truus hen uitbundig na.

De Kameleon naderde algauw de brug, waar Klinkhamer en Postma, de brugwachter, goedkeurend naar de jongens knikten.

‘Goed gedaan, hoor! Ik zal het in de krant laten zetten,’ beloofde Postma. Hij keek de Kameleon na tot hij in het boothuis verdween en belde toen de krant op.

Er kwam meteen een verslaggever, die eerst naar het verhaal van de brugwachter luisterde en daarna naar meneer Lohman ging, waar Truus alles nog eens in geuren en kleuren vertelde. Het gevolg was dat er de volgende dag een groot stuk over de redding in de krant stond.

Hielke en Sietse knipten het uit om te bewaren.

Ze lieten het ook aan Gerben lezen en die zei: ‘Het is wel leuk, maar ik sta ook in de krant. En ik ben niet zo ijdel dat ik het uitknip.’

‘Ik heb niets over jou gelezen. Waar staat dat dan?’ wilde Sietse weten.

‘Kijk, hier!’ Gerben wees naar een berichtje waarin stond dat het aantal inwoners van het dorp de vierduizend had bereikt. ‘Zie je dat? Een van die vierduizend ben ik. Dus sta ik in de krant, waar of niet?’

De jongens barstten in lachen uit.

‘Ik dacht wel dat het een berichtje van niets zou zijn, want ik ken je langer dan vandaag,’ grinnikte Sietse.

Hoofdstuk 2