De Kameleon altijd paraat

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642247

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Mijn naam is Gerben Zonderland’ antwoordde Gerben (blz. 87)

Hoofdstuk I
De nieuwe gast hoort wonderbaarlijke verhalen

Een motorbootje voer over het meer. De Kameleon, zo heet hij, was van ijzer en nogal lomp gebouwd, maar door de sterke motor kon hij toch reuzesnel varen. Aan het roer zat een blonde jongen, gekleed in een blauwe overall en naast hem zat zijn broer die, als twee druppels water, op hem leek. Zij waren de tweeling van smid Klinkhamer en zelfs hun vader had er nog weleens moeite mee om te onderscheiden wie van de twee Hielke of wie Sietse was.

Zoals gewoonlijk zat Sietse aan het stuur en hij liet de boot regelrecht naar de overkant van het meer varen. In het dorp dat daar vlak bij de ingang van een groot kanaal lag, woonde mijnheer Houwman die ook een smederij had.

De jongens moesten hem een klein jute zakje met bouten brengen. Een half uur geleden had Houwman met Klinkhamer getelefoneerd en gevraagd om een aantal bouten. Klinkhamer had gezegd dat hij de bouten kon leveren en dat de jongens ze wel kwamen brengen. Want als Hielke en Sietse benzine voor hun boot wilden hebben, moesten zij er ook wat voor doen, nietwaar?

En dat deden zij met plezier. Het was prachtig weer en op het meer voeren vele bootjes met witte zeilen die in de zon extra blank leken en aan het geheel een vrolijk aanzien gaven.

De groene weilanden met wuivende rietkragen langs de kanten van het meer, het blauwe water met daarboven een nog blauwere lucht, de kleurige vlaggen op de toppen van de masten van de glanzend gelakte boten, maakten alles zo feestelijk dat het een lust was om er naar te kijken. De jongens voeren dan ook zingend tussen al dat moois door tot zij de ingang van het kanaal bereikten. Weldra waren zij nu in het dorp waar zij aanlegden bij het erf van een melkboer, die de jongens goed kende. Hij had dan ook geen enkel bezwaar toen de Kameleon werd vastgemaakt. Hielke nam het zakje met bouten en dan liep het tweetal langs een smal straatje naar de hoofdstraat. In de verte hoorden zij de smid al op het aambeeld slaan en spoedig liepen zij de smederij binnen. Mijnheer Houwman keek blij toen hij de jongens zag.

‘Jullie zijn prachtig op tijd,’ zei hij, ‘ik was juist begonnen korte bouten op het aambeeld dunner te slaan, zodat zij langer worden, maar dat is nu niet meer nodig.’

Hij nam het zakje van Hielke in ontvangst en stortte de inhoud leeg op de werkbank. Hij telde het aantal en zei:

‘Dat klopt, jongens. Jullie hebben mij een grote dienst bewezen. Kom maar even binnen. Mijn vrouw heeft nog wel iets voor jullie.’

Hielke en Sietse volgden Houwman naar de woonkamer.

‘Vrouw,’ zei Houwman, ‘hier zijn de beroemde schippers van de Kameleon. Zij zijn over de woeste golven van het meer hierheen gevaren om mij zo gauw mogelijk een zakje bouten te brengen. Dus hebben zij wel iets verdiend!’

‘Zal ik gauw een kopje thee zetten?’ vroeg mevrouw.

‘Welnee mevrouw,’ antwoordde Hielke, ‘doet u geen moeite.’

‘Wij gaan meteen weer varen,’ zei Sietse. ‘Het is veel te mooi weer om in huis te zitten.’

‘Dan krijgen jullie ieder een stuk koek,’ zei mevrouw. Koek lusten gezonde jongens altijd, maar Hielke en Sietse keken wel even verwonderd naar de grootte van de stukken koek, want die waren wel drie keer zo groot als die, welke moeder hun gaf.

‘Wel bedankt mevrouw,’ zei Hielke.

‘Ja mevrouw, ook wel... verdraaid,’ mompelde Sietse, want hij struikelde over een koffer en viel op de vloer. Haastig krabbelde hij overeind en bood zijn verontschuldiging aan voor de deuk die hij in de koffer had gemaakt. Houwman lachte luid en zijn vrouw zei:

‘Het heeft niets te betekenen. Die koffer wil ik toch kwijt. Hij gaat straks mee met de vuilniswagen.’

‘Met de vuilniswagen?’ vroeg Sietse. ‘Maar dan wil ik hem wel hebben.’

‘Dat mag,’ lachte mevrouw, ‘je doet er mij zelfs een groot plezier mee.’

‘Wel bedankt,’ zei Sietse en dan gingen de jongens koek etend, met een grote koffer tussen zich in, de straat op.

Daar ontmoetten zij een jongeman, gekleed in een heel lichtgrijs zomerkostuum en met een grote donkere zonnebril op het puntje van zijn neus, zodat hij er overheen kon kijken. Hij droeg twee gloednieuwe koffers, die hij op het trottoir neerzette en vroeg:

‘Zeg jongens? Kunnen jullie mij vertellen waar het hotel de “Gouden Leeuw” is?’

‘De Gouden Leeuw?’ vroeg Hielke verwonderd. ‘Dat hotel is hier niet!’

‘Welnee,’ zei Sietse, ‘de Gouden Leeuw staat in ons dorp aan de overkant van het meer.’

‘Dat is pech,’ mompelde de jongeman, ‘maar er zal hier toch wel ergens een taxi zijn die mij erheen kan brengen?’

‘Dat weet ik niet,’ zei Hielke aarzelend.

‘Als u wilt, kunt u wel met ons meevaren,’ stelde Sietse voor. ‘Wij gaan toch naar huis!’

‘Als dat kan? Dan heel graag, jongens!’

‘Komt u maar mee,’ zei Sietse en de jongeman nam zijn koffers op en volgde hen naar het smalle straatje waar de Kameleon lag. Maar toen hij het bootje zag, zei hij:

‘Deksels, kunnen wij daarmee over dat grote meer? Is het niet gevaarlijk?’

‘Wel nee,’ lachte Sietse, ‘het meer is zo vlak als een spiegel, dus is er helemaal geen gevaar bij.’

‘Maar als de boot lek wordt, zinkt hij, want hij is van ijzer.’

‘Maar u kunt toch wel zwemmen?’ merkte Hielke op.

‘Maar niet zo goed dat ik het hele meer overzwem,’ zei de jongeman en hij wilde reeds teruggaan, toen de melkboer erbij kwam.

‘Deze meneer is bang dat onze boot lek wordt en dan zinkt,’ zei Sietse.

‘Dat is zeker maar een grapje hè?’ vroeg de melkboer.

‘Nee, nee,’ gebaarde de jongeman, ‘ik voel mij niet veilig in zo'n ijzeren bak.’

‘Maar deze boot is oersterk,’ zei de melkboer glimlachend, ‘en als hij lek zou worden, begint het meestal met een klein gaatje en dan is de boot dus niet zo direct gezonken. Voordat er dan ongelukken van komen, is de wal allang bereikt. Gaat u maar rustig met de jongens mee en u zult nog genieten van een mooie tocht.’

De jongeman weifelde nog even maar ging dan toch aan boord. Hielke nam zijn koffers en zette ze naast de koffer die Sietse had meegenomen. Toen hun passagier op het bankje voor in de Kameleon was gaan zitten, startte Sietse de motor en met een groet aan de melkboer vertrokken onze schippers. De Kameleon bereikte weldra het meer en de jongeman keek nogal onrustig om zich heen. Maar dan gaf Sietse vol gas en de steven van de Kameleon ging omhoog en in een baan van woest schuimend water ging de boot er snel vandoor. Van de golven die aan weerskanten van de boeg werden opgeworpen, stoven kleine druppeltjes over het hoofd van de meneer en hij keek verschrikt achterom. Maar dan zag hij de jongens lachen en toen lachte hij mee en zei:

‘Het gaat reuzehard. Ik had niet verwacht dat jullie boot zo snel kon varen.’

‘Onze motor is nogal sterk,’ merkte Sietse op. ‘Als wij willen, zijn wij binnen tien minuten aan de overkant.’

‘Maar ik heb helemaal geen haast, jongens. Ik vind het varen toch wel leuk. En wat is dat daarginder voor een gebouw met al die vlaggen?’

‘Dat is het Paviljoen,’ wees Hielke. ‘Een restaurant waar je een leuk uitzicht hebt over het meer.’

‘Ik heb wel trek in koffie,’ zei de jongeman. ‘Gaan jullie mee naar het Paviljoen? Dan trakteer ik.’

Dat aanbod sloegen Hielke en Sietse niet af en dus werd er koers gezet naar het restaurant waar op het terras vele mensen zaten. Bij de lange steiger legde de Kameleon tussen een paar luxe zeiljachten aan. Hielke maakte de boot vast en dan volgden onze vrienden de jongeman naar een tafeltje waarboven een kleurige parasol prijkte. Aan een kelner bestelde de jongeman drie koffie met gebak. Terwijl de kelner het bestelde ging halen, keek de jongeman om zich heen en zei:

‘Het zit hier heel leuk. Ik heb nooit geweten dat het bij een meer zo gezellig kon zijn.’

‘Er komen hier veel bezoekers,’ vertelde Hielke. ‘Zelfs in de winter is het hier druk en vooral als het ijs zo sterk is dat je op het meer kunt schaatsen.’

De koffie en het gebak werden gebracht en de jongens zaten weldra te smullen. Dat zij nog geen kwartier geleden ieder een groot stuk koek hadden gegeten, deed aan hun eetlust niets af.

Enige heren die even verder aan een tafeltje zaten, stonden op en gingen vertrekken. Zij kwamen langs onze vrienden en een van hen legde zijn hand op de schouder van de jongeman en zei:

‘Kijk! Daar heb je Herman Heringa! Hoe gaat het?’

‘Prima,’ antwoordde Herman lachend. ‘Ik heb vakantie. Het is prachtig weer en 't is hier reuze gezellig, dus wat wil ik meer. Is het met jou ook goed, Karel?’

‘Uitstekend,’ zei Karel. ‘Wij gaan fijn zeilen. Ik heb gehoord dat jij nogal geboft hebt, hè? Nog wel gefeliciteerd en tot ziens!’

De heren gingen aan boord van een prachtig zeiljacht en Herman en de jongens zaten te kijken hoe de zeilen werden gehesen waarna het jacht vertrok. Het gleed sierlijk over het meer en toen het in de verte verdween, leek het net een grote witte vogel die over het water scheerde.

‘Ik koop misschien ook zo'n mooie boot,’ zei Herman. ‘Zeilen is een prachtige sport en als je dan in de dorpjes aanlegt en gezellig een kopje koffie drinkt, zoals hier, dan is het leven veel rustiger dan in de stad en toch is het vol afwisseling.’

‘Maar zo'n boot is erg duur,’ merkte Sietse op. ‘Die kost minstens tienduizend gulden.’

‘Nou ja, dat moet je er dan maar voor over hebben,’ lachte Herman.

‘Ik zou het er ook best voor over hebben,’ zei Hielke lachend, ‘maar ik heb niet zo'n dikke spaarpot.’

‘Maar jullie hebben al een beste boot,’ zei Herman. ‘En lusten jullie nog een gebakje?’

Hij wenkte de kelner en bestelde weer koffie met gebak. Maar toen de jongens dat op hadden, moesten zij toch echt niet meer en werd de tocht naar het dorp voortgezet. De Kameleon voer regelrecht naar de brug die over de vaart lag in de weg die vanaf het dorp naar de stad liep. De Kameleon ging onder de brug door en dan stuurde Sietse haar even verder in het boothuis achter de smederij. Herman keek nogal verbaasd toen de Kameleon zo plotseling het door de jongens gebouwde schuurtje binnenvoer.

‘Hier wonen wij,’ zei Hielke.

‘Aha,’ merkte Herman op, ‘en waar is dan het hotel?’

‘Dat staat midden in het dorp,’ zei Sietse, ‘wij lopen wel met u mee.’

De jongens namen ieder een koffer van Herman en dan liepen zij naar de smederij. Klinkhamer keek verwonderd naar de nieuwe gast en Sietse zei:

‘Deze meneer gaat logeren in het hotel de Gouden Leeuw.’

‘Dan heet ik u als voorzitter van de vereniging voor vreemdelingenverkeer van harte welkom,’ zei Klinkhamer. ‘Ik hoop dat u hier een prettige vakantie zult hebben.’

‘Mijn naam is Herman Heringa,’ stelde Herman zich voor. ‘Ik dank u voor de prettige ontvangst en ik bedank de jongens ook voor het varen over het meer. Maar voor ik het vergeet. Wat ben ik jullie schuldig?’

‘Niets natuurlijk,’ zei Sietse.

‘Maar als ik een taxi had genomen, had mij dat toch ook geld gekost?’ merkte Herman op.

‘De boot heeft er niets van gemerkt dat u meevoer, meneer,’ zei Klinkhamer, ‘en wij doen onze gasten graag een plezier zodat zij later weer eens op bezoek komen.’

‘Dat vind ik geweldig, meneer Klinkhamer. Dus jongens dan worden jullie nogmaals hartelijk bedankt.’

‘Tot uw dienst,’ zei Sietse.

Er kwam nog iemand de smederij binnen. Hij heette Gerben en hij was de knecht van boer Jellema.

‘Goedemiddag!’ zei hij luidruchtig. ‘Wat is hier te koop? Camera's? Verrekijkers? Vulpennen?’

‘Wat bedoel je?’ vroeg Hielke.

‘U denkt zeker dat ik handelsreiziger ben?’ vroeg Herman. ‘Maar dat ben ik niet. Ik ben hier alleen maar met vakantie.’

‘Juist,’ grapte Gerben, ‘u komt hier frisse lucht happen? Het is hier reuze gezond! Kijk maar naar die twee dikke knapen!’

‘Kijk jij maar naar jezelf,’ zei Sietse, ‘jij bent net een volgestopte worst!’

‘Pas op vriendje,’ gromde Gerben. ‘Als ik kwaad word, is het met je gedaan. Wel meneer, wij hebben hier eens iemand op bezoek gehad die vertegenwoordiger was voor een chocoladefabriek. Hij had een koffer vol dozen bonbons en chocoladerepen bij zich en wij mochten er van proeven. Maar toen wij genoeg geproefd hadden, was de koffer bijna leeg. Ha ha, weet u nog wel Klinkhamer?’

‘Ik weet het nog best,’ zei Klinkhamer, ‘maar jij vergeet erbij te vertellen dat die meneer toen zei: “Ik kom over een paar dagen terug om te vragen of jullie ook ziek zijn geweest, want de chocola was enigszins beschimmeld.” Toen schrok jij zo, Gerben Zonderland, dat jij moest overgeven. Weet jij dat nog wel?’

‘Maar ik ben toch niet ziek geweest,’ stotterde Gerben.

‘Natuurlijk niet,’ lachte Klinkhamer, ‘want de chocolade was niet beschimmeld.’

Herman Heringa lachte en zei:

‘Als de lucht hier zo gezond is, kun je ook niet ziek worden. Ik heb vandaag reuze genoten van de tocht over het meer.’

‘Maar 's winters is het hier heel anders,’ vertelde Gerben. ‘Als het meer dan onder een dikke laag ijs ligt en een koude noordoostenwind over de vlakte blaast, dan is het bitter koud in het dorp. Dan moeten de kachels roodgloeiend worden gestookt zodat de vlammen uit de schoorstenen slaan. Wij hebben het meegemaakt dat de kokende koffie op het brandende petroleumstel zelfs bevroor en de koffiepot uit elkaar barstte.’

‘Bevroor het kokende water?’ vroeg Herman verbaasd, maar dan begon hij te lachen en zei: ‘U maakt maar een grapje.’

‘Dat doet hij altijd,’ merkte Sietse op, ‘maar het ergste is dat hij soms zijn eigen verhalen gelooft.’

‘Toch heb ik bewondering voor mensen met veel fantasie,’ zei Herman. ‘Zij kunnen dingen bedenken waar een ander nooit aan gedacht zou hebben.’

‘Dat is waar,’ zei Klinkhamer. ‘Als er geen mensen met fantasie waren, zou er nooit iets nieuws worden uitgevonden. En aan de uitvinders hebben wij heel veel te danken zoals elektriciteit, telefoon, radio, televisie, auto's, vliegtuigen, stoommachines en nog veel meer.’

‘Hier in het dorp woont ook een uitvinder,’ zei Gerben. ‘Hij heet Klaas Stoelwinder.’

Herman begon te lachen.

‘Gelooft u het niet?’ vroeg Gerben.

‘O, jawel. Maar ik vind het zo'n grappige naam.’

‘Maar de grap die Stoelwinder uithaalde, was helemaal niet grappig,’ ging Gerben verder. ‘Hij probeerde gratis elektriciteit te krijgen. Weet u hoe hij dat deed? In de straat waar hij woont, lopen elektriciteitsdraden door de lucht. U weet wel, die van paal tot paal zijn gespannen aan grote porseleinen knoppen. Over die draden wierp Stoelwinder een stuk koperdraad, maar toen liep hij hard weg, want dat stuk draad kwam meteen onder stroom en Klaas kreeg een flinke schok. Even later kwam een boerenknecht door de straat fietsen. Hij droeg een zinken emmer op z'n rug en die emmer raakte het stuk koperdraad dat nog steeds aan de elektrische kabels hing te bengelen. En boem, de knecht sloeg door de stroom met zijn fiets tegen de grond.’

‘Drommels,’ zei Herman, ‘hij had dood kunnen zijn.’

‘Dat zei de rechter ook toen hij Stoelwinder een dikke boete gaf,’ vertelde Gerben, ‘maar door de rubberbanden van de fiets was de schok niet dodelijk voor de knecht. En dat was dus een geluk bij een ongeluk.’

‘U noemt die Stoelwinder een uitvinder,’ vroeg Herman. ‘Maar heeft hij weleens iets uitgevonden?’

‘Jazeker!’ zei Gerben. ‘Haarkrulapparaten!’

‘Haarkrulapparaten?’ vroeg Herman belangstellend, ‘en heeft hij die kunnen verkopen? Of had hij geen geld om een fabriekje op te richten?’

‘Zou u hem dan aan geld willen helpen?’ vroeg Gerben.

‘Als hij een begaafd iemand is,’ zei Herman, ‘zou ik hem best willen helpen.’

‘Maar dan moet u veel geld hebben,’ glimlachte Gerben.

‘Daar praat ik liever niet over,’ zei Herman, ‘maar hoe ging dat nu verder met die haarkrulapparaten?’

‘Dat werd weer werk voor de politie,’ zei Gerben. ‘Stoelwinder kreeg een waarschuwing wegens flessentrekkerij.’

‘Flessentrekkerij?’ vroeg Herman. ‘Hoe bedoelt u dat?’

‘Wel,’ zei Gerben. ‘Het was een heel eenvoudig bedenksel van Stoelwinder. Hij liet een advertentie in de krant zetten waarin stond:

Dames opgelet! Stuurt u een gulden naar postbus 30 en u ontvangt de nieuwste haarkrulapparaten!