De Kameleon pakt aan

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642261

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

De kelner werd op de paarderug, met een dienblad vol glazen in zijn hand, gefotografeerd. (blz. 102)

Hoofdstuk 1
De matras

In de smederij van Klinkhamer hielpen Hielke en Sietse hun vader bij het aan elkaar lassen van twee stukken ijzeren pijp. De jongens hielden ieder een uiteinde vast, terwijl Klinkhamer met een lasbrander het midden van de pijpen aan elkaar smolt. De hete, blauwe vlam die het ijzer vloeibaar maakte, was zó helder dat het pijn deed aan je ogen als je ernaar keek. Daarom hielden Hielke en Sietse hun hoofden afgewend en droeg Klinkhamer een donkere, blauwe bril. De jongens hielpen hun vader graag, want zij wilden later ook smid worden en nu ze vakantie hadden, was er tijd genoeg om even te helpen. Als beloning gaf Klinkhamer hun dan benzine voor de motor van hun boot. Want Hielke en Sietse hadden een eigen motorboot. Het was geen grote en ook geen mooie, maar wel een hele stevige, stoere boot met een sterke motor erin.

De naam van de boot was Kameleon, dat is de naam van een hagedis die van kleur kan veranderen. De Kameleon was met zoveel kleuren beschilderd dat het bootje daarom de naam kreeg van die hagedis. De jongens hadden al veel nuttig werk met de Kameleon gedaan, want op het grote meer, waar ze vlak bij woonden, hadden ze meermalen hulp geboden aan drenkelingen, zinkende boten of vastgelopen schepen. Door hun moedige gedrag kende iedereen hen als ‘de schippers van de Kameleon’.

Zo waren onze schippers dus bezig hun vader te helpen en dat deed ook hun vriend Kees Dijkstra, maar hij hielp zijn vader op een heel andere manier.

Want met Kees was er altijd iets bijzonders. Het zat bijna altijd fout met alles wat hij deed, al was het goed bedoeld.

De familie Dijkstra woonde aan de rand van het meer in een grote windmolen, die boven op de polderdijk stond. De molen heette ‘de Woudaap’ en was daar gebouwd om het overtollige water uit de polder in het meer te malen. Het was een prachtige molen, die overal van verre zichtbaar was en waarop de mensen van het dorp dan ook terecht heel trots waren. Dijkstra onderhield de Woudaap met veel zorg, maar van Kees kreeg hij daarbij niet veel hulp. Kees was liever lui dan moe, behalve als er iets te eten viel, dan toonde hij een vlijt die door niemand was te evenaren.

Ook wist hij de vreemdste spelletjes te bedenken, die dan meestal verkeerd afliepen en waarbij hij dan door zijn vader niet gespaard werd met straf.

Kees was dus bezig zijn vader te helpen, dat wil zeggen: hij stond vol belangstelling te kijken hoe zijn vader de zolder opruimde. In een hoek lag een oude matras.

Dijkstra bekeek die van alle kanten en zei: ‘Deze is ook niet veel soeps. Wat zullen we ermee doen?’

‘Verbranden!’ zei Kees, want voor vuurtje stoken was hij meteen te porren.

‘Dat kan niet,’ merkte Dijkstra op. ‘Het binnenwerk zit vol stalen veren en die branden niet. We zullen de matras moeten begraven.’

Maar graven is zwaar werk en daar voelde Kees niets voor. Hij wist wel iets beters. ‘Ik breng de matras naar de smederij van Klinkhamer. Daar halen we de veren eruit en die gooien we dan op de oudijzerhoop. De bekleding verbranden we.’

‘Als Klinkhamer dat goedvindt, vind ik het best,’ bromde Dijkstra.

‘Natuurlijk vindt Klinkhamer het goed!’ riep Kees uit. En hij sleepte de matras naar buiten op de omloop, die rond de molen was gebouwd en kieperde haar over de leuning naar beneden. Daarna liep hij gauw de trap af en de deur uit, raapte de matras op en sleurde die naar de rand van het meer, waar hij haar te water liet glijden. En zoals hij had gehoopt, bleef de matras drijven.

Dijkstra, die nog bezig was met opruimen, vroeg zich plotseling af hoe Kees die zware matras helemaal naar de smederij van Klinkhamer zou dragen. Voor een sterke man zou dat al een hele vracht zijn, dus hoe zou een jongen dat dan klaarspelen? Of ging Kees zijn vrienden met hun Kameleon halen? Dijkstra moest voor de zekerheid maar even kijken naar wat Kees deed. Je kon van hem immers de gekste dingen verwachten.

Dijkstra ging buiten op de omloop staan en keek naar beneden. En jawel, hoor! Het was weer zover! ‘Welverdraaid nog aan toe!’ riep Dijkstra kwaad naar zijn zoon. ‘Wat spook jij nu weer uit? Pas op, ezel! Je zinkt als een baksteen!’

Kees, die had geprobeerd op de matras te gaan staan, merkte dat ook, want hij had al een paar natte voeten. ‘Ik dacht dat ik ermee kon varen!’ riep hij ter verontschuldiging.

‘Jij moet niet denken!’ schreeuwde Dijkstra. ‘Jij denkt altijd verkeerd. En zorg dat die matras uit het water wordt gehaald, anders komen er nog ongelukken van!’

‘Maar ik kan er niet meer bij! Ze drijft weg!’

‘Haal dan de jongens met hun boot!’ riep Dijkstra. ‘En een beetje vlug. Of moet ik beneden komen?’

Vader mocht van Kees gerust boven blijven, want als vader kwaad was, kon je het beste maar zo hard mogelijk gaan lopen. En dus ging Kees meteen op weg naar de smederij. Een paar maal bleef hij onderweg staan om te kijken waar de matras heendreef, maar die was al spoedig niet meer te zien, omdat ze zo diep in het water lag.

Misschien is de matras wel gezonken, dacht Kees.

Dat iemand zich bij het zwemmen aan die stalen veren zou kunnen bezeren, daar kwam Kees niet op en fluitend liep hij verder naar de smederij. Toen hij daar binnenkwam, was Klinkhamer juist klaar met lassen.

‘En daar hebben we Kees,’ zei Klinkhamer, ‘en nog wel lopend. Is er iets bijzonders?’

‘Ik had echt zin in een wandeling,’ antwoordde Kees, ‘en omdat er een matras in het meer drijft, kom ik vragen of Hielke en Sietse meegaan om die op te vissen.’

‘Een matras?’ vroeg Sietse. ‘Hoe komt die daar?’

‘Dat ding is van ons,’ antwoordde Kees.

‘Zijn jullie dan aan de schoonmaak?’ vroeg Hielke.

‘Wel nee,’ lachte Kees, ‘je denkt toch niet dat we onze matrassen in het meer wassen?’

‘Maar hoe komt dat ding dan in het water?’ vroeg Sietse.

‘Toen ik vanmorgen wilde opstaan,’ begon Kees, ‘moest ik plotseling zo niezen, dat de dekens tegen het plafond vlogen en de matras het raam uitzeilde.’

Hielke lachte, maar Sietse zei: ‘Ik heb je wel door, Kees. Jij wilt niet vertellen hoe die matras in het meer is terechtgekomen, want het is natuurlijk weer jouw schuld. Maar goed, we gaan mee om haar eruit te halen.’

De jongens gingen naar het grasveldje achter de smederij, waar aan de rand van de vaart, die daar achter de huizen liep, een boothuis was gebouwd. Daarin lag de Kameleon.

Sietse opende een deurtje van het boothuis en de jongens konden naar binnen gaan en in de boot stappen. Plotseling kwam er nog een jongen aanhollen.

Het was Louw Vrolijk. ‘Kunnen jullie niet even op mij wachten?’ riep Louw, terwijl hij voor in de Kameleon naast Kees ging zitten.

‘We hebben een spoedgeval,’ lachte Sietse. ‘De matras van Kees is in het meer gevallen en als we die er niet gauw uithalen, zinkt ze en moet Kees op harde planken slapen.’

‘Daar krijgt hij een mooie, rechte rug van,’ wist Louw.

‘Mijn rug is recht genoeg,’ bromde Kees. ‘Het is maar een afgedankte matras, die opgeruimd moet worden.’

‘Aha,’ merkte Sietse op, ‘en toen heb jij haar in het water gegooid?’

‘Ik wilde alleen maar proberen of ik ermee kon varen,’ bekende Kees, ‘maar dat ging niet. Ik had hierheen willen varen, want ze zit vol stalen veren en misschien had je vader daar nog iets aan.’

‘Als dat ding vol stalen veren zit,’ zei Louw, ‘had je toch kunnen weten dat ze niet bleef drijven?’

‘Ze drijft wel,’ mokte Kees, ‘maar net niet genoeg om me te kunnen dragen.’

‘Laten we hopen dat de matras niet is gezonken,’ zei Hielke. ‘Vooruit, Sietse, anders komen we nog te laat.’

Sietse startte de motor en de Kameleon voer het boothuis uit en vervolgens door de vaart naar de brug, die daar vlak bij was. De Kameleon kon gemakkelijk onder de brug door en daarna lag het grote meer voor haar boeg.

Sietse stuurde naar links in de richting van de Woudaap. Hij gaf de motor meer gas en schakelde over op de hoogste versnelling. De Kameleon richtte haar steven omhoog en in een baan van schuimend en kolkend water ging ze er als een raceboot vandoor. Van de twee hoge golven die aan weerszijden van de boeg werden opgeworpen, vlogen de druppels de jongens om de oren. Ze vonden het geweldig om zo snel over het meer te varen. Even later minderde Sietse snelheid, want ze hadden de Woudaap bijna bereikt en moesten nu gaan uitkijken naar de matras.

‘Waar heb je de matras in het water gegooid, Kees?’ vroeg Hielke.

‘Vlak voor de molen,’ zei Kees. ‘En het ding dreef weg naar het midden van het meer.’

De Kameleon voer nu ongeveer dertig meter uit de wal en de jongens tuurden naar alle kanten. Toen ze tot voorbij de Woudaap waren gevaren, hadden ze van alles gezien, maar geen matras.

Sietse liet de Kameleon nu langzaam naar het midden van het meer varen, maar hoe verder ze gingen, hoe minder hun hoop werd om de matras te vinden. Het ding was spoorloos verdwenen.

‘Die is natuurlijk gezonken,’ merkte Louw op. ‘Hoe kon het ook anders? Met al dat staal erin?’

‘Ik geloof het ook,’ beaamde Hielke.

‘Weet ik veel,’ zei Kees. ‘Maar toen ik erop ging staan, zonk de matras een beetje en kwam daarna meteen weer boven. Dus die wilde toch wel drijven.’

‘Dat kon omdat er lucht in zat,’ zei Sietse, ‘maar de lucht kan er aan alle kanten uit ontsnappen en uiteindelijk zal dat ding toch zinken.’

De Kameleon naderde intussen het eiland dat midden in het meer lag. Langs het eiland liep de vaargeul en daarin naderde een kleine vrachtboot met een luid puffende motor. De stuurman, die de Kameleon naast het eiland zag varen, gaf als waarschuwing een signaal met de hoorn.

‘Die geeft warempel nog signalen ook,’ merkte Sietse op, ‘terwijl zijn motor aan de andere kant van het meer al te horen is.’

Het bootje, dat de naam ‘Martha’ droeg, voer de jongens voorbij. Op het dek zaten vier pijp rokende heren in ouderwetse leunstoelen. De stuurman aan het roer, dat een reuze groot rad had, rookte een sigaar en keek voor zich uit, alsof hij een groot zeeschip bestuurde.

De jongens moesten erom lachen en de heren zwaaiden vrolijk een groet met hun pijpen.

De jongens keken de Martha na, die luid puffend naar het dorp voer. Maar plotseling gaf de motor een paar hevige knallen en ontstond er achter de boot een fontein van hoog opspattend water. Er klonk nog een extra luide knal en toen stopte de motor.

‘Wat is dat?’ vroeg Kees. ‘Is er een mijn onder water ontploft?’

‘Wel nee,’ zei Louw. ‘Dan zou die boot met man en muis de lucht in zijn gevlogen.’

‘Ik denk dat de schroef ergens in vast is geslagen,’ aarzelde Sietse. ‘Ik zag iets boven water uitslingeren.’

‘Wij moeten hun helpen,’ zei Hielke. ‘Naar de matras hoeven we niet langer te zoeken. Die is allang gezonken.’

Sietse stuurde de Kameleon naar de Martha, waar een van de heren bezig was met een bootshaak de schroef schoon te maken.

De haak bleef in een warnet van draden steken en toen de man met veel inspanning de haak wist los te trekken, bleek er een metalen veer aan te hangen. ‘Wat is dat nou?’ riep hij verbaasd. ‘Is hier een schuit met klokken gezonken?’

‘Dat is geen klokveer, Albert!’ merkte een van de andere heren op. ‘Dat lijkt meer op een veer uit een spiraalmatras.’

‘Hebben de vissen hier dan matrassen?’ vroeg Albert en hij peilde nogmaals met de vaarboom onder water. ‘Drommels!’ riep hij. ‘Er zit een heel groot kluwen rond de schroef. Zo kunnen we niet varen.’

‘Dat komt goed uit,’ zei een van de andere heren, ‘want dat lawaai van die motor maakte me doof.’

‘Maar hoe komen we aan wal?’ vroeg Albert.

‘Laat ons maar drijven,’ was het antwoord. ‘We hebben helemaal geen haast.’

De jongens, die meteen hadden begrepen dat de Martha over de matras was gevaren waarnaar zij zochten, boden nu hun hulp aan.

‘Onze boot kan u wel naar de wal duwen,’ zei Sietse.

De heren keken naar het kleine motorbootje van de jongens en begonnen te lachen. Zij dachten dat de Kameleon niet in staat zou zijn om de Martha in beweging te krijgen. Maar Sietse stuurde de stompe boeg van de Kameleon achter tegen de Martha en liet de motor toen op volle toeren draaien. En tot grote verwondering van de heren, begon de Martha weer te varen en het ging steeds sneller.

‘Waar breng je ons heen?’ vroeg de stuurman aan Sietse.

‘Naar de polderdijk!’ riep Sietse.

‘Dat is goed,’ antwoordde de stuurman. ‘Maar ik kan niet sturen, het roer zit ook vast.’

‘Laat het maar aan ons over,’ zei Sietse en met de Kameleon wist hij het schip niet alleen te duwen, maar ook te sturen. Zo naderden ze spoedig de polderdijk en Sietse stuurde zo goed dat de Martha keurig langs de wal kwam te liggen.

‘Dat hebben jullie verdraaid goed gedaan,’ zeiden de heren en ze vroegen hoeveel ze voor de hulp moesten betalen.

‘Helemaal niets!’ zei Sietse. ‘Wij doen dit voor ons plezier!’

Daarop hielpen de jongens met het lostrekken van de spiraalveren uit de schroef. De veren werden op de wal geworpen en vormden weldra een flinke hoop.

Er naderde iemand op een fiets. Het was Gerben, de knecht van boer Jellema. Hij kwam van de boerderij die even voorbij de Woudaap stond en keek verwonderd naar al die spiraalveren. Hij stapte van zijn fiets. ‘Dat is een hele vangst, heren,’ zei hij. ‘Hebben jullie een bed overboord laten vallen?’

‘Dat zou je wel denken,’ merkte een van de heren op. ‘Maar er is iemand zo dom geweest om een matras in het meer te gooien en daar zijn wij overheen gevaren.’

‘Tja,’ zei Gerben, ‘op het water kun je de gekste dingen meemaken. Zo heb ik eens een aanvaring gehad met een trein.’

De heren lachten en een van hen vroeg: ‘Kwam die trein zomaar door het meer rijden?’

‘Natuurlijk niet,’ vertelde Gerben, ‘de trein reed over de spoorbrug waarvoor wij met een praam vol hooi lagen te wachten. Het water was die dag extra hoog en daardoor lag de boeg van de praam een halve meter hoger dan de brug. De boeg bleef ver genoeg vanaf de rails, maar raakte wel de treeplanken van de trein. En roetsj, toen de trein voorbijreed, gingen alle treeplanken eraf. De trein reed zo snel dat niemand iets van de vernieling merkte en toen er bij het station werd gestopt en de passagiers uitstapten, vielen ze allemaal naar buiten. Het hele perron lag vol krioelende mensen. En,’ ging Gerben verder, ‘niemand wist waar de treeplanken waren gebleven, want ik had ze gauw in de praam geladen en meegenomen naar de boerderij. Daar hebben we er een prachtig varkenshok van gebouwd. Als u het niet geloven wilt, komt u maar eens op de boerderij kijken.’

‘Doet u dat maar niet,’ riep Sietse lachend, ‘want het is allemaal fantasie wat hij vertelt.’

‘Wel ja,’ bromde Gerben, ‘jij weet altijd alles beter, hè? En vertel dan eens hoe die matras in het meer komt? Of hebben jullie haar soms in het meer gegooid?’

‘Wel nee,’ zei Sietse, ‘mijn matras ligt in mijn bed!’

‘De mijne ook,’ viel Kees hem gauw bij.

‘De jongens hebben geen schuld,’ zeiden de heren. ‘Zij kwamen vanaf die molen varen en de matras dreef daar bij het eiland.’

‘Dan heeft iemand een nieuwe manier van vissen ontdekt,’ zei Gerben.

‘Hoe bedoelt u?’ vroeg een van de heren.

‘Wel,’ aarzelde Gerben, ‘enige jaren geleden was in ons dorp een man, die een oude matras onder water duwde en die daar enige dagen liet liggen. Toen hij de matras weer naar boven haalde, zat deze vol dikke palingen. Maar de politie heeft die manier van vissen verboden, want de matras maakte de vissen erg lui en daardoor lieten ze zich te gemakkelijk vangen.’

‘Wat heeft de politie verboden, Gerben Zonderland?’ klonk plotseling de stem van veldwachter Zwart, die onopgemerkt langs de dijk was komen fietsen. ‘Wat sta jij daar weer te vertellen, broer?’

‘Niets bijzonders, Zwart,’ antwoordde Gerben.

‘Dat geloof ik graag,’ zei Zwart. ‘Alles wat jij zegt, is nooit veel bijzonders. Maar laat in jouw verhalen de politie erbuiten, hè? En wat zie ik, heren? Heeft uw boot een matras in de schroef gehad?’

‘Jawel, veldwachter. Het gebeurde daar bij het eiland! Gelukkig kwamen de jongens ons te hulp, want de schroef wilde niet meer draaien en het roer zat ook vast.’

‘Ja, ja,’ zei Zwart. ‘Deze jongens hebben al heel wat mensen geholpen.

‘Maar hoe kwam die matras in het meer?’ vroeg Gerben.

‘Misschien van kampeerders die op het eiland waren,’ mompelde Zwart. ‘Gelukkig wordt er heel weinig in het water geworpen, want anders zou het meer binnen de kortste keren een vuilnisbelt zijn en daar is niemand mee gediend.’

De laatste spiraalveren werden uit de schroef getrokken en daarna liet stuurman Albert de motor draaien. De schroef maalde weer krachtig door het water. Maar de Martha ging voorlopig niet verder, want de heren wilden wel enige dagen in het dorp blijven.

‘Zeg, jongens,’ vroeg Zwart, ‘nemen jullie die veren mee?’

‘Ik zal jullie een zak geven,’ zei een van de heren en hij verdween in het laadruim van de boot en kwam terug met een grote jutezak.

De veren werden erin gestopt en de zak werd in de Kameleon gelegd. Het was intussen twaalf uur geworden en daarom ging Kees niet meer met de Kameleon mee, maar wandelde met Gerben, die op de boerderij ging eten, naar huis.