De Kameleon vaart uit!

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642285

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Gerben! Hij heeft het geld van Jaap Glas gestolen!’ (blz. 59)

Hoofdstuk I
De Kameleon biedt hulp
En Gerben heeft een pechdag

Hielke en Sietse Klinkhamer kwamen de smederij van hun vader binnen en legden hun schoolrapporten op de werkbank.

‘Alstublieft vader!’ riepen zij, ‘hier is het bewijs dat wij brave leerlingen zijn.’

‘Voor ik dat geloof,’ zei Klinkhamer, ‘zal ik eerst met mijn eigen ogen jullie cijfers moeten zien.’

Hij opende de rapporten en bekeek het lijstje met de cijfers.

‘Tjonge, dat is merkwaardig,’ bromde hij dan, ‘de heren hebben precies dezelfde cijfers. Nou ja, daarvoor zijn jullie ook een tweeling. Voor rekenen hebben jullie een negen, dat is heel goed jongens! En die vijf voor zingen, dat kunnen jullie niet helpen. Een kraai kan ook niet zingen.’

‘Maar wij zijn geen kraaien,’ mopperde Sietse.

‘Jullie zijn de grootste belhamels van het dorp,’ zei Klinkhamer, ‘en daarom valt het mij dubbel mee, dat jullie rapporten zo goed zijn. Laat ze maar gauw aan moeder zien. Zij zal wel zo verrast zijn dat zij jullie een extra groot stuk koek bij de thee zal geven. En roepen jullie mij als het zover is?’

‘Natuurlijk vader. U krijgt ook extra koek!’ riepen de jongens lachend en dan verdwenen zij achter de deur die toegang gaf tot het woonhuis. Moeder Klinkhamer was ook best tevreden over de rapporten van haar jongens en zij gaf inderdaad extra koek als beloning.

Klinkhamer kwam ook theedrinken.

‘Ja, ja, moeder,’ zei hij, ‘die jongens van ons zijn beslist niet zo dom als zij er uitzien. Maar wat moeten wij die hele vakantie met hen beginnen?’

‘Als u ons af en toe benzine geeft voor onze boot,’ stelde Sietse voor, ‘zullen wij ons geen dag vervelen. Dan gaan wij varen, vissen, zwemmen en van alles beleven.’

‘Goed,’ knikte Klinkhamer, ‘jullie hebben een boot om ermee te varen, dus zal ik benzine geven. Maar dat die afgedankte opduwer van de turfschipper nog zo beroemd zou worden, heb ik nooit kunnen dromen.’

De boot van Hielke en Sietse was een lompe, ijzeren bak met in het midden, onder een beschermkap, een automotor erin. De motor hadden de jongens cadeau gekregen van de dokter die naast Klinkhamer woont en door die motor bleek de boot, die de naam ‘Kameleon’ draagt, zo snel te kunnen varen dat zij tot een van de beste boten uit heel de omtrek gerekend mocht worden. En dat wilde nogal wat zeggen, want het dorp lag aan een groot meer en daar waren toch zeer veel boten.

Na de thee gingen Klinkhamer en de jongens terug naar de smederij. Daar kwam ook iemand op bezoek. Het was Gerben, de knecht van boer Jellema die een boerderij bij het meer heeft. Hij zit altijd vol grapjes en kan de gekste verhalen vertellen.

‘Goedemiddag vrienden,’ riep Gerben luidruchtig. ‘Hoe is het Klinkhamer? Hebben uw jongens ook zulke mooie rapporten als Kees Dijkstra?’

Kees is een vriendje van Hielke en Sietse. Hij woont met zijn ouders in een grote windmolen die op de polderdijk bij het meer staat. De molen heet de Woudaap en hij moet af en toe het overtollige water uit de polder in het meer malen. Wanneer Gerben naar de boerderij gaat komt hij steeds voorbij de Woudaap en zo was hij er toevallig getuige van toen Kees zijn rapport thuisbracht.

‘Had Kees dan zo'n mooi rapport?’ vroeg Klinkhamer.

‘Het was geweldig!!’ riep Gerben, ‘zo'n muzikaal rapport heb ik van mijn leven nog nooit gezien!’

‘Een muzikaal rapport?’ vroegen Hielke en Sietse.

‘Dat begrijpen jullie niet, hè?’ lachte Gerben, ‘maar ik zal het even duidelijk uitleggen. Toen ik daar dus voorbijkwam, riep Dijkstra: “Hé Gerben, luister even naar wat voor moois onze Kees heeft meegebracht!” En dan begon hij de cijfers uit het rapport voor te lezen: “Voor gedrag een één - voor vlijt een twee - voor rekenen een drie. Voor aardrijkskunde één - voor zingen twee - voor lezen drie! Is het niet meer dan treurig? En daarvoor betaal ik dan schoolgeld. Ik zou die aap naar de tuchtschool moeten sturen.” “U bekijkt het helemaal verkeerd,” zei ik toen, “ik vind het een prachtig rapport! Het is helemaal in walstempo! Van je ééntweedrie-ééntweedrie-ééntweedrie...”

En toen werd Dijkstra kwaad, lieve mensen, verschrikkelijk! Ik ben maar gauw verdergefietst en Dijkstra riep dat ik een nog grotere ezel was dan Kees. Maar ik heb nog nooit zo'n muzikaal rapport gezien.’

Klinkhamer schudde het hoofd.

‘Jij mag erom lachen, Gerben, maar Dijkstra zit er maar mee. Want als Kees wil, kan hij toch wel goed leren.’

‘Dat geloof ik ook wel,’ gaf Gerben toe, ‘hij is lang niet achterlijk en vooral niet in het bedenken van rare grappen.’

Er kwam een mijnheer de smederij binnen. Zijn gezicht was bruin van de zon, maar zijn blote benen die uit een kort sportbroekje staken, waren nog zo wit als papier. Gerben keek ernaar en zei:

‘Het lijken wel flessen melk.’

‘Wat zegt u?’ vroeg de mijnheer.

‘Die witte benen van u lijken net twee flessen melk,’ herhaalde Gerben.

Hielke en Sietse schoten in de lach. De mijnheer lachte ook, maar Klinkhamer vond het minder leuk en zei:

‘Let u maar niet op hem, mijnheer. Hij zegt de gekste dingen zonder er bij na te denken hoe hij een ander beledigt.’

‘Maar ik voel mij helemaal niet beledigd,’ lachte de mijnheer, ‘mijn benen zijn inderdaad nog wit, want ik ben vandaag pas aan mijn vakantie begonnen.’

‘Dat dacht ik al,’ knikte Gerben, ‘want ik heb u nog nooit eerder gezien.’

‘Mijn naam is Huigen,’ stelde de mijnheer zich voor, ‘ik heb een woonschuit gekocht, maar die ligt aan de overkant van het meer. Nu ben ik op zoek naar een sleepboot die mijn drijvende woning hierheen kan varen. Ik vind het dorp hier schilderachtiger dan dat aan de overkant. Ik ben namelijk schilder, begrijpt u?’

‘Juist, mijnheer Huigen,’ zei Klinkhamer, ‘wel, mijn naam is Klinkhamer en als voorzitter van de vereniging voor vreemdelingenverkeer heet ik u van harte welkom in ons dorp. Bij de polderdijk zijn nog genoeg mooie plekjes te vinden waar een woonboot kan liggen.’

‘En ik ben Gerben Zonderland,’ stelde Gerben zich voor, ‘ik verzorg de koeien en al zeg ik het zelf, ik doe veel voor de gemeenschap. Want wat moesten de mensen beginnen zonder melk, boter en kaas? En u kunt natuurlijk zeggen: als er geen schilders waren, zouden de boerderijen verveloos worden en verrotten.’

‘Pardon,’ verduidelijkte mijnheer Huigen, ‘ik verf geen huizen. Ik ben kunstschilder. Ik maak schilderijen.’

‘Nou ja,’ zei Gerben, ‘dat geeft niet. Iedereen moet zelf maar weten hoe hij de kost wil verdienen. Misschien wilt u nog eens een mooi schilderij van mij maken?’

‘Dat kan niet,’ zei Sietse.

‘Waarom niet?’ vroeg Gerben.

‘Omdat jij niet mooi bent,’ grinnikte Sietse plagend.

‘En jij bent een wintervarken!’ riep Gerben quasi boos.

Mijnheer Huigen lachte.

‘Jullie kunnen elkaar goed plagen,’ merkte hij op, ‘maar wie kan mij nu vertellen waar ik iemand kan vinden met een sterke sleepboot?’

‘Hierzo!’ wees Gerben, ‘deze twee knapen hebben een sterke boot. Zij kunnen u brengen waar u maar wilt. Hoe groot is die woonboot ongeveer?’

‘Hij is tien meter lang en vier meter breed,’ zei mijnheer Huigen, ‘het is een betonnen bak met een houten bovenbouw erop.’

‘Zóó?’ zei Gerben, ‘die is dan behoorlijk zwaar. Weet u wat? Ik ga ook mee. Heeft u een vaarboom?’

‘Welnee,’ antwoordde mijnheer Huigen, ‘met zo'n zware boot kan ik toch niet varen.’

‘Dan neem ik een vaarboom mee van de boerderij,’ zei Gerben, ‘zullen wij maar gaan?’

‘Wij moeten eerst nog benzine tanken,’ zei Sietse.

Klinkhamer gaf een vol blik en dan ging mijnheer Huigen met Gerben en de jongens naar het boothuis dat achter de smederij aan de kant van de vaart was gebouwd. Sietse opende de deur en mijnheer Huigen keek verbaasd naar de Kameleon.

‘Nee maar,’ riep hij, ‘moet die notedop mijn woonboot trekken? Dat kan nooit!’

‘Ik wist dat u dat zeggen zou,’ grinnikte Gerben, ‘maar u vergist zich. Dit is de sterkste boot uit heel de omtrek.’

Mijnheer Huigen keek Gerben onderzoekend aan.

‘Meent u dat nu werkelijk?’ vroeg hij, ‘of maakt u een grapje?’

‘Welnee!’ riep Gerben, ‘het is geen grapje. Deze boot duwde vroeger een groot vrachtschip. Dus kan zij uw boot ook wel duwen. Wat zeggen jullie jongens?’

‘O ja, dat redden wij best,’ knikte Sietse.

‘Goed. Het is te proberen,’ zei mijnheer Huigen, ‘en als het niet gaat, zorgen jullie dan voor een sleepboot?’

‘Op ons kunt u rekenen,’ zei Gerben, ‘als wij helpen, helpen wij goed. Zo nodig zet ik de tractor ervoor en sleep ik uw boot langs de oever van het meer.’

Sietse vulde de tank en dan gingen allen aan boord. De motor werd gestart en de Kameleon voer naar buiten in de vaart. Zij gingen onder de brug door en dan lag de wijde watervlakte voor hen open. Sietse stuurde nu naar links.

‘Dat gaat niet goed,’ zei mijnheer Huigen, ‘wij moeten rechtuit naar de overkant.’

‘Wij varen liever langs de kant, want in het midden is het zo verschrikkelijk diep,’ merkte Gerben ernstig op.

‘Daar is niets van waar!’ riep Hielke, ‘hij fantaseert maar wat! Wij gaan eerst naar de boerderij om een vaarboom mee te nemen.’

‘O juist,’ begreep mijnheer Huigen.

‘U mag van geluk spreken dat u bij ons bent gekomen om hulp,’ zei Gerben, ‘want de kapitein van de sleepboot is niet te vertrouwen. Een paar maanden geleden trok de sleepboot een groot deftig woonschip en midden op het meer wierp de kapitein de sleeptros los en eiste vijftig gulden extra of anders liet hij de woonboot aan haar lot over.’

‘Dat is toch niet waar?’ vroeg mijnheer Huigen.

‘Welnee,’ zei Sietse, ‘zo iets doen de schippers niet. Als zij helpen doen zij het vaak gratis.’

En dan gaf Sietse de motor vol gas zodat de Kameleon met grote snelheid verder voer. Voor de boeg rolden twee hoge golven naar weerskanten uiteen en achter de boot wierp de sneldraaiende schroef een brede baan van schuimend water op.

Mijnheer Huigen keek er verbaasd naar.

‘Drommels,’ zei hij, ‘die motor kan veel kracht ontwikkelen.’

‘De Kameleon is niet te overtreffen,’ knikte Gerben, ‘het is weliswaar een lompe bak, maar daar moet u maar niet op letten.’

Zij naderden de Woudaap en zagen Kees voor een der ramen zitten.

‘Johan Strauss kijkt niet erg vrolijk,’ merkte Gerben op, ‘hij moet zeker voor straf binnenblijven.’

Hielke en Sietse staken een hand op naar Kees en Kees groette terug. De Kameleon voer verder en kwam dan spoedig bij de boerderij van Jellema. In een praam lag een grote vaarboom en Gerben zei:

‘Nemen jullie alvast die vaarboom, dan ga ik Jellema even vertellen waar ik heen ga.’

Sietse stuurde de Kameleon naast de praam en Hielke legde de lange vaarboom over de motorkap van de Kameleon. De vaarboom stak hij nu bij de voor- en achtersteven nog ruim een meter buiten boord en mijnheer Huigen vroeg of dat niet gevaarlijk was.

‘Ik let wel op dat er niemand tegenaan vaart,’ zei Sietse.

Gerben kwam terug.

‘Het is in orde,’ zei hij, ‘wij kunnen vertrekken. Geef maar gas, stuurman!’

Gerben ging weer naast mijnheer Huigen zitten en met de vaarboom tussen hen in voer de Kameleon het meer op. Sietse stuurde nu regelrecht naar de overkant. Er waren veel zeilboten op het meer en Sietse moest goed uitkijken om geen aanvaring te krijgen. Gerben vertelde mijnheer Huigen dat er al eens eerder een kunstschilder in het dorp had gelogeerd.

‘Maar die man kon er niet veel van,’ legde hij uit, ‘ik heb een schilderij van hem gezien dat stelde een boer voor met een koe. De boer stond naast de koe maar het leek wel alsof hij een hond aan het touw hield, want de boer was wel driemaal zo groot getekend als de koe. Die schilder was er warempel nog reuze trots op en vroeg aan mij hoe ik het vond. Ik zei toen: “Het deugt niet. Een koe is groter dan een mens!” “Dat weet ik ook wel,” zei hij, “maar ik had niet genoeg verf.”’

Mijnheer Huigen lachte en zag dan tot zijn verbazing dat de snelle Kameleon reeds de overkant had bereikt. De boot voer daar een groot kanaal in. Er waren jongens aan het zwemmen en een van hen wist achter de Kameleon de buiten boord stekende vaarboom te grijpen. Het gevolg was dat de vaarboom voor in de Kameleon omhoopwipte en mijnheer Huigen de hoed van het hoofd sloeg.

‘Hé! Kijken jullie een beetje uit?!’ riep Gerben.

Een van de zwemmers viste de hoed uit het water en wierp hem terug in de Kameleon.

‘Bedankt,’ riep mijnheer Huigen en hij zette de natte hoed meteen weer op zijn hoofd.

‘Dat is gevaarlijk,’ zei Gerben, ‘die natte hoed krimpt stijf om uw hoofd en belemmert dan de bloedsomloop naar de hersenen. En dan raakt u bewusteloos.’

‘Dat zal zo'n vaart niet lopen, Gerben,’ lachte mijnheer Huigen, ‘ik hang de hoed zometeen aan de kapstok want kijk, daar ligt mijn woonboot.’

Er lag een rijtje woonboten langs de wal en mijnheer Huigen wees naar een van de grootste. Het was een zwart geschilderde betonnen bak met daarop een witgelakte houten bovenbouw. Bij het balkon achter aan de woonboot legde Sietse aan. Een glanzende bruine deur gaf toegang tot de boot.

Mijnheer Huigen maakte de deur open en Gerben en de jongens gingen met hem mee naar binnen. Zij kwamen in een grote keuken met een prachtig aanrecht en langs de wanden vele kasten en kastjes.

‘Drommels,’ zei Gerben verbaasd, ‘zo'n mooie keuken heeft mijn moeder niet. Wat een ruimte.’

‘Het is meteen ook eetkamer,’ legde mijnheer Huigen uit, ‘kijk, dit is de tafel.’

Hij trok aan een knop en er kwam een tafelblad uit de wand, waaraan het met scharnieren vastzat, terwijl het andere einde op een poot rustte. Uit een smalle kast nam mijnheer Huigen enige met rood leer beklede krukjes en daarop konden de gasten aan de tafel zitten.

‘Dat is handig,’ knikte Gerben bewonderend, ‘als ik later rijk word, ga ik ook zo'n boot kopen.’

Mijnheer Huigen opende weer een deur en dan kwamen zij in de salon. Daar stonden diepe fauteuils rond een lage tafel, waarvan het hout zo glanzend gepolitoerd was dat je je erin kon spiegelen. De grote ramen in de zijwanden gaven een ruim uitzicht naar buiten.

‘Wat een prachtige kamer,’ zei Hielke, ‘het is net alsof je in een huis bent.’

‘Er zijn heel veel huizen die lang niet zo'n mooie kamer hebben,’ merkte Gerben op en hij liep naar een lang smal schilderij waarop een juffrouw met een viool stond.

‘Dat is mooi!’ knikte Gerben, ‘heel mooi! Het is net alsof die juffrouw leeft. Die ogen kijken alsof zij je echt ziet.’

‘Het doet mij genoegen dat jij het mooi vindt, Gerben,’ zei mijnheer Huigen, ‘ik heb het tien jaar geleden geschilderd en ik wil het niet meer kwijt. Het geeft mij het gevoel dat er altijd iemand bij mij is.’

Aan de andere kant van de salon was de deur naar de slaapkamers. Aan weerszijden van een smalle gang waren twee kamertjes. Het viel de jongens op dat er in iedere slaapkamer een wastafel met kraan was. Sietse draaide aan een van de kranen en zag tot zijn verwondering dat er inderdaad water uitkwam.

‘Had jij dat niet verwacht?’ vroeg mijnheer Huigen lachend om het verbaasde gezicht van Sietse, ‘onder het dak van de keuken ligt een grote watertank en vandaar lopen leidingen door de hele boot.’

Hielke draaide aan een knopje voor het elektrisch licht en de lamp begon te branden.

‘Is de boot aangesloten op het elektrisch net?’ vroeg Gerben.

‘Er is wel een mogelijkheid tot aansluiting,’ antwoordde mijnheer Huigen, ‘maar wij hebben een hele batterij accu's aan boord. Die staan in de ruimte onder de vloer. Door middel van een dynamo met propeller kunnen wij die accu's zelf opladen.’

‘Dat doen ze ook bij afgelegen boerderijen,’ knikte Gerben, ‘en van één accu kun je een hele tijd een lamp laten branden.’

‘Inderdaad,’ zei mijnheer Huigen, ‘en bovendien kan ik er de stofzuiger op aansluiten en de radio en televisie kortom alles wat er in een gewoon huis ook gebruikt wordt.’

‘Maar als er geen wind is, kan de propeller niet draaien,’ merkte Sietse op.

‘Over het algemeen is er wind genoeg,’ legde mijnheer Huigen uit, ‘en in de accu's zit steeds genoeg stroom voor enkele weken, dus praktisch raken wij nooit zonder licht. Ook hebben wij gas aan boord om op te koken en tevens een kleine tank met petroleum voor de verwarming.’

‘Het is goed wonen in deze boot,’ zei Gerben, ‘maar wil hij ook wel varen?’

‘Dat gaan wij proberen,’ zei Sietse.

Zij gingen naar buiten en Gerben klom langs een ijzeren laddertje vanaf het balkon op het dak. Sietse reikte hem de vaarboom aan en mijnheer Huigen en Hielke maakten de touwen los. Gerben probeerde de boot van de wal te duwen maar dat ging reuze zwaar. Hij duwde zo hard dat de vaarboom ervan doorboog maar er kwam geen beweging in de boot.

‘De schuit ligt vast in de modder,’ riep Hielke.

‘Daar weet ik wel raad op,’ zei Sietse, en terwijl de Kameleon met zijn stompe boeg tegen de wal drukte liet hij de motor op volle kracht draaien.

‘Wat doe jij nu?’ vroeg mijnheer Huigen, ‘wil jij de wal wegduwen?’

‘Sietse laat het water rond de woonschuit stromen,’ antwoordde Hielke, ‘daardoor laat de modder, die onder aan de schuit kleeft, los.’

‘Aha, doen jullie dat zo?’ knikte mijnheer Huigen, ‘dat is handig bekeken!’

De snel draaiende schroef bracht het water in zo'n hevige beroering dat het rond de woonschuit borrelde en stroomde en Gerben daardoor meer succes kreeg met het van de wal duwen. Hielke ging in de Kameleon en mijnheer Huigen sprong nog net op het nippertje op het balkon want de woonboot was al een meter van de wal afgedreven. De voorkant van het woonschip werd door Gerben tot het midden van het kanaal geduwd en dan riep hij:

‘Varen maar, Sietse!’

De Kameleon duwde haar stompe snuit achter tegen de betonnen bak van het woonschip waarbij Hielke er een oude autoband tussen hield. Dan gaf Sietse vol gas en langzaam begon de zware boot te varen. Gerben bleef boven op het dak als een echte kapitein heen en weer lopen om te kijken of het wel goed ging.