De Kameleon treft doel

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642292

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Haastig timmerde Sietse de klompen van Gerben onder de bodem van de hardroeier vast. (blz. 124)

Hoofdstuk 1
De uilskuikens hebben pech

Hielke en Sietse, de zoons van smid Klinkhamer, waren bezig met het uitpakken van een grote kartonnen doos, die vol zat met pakjes bouten, spijkers, schroeven, vijlen, lasdraad en nog meer materiaal dat Klinkhamer nodig had bij al zijn reparatiewerk.

Ze borgen alles wat er uit die grote kartonnen doos kwam netjes op in het magazijntje naast de smederij. De houtwol die in de doos achterbleef, gooide Sietse op de smidse.

Die smidse stond midden in de werkplaats met een grote ijzeren kap erboven, waarin de rook werd opgevangen als er vuur op de smidse brandde. In dat vuur maakte Klinkhamer ijzer heet om het in allerlei vormen te kunnen buigen of pletten. De gloeiende kolen van het vuur werden door een windmotor, die onder de smidse was aangebracht, tot steeds grotere hitte aangeblazen.

Met een lucifer stak Sietse de houtwol in brand en Hielke gooide de kartonnen doos er ook bij, maar Sietse trok die snel weer weg.

‘Die moeten we bewaren.’ Hij zette de windmotor aan, zodat de vlammen hoog oplaaiden. Een regen van vonken trok in de wijde schoorsteen.

‘Hé joh, zet die windmotor af!’ riep Klinkhamer boos. ‘Je blaast een hele vuurstraal de schoorsteen uit. Wil je ons dorp soms platbranden?’

Sietse zette gauw de schakelaar terug en naarmate de windmotor langzamer ging draaien, werden de vlammen lager. De houtwol was al helemaal verbrand.

Sietse pakte de kartonnen doos en ging ermee naar buiten. Achter de smederij vertelde hij aan Hielke wat hij met de doos van plan was. ‘We hangen hem met de opening naar beneden in de boom voor de smederij. Als Gerben komt, laten we het touw los, zodat de doos over zijn hoofd valt. Dan kun je lachen!’

Gerben was de knecht van boer Jellema. De jongens hadden al heel wat grappen met hem beleefd. Gerben kon ook veel verhalen vertellen, maar ze waren nooit waar gebeurd. Of Gerben ook zou lachen als die doos over zijn hoofd viel, betwijfelde Hielke en hij beweerde dat Gerben zich waarschijnlijk een orgel zou schrikken en dat hij dan ontzettend kwaad zou zijn.

‘En wat dan nog?’ merkte Sietse op. ‘Hij kan ons toch niet pakken, want wij lopen veel harder. Ik ga een stuk touw zoeken.’

‘Volgens mij zal het weer helemaal fout aflopen,’ waarschuwde Hielke opnieuw, maar zijn broer liep al naar het boothuis, dat achter op het erf was gebouwd aan de kant van de vaart, en Hielke ging dus maar met hem mee.

In het boothuis lag de Kameleon. Uit een kastje onder de achterbank haalde Sietse een paar stukken touw te voorschijn. In de bodem van de kartonnen doos prikte hij vier gaten, op iedere hoek een. Daar stak hij de touwen door, die hij midden boven de bodem bij elkaar bond. Hij tilde de doos bij het knooppunt van de touwen op en zag dat hij keurig recht bleek te hangen, met de opening naar beneden. Daarna zocht hij een lang touw, waarmee de doos in de boom omhoog moest worden getrokken. Maar dat mocht vader niet zien, want de jongens wisten heel goed dat hij het dan zou verbieden. Ze wisten ook dat vader altijd om elf uur naar binnen ging om koffie te drinken. Daarom bleven ze nog even achter de smederij wachten.

‘We brengen straks dat ding in stelling en zodra Gerben eronder loopt, laten we het touw los,’ zei Sietse.

‘Maar als hij ons bij de boom ziet staan, weet hij ook dat wij de daders zijn,’ merkte Hielke op.

‘Welnee, we trekken het touw door de kier van de smederijdeur en blijven dan achter een raam staan wachten. Mooi, vader gaat naar binnen. Kom snel, nu moeten we de doos ophangen.’

En terwijl Klinkhamer een kop koffie ging drinken, renden zijn zoons met de doos naar de voorkant van de smederij, waar een prachtige lindeboom zijn takken breeduit voor de gevel spreidde.

Sietse wist het touw over een van de takken te gooien. Hij trok eraan en de doos ging omhoog, tot hij voor het grootste deel schuilging tussen de bladeren.

‘Dat doe je handig,’ vond Hielke.

‘Het is helemaal geen kunst,’ zei Sietse. ‘Als het maar lukt, dat is alles. En nu trek ik het touw tussen de deur door naar binnen.’

Maar nu was Sietse iets minder handig. Hij liet het touw los en meteen viel de doos naar beneden, precies over het hoofd van Hielke.

‘Help!’ riep die van schrik.

Sietse lachte en trok de doos vlug weer omhoog. ‘Dat ging per ongeluk, maar het werkt geweldig!’

‘Ik weet niet of dit spelletje wel door kan gaan,’ zei Hielke. ‘Je schrikt je een ongeluk als dat ding over je hoofd valt. Gerben zal vast en zeker verschrikkelijk kwaad worden als hij plotseling onder die doos gevangen zit.’

Sietse haalde zijn schouders op. ‘Gerben kan best tegen een stootje. Help me maar even om het touw door de kier te trekken.’ Hij duwde het touw door de opening tussen de deur en het kozijn en Hielke trok het verder naar binnen. Aan de zijkant van de werkbank werd het touw met een lus vastgemaakt. Daarna bleven de jongens wachten op de komst van Gerben.

Klinkhamer kwam de smederij weer binnen en zag dat zijn zoons rustig op de werkbank naar buiten zaten te kijken. ‘Zo jongens, vervelen jullie je?’

‘Nee hoor, vader,’ antwoordde Sietse, ‘we blijven hier omdat het niet meer de moeite waard is om voor twaalven nog te gaan varen.’

‘Dat is waar.’ Klinkhamer ging weer aan het werk zonder dat het hem opviel dat zijn zoons vol spanning naar buiten bleven turen.

Daar kwam Gerben! Fluitend fietste hij de smederij voorbij in de richting van het dorp.

‘Verroest, hij komt niet,’ fluisterde Sietse. ‘Hij gaat regelrecht naar huis.’

‘Dan gaat de grap niet door,’ zei Hielke.

‘Laten we nog even wachten,’ fluisterde Sietse weer. ‘Misschien komt Sjoerd, de postbode, nog.’

‘Maar die kan helemaal niet tegen een grapje,’ waarschuwde Hielke. ‘Dat wordt grote ruzie, hoor.’

‘Ga jij maar weg,’ zei Sietse. ‘Ik doe het wel alleen.’

Maar Hielke ging niet, want hij wilde er toch wel graag bij zijn als er iemand onder de doos werd gevangen.

Plotseling greep Sietse het touw, want er kwam een man aan in een lichtkleurig kaki uniform en dat kon niemand anders zijn dan Sjoerd.

Hielke, die vol spanning toekeek, fluisterde: ‘Pas op, het is Sjoerd niet!’

Wie het dan wel was, maakte voor Sietse geen verschil. Precies op het juiste moment maakte hij het touw los en boem... de man in het uniform zat onder de doos.

‘Wel verdraaide uilskuikens!’ klonk het vanonder de doos, die zo wild werd weggerukt dat hij kapotscheurde. Het boze gezicht van veldwachter Zwart kwam te voorschijn... Even keken Hielke en Sietse er heel verbaasd naar, maar toen begrepen ze dat ze zo vlug mogelijk moesten verdwijnen.

Helaas! Het was al te laat. Hun vader stond achter hen en greep de boosdoeners stevig in hun kraag.

‘Dat zag ik,’ riep de smid. ‘Jullie zijn er gloeiend bij!’ Hij schudde zijn zoons zo hardhandig door elkaar, dat ze luid protesteerden.

Veldwachter Zwart kwam binnen. ‘Dit gaat te ver!’ riep hij woest. ‘Zulke streken moeten jullie met mij niet uithalen. Wie de spot wil drijven met de politie kan rekenen op een flinke straf! Als ik hier proces-verbaal van opmaak, kunnen jullie je spaarpotten wel ondersteboven keren. Ik snap niet hoe jullie zoiets durven te doen.’

‘Dat begrijp ik ook niet,’ viel Klinkhamer Zwart bij. ‘Wie heeft dit bedacht? Het is gewoonweg een schande! Gebruiken jullie dan nooit je verstand? Vertel op, van wie is dit ongelukkige bedenksel?’ Hij schudde de tweeling nog een keer flink door elkaar.

‘Au, au!’ riep Sietse. ‘Ik zal het nooit meer doen. Het was een vergissing.’

‘Een vergissing?’ vroegen Zwart en Klinkhamer verbaasd.

‘Ja. Het komt doordat meneer Zwart een ander uniform draagt. Daardoor herkende ik hem niet. Ik dacht dat het de chauffeur van de wasserette was.’

‘Zo?’ zei Zwart. Het was duidelijk dat hij het helemaal niet prettig vond om voor een chauffeur te worden aangezien. ‘We hebben voor de zomermaanden speciale uniformen gekregen, maar als ik er nu uitzie als een chauffeur van een wasserette, zal ik het maar weer uittrekken,’ zei hij tegen Klinkhamer.

‘Maar dat is toch onzin!’ vond de smid. ‘Die kwajongens hebben altijd van die rare opmerkingen. Dit uniform staat u heel goed.’

‘Ja ja,’ mompelde Zwart. ‘Ja ja...’ Toen liep hij de smederij weer uit.

‘Nu heb je hem nog beledigd ook,’ zei Klinkhamer verontwaardigd tegen Sietse. ‘Hoe durf je meneer Zwart te vergelijken met een chauffeur van een wasserette?’

‘Omdat ik dat echt dacht,’ antwoordde Sietse.

Klinkhamer schudde zijn hoofd. ‘O o, wat moet ik allemaal met jullie meemaken. Is het niet het een, dan is het wel het ander! Vooruit, haal die rommel uit de boom en waag het nooit meer om zoiets te doen, want dan komen jullie er niet zo genadig af.’

Hielke en Sietse gingen vlug naar buiten en ruimden de kartonnen doos op.

Terwijl ze daarmee bezig waren, kwam Gerben bij de smederij aan. ‘Waarom hangt dat touw in de boom? Wordt er iemand opgehangen?’

‘We hebben per ongeluk veldwachter Zwart onder de kartonnen doos gevangen,’ vertelde Sietse. ‘Zwart droeg een ander uniform en daardoor herkenden we hem niet.’

Gerben vond het wel grappig. ‘Ik wou dat ik dat gezien had! En wat zei Zwart?’

‘Dat we uilskuikens zijn,’ antwoordde Hielke.

‘Dat is geen nieuws,’ lachte Gerben. ‘Dat wist ik allang.’

‘En jij bent een grote praatjesmaker,’ zei Sietse.

‘Waarom word je nou kwaad?’ wilde Gerben weten. ‘Het is toch een feit dat je met zulke grappen ongelukken kunt maken. Wanneer je nietsvermoedend onder een boom door loopt en er valt plotseling iets over je hoofd, zodat het meteen helemaal donker om je heen wordt, dan zou je bewusteloos kunnen raken van schrik, nietwaar? Zeker als je een zwak hart hebt.’

‘Hm, daar hebben we niet aan gedacht,’ zei Hielke.

‘Juist!’ knikte Gerben. ‘Dat zei buurvrouw Jansen ook toen ze een kartonnen doos boven uit het raam gooide.’

‘Wie is buurvrouw Jansen?’ vroeg Sietse. ‘Er woont in Lenten niemand die Jansen heet.’

‘De familie Jansen heeft in onze straat gewoond,’ vertelde Gerben. ‘Maar ze zijn verhuisd nadat mevrouw Jansen die doos naar beneden had gegooid, want die viel precies over het hoofd van de melkboer en die schrok natuurlijk vreselijk. Hij zwaaide wild met zijn armen en sloeg daarbij met een melkfles een ruit van de woonkamer stuk.

Jansen kwam woest naar buiten rennen en riep: “Dat zul je betalen!”

“Ik betaal geen cent!” riep de melkboer terug. “Uw vrouw gooit een doos over mijn hoofd en toen sloeg ik door de schrik tegen de ruit!”

“Maar ik deed het niet met opzet,” zei mevrouw Jansen.

“Of wou u beweren dat mijn vrouw het wel met opzet deed?” vroeg meneer Jansen.

“Door haar schuld ging de ruit kapot,” zei de melkboer, “en dus betaal ik niets!”

Toen begon Jansen te schelden, waarop de melkboer zei: “Ik bezorg hier voortaan geen melk meer.”

Tja, als de melkboer geen melk meer wil leveren, kun je beter gaan verhuizen, nietwaar? En dus is de familie Jansen vertrokken, en dat allemaal vanwege een kartonnen doos die achteloos werd weggegooid.’

Er stopte een bestelauto voor de smederij. Het was de melkboer.

‘Heeft u wel eens een kartonnen doos over uw hoofd gehad?’ vroeg Sietse aan hem.

‘Wat moet ik met een kartonnen doos over mijn hoofd doen?’ vroeg de melkboer verbaasd.

‘Dat vertelde Gerben,’ zei Hielke. ‘U kreeg die doos per ongeluk over uw hoofd en sloeg toen een ruit stuk bij de familie Jansen.’

‘Ha ha, ik heb de familie Jansen nooit gekend. Gerben, wat ben je toch een fantast.’ Daarna ging de melkboer lachend naar moeder Klinkhamer om er melk en boter te brengen.

‘Je kunt wel zien dat onze melkboer oud wordt,’ zei Gerben hoofdschuddend. ‘Hij herinnert zich er niets meer van.’

‘Ach wat!’ zei Sietse verontwaardigd, waarop Gerben op zijn fiets stapte en lachend naar de boerderij van Jellema reed.

Die middag haalden Hielke en Sietse de Kameleon uit het boothuis, en met de motor op halve kracht voeren ze naar de brug die daar vlakbij over de vaart lag. Ze gingen onder de brug door en kwamen op het grote meer. Er voeren allerlei bootjes met witte zeilen en kleurige vlaggetjes, wat er feestelijk uitzag. Het was prachtig, zonnig weer en vakantietijd, zodat iedereen die een boot had, van de watersport genoot. Hielke en Sietse vielen met hun lompe boot wel uit de toon, maar hun boot was wel de beste en de sterkste.

Een groot motorjacht kwam de jongens tegemoet. Het voer regelrecht op de Kameleon af en Sietse stuurde naar rechts. Meteen nam het jacht dezelfde koers.

‘Verdraaid!’ Sietse liet de hoorn tweemaal klinken ten teken dat hij naar links ging varen. Maar het grote jacht ging ook naar links.

‘Die stuurman is dronken!’ riep Sietse verontwaardigd uit, want de steven van het jacht kwam nu gevaarlijk dicht bij de Kameleon.

Sietse gooide snel het roer om. De Kameleon draaide een halve slag en voer toen in dezelfde richting als het grote jacht, dat nu langszij kwam.

Een vrouw die op het dek stond, riep: ‘Jongens, neem het mijn man maar niet kwalijk. Hij kan nog niet zo goed met deze boot varen.’

De man achter het stuur stopte de motor en kwam aan dek. ‘We moeten naar de wal,’ zei hij tegen zijn vrouw. ‘Ik durf niet verder te varen, want de boot luistert slecht naar zijn roer.’

‘Zullen wij uw boot naar de wal brengen, meneer?’ stelde Sietse voor.

De man keek verbaasd naar de twee jongens in dat kleine bootje. ‘Willen jullie dat met die notendop doen?’ vroeg hij toen lachend.

‘Maar dat bootje heet Kameleon,’ zei de mevrouw. ‘Daar heb ik wel eens iets over gelezen.’

‘Wij hebben de sterkste boot van het hele meer,’ vertelde Hielke. ‘Kijkt u maar.’

Sietse stuurde naar de achterkant van het jacht en liet de Kameleon ertegenaan duwen. Tot verbazing van de man duwde die kleine boot zijn grote jacht met gemak vooruit.

‘U hoeft niet te sturen, meneer,’ riep Sietse. ‘Dat doen wij wel.’

Door de Kameleon links of rechts te laten duwen, kon Sietse het jacht naar de Polderdijk varen, waar tussen de rietkragen een ruime aanlegplaats vrij was. Langzaam liet Sietse het jacht naar de kant drijven, waarna hij de Kameleon naar de rechterzijde van de boot stuurde en hem tegen de wal duwde. Daar werd het jacht vastgelegd aan touwen met ijzeren pennen, die diep in de grond werden gestoken.

‘Dat hebben jullie goed gedaan, jongens,’ prees de man. ‘Waar kan ik jullie een plezier mee doen?’

‘Nergens mee. We hielpen u graag,’ antwoordde Sietse. ‘En moet uw boot nu gerepareerd worden, omdat hij niet naar het roer luistert?’

‘Ik denk dat het roer wel in orde is,’ zei de vrouw, ‘maar doordat de boot zo groot is, gaat het sturen moeilijk. Weten jullie misschien een adres van een bekwame schipper die mijn man kan helpen bij het varen?’

‘Dat zal Gerben wel willen doen,’ meende Hielke. ‘Hij is de knecht van boer Jellema en ik weet zeker dat hij in zijn vrije tijd best met u uit varen wil. Zullen we het aan hem vragen?’

‘Ik vind het best,’ knikte de man. ‘Laat het me dan even weten als hij wil komen helpen.’

‘En dit is voor jullie.’ De vrouw gaf Hielke en Sietse ieder een grote reep chocolade.

De jongens bedankten haar en beloofden dat ze straks terug zouden komen om te vertellen of Gerben wilde komen helpen. Ze voeren snel verder langs de Polderdijk en naderden een grote windmolen, die de Woudaap heette. In de molen woonde de familie Dijkstra, en hun zoon Kees was een vriend van Hielke en Sietse.

Kees lag in het gras aan de waterkant en zag de Kameleon snel dichterbij komen. Hij kwam overeind en stak een hand omhoog.

‘Daar is Kees,’ wees Hielke. ‘Hij wil zeker meevaren.’

‘Ik zie het.’ Sietse stuurde naar de wal.

‘Ga je mee, Kees?’ vroeg Hielke.

‘Wat hebben jullie daar?’ Kees keek hebberig naar de stukken chocola waar zijn vrienden lekker van zaten te eten. Kees was een grote snoeper. Al zijn zakgeld besteedde hij aan ijsjes, gebakjes en chocolade, tot grote ergernis van zijn vader, die geen goed woord overhad voor al dat gesnoep.

‘Het komt nog eens zover dat al je tanden en kiezen uit je mond rollen,’ voorspelde Dijkstra zijn zoon. ‘Maar dan krijg je van mij geen nieuw gebit en zul je je verdere leven met een tandenloze mond moeten rondlopen. Dan ben je net een oud mannetje en zal iedereen je uitlachen.’

‘Dat zien we tegen die tijd wel weer,’ vond Kees. ‘Ik kan het niet helpen dat ik zo gezond ben en zo graag snoep lust.’

Zijn vrienden lachten om het gesnoep van Kees, maar ze waarschuwden hem vaak dat het een slechte gewoonte was, want regelmatig moesten ze Kees naar huis brengen doordat hij zich ziek had gegeten aan gebak. Maar Kees liet zich daardoor nooit afschrikken. Hij stapte gauw in de Kameleon en vroeg om een stukje chocolade. Dat kreeg hij natuurlijk, waarna de jongens verder voeren naar de boerderij van Jellema, die verderop aan het meer stond. Bij een kleine steiger legden ze aan en liepen het erf van de boerderij op.

In de wagenloods achter op het erf was Gerben bezig een wagen schoon te maken, waarvan de wielen bedekt waren met een dikke laag modder.

‘Hallo, Gerben,’ riepen de jongens. ‘Ben je aan de schoonmaak? Heeft die wagen in een moddersloot gelegen?’