Met de Kameleon op avontuur

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642315

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

... Dit had ik echt niet verwacht! Het gaat prima!... (blz. 25)

Hoofdstuk I
Mijnheer Vet heeft klachten, maar Gerben is hem te slim af!

Het regende en hoewel het zomer was, was het buiten kil en koud. Maar in de smederij van Klinkhamer, waar op de smidse een groot vuur brandde, was het behaaglijk warm.

Hielke en Sietse, de beide zoons van Klinkhamer, stookten het vuur extra hoog op door allerlei afval zoals kartonnen dozen en oud papier te verbranden. De knecht van boer Jellema, Gerben, zat op de werkbank naar het vuur te kijken, terwijl Klinkhamer een kapotte ketting repareerde. Dan ging de deur open en kwam er een mijnheer binnen. Hij sloeg het regenwater van zijn jas en strekte zijn handen naar het vuur uit.

‘Goedemiddag heren!’ riep hij. ‘Waar vuur is, is het warm. Het is hier beter dan buiten. Het lijkt wel herfst in plaats van zomer.’

‘Maar de zon schijnt,’ zei Gerben, ‘dus zal het weer wel beter worden.’

‘Schijnt de zon?’ vroeg de mijnheer verbaasd. ‘Ik heb geen zon gezien. De lucht is loodgrijs van de regen.’

‘Maar achter de wolken schijnt de zon,’ antwoordde Gerben.

‘Ja, dat weet iedereen! Maar ik zou de zon liever door de wolken zien schijnen. Zo het nu is, is het geen pretje om in een boot te kamperen. Ik ben vanwege de kou weggevlucht.’

‘Kunt u geen kacheltje in uw boot stoken?’ vroeg Gerben.

‘Welnee, dat gaat niet. Ik heb maar een kleine boot waar ik een tent overheen trek, als ik slapen ga.’

De mijnheer nam een zakdoek en droogde de regendruppels van zijn bolle wangen.

‘U kampeert dus helemaal alleen?’ vroeg Gerben.

‘Inderdaad! Dat is de beste manier om met niemand ruzie te krijgen. Ik kan nu doen wat ik wil zonder eerst een ander te moeten vragen of hij het ook wil. Heb ik zin om hier een week te blijven, dan blijf ik een week. En wil ik morgen verder varen, dan vaar ik verder. Ik ben mijn eigen baas en dat moet je ook wezen als je vakantie hebt, nietwaar?’

‘Het lijkt mij niet erg gezellig, zo alleen,’ zei Gerben.

‘U werkt zeker op een boerderij?’ vroeg de mijnheer.

Gerben knikte.

‘Dan bent u toch ook veel alleen op het land aan het werk? En vindt u dat dan ook ongezellig?’

‘Welnee!’ riep Gerben. ‘Daar ben ik nooit alleen. Het is er juist reuze gezellig met al die zingende weidevogels en koeien en schapen om mij heen.’

‘Van dat soort gezelschap houd ik niet,’ antwoordde de mijnheer. ‘Als ik koeien met hun dromerige ogen zie, maakt het mij slaperig. Die dieren zijn zo dom dat ik er melig van word als ik ernaar kijk!’

‘U weet totaal niets van de dieren af!’ schreeuwde Gerben verontwaardigd. ‘U moest eens weten hoe verstandig die dieren kunnen zijn!’

‘Maak mij wat wijs,’ wuifde de mijnheer spottend. ‘Het spreekwoord zegt toch: Hij is zo stom als een koe?’

‘Dat is een heel dom gezegde,’ merkte Gerben op. ‘Want als ik u vraag wat kan één koe niet maar twee koeien wel, weet u daar geen antwoord op.’

‘Ik heb geen omgang met koeien,’ zei de mijnheer. ‘Dus weet ik niet wat één koe niet kan, maar twee koeien wel. Vertelt u me dat maar eens gauw.’

‘Twee koeien kunnen achter elkaar lopen,’ lachte Gerben. ‘Maar één koe niet.’

Hielke en Sietse lachten hartelijk mee.

‘Wat een leuke grap,’ zei de mijnheer spottend. ‘Als alle mensen hier zo grappig zijn, zal ik niet lang in dit dorp blijven.’

Kruidenier Zijlstra kwam in de smederij. Hij droeg een kartonnen doos vol boodschappen voor moeder Klinkhamer.

‘Goedemiddag,’ riep hij, ‘slecht weer voor de vakantiegangers. Het kan niet beroerder!’

En dan liep hij de werkplaats door naar de keuken. De mijnheer, die zich vlak bij het vuur stond te warmen, zei: ‘Zijlstra heeft altijd haast, maar het geeft hem weinig. Zijn winkel zal spoedig verdwijnen.’

‘Hoe bedoelt u dat?’ vroeg Klinkhamer.

‘Wel, alle kleine bedrijven gaan verdwijnen. In de meeste wordt geen droog brood meer verdiend. Als u eens wist hoe slecht vele ervoor staan, zoudt u ervan schrikken.’

‘Dat heb ik nooit geweten,’ zei Gerben. ‘Ik dacht dat Zijlstra een beste zaak had.’

‘Ja, dat denkt u. Maar de slager, de bakker, de melkboer en al die lui leven op de rand van de afgrond,’ beweerde de mijnheer en dan sprong hij verschrikt achteruit doordat de vlammen van het vuur plotseling naast de rookkap sloegen die boven de smidse hing.

‘Jongens, geen geknoei met het vuur!’ riep Klinkhamer. ‘Daar komen ongelukken van.’

‘Maar het komt door de wind die in de schoorsteen slaat!’ beduidde Sietse.

‘Warempel! Het begint te waaien,’ zei Gerben. ‘Dan zal het gauw weer droog zijn.’

Het begon steeds harder te waaien waardoor het grijze wolkendek uiteen werd gedreven en de zon weer begon te schijnen.

Klinkhamer had de ketting gerepareerd en Gerben hing hem over de bagagedrager van zijn fiets.

‘Ik ga er vandoor,’ zei hij. ‘De wind blaast mij regelrecht naar de boerderij. Ik hoef helemaal niet te trappen. Tot ziens!’

Nauwelijks was Gerben vertrokken of de brugwachter kwam binnen.

‘Kunnen de jongens komen helpen met hun boot?’ vroeg hij. ‘Er zijn twee mannen in een praam op het meer die niet verder tegen de wind in kunnen varen. Zij hebben de praam vastgebonden aan een tonnebaken en wachten nu op hulp.’

‘Waait het dan zó hard?’ vroeg de mijnheer.

‘Jazeker mijnheer. Hier tussen de huizen is dat niet zo merkbaar, maar op de ruimte heeft de wind veel meer kracht.’

Hielke en Sietse waren meteen bereid om te helpen en zij riepen: ‘Wij gaan!’

Dan holden zij de achterdeur van de smederij uit en kwamen op het grasveldje dat tussen het woonhuis en de vaart lag. Aan de kant van de vaart hadden de jongens een haventje gegraven en er een boothuis overheen gebouwd. Daarin lag een motorboot. Het was de boot van Hielke en Sietse die de naam Kameleon droeg. Het was een stevige lompe ijzeren boot met middenin de motor die was afgedekt door een kap. In de ruimte achter de motor was het stuurwiel van een auto en tevens een bankje waarop Hielke en Sietse gewoonlijk samen zaten. Voor in de boot was ook een bankje waar de vrienden van Hielke en Sietse konden zitten als zij mee uit varen gingen. Hoewel de boot verre van sierlijk was, kon zij reuze snel varen en de boot was zo sterk dat zij grote schepen kon duwen. Trekken deed de Kameleon niet zo goed, doordat dan de achtersteven te diep ging en er water binnen boord kwam.

Hielke en Sietse hadden het zijdeurtje van het boothuis opengemaakt en stapten in hun boot. Hielke opende de grote deur aan de kant van de vaart en Sietse startte de motor. De Kameleon voer de vaart in en ging naar links waar even verder een brug was. De jongens voeren onder de brug door en dan lag het grote meer voor de boeg. De golven op het meer werden hoog opgestuwd door de harde wind. Halverwege het eiland midden in het meer, ontdekten onze schippers een praam die was vastgebonden aan een van de tonnebakens waarmee de vaargeul werd aangeduid. Sietse schakelde de motor in een hogere versnelling en met de wind in de rug voeren de jongens snel naar de praam waarin twee mannen stonden uit te kijken naar hulp. Spoedig voer de Kameleon langszij van de praam en een van de mannen vroeg:

‘Zeg jongens, willen jullie hulp halen. Wij kunnen niet verder tegen de storm in varen.’

‘Daarvoor komen wij juist helpen,’ zei Sietse.

‘Met die kleine boot?’ riepen de mannen spottend. ‘Dat lukt nooit!’

‘Dat zullen wij u dan eens laten zien,’ zei Sietse die het niet prettig vond dat de mannen zo minachtend over hun boot dachten. Hij stuurde de Kameleon achter de praam en liet haar duwen.

‘Maken jullie het touw los?’ riep Hielke.

Doordat de Kameleon de praam reeds vooruitduwde ging het touw slap hangen en toen de mannen dat zagen begonnen zij toch te geloven dat die kleine boot sterker was dan zij vermoedden. De ene maakte het touw los en Sietse gaf vol gas, waarna de praam snel tegen de wind in naar de brug werd geduwd. De mannen keken verbaasd. Wat was dat lompe bootje reuze sterk. En wat konden die jongens goed varen want ondanks de felle wind en de hoge golven werd de praam lijnrecht naar de brug gestuurd. Daar stonden de brugwachter en de mijnheer die zich in de smederij had gewarmd, goedkeurend te kijken toen de jongens met hun vrachtje onder de brug doorvoeren.

‘Waar moeten jullie heen?’ vroeg Sietse aan de mannen die in de praam waren.

‘Naar het laatste huis van het dorp!’ riep de ene man. ‘Ik ga daar wonen. Onder dit zeil zit mijn huisraad.’

De Kameleon ging minder snel varen en passeerde het Raadhuisplein dat midden in het dorp lag en waaraan de kerk, een hotel, winkels en het gemeentehuis stonden. Dan voeren zij langs de boterfabriek en een scheepswerf tot het laatste huis was bereikt. Op het erf stonden een vrouw en een jongen te wachten. Sietse stuurde naar de wal en de mannen legden de praam stevig vast.

‘Wat ben ik jullie schuldig, jongens?’ vroeg de man die daar kwam te wonen.

‘Helemaal niets!’ zei Sietse. ‘Vader wil niet dat wij geld aannemen.’

‘Dan worden jullie heel hartelijk bedankt,’ antwoordde de man. ‘Jullie hebben ons geweldig geholpen en die boot van jullie is goud waard.’

‘Is het jullie eigen boot?’ vroeg de jongen die vol belangstelling naar de Kameleon keek.

‘Ja,’ zei Sietse. ‘En hoe heet jij? Ik ben Sietse Klinkhamer.’

‘Ik heet Jelmer Veenstra,’ vertelde de jongen. ‘Mijn vader gaat werken op de tuinderij van mijnheer Glas.’

‘En ik ben Hielke Klinkhamer,’ zei Hielke. ‘Onze vader heeft een smederij. Als jij eens mee wilt varen, kom je maar naar de smederij.’

‘Dat doe ik vast,’ zei Jelmer glunderend en dan werd hij geroepen om te komen helpen. De mannen hadden het zeil van de lading getrokken en begonnen het huisraad te lossen. Hielke en Sietse gingen ook helpen en droegen dekens, stoelen en alles wat niet te zwaar was naar binnen in het huis totdat veldwachter Zwart op het erf kwam.

‘Zijn de jongens van Klinkhamer hier?’ vroeg hij.

Hielke en Sietse kwamen uit de woning en Zwart zei:

‘Ik heb een verzoek aan jullie. De boot van mijnheer Vet is weggedreven. Willen jullie haar terug halen?’

‘Welja, met alle plezier,’ zei Hielke.

‘Maar wie is mijnheer Vet?’ vroeg Sietse.

‘Mijnheer Vet staat op de dijk bij het meer te wachten,’ wees Zwart. ‘Hij was een half uur geleden nog bij jullie in de smederij.’

‘O ja, die helpen we wel,’ zei Sietse. ‘Wij gaan meteen naar hem toe.’

De jongens gingen in de Kameleon en Jelmer stond op de wal te kijken.

‘Ga je mee?’ vroeg Hielke.

‘Ik zou best willen,’ zei Jelmer, ‘maar ik moet hier blijven helpen.’

‘Tot ziens dan!’ riepen Heilke en Sietse waarna zij terugvoeren naar het meer. Op de polderdijk liep mijnheer Vet ongeduldig heen en weer en hij kwam hardlopend naar de Kameleon toen de de dijk aanlegden.

‘Wat een ramp! Wat een ramp!’ riep hij. ‘Al mijn bezittingen zijn aan boord! Ga zo gauw mogelijk zoeken anders ben ik alles kwijt. En tegen veldwachter Zwart zal ik een klacht indienen. Want waarom laat hij de politieboot niet gaan zoeken? Dit is toch geen jongenswerk?’

‘Als u er zo over denkt,’ zei Sietse, ‘gaan wij terug naar huis.’

‘Nee, nee! Alsjeblieft niet!’ zuchtte mijnheer Vet en hij ging vlug voor in de Kameleon zitten.

‘Laat mij niet in de steek en help mij.’

Sietse trok zijn schouders op en gaf de Kameleon vol gas.

‘Hoe is de naam van uw boot?’ vroeg Hielke.

‘Arend,’ zei mijnheer Vet. ‘Het staat op de achtersteven. En waar varen wij heen?’

‘Gewoon rechtuit voor de wind,’ antwoordde Sietse.

‘Hm, ja, dat is wel het beste,’ stemde mijnheer Vet mee in en hij zat zenuwachtig in zijn handen te wrijven als iemand die zijn ongeduld nauwelijks kon bedwingen.

De Kameleon naderde het eiland en Sietse liet de boot eromheen varen. Maar van de ‘Arend’ was niets te zien en dus voeren zij verder.

‘Als zij maar niet gezonken is,’ zei mijnheer Vet.

‘Is de boot van ijzer?’ vroeg Hielke.

‘Nee, van hout! Maar zij kan wel vol water lopen en dan is er bijna niets meer van te zien.’

‘Staat de mast nog omhoog? Of is zij gestreken?’ vroeg Hielke.

‘De mast heb ik laten zakken en er een zeil overheen getrokken, zodat ik een tent heb.’

‘Dan staat er vast geen water in de boot,’ stelde Sietse vast. ‘Want dat wordt gekeerd door het tentzeil. Welke kleur heeft dat zeil?’

‘Bruin en de boot is wit, maar ik zie nog steeds niets. Misschien is zij gestolen?’

‘Dat denk ik niet,’ zei Hielke. ‘Er gaat niemand varen met dit ruwe weer.’

‘Is het gevaarlijk hier op dat meer?’ vroeg mijnheer Vet verschrikt.

‘Met deze boot niet!’ wist Sietse. ‘Zij kan best tegen een stootje en de motor is reuze sterk.’

De overkant naderde nu snel en alle drie tuurden naar de rietkragen die langs de kant groeiden. En ja, daar ontdekte Sietse de witte boot met een bruin tentzeil er overheen. Zij lag zo netjes tussen twee rietkragen dat het leek alsof iemand haar daarheen had gestuurd.

Toen zij dichterbij kwamen las Hielke de naam ‘Arend’ op de achtersteven.

‘Ja! Daar is ze!’ riep mijnheer Vet verheugd maar dan ontdekte hij hoe een punt van het tentzeil was opengeslagen en zijn vreugde zakte meteen tot ver onder nul.

‘Drommels!’ wees hij: ‘Er is iemand aan boord!’

Sietse stuurde recht naar de Arend toe.

‘Wees voorzichtig,’ waarschuwde mijnheer Vet. ‘Er kunnen wel misdadigers in de boot zitten en dan wordt het gevaarlijk. Dan stelen zij jullie boot ook nog.’

Maar Sietse zag dat het touw waarmee de Arend had vastgelegen, in het water hing en dat was voor hem het bewijs dat de storm de boot had losgerukt. Dus stuurde Sietse de Kameleon naast de Arend, maar mijnheer Vet, die het zaakje nog steeds niet vertrouwde riep:

‘Is hier iemand?’

Sietse trok het zeil verder open en er bleek niemand aan boord te zijn. De wind die nu vrij naar binnen kon waaien blies een paar kranten die op een bank lagen, door de kleine ruimte.

‘Pas op!’ schreeuwde mijnheer Vet, ‘al mijn papieren waaien weg!’

Hij trok het zeil meteen weer dicht en maakte het beter vast. Hielke en Sietse koppelden de Arend met twee touwen naast de Kameleon en begonnen dan aan de terugtocht. Tegen de storm in en met een boot naast zich kon de Kameleon niet zo snel varen. De golven beukten op de boeg en lieten de Arend hevig op en neer dansen. Om beschadigingen te voorkomen liet Hielke een autoband tussen beide boten zakken. Mijnheer Vet zat weggedoken onder zijn regenjas die hij over het hoofd had getrokken, want de golven die tegen de boeg sloegen deden hem het water om de oren spatten. Hij was dan ook erg blij toen zij de polderdijk weer bereikten en de boten naar de wal werden gestuurd. Hielke en Sietse hielpen mijnheer Vet bij het vastleggen van de Arend. Zij namen nu dikke touwen, zodat de boot niet weer zou loslaten. En dan zei mijnheer Vet:

‘Ik vaar met jullie naar de smederij. Daar is een telefoon, nietwaar?’

‘Jawel mijnheer,’ knikte Hielke. ‘U kunt bij ons met het hele land telefoneren.’

En dan voeren zij terug naar de smederij. Toen zij daar binnenkwamen was Gerben daar ook.

‘Hoera! Daar zijn de schippers van de Kameleon!’ riep hij. ‘Is de redding gelukt? Heeft u uw boot terug, mijnheer?’

‘Ja! Dat is in orde.’

‘Natuurlijk! Dat dacht ik wel!’ sprak Gerben. ‘Als de Kameleon te hulp komt is de redding altijd verzekerd!’

‘Maar ik neem er geen genoegen mee,’ zei mijnheer Vet. ‘Dit was geen werk voor jeugdige jongens. Dit had de politie moeten doen! Veldwachter Zwart had de politieboot te hulp moeten roepen en omdat hij dat niet gedaan heeft, zal ik een klacht tegen hem indienen.’

‘Ik begrijp u niet, mijnheer.’ bromde Klinkhamer. ‘U bent naar Zwart gegaan om hulp voor uw weggedreven boot. Zwart heeft toen mijn zoons gestuurd en die hebben uw boot netjes teruggebracht. Of hebben de jongens het niet goed gedaan? Is er iets gebeurd?’

‘Over de jongens heb ik niets te klagen. Maar ik betaal ieder jaar mijn belasting en van dat geld wordt ook de politie betaald. Dus mag ik eisen dat in geval van nood de politie mij hulp biedt. Maar zij lieten alles over aan een paar minderjarige jongens en dat neem ik niet. Ik ga de burgemeester bellen.’

‘U heeft gelijk!’ riep Gerben lachend. ‘Die Zwart doet maar wat! Hij moet eens goed op zijn nummer gezet worden. Ik heb ook steeds ruzie met hem. Het telefoonnummer is 1202.’

‘Mag ik even, Klinkhamer?’ vroeg mijnheer Vet terwijl hij naar de telefoon ging.

‘Als u dat met alle geweld wilt doorzetten, ga dan uw gang,’ zei Klinkhamer. ‘Maar ik vind het onzin!’

‘Maar ik niet!’ riep mijnheer Vet en hij draaide het nummer dat Gerben hem had opgegeven. Aan de andere kant van de lijn nam iemand de hoorn op en zei: ‘Jaaaa?’

‘Mijnheer de burgemeester, u spreekt met Vet. Ik kampeer hier met een zeilboot en die was losgeslagen. Toen stuurde veldwachter Zwart mij twee jongens van Klinkhamer te hulp. Vindt u ook niet dat zo iets door de politieboot had moeten gebeuren?’

‘Jawel, mijnheer Vet. Maar de politieboot heeft te kampen met averij. Daarom werd de hulp van de jongens ingeroepen. En dat ging toch goed, nietwaar?’

‘Jawel mijnheer. Bedankt voor uw inlichtingen. Goedenavond, mijnheer.’

Mijnheer Vet legde de hoorn op het toestel en zei tegen onze nieuwsgierig afwachtende vrienden:

‘De politieboot had averij!’

‘Ziet u wel?’ zei Klinkhamer, ‘Zwart heeft u toch goed geholpen!’

‘Toch hadden wij hier vroeger een veel betere veldwachter,’ vertelde Gerben. ‘Het was een boom van een kerel. Daar kon Zwart niet aan tippen. Iedereen had respect voor hem. Wanneer hij op het Raadhuisplein zijn hand omhoogstak om het verkeer te doen stoppen, stopte zelfs het verkeer in het dorp aan de overkant van het meer.’

‘Jij bent niet goed snik!’ riep mijnheer Vet en met een kwaad gezicht liep hij de deur uit.

‘Dat is een leuke man,’ zei Sietse. ‘Hij gaat zonder te groeten weg en bedankt ons niet eens voor de hulp.’

‘Maar ik had hem lekker te pakken!’ lachte Gerben vrolijk. ‘Ik gaf hem het telefoonnummer van veldwachter Zwart en hij dacht dat hij met de burgemeester belde. Ha, ha, ha.’

En Klinkhamer en de jongens lachten hartelijk met hem mee.

Hoofdstuk II
Veldwachter Zwart krijgt klachten. De jongens beleven avonturen met Gerben.

De volgende morgen kwam veldwachter Zwart in de smederij en vertelde:

‘Er is weer een nieuwe plaag in ons dorp. Tegen de kruidenierswinkel van Zijlstra is een papier geplakt waarop met grote letters staat te lezen te koop. Maar Zijlstra is helemaal niet van plan om zijn zaak te verkopen. Er is dus een grappenmaker bezig geweest en nu moet ik maar weer zien hoe ik die knaap te pakken krijg.’

‘Dat is een vreemde grap,’ vond Klinkhamer, ‘en het is helemaal niet leuk.’

‘Zou Gerben het gedaan hebben?’ vroeg Sietse.

‘Het is best mogelijk,’ bromde Zwart. ‘Maar ik begrijp niet hoe hij dan aan zo'n keurig gedrukt biljet kwam.’

‘Dat had hij misschien ergens gevonden,’ dacht Hielke.

‘Het papier zag er niet naar uit dat het op de weg had gelegen,’ zei Zwart. ‘Het was schoon en kennelijk nooit eerder gebruikt. Daarom... ’