De Kameleon maakt schoon schip

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642322

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Sietse was zo snugger om gauw twee touwen van de tent los te trekken. (blz. 47)

Hoofdstuk 1
Hoe Kees zich driemaal waste en Sietse zich kwaad maakte op de jongens uit de stad

Het was zomer en halfnegen in de morgen.

Een motorboot waarin een man en drie jongens zaten, voer over het meer, langs de dijk, die de lager liggende weilanden tegen het water moest beschermen. Het bootje droeg de naam ‘Kameleon’ en was het eigendom van de tweeling Hielke en Sietse Klinkhamer, beiden veertien jaar oud.

Aan de weg die vanaf het meer naar het dorp liep, stond hun vaders smederij; ook liep er een vaart vanaf het meer achter langs de smederij zodat de jongens de Kameleon achter hun huis in een boothuis konden bergen. Verder kunnen we nog vertellen dat Hielke en Sietse beiden blond haar hadden, stevig waren gebouwd en bijna altijd waren gekleed in een overall. Nette kleren was niets voor die belhamels, vond moeder Klinkhamer, want haar jongens zaten veel bij vader in de smederij en ook in hun boot konden zij beter geen nette kleren dragen, te meer daar de twee schippers nogal eens te water vielen.

De derde jongen die in de Kameleon meevoer, was een vriendje van Hielke en Sietse en hij heette Louw Vrolijk. Zijn vader werkte op de boterfabriek, die aan de andere kant van het dorp stond. Louw deed zijn naam alle eer aan, want hij was vrolijk van aard en lachte veel.

En dan was er nog een jongeman aan boord die Gerben Zonderland heette. Veldwachter Zwart, de enige politieman in het dorp, noemde Gerben niet Zonderland maar Zonderling, want Gerben was een grappenmaker die graag iedereen voor de mal hield. Hij kon hele gekke verhalen vertellen, die hij zomaar uit zijn duim zoog, en de jongens waren dan ook vaak in zijn gezelschap, want met Gerben kon je lachen.

Gerben was knecht op de boerderij van Jellema en de jongens brachten hem daar nu heen met hun boot. Zij voeren niet snel, want de jongens hadden vakantie en dus geen haast. Toch kon de lomp gebouwde Kameleon heel snel varen door de krachtige automotor, die midden in de boot onder een ijzeren kap was gebouwd.

Sietse, die zoals gewoonlijk aan het stuur zat, liet de Kameleon zo dicht mogelijk langs de wal varen. Zij naderden nu de grote windmolen, die de Woudaap heette en waarin de familie Dijkstra woonde. Dijkstra was de molenbaas en hij moest ervoor zorgen dat het water in de polder op peil bleef. Werd het water te hoog, dan liet hij de molen draaien en pompte de Woudaap het overtollige water in het meer. Maar nu het zomer was, behoefde de molen geen dienst te doen en stonden de wieken in de ruststand.

De bewoners waren schijnbaar ook nog in diepe rust toen de Kameleon naderde, want er was niemand bij de Woudaap te zien.

‘Ik denk dat Kees nog slaapt,’ zei Louw.

Kees, de enige zoon van Dijkstra, was ook een vriendje van Hielke en Sietse.

‘Kees is een eersteklas slaapkop,’ antwoordde Gerben. ‘Hij wordt alleen maar wakker om te eten en verder is de wereld hem vlak genoeg.’

‘Toch zullen wij hem vragen of hij ook meegaat,’ vond Sietse en hij liet de hoorn van de Kameleon klinken. Een lange toon, gevolgd door twee korte was het afgesproken signaal dat de jongens hadden bedacht om elkaar te roepen.

Het had meteen succes.

De deur van de molen werd opengeworpen en Kees stormde naar buiten met een boterham in zijn hand en zijn overall nog helemaal los.

Zijn moeder kwam ook in de deuropening en riep: ‘Kom terug, Kees! Jij hebt je nog niet gewassen, smeerpoets!’

‘Ik ga toch zwemmen!’ verklaarde Kees en hij sprong in de Kameleon en schreeuwde: ‘Wegwezen, Sietse!’

Moeder Dijkstra schudde haar hoofd en Sietse beloofde haar: ‘Wij zullen hem wel wassen, mevrouw!’

Vervolgens voer de Kameleon verder naar de boerderij van Jellema, die even verder aan de polderdijk stond.

‘Wat ben jij toch een rare, Kees,’ zei Gerben. ‘Je bent nog niet eens aangekleed en je schrokt je boterham naar binnen alsof het geen waarde heeft. Jouw vader moet er hard voor werken en de bakker doet steeds zijn best om het brood zo lekker mogelijk te maken. Daar mag je weleens wat meer eerbied voor hebben.’

‘Ik had me verslapen,’ bromde Kees met volle mond, terwijl hij de overall dichtknoopte. ‘En jullie zijn vroeger dan anders.’

‘Het is al halfnegen geweest,’ zei Louw. ‘Ik was om zeven uur al op!’

‘Dat komt natuurlijk omdat jouw vader zo vroeg moet beginnen in de fabriek,’ merkte Kees op.

‘Volgens de dokters leef je het gezondst als je vroeg naar bed gaat en vroeg opstaat,’ zei Gerben. ‘En vergeet dan vooral niet je goed te wassen!’

‘Ik heb mij gisteren nog gewassen,’ verdedigde Kees zich.

‘Daarmee wil je zeggen, dat jij je nog maar één keertje niet hebt gewassen?’ vroeg Gerben. ‘Maar dat kan gemakkelijk twee keertjes worden en dan drie keer enzovoort, totdat jij je nog maar één keer per week wast.’

‘Dat zou dan meer dan genoeg zijn,’ lachte Kees. ‘Ik ben nooit erg vuil.’

‘Dat denk je maar,’ antwoordde Gerben. ‘Maar het is niet waar. Ik heb een man gekend die er ook zo over dacht. Hij waste zich maar één keer per maand en ten slotte deed hij ook dat niet meer. Het gevolg hiervan was dat hij zo zwart werd, dat hij zelfs overdag de lantaarn van zijn fiets moest laten branden omdat anders niemand hem zag!’

Dat vonden de jongens vermakelijk, behalve Kees.

‘Ga jij maar naar je koeien,’ schamperde hij tegen Gerben. ‘Als jij een paar hoorns op je pet zet, ziet niemand het verschil tussen jou en een koe.’

‘Niet kwaad worden, Kees,’ suste Gerben. ‘Ga je wassen, dan zie je alles veel helderder en vrolijker!’

De Kameleon had intussen de boerderij van Jellema bereikt en legde aan.

Gerben sprong op de wal en riep: ‘Welbedankt, jongens! Tot ziens, Kees!’

‘Boeoe!’ zong Kees.

Lachend verdween Gerben achter de dijk en de jongens voeren verder.

‘Gaan we zwemmen?’ vroeg Louw.

‘Nu al?’ riep Kees. ‘Ik heb nauwelijks mijn boterhammen op. Laten we nog een uurtje wachten.’

‘Goed,’ zei Sietse. ‘Dan blijven we varen.’

De rustig brommende motor liet de boot met een geringe snelheid varen, zodat de jongens volop gelegenheid kregen om alles wat er langs de oever gebeurde rustig te bekijken. Er waren mannen aan het vissen en daarom mocht de Kameleon niet snel varen, omdat de boot dan hoge golven tegen de wal deed rollen. Ook lagen er prachtige zeil- en motorboten waarnaar de jongens vol belangstelling keken. Over de dijk reed een auto met daarachter een kleine trailer waarop een motorboot werd vervoerd. In de auto zaten een meneer, een mevrouw en twee jongens. De auto reed langzaam en de man en de jongens keken telkens aandachtig naar de oever. Toen zagen zij de Kameleon en de auto stopte. De meneer stapte uit en wenkte naar onze vrienden in de Kameleon.

‘Die meneer wil ons iets vragen,’ dacht Sietse en hij stuurde naar de wal.

‘Hallo, jongens,’ groette de meneer vriendelijk. ‘Kunnen jullie mij ook vertellen of hier ergens een lanceerplaats is voor mijn boot?’

‘Een lanceerplaats?’ vroeg Kees verbaasd. ‘Wilt u de boot naar de maan schieten?’

‘Wel nee, jò!’ zei Sietse. ‘Meneer zoekt een helling waar de boot te water kan glijden.’

‘Juist!’ antwoordde de man. ‘Ik moet de trailer zover in het water kunnen rijden tot de boot begint te drijven.’

‘Dan moet u zijn waar wij altijd zwemmen,’ riep Kees. ‘Daar is de bodem hard.’

‘Wel nee, dat kan niet,’ verkondigde Hielke. ‘Vlak bij de wal is het al bijna een meter diep. De trailer zou een val maken en vast blijven zitten op de rand van de wal. Maar in ons dorp is wel een scheepswerf met een helling. Daar kunt u uw boot gemakkelijk te water laten, meneer.’

‘Drommels,’ zei de man. ‘Dan zal ik moeten terugrijden. Maar hoe kan ik keren op die smalle dijk?’

‘Wij zullen u wel helpen,’ beloofde Sietse. ‘U koppelt de trailer los en die keren wij wel. En de auto kan even verder bij de ingang van het weiland worden gekeerd.’

‘Dat is niet gek,’ vond de meneer en dus gingen de jongens met hem mee naar de auto.

‘Gaat het niet, vader?’ vroegen de twee zoons die in de auto zaten te wachten.

‘Hier niet!’ antwoordde de man. ‘Wij gaan terug naar het dorp. Helpen jullie even?’

De trailer werd losgekoppeld en met z'n allen duwden ze de tweewielige wagen een halve slag rond. Vervolgens keerde de meneer zijn auto bij de ingang van een weiland.

Een van de jongens die met onze vrienden bij de trailer stond te wachten, zei: ‘Onze boot is een stuk mooier dan die van jullie.’

‘Maar daarom is ze niet beter!’ antwoordde Sietse geprikkeld.

‘Natuurlijk is ze beter!’ verkondigde de andere jongen. ‘Dat is toch duidelijk te zien! Onze boot is gloednieuw en zij heeft een veel scherpere boeg, dus vaart ze sneller.’

‘Ja, ja,’ riep Sietse spottend. ‘Ik moet het eerst nog maar zien. Die boot van jullie deugt niet!’

Dat vond het tweetal bespottelijk en ze lachten luid. Toen was de auto terug en werd de trailer er weer achter gekoppeld.

‘Waar is de scheepswerf ongeveer, jongens?’ vroeg de meneer.

‘Even voorbij de boterfabriek,’ zei Hielke.

‘Aha, dat is dus gemakkelijk te vinden,’ lachte de man. ‘Welbedankt, jongelui, en tot ziens op het meer.’

De auto vertrok en Sietse holde naar de Kameleon. ‘Kom, jongens. We gaan kijken!’

Dat vonden ze allemaal best en vlug gingen ze aan boord. Sietse liet de Kameleon meteen op volle snelheid naar het dorp varen. Zo bereikten ze spoedig de brug.

‘Niet zo hard, Sietse!’ waarschuwde de brugwachter toen de Kameleon nog steeds op volle snelheid onder de brug doorvoer.

Sietse gaf minder gas en de Kameleon begon geleidelijk langzamer te varen. Ze bereikten het dorp en voeren langs het Raadhuisplein waar behalve het gemeentehuis ook de kerk en de winkels van de bakker, de slager, de kruidenier, de kapper enzovoort stonden. Kees wilde even aanleggen om een ijsje te kopen, maar Sietse liet de Kameleon zo snel mogelijk doorvaren. Ze gingen langs de boterfabriek en kwamen bij de scheepswerf van Gaastra. De boot werd naar de kant gestuurd en vastgelegd, waarna de jongens de werf opliepen waar nu ook de meneer met de auto kwam aanrijden. Hij keek heel verwonderd dat onze vrienden daar reeds aanwezig waren en zijn zoons vroegen: ‘Hoe komen jullie hier zo vlug?’

‘Gewoon met onze boot,’ antwoordde Sietse. ‘Kijk daar ligt ze!’

‘Vaart die boot dan zó snel?’ vroeg de ene jongen.

‘Wel nee,’ zei zijn broer. ‘Vader moest de weg zoeken om deze werf te vinden. Daardoor verspeelden wij tijd!’

Gaastra en zijn knecht kwamen uit een loods.

‘Waarmee kan ik u van dienst zijn, meneer?’ vroeg Gaastra.

‘Ik zoek een plaats waar ik mijn boot te water kan rijden. Heeft u daar een gelegenheid voor?’

‘Ja zeker, meneer,’ zei Gaastra en hij bekeek de boot. Zijn knecht liep om het vaartuig heen en merkte op dat het nogal rank was gebouwd.

‘Heeft u er al mee gevaren?’ vroeg Gaastra.

‘Nog niet,’ vertelde de man. ‘Wij gaan haar vandaag voor het eerst te water laten. Ik heb de boot pas drie dagen in mijn bezit en ben er nog niet aan toegekomen.’

‘Het is toch niet de gewoonte een boot te kopen die nog niet in het water heeft gelegen,’ veronderstelde Gaastra.

‘Ik heb in een precies dezelfde boot gevaren,’ zei de man. ‘En alles was oké. Deze boten worden in series gebouwd, daardoor zijn ze goedkoper. En als de ene goed is, zijn ze het allemaal.’

‘Juist,’ dacht Gaastra. ‘Dan zal het wel in orde zijn. Rijdt u maar verder naar achter op het terrein. Tussen de twee hellingbanen loopt de wal glooiend de vaart in. Daar kunt u de trailer te water rijden.’

De man reed de auto naar de aangewezen plaats en koppelde de trailer los om die vervolgens achterstevoren naar het water te rijden. De jongens hielpen duwen. De wielen van de trailer gingen steeds dieper in het water totdat ze er geheel onder verdwenen. De boot begon te drijven. Nog een duwtje en ze was los van de trailer.

De ene jongen hield het touw vast dat aan de boeg was vastgemaakt. Daarmee trok hij de boot naar een dieper gedeelte en meerde haar langs de wal. Onze vrienden hielpen de meneer de trailer op het droge te trekken en daarna gingen ze allemaal naar de boot. Maar toen de man aan boord stapte, helde het vaartuig bijzonder ver over.

‘Oei!’ schrok Sietse. ‘Wat een ranke boot. Als twee mannen aan dezelfde kant gaan staan, slaat ze om!’

‘Nietwaar!’ riep een van de jongens. ‘Als er meer mensen aan boord gaan, ligt de boot veel vaster doordat zij dan dieper in het water zakt.’

Om dat te bewijzen, klommen de jongens bij hun vader in de boot en wat er toen gebeurde, deed hun moeder gillen van schrik. De boot dreigde om te slaan en door vlug naar de andere kant te gaan, wisten de jongens het evenwicht te herstellen. Maar om met zo'n rank vaartuig te gaan varen, was onmogelijk.

‘Ik had het al verwacht,’ zei de knecht van Gaastra. ‘De kiel moet worden verzwaard. Stort maar beton op de bodem!’

‘Dat zou wel iets kunnen helpen,’ dacht Gaastra. ‘Maar er moeten ook stabilisators worden aangelast!’

‘Stabilisators?’ vroeg Kees. ‘Wat zijn dat voor dingen?’

‘Weet je dat niet? Dat zijn zoiets als de vleugels van een vliegtuig, maar dan natuurlijk veel kleiner,’ wist Sietse.

De meneer besprak met Gaastra hoe de boot vaarklaar kon worden gemaakt en hij verzocht hem om het zo spoedig mogelijk in orde te maken. De boot werd weer tussen de hellingbanen getrokken en de trailer werd eronder geduwd. Daarna trokken zij met z'n allen aan het touw van de boot, zodat die vastliep op de trailer welke vervolgens de wal oprolde.

Hoe diep de boot te water had gelegen, was duidelijk te zien, want de rest van de boot was nog droog. Op de grens tussen het natte en het droge deel trok Gaastra met een stuk krijt een lijn. Onder die lijn moesten de stabilisators worden aangebracht.

‘Jullie boot is helemaal niet beter dan de onze!’ zei Sietse spottend tegen de twee jongens.

‘Wacht maar tot ze is gerepareerd!’ riepen de jongens. ‘Dan varen we jullie voorbij, al vaart jullie boot op zijn allerhardst!’

‘Jullie hebben helemaal geen verstand van boten,’ schimpte Sietse. ‘Zodra die langwerpige sigaar van jullie kan varen, zullen wij eens zien wie het hardst kan. Maar blijf dan wel op een flinke afstand, want als onze motor op volle kracht draait, spoelt hij die kano van jullie ondersteboven!’

‘Hoort u dat, vader!’ riepen de jongens. ‘Zij beweren dat hun boot veel harder vaart dan de onze. Vindt u dat geen grote opschepperij?’

‘Dat zullen wij dan wel zien,’ lachte de man.

‘Maar wij winnen het toch!’ verzekerde Sietse hen.

‘Opschepper!’ schold het tweetal.

Sietse werd zichtbaar kwaad en daarom trok Hielke hem mee naar de Kameleon en zei: ‘Laten we gaan varen! Hier is toch niets meer te beleven.’

Onze vrienden gingen weer aan boord, terwijl de twee jongens op het randje van de wal stonden te kijken hoe de Kameleon vertrok. Sietse liet de boot eerst even een rondje varen en toen de Kameleon nogmaals met flinke snelheid langs de plaats voer waar de twee stadsjongens stonden, riep Sietse, terwijl hij naar de lucht wees: ‘Kijk daar eens!’

De jongens keken omhoog en daardoor zagen de twee stadsjongens niet de hoge golf die achter de Kameleon meerolde en woest tegen de wal opspatte, waardoor het tweetal natte voeten kreeg. Dat vond Kees prachtig en hij sloeg zich op de knieën van het lachen.

‘Gemenerik!’ scholden de jongens.

‘Moest dat nu zo nodig?’ vroeg Hielke aan Sietse. ‘Wat heb je daar nu aan?’

‘Het zijn grote opscheppers,’ antwoordde Sietse. ‘Ze hebben nog nooit gevaren en doen net of ze meer van boten weten dan wij. En dat vind ik misselijk!’

‘Maar hun boot is natuurlijk wel veel mooier,’ zei Louw. ‘En daarom denken ze dat die boot ook veel sneller kan varen.’

‘Zo denkt toch iedereen?’ meende Kees. ‘Omdat de Kameleon zo lomp is gebouwd, verwacht men dat ze niet zo snel kan varen.’

‘En daar komt iedereen mee op de koffie,’ zei Louw lachend.

‘Zo is het!’ beaamde Sietse.

De Kameleon voer weer door het dorp en bij het Raadhuisplein zagen de jongens een roeiboot liggen die de naam Snip droeg. Ze was het eigendom van Sjoerd Bonnema, de postbode. Sjoerd kwam juist over het plein lopen met een kist bij zich die nogal zwaar was.

Sietse stopte de motor en zei: ‘Even kijken wat Sjoerd gaat doen.’

‘Hij brengt een kist vol brieven naar zijn boot,’ zag Kees. ‘Misschien is zijn fiets stuk en gaat hij nu per boot langs de boerderijen.’

‘Wel nee,’ zei Hielke. ‘De brieven worden altijd in postzakken vervoerd. In denk dat er een motor in die kist zit.’

‘Ja, een aanhangmotor,’ dacht Sietse. ‘Er staat een afbeelding op de kist.’

Sjoerd bereikte de vaart en zette de kist op de grond. ‘Dat is zwaar, jongens,’ zuchtte hij. ‘Met zo'n ding kun je beter varen dan lopen.’

‘Is het een nieuwe motor?’ vroeg Louw.

‘Ja, het is een vijfentwintig pk,’ zei Sjoerd trots. ‘Vanmiddag ga ik ermee varen en ik kan jullie nu al verzekeren dat de Snip dan sneller gaat dan de Kameleon.’

‘Dan zal die motor wel veel benzine gebruiken,’ antwoordde Sietse. ‘En dat zou mij te duur zijn.’

‘Die van jullie gebruikt toch ook benzine?’ vond Sjoerd. ‘En het is erg prettig als je haast hebt en dan extra snel kunt varen.’ En hij tilde de kist in de boot.

‘Hoe moet je de motor bevestigen?’ vroeg Hielke.

‘Dat zal ik nog moeten bekijken,’ zei Sjoerd. ‘Misschien kom ik vanmiddag naar de smederij. Er zal aan de achtersteven wel een ijzeren plaat moeten worden bevestigd. Maar ik ga nu eerst eten.’

Louw keek op de torenklok en riep: ‘Ai, het is al bijna twaalf uur. Ik ga naar huis voor ik te laat ben.’ Hij sprong op de wal, maar bleef even wachten omdat Sjoerd het deksel van de kist openmaakte. De jongens konden nu de fonkelnieuwe motor even bewonderen en toen deed Sjoerd de kist weer op slot om vervolgens met Louw mee te gaan op weg naar huis.