Met de Kameleon vooruit

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642346

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Maar vergeet niet dat jij mij nog driehonderd gulden moet betalen, want anders haal ik mijn brommer terug! Oplichter!’ (blz. 96)

Hoofdstuk 1
Gerben denkt er het zijne van

In de smederij van Klinkhamer waren Hielke en Sietse, de beide zoons van de smid, bezig met het poetsen van een oude hoge herenfiets. Het was een ouderwets rijwiel, dat vaak de lachlust opwekte wanneer de jongens er samen op door het dorp reden. Hielke zat dan achter op de bagagedrager en trapte, terwijl Sietse stuurde. Als de mensen dan lachten deden de jongens alsof zij het niet hoorden, want de fiets reed nog best en dat was het belangrijkste. Maar bij hun laatste rit begon het achterwiel te piepen en daarom werd de fiets nu duchtig gesmeerd. Sietse gebruikte hiervoor zoveel olie, dat Klinkhamer zijn hoofd schudde en riep:

‘Zo is het toch zeker wel genoeg, hè?! Kijk eens wat een smeerboel jullie maken! De fiets druipt van de olie. Of willen jullie hem soms bakken?’

‘Ik lust geen gebakken fiets,’ zei Sietse en hij zette de oliekan op de werkbank. Toen wreven hij en Hielke alles netjes schoon tot Kees Dijkstra de smederij binnenkwam hollen. Hij woonde in de grote molen die op de polderdijk aan de kant van het grote meer stond. Die molen heette ‘De Woudaap’ en moest het overtollige water uit de polder in het meer malen.

‘Jongens,’ riep Kees, ‘jullie dachten dat jullie boot de beste van allemaal was, hè? Maar kom dan nu eens bij het meer kijken. Daar vaart er eentje... wat zeg ik? Daar vliegt een boot over het water met een snelheid van wel honderd kilometer per uur. Daarbij is jullie Kameleon een kruipende slak op een teerton.’

‘Als die boot vliegt, is het geen boot maar een vliegtuig,’ vond Sietse.

‘Dat is bij wijze van spreken,’ zei Kees. ‘Het is een platte boot met een extra grote aanhangmotor. En ze zeggen dat hij wel zeventig kilometer per uur haalt.’

‘Nog geen minuut geleden zei jij honderd kilometer,’ merkte Hielke op.

‘Ja,’ spotte Sietse, ‘als jij er per minuut dertig kilometer af doet, kan die boot over drie minuten niet harder dan tien kilometer.’

‘Als jullie het niet geloven willen,’ zei Kees, ‘ga dan mee. Iedereen staat te kijken!’

‘Goed,’ antwoordde Sietse, ‘dan gaan wij met de Kameleon.’

Hielke en Kees vonden het best en zo gingen zij met z'n drieën naar het boothuis, dat achter de smederij aan de kant van de vaart was gebouwd. Daarin lag een lompe ijzeren motorboot die de naam Kameleon droeg, omdat de romp alle kleuren van de regenboog vertoonde. Onder een ijzeren kap, midden in de boot, stond de motor. Het was de motor uit een afgedankte auto van de dokter en zij bleek nog zo goed te zijn, dat ze de boot met een flinke snelheid kon voortstuwen. Hielke en Sietse waren echt trots op hun Kameleon, want zij hadden er reeds heel wat mee beleefd en er zelfs een prijs mee gewonnen.

De brugwachter, die dagelijks allerlei schepen zag, beweerde: ‘De Kameleon van die jongens van Klinkhamer is een deksels beste boot. Er is geen betere!’ En als de brugwachter het zegt moet het wel waar wezen.

Maar nu kwam Kees vertellen dat er een nog betere boot was en dat wilden Hielke en Sietse toch niet zo maar één-twee-drie geloven. Daarom maakte Sietse het smalle zijdeurtje van het boothuis gauw open en stapte achter in de Kameleon. Hielke opende de deur aan de kant van de vaart en ging toen naast Sietse op het achterbankje zitten. Nadat Kees voorin een plaatsje gevonden had startte Sietse de motor en voer de Kameleon weg uit zijn haventje. Sietse stuurde naar de brug die daar vlakbij over de vaart lag. De Kameleon voer er onderdoor en toen lag het grote meer voor hen. Op de brug stonden enige mensen te kijken, waarbij ook de brugwachter was. Hij riep:

‘Hé, jongens! Kom niet te dicht bij die raceboot, want dan gebeuren er ongelukken!’

‘Wij kijken wel uit!’ riep Hielke terug.

Maar Sietse trok zijn schouders op. Wat voor een ongeluk zou er met de Kameleon kunnen gebeuren? De boot was immers onverwoestbaar sterk! Sietse liet de Kameleon rustig verder varen en toen hoorden de jongens van links het steeds luider wordende geluid van een motor. Daar naderde de raceboot. Het water spoot voor de boeg in twee hoge golven uiteen en af en toe kwam de boot van voren zo hoog boven het water uit, dat je onder de bodem kon kijken. Het ging verbazingwekkend hard, in een ommezien had de raceboot de Kameleon bereikt en vloog er voorbij.

‘Wat heb ik gezegd?’ riep Kees en hij lachte spottend. ‘Als ik naar die boot kijk, is het net alsof de Kameleon achteruit vaart in plaats van vooruit.’

‘Zal ik jou eens overboord wippen?’ vroeg Sietse. ‘Dan zul je merken, hoe vlug wij van je weg varen.’

‘Die stuurman droeg een valhelm,’ zei Hielke, ‘die heeft hij zeker nodig wanneer hij een botsing krijgt.’

‘Natuurlijk,’ riep Kees, ‘als hij met die snelheid tegen een andere boot vliegt, schiet hij door de lucht als een steentje uit een katapult. Hij gaat wel zeventig kilometer, dat is net zo hard als een auto.’

‘Hm,’ sneerde Sietse, ‘ik zou hem niet moeten hebben. Het is een dun triplexbootje, dat bij het geringste schokje aan barrels vliegt en die motor zuipt benzine als een kameel water.’

Kees grijnsde. ‘Dat is de kift. Jij mocht willen dat jullie boot zo hard kon.’

Hielke onderbrak hem. ‘Kijk jongens, hij gaat aanleggen. Daar moeten wij bij zijn.’

De raceboot, die al weer bijna het hele meer was rondgevaren, ging in de buurt van de Woudaap naar de wal. Daar stond een auto op de dijk met een tweewielig aanhangwagentje waarmee de raceboot naar het meer was gebracht.

Sietse stuurde de Kameleon erheen.

‘Misschien halen zij de boot uit het water, dan kunnen wij haar eens goed bekijken.’

Toen de Kameleon bij de raceboot aanlegde, stonden daar reeds vele nieuwsgierigen. Onder hen was ook Gerben, een jolige boerenknecht.

‘Hé, Klinkhamertjes!’ riep Gerben, ‘deze boot is nog eens iets anders dan die koffiemolen van jullie. Was maar thuis gebleven, want jullie kunnen hierbij zelfs niet in de schaduw staan!’

‘Wij zitten liever in de zon,’ riep Hielke lachend terug.

Sietse zei niets, hij keek alleen maar heel boos. De eigenaar van de Zwaluw, want zo heette de raceboot, vulde de benzinetank opnieuw.

‘Die motor lust zeker wel een slordig beetje?’ vroeg Gerben.

‘Ja, ja,’ zei de mijnheer, ‘snelheid kost kracht en dat neemt extra veel benzine.’

De jongens bekeken intussen de aanhangmotor.

‘Het is warempel een zes cilinder,’ zei Sietse verbaasd.

‘Als jullie nu ook zo eentje achter de Kameleon hingen,’ merkte Kees op, ‘dan ging jullie boot tweemaal zo hard.’

‘Maar het kostte tienmaal zoveel benzine,’ zei Hielke.

‘Hoe duur is zo'n aanhangmotor, mijnheer?’ vroeg Sietse.

‘Zesduizend gulden.’

‘Jammer dat ik mijn verkeerde vest heb aangetrokken,’ zei Gerben. ‘Ik heb nog zesduizend gulden in mijn vestzakje zitten, die had jij van mij kunnen krijgen, Sietse!’

‘Jij hebt nog geen zesduizend centen,’ mopperde Sietse en hij klopte tegen de wand van de Zwaluw. ‘Dit is wel dun hout, mijnheer,’ zei hij.

‘Dat is om het gewicht zo laag mogelijk te houden,’ zei de mijnheer, schroefde de dop op de tank en startte de motor. Die sloeg met een zwaar geronk aan, en de boot vloog meteen weg.

‘Kijk, hoe hij wegspuit!’ riep Gerben. ‘Het lijkt wel een raket. Probeer hem nu eens in te halen, Sietse.’

‘Waarom,’ zei Sietse, ‘ik moet de andere kant uit.’

De raceboot voer rond het eiland midden in het meer en vandaar naar de stenen brug, die in de polderdijk over de poldervaart was gebouwd. De smalle bochtige vaart was voor een raceboot als de Zwaluw veel te klein en dus keerde de stuurman zijn boot en kwam op volle snelheid terug.

‘Het is geweldig,’ bewonderde Gerben, ‘met zo'n boot...’ Hier hield Gerben verschrikt op, want er klonk een doffe dreun, de Zwaluw maakte een sprong en de stukken hout vlogen door de lucht. Plotseling was er van de hele raceboot niets meer te zien.

‘Te hulp, jongens!’ schreeuwde Gerben en hij sprong naast Kees voorin de Kameleon, die meteen op volle snelheid naar de plaats van het ongeluk voer. Gelukkig zagen zij al spoedig de mijnheer zwemmen, terwijl hij probeerde zijn valhelm los te maken. De Kameleon ging snel naar de drenkeling toe en Gerben trok hem aan boord.

‘Bent u gewond?’ vroeg Gerben.

‘Ik geloof van niet,’ zei de mijnheer, ‘maar die lamme valhelm wil niet los.’

Gerben hielp hem en toen de mijnheer de helm had afgezet, keek hij om zich heen en zocht naar de wrakstukken. Toen wees hij naar een plek op het water waar zich een olievlek begon te vormen.

‘Daar ligt de motor,’ zei hij, ‘die moet ik terug hebben.’ Sietse stuurde naar de aangewezen plaats, dwars door het wrakhout heen. Onder tegen de bodem van de Kameleon klonken doffe geluiden, alsof iemand met een houten hamer een paar tikken tegen het ijzer gaf.

‘Wat is dat?’ vroeg de mijnheer.

‘Er dreef een paaltje,’ zei Sietse, ‘daar voeren wij overheen.’

‘Datzelfde paaltje heeft mij de das omgedaan,’ zei de mijnheer, ‘daarop heb ik mijn boot aan splinters gevaren.’

‘Onze boot vaart eerder zo'n paaltje aan splinters,’ zei Sietse trots en toen stopte hij bij de olievlek. Hielke stak de bootshaak in het water om naar de gezonken motor te vissen. Hij had geluk, want het was meteen raak. De haak bleef ergens achter vast zitten en toen Hielke eraan trok, kwam er een gedeelte van de Zwaluw boven water. Gerben bond er een touw aan vast en toen begonnen zij er met z'n allen aan te trekken. Met heel veel moeite trokken zij nu het achterstuk van de Zwaluw aan boord en daaraan zat nog steeds de aanhangmotor vast.

‘Dat is een geluk bij een ongeluk,’ hijgde de mijnheer, want het kostte veel inspanning om de zware motor aan boord te krijgen.

‘Maar de boot is in de soep,’ zei Gerben. De mijnheer haalde zijn schouders op.

‘Dat geeft niet. De motor is gered en dat is het voornaamste. Mijn vrienden zullen ervan staan te kijken, als zij dit allemaal horen. Het gebeurt niet iedere dag dat iemand zo snel vaart dat zijn boot aan splinters vliegt. En dat midden op een meer.’

Intussen liet Sietse de Kameleon snel terugvaren naar de polderdijk.

‘Toch is het zonde van die mooie boot,’ vond Gerben.

‘De bodem van de boot was te dun,’ zei de mijnheer. ‘Bij hoge snelheid zag ik de vloer op en neer golven. Ik zal een sterkere boot moeten kopen.’

De Kameleon had nu de wal bereikt en met z'n allen tilden zij het restant van de boot met de motor op het aanhangwagentje.

‘Moet u geen droge kleren aan hebben, mijnheer?’ vroeg Gerben. ‘U bent drijfnat. Komt u maar even mee naar de boerderij.’

‘Dat is heel vriendelijk aangeboden,’ zei de mijnheer, ‘maar het is niet nodig. Binnen de twintig minuten ben ik terug in de stad.’ En met zijn kletsnatte kleren ging hij op de mooie kussens achter het stuur zitten.

‘Nog hartelijk bedankt voor jullie hulp en tot ziens!’ Toen reed hij snel weg, zo snel dat het aanhangwagentje op de smalle polderdijk vervaarlijk heen en weer danste.

‘Dat is een maniak,’ zei Gerben. ‘Maar hij zit vast wel goed in de slappe was, want je moet veel geld hebben om met zulke dure boten te kunnen spelen.’

‘Een dure boot? Een snertboot,’ schimpte Sietse, ‘geef mij de Kameleon maar, die kostte maar een tientje, terwijl de motor van de Zwaluw alleen al zesduizend gulden kost. Ik zou de Kameleon voor nog geen tienduizend kwijt willen.’

‘Dat kun jij gerust zeggen,’ zei Gerben, ‘want er is toch nergens ter wereld iemand te vinden, die tienduizend gulden voor jullie boot zou geven. Maar toch vaar ik altijd graag met jullie mee.’

En zo bleef Gerben aan boord toen de Kameleon terugvoer naar huis. Bij het passeren van de brug riep de brugwachter: ‘Dat bootje vloog lelijk uit elkaar! Jullie Kameleon is stukken beter!’

‘Hoor je dat?’ Sietse wendde zich vol trots naar Gerben.

‘Laat mij niet lachen,’ zei Gerben, ‘de brugwachter weet er niets van. Hij kan nauwelijks tussen zijn blindeerkleppen doorkijken.’

‘Wat zijn blindeerkleppen?’ vroeg Hielke lachend.

‘De oogleden,’ zei Gerben, ‘het baantje van brugwachter is zo saai dat hij slechts met moeite z'n ogen kan openhouden. Maar over een baantje gesproken, wat heb ik gehoord, krijgen jullie een nieuwe schooljuf?’

‘Die komt niet voor ons,’ zei Sietse, ‘die juf krijgt de eerste en tweede klas.’

‘Hm,’ zei Gerben, ‘ik dacht dat zij toch ook voor jullie kwam. Er was wel iets, maar dat ben ik op het moment vergeten. Enfin, de tijd zal het leren.’

Intussen hadden ze het boothuis bereikt en werd de Kameleon weer netjes opgeborgen. Vervolgens ging Gerben met de jongens naar de smederij. Daar werd het verhaal van de raceboot in geuren en kleuren aan Klinkhamer verteld.

‘Dat is fraai,’ was zijn antwoord, ‘die mijnheer smijt dus zijn geld te water. Ik vind dat snelle varen grote onzin. Wie echt van de watersport wil genieten moet rustig met een boot over het water glijden, liefst met zo weinig mogelijk lawaai!’

‘Dat vind ik ook,’ zei Gerben, ‘al dat lawaai bederft de pret. Maar dat kun je onze postbode Sjoerd Bonnema niet wijsmaken. Die knettert tegenwoordig maar raak op zijn stoommachine. Heeft u hem al zien rijden, Klinkhamer?’

‘Ik heb Sjoerd vandaag nog niet gezien.’

‘Dan heeft u nog wat te goed,’ zei Gerben, ‘hij rijdt de hele morgen al met een grote ‘dank je wel, mijnheer’ in zijn hoofd op een nieuwe brommer door het dorp!’

‘Wat is een “dank je wel, mijnheer”?’ vroegen de jongens lachend.

‘Dat is een knots van een sigaar,’ zei Gerben, ‘hij kan er zelfs de richting mee aangeven. En hij laat de brommer brullen alsof het een zware racemotor is. Ik noem het een kinderlijk vermaak!’

‘Dat zeg je, omdat jij geen brommer hebt,’ plaagde Sietse, ‘Jij bent jaloers.’

‘Op zo'n knallend stinkding?’ riep Gerben. ‘Laat me niet lachen! Nee jongens, als ik iets koop, koop ik iets goeds! Dan neem ik een auto!’

‘Een auto?’ riepen de jongens verbaasd.

‘Waarom niet? Wat denken jullie wel, dat ik Sjoerd wil na-apen? Als hij op zo'n glimmend knetterding kan rijden, ben ik aan mijzelf verplicht een auto aan te schaffen.’

Sietse keek hem wantrouwend aan.

‘Schep niet zo op. Jij kunt toch geen auto kopen.’

‘Het spijt mij voor jou, Sietse Klinkhamer,’ zei Gerben, ‘maar jij vergist je lelijk als je denkt dat ik geen geld heb. Ik kan wel meteen duizend gulden op de werkbank neertellen.’

‘Doe het dan eens!’

‘Goed,’ zei Gerben. ‘Geef mij maar duizend, dan tel ik ze hier voor je neer!’

Hielke lachte, maar Sietse keek een beetje zuur, omdat Gerben hem er weer eens had tussen genomen. En hij zei: ‘Ik geloof dat jij niet eens tot duizend kunt tellen.’

‘Ik kan zelfs wel tot tienhonderd tellen,’ zei Gerben. ‘Maar kijk daar eens. Wij krijgen bezoek!’

De bus, die uit de stad kwam, stopte voor de smederij en een jongedame stapte uit. De bus ging verder en de juffrouw, die een koffer droeg, keek belangstellend om zich heen. Toen kwam zij naar de smederij.

‘Zij komt zeker de weg vragen,’ dacht Gerben.

De juffrouw kwam in de deuropening en keek nieuwsgierig in de werkpaats.

‘Hallo, juffrouw!’ begroette Klinkhamer haar. ‘U mag wel verder komen.’

‘Bent u mijnheer Klinkhamer?’ vroeg de juffrouw vriendelijk.

‘Jawel.’

‘Dan zijn dat natuurlijk Hielke en Sietse, van wie ik al dikwijls gelezen heb, nietwaar?’ vroeg de juffrouw.

‘Goed geraden,’ zei Gerben. ‘Maar wie ik ben weet u niet, want als ik slaap weet ik het zelf ook niet!’

De juffrouw begon te lachen en zei: ‘U bent natuurlijk Gerben de grappenmaker!’

‘Dat is sterk!’ riep Gerben. ‘Maar dan ben ik beroemd.’

‘Een beetje wel,’ zei de juffrouw. ‘En ik vind het leuk met jullie kennis te maken. Mijn naam is Ada Eggink. Ik ben de nieuwe onderwijzeres.’

‘Wel juffrouw,’ zei Klinkhamer, ‘dan heet ik u van harte welkom in ons dorp. En ik hoop dat de kinderen u niet zullen teleurstellen!’

‘En ik zou willen,’ lachte Gerben, ‘dat ik nog zo jong was, dat ik nog bij u in de klas mocht zitten.’

‘Jij bent er nog achterlijk genoeg voor, zei Sietse. Maar toen moest hij maken dat hij weg kwam, want Gerben werd kwaad.

‘Zo gaat het hier nu steeds, juffrouw Eggink,’ zei Klinkhamer. ‘Zij zitten elkaar altijd in het haar, maar toch zoeken zij elkaar steeds op! Bent u al eerder in ons dorp geweest?’

‘Ja, maar slechts een paar uur, mijnheer Klinkhamer. Toen heb ik de school bezichtigd.’

‘Juffrouw,’ zei Hielke, ‘als u eens op het meer wilt varen, dan nemen wij u wel mee in onze boot!’

‘Dat zal leuk zijn,’ vond juffrouw Eggink. ‘Ik zal graag eens in jullie beroemde Kameleon willen varen.’

‘Roept u dat vooral niet te luid,’ zei Gerben. ‘Als u die boot ziet zult u wel anders praten! Het is een lompe ijzeren bak, meer niet!’

‘Maar ik heb die boot wel eens gezien,’ antwoordde juffrouw Eggink. ‘Op een foto in de krant!’

‘Goed,’ zei Gerben, ‘u moet het zelf maar weten. Maar als u de polder eens wilt bekijken, rijd ik u wel rond in mijn auto.’

‘Heeft u een auto?’ vroeg de juffrouw.

‘Nog niet,’ zei Gerben. ‘Maar ik koop er een!’

‘U hoort wel, juffrouw,’ zei Klinkhamer, ‘dat men u hier wel van dienst wil zijn. En waar gaat u wonen?’

‘Bij de familie Kramer, de melkboer. Ik heb daar een kamer gehuurd.’

‘Wel juffrouw, dan kunnen Hielke en Sietse mooi uw koffer naar het dorp brengen,’ zei Klinkhamer. ‘Het wordt voor u misschien te zwaar.’

‘Ik neem de koffer wel achter op de fiets,’ bood Gerben aan.

‘Moet jij dan niet melken?’ vroeg Hielke. Gerben keek op de klok boven de werkbank en riep: ‘Drommels! Het is al vier uur geweest. Tot ziens.’ En hij nam vlug zijn fiets en verdween in de richting van het meer om dan langs de polderdijk naar de boerderij van Jellema te gaan. Sietse durfde nu ook weer in de smederij te komen en samen droegen de jongens de koffer naar buiten.

‘Zeg jongens,’ vroeg juffrouw Eggink, toen zij met z'n drieën naar het dorp wandelden, ‘hebben jullie hier wel een sportvereniging?’

‘Jawel,’ zei Sietse, ‘de vereniging voor de zeilsport en de hardrijderijvereniging.’

‘Hardrijderij op de schaats,’ verduidelijkte Hielke.

‘Prachtig,’ zei juffrouw Eggink. ‘En welke sportvereniging is er meer?’

‘Het fanfarecorps, de brandweer en de visclub,’ somde Sietse op. Juffrouw Eggink begon te lachen.