De vlag in de top voor de Kameleon

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642377

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

... hij had de namaakvis bij zich die hij in het vuur wierp... (Blz. 37)

Hoofdstuk 1
Gerben heeft een plan en vertelt weer vreemde verhalen

Een lomp, zwaar gebouwd, ijzeren motorbootje dat de naam Kameleon droeg, voer over het meer. Het was bemand met de jongens van smid Klinkhamer. De één heette Sietse, de ander Hielke. Zij leken sprekend op elkaar, want zij waren een tweeling van bijna veertien jaar oud. Het was prachtig zomerweer en door de vele plezierboten op het meer was het er reuze gezellig.

Een luxe motorboot haalde de Kameleon in en voer voorbij. Aan het roer stond een mijnheer die een bril droeg. Op het dek zat een mevrouw en twee meisjes stonden bij de railing en keken lachend naar die twee jongens in dat vreemde bootje. Sietse stak een hand op bij wijze van groet, want op het water is het een goede gewoonte, dat de stuurlui elkaar groeten. Maar de mijnheer was daar zeker niet van op de hoogte. Hij keek even naar de jongens en voer snel verder. De meisjes lachten.

Hielke en Sietse lazen op de achtersteven van het motorjacht: ‘Ariadne Den Haag.’

‘Die lui komen uit den Haag!’ zei Sietse. ‘Ze zijn zeker te deftig om ons te groeten!’ En toen gaf hij de motor meer gas. De Kameleon begon het jacht snel in te halen. De mijnheer keek verbaasd toen hij dat lompe bootje weer naast zich zag. En ook hij gaf meer gas. Even liet Sietse de Ariadne een kleine voorsprong nemen, maar toen voerde hij de snelheid van de Kameleon op en tot grote verwondering van de mijnheer kwam die kleine boot alweer naast hem varen. Dat was te gek! Zo'n duur jacht moest toch veel sneller kunnen varen dan zo'n miserabel bootje, dat meer op een drijvende bak leek dan op een vaartuig? Om die twee brutaal lachende jongens een lesje te geven, gaf de mijnheer zijn motor vol gas. De snelheid werd aanmerkelijk hoger, maar de Kameleon bleef de Ariadne trouw terzijde. De mijnheer kon zijn ogen nauwelijks geloven. Hij zette zijn bril af, maar dat maakte geen verschil met wat hij zag. Die kwajongens voeren schijnbaar zonder moeite met de Ariadne mee.

De twee meisjes volgden de wedstrijd vol belangstelling en riepen: ‘Sneller Pa! Wij kunnen het toch zeker wel winnen!?’

‘De boot kan niet harder!’ riep Pa.

Toen zagen zij tot aller verwondering, hoe de Kameleon plotseling naar voren schoot. De snel draaiende schroef wierp een kolkende baan van schuimend water omhoog en met de steven hoog opgericht ging de Kameleon er als een raceboot vandoor. In een ommezien lieten de jongens de Ariadne ver achter zich. Om de grap nog langer te laten duren, wilde Sietse in een grote boog terugvaren, maar op de polderdijk stond iemand die hen wenkte. Het was Gerben, de knecht van boer Jellema. De jongens kenden hem heel goed, want Gerben kwam vaak in de smederij. Hij zat altijd vol grappen en kon verhalen vertellen, die zó fantastisch waren, dat de jongens er al lang geen woord meer van geloofden.

‘Gerben wil met ons meevaren!’ riep Hielke. ‘Hij heeft een volle jutezak bij zich die misschien wel zwaar is.’

‘Ik zie het,’ zei Sietse en hij stuurde de Kameleon naar de wal.

‘Hallo vrienden!’ riep Gerben. ‘Als jullie op weg zijn naar huis, zou ik graag mee willen varen. Ik moet toevallig net naar huis om deze zak weg te brengen.’

‘Stap maar in!’ riep Sietse.

Gerben sprong behendig voor in de Kameleon en ging op het bankje bij de boeg zitten. De zak legde hij voor zijn voeten op de bodem.

‘Wat zit daarin?’ vroeg Hielke.

‘Een fuik! Maar dat mag veldwachter Zwart niet weten. Daarom wil ik graag, dat jullie mij naar het Raadhuisplein brengen. Dan hoef ik niet voorbij het huis van Zwart te lopen. Als hij deze zak ziet, wil hij natuurlijk weten wat erin zit.’

‘Dus jij wilt weer iets doen wat verboden is?’ vroeg Hielke. ‘Of heb jij een vergunning voor het zetten van fuiken?’

‘Welnee, want dan zou ik grote stukken viswater moeten pachten. Ik heb maar één fuik en die zet ik uit in een sloot bij de boerderij. Daarmee doe ik geen mens kwaad, want het is geen verpacht viswater.’

‘En toch mag Zwart het niet weten!’ riep Sietse spottend.

‘Jullie weten hoe Zwart is,’ verdedigde Gerben zich. ‘Al doe je helemaal niets verkeerd, dan verbiedt Zwart het toch.’

‘Dat kan niet!’ riep Hielke lachend. ‘Als je niets doet, valt er ook niets te verbieden!’

‘Wel,’ zei Gerben, ‘ga jij maar eens op het bankje zitten in Zwart z'n tuin. Gewoon maar zitten en niets doen. Wedden dat Zwart op je afkomt als een briesende leeuw?’

‘Maar ik mag toch ook niet in zijn tuin!?’ riep Hielke.

‘Juist!’ zei Gerben. ‘Je mag niks! Helemaal niks! Maar ik lach er af en toe om!’

‘Hoe kom je aan die fuik?’ wilde Sietse weten.

‘Gevonden op de koezolder! De houten hoepels zitten vol wormgaatjes en het net is hier en daar stuk, dat ga ik repareren met touw. Mocht de politie het ding toevallig in beslag willen nemen, dan is er nog niets verloren; de fuik heeft geen waarde meer, daarvoor is ze te oud!’

‘Maar jij kunt er nog mooi mee spelen!’ zei Hielke.

‘Natuurlijk! En wie weet vang ik er nog een lekker zootje paling mee!’ fantaseerde Gerben. ‘Dat zou niet gek zijn. Als de Woudaap gaat malen, stroomt het water door de sloten en komt er vaak paling mee!’

De Woudaap was een grote windmolen, die op de polderdijk stond aan de rand van het meer. De molen zag er keurig uit. Daarvoor zorgde Dijkstra, die met zijn vrouw en hun zoon Kees in de Woudaap woonde. Als de waterstand in de polder te hoog werd, moest de Woudaap draaien en dan maalde die met een grote vijzel het overtollige water in het meer. Dat kon natuurlijk alleen als er wind was. Anders liet Dijkstra de grote dieselmotor, die in een bijgebouwtje stond, het werk doen.

Intussen fantaseerde Gerben verder: ‘De molen moet natuurlijk niet op hol slaan, want dan stroomt het water veel te snel en is de fuik in een ommezien foetsie. Het is vele jaren geleden gebeurd dat de bliksem in de Woudaap sloeg. Het gevolg was, dat de molen razendsnel begon te draaien. De wieken suisden zo snel rond dat een propeller van een vliegtuig er maar kinderspel bij was. En wat wilde toen het geval? De molen zoog het water met zo'n kracht weg, dat zelfs de weilanden werden meegezogen!’

‘Ja ja,’ spotte Sietse, ‘en toen kwamen die weilanden in het meer terecht en werd het meer gedempt. En waar vroeger de polder was, is nu het meer!’

‘Inderdaad!’ riep Gerben. ‘Hoe weet jij dat allemaal zo goed? Of staat het in de geschiedenisboekjes op school?’

‘Zeur niet!’ mopperde Sietse. ‘Jij altijd met je onzin. Er is immers geen woord van waar! En ik moet het nog maar zien of er paling in die sloot zit. Het enige wat je er vangt is kikkers!’

‘Dat zal de tijd wel leren!’ zei Gerben. ‘Wie niet vist zal niets vangen. Maar soms kom je wel voor verrassingen te staan. Zo heb ik eens schol gevangen.’

‘Schol?!’ riepen Hielke en Sietse. ‘Die vang je hier niet! Die zwemmen in de zee!’

‘Dat heb ik ook altijd gedacht,’ zei Gerben; ‘ik kon mijn ogen dan ook nauwelijks geloven, toen ik drie schollen ving! Het waren reuze knapen! Ze waren zo groot als vloermatten!’

Hielke lachte luid om die onzin, maar Sietse riep: ‘Jij bent niet goed snik, grote leugenaar!’

Zij voeren nu voorbij de Woudaap. Op de stoep voor de deur zat Kees.

‘Hallo Kees!’ riep Gerben. ‘Zit je op wacht?’

‘Nee! Ik kijk naar een vreemd bootje met drie apen erin!’ riep Kees.

‘Mooi zo Keesie! Ik ben dus een aap? Dat zal ik onthouden. Morgen kom ik je de oren wassen!’ dreigde Gerben.

‘Koeiekop!’ schold Kees en toen stond hij haastig op, want moeder riep dat het eten op tafel stond.

De Kameleon voer verder naar de brug, die over de vaart lag welke naar het dorp ging.

‘En wie staat daar op de brug?’ riep Sietse. ‘Veldwachter Zwart! Hij ruikt al wat er in de zak zit!’

‘'t Is toch wel gek,’ mopperde Gerben, ‘Zwart is er altijd als je hem niet hebben moet. Hij heeft ons zeker door de kijker bespioneerd!’

‘Stop de zak weg!’ riep Sietse.

‘Waar?’ vroeg Gerben.

‘Ga er op zitten!’ riep Hielke.

‘Dat loopt nog meer in de gaten,’ vond Gerben.

‘Hang haar buiten boord, onder water,’ raadde Sietse aan.

‘Daarvoor is het al te laat,’ meende Gerben, ‘Zwart kan alles zien wat wij doen. Ik laat de zak gewoon liggen, dan kan hij haar goed bekijken en daar wordt hij toch niets wijzer van.’

‘Ik zal extra snel onder de brug doorvaren,’ zei Sietse, en hij gaf de motor vol gas.

‘Niet doen jo!’ waarschuwde Gerben. ‘Daarmee maak je ons juist verdacht!’

Sietse trok het gaspedaal terug, maar de Kameleon voer toch nog vrij snel naar de brug. Zwart ging precies boven de baan staan waarin de Kameleon voer, zodat hij alles wat er aan boord was, goed kon bekijken.

‘Goedemorgen, mijnheer Zwart!’ riep Gerben opgewekt. Zwart knikte een paar maal met zijn hoofd bij wijze van groet en toen verdween de Kameleon onder de brug om vervolgens snel naar het dorp te varen.

‘Sinterklaas keek met Argusogen naar de zak,’ zei Gerben.

‘Waarom noem jij Zwart Sinterklaas?’ vroeg Hielke.

‘Hij knikte net zo minzaam met zijn hoofd als de goede Sint,’ zei Gerben, ‘en dan moet je juist voor hem oppassen, want ik weet dat het betekent: ik groet je wel, maar ik vertrouw je niet! Wedden dat hij straks in de smederij is om jullie te vragen wat er in de zak zit?’

‘Drommels,’ riep Hielke, ‘wat moeten wij dan zeggen?’

‘Wel, dan zeg je: oude fietsbanden!’

‘En denk je dat Zwart dat gelooft?’ vroeg Sietse.

‘Wat Zwart geloven wil, moet hij zelf weten,’ zei Gerben, ‘maar het is geen gek antwoord. Kijk, de ronde hoepels van de fuik kunnen best fietsbanden zijn!’

Zij naderden de eerste huizen van het dorp en legden aan bij het Raadhuisplein. Aan het plein stonden de kerk, het gemeentehuis, winkels, het postkantoor en het hotel de Rode Leeuw. Gerben wierp de zak over zijn schouder en liep het plein over naar een zijstraat. In die straat woonde hij. Sietse liet de Kameleon keren en voer terug. Ongeveer honderd meter voor de brug stuurde Sietse de Kameleon in een boothuis en stopte de motor. Het boothuis was gebouwd bij het erf achter de smederij. Nadat de deuren aan de vaartkant waren dichtgetrokken, gingen de jongens door een zijdeurtje naar buiten en holden naar de smederij. En warempel, daar stond veldwachter Zwart met vader Klinkhamer te praten. Hij keek onderzoekend naar de jongens toen zij binnenkwamen.

‘Ha! Zijn jullie daar?’ riep Klinkhamer. ‘We moeten eten. Moeder heeft zojuist gewaarschuwd.’

‘Wie hard werkt moet goed eten!’ zei Zwart, en toen vroeg hij: ‘Wat had onze grote vriend Gerben in die zak?’

‘Zijn weekloon!’ riep Sietse en Hielke lachte luid.

‘Dat is verdacht!’ zei Zwart. ‘Gerben had er zeker op gerekend dat ik naar de inhoud zou vragen en daarom moesten jullie mij dit antwoord geven. Is het niet zo?’

‘Welnee, mijnheer Zwart,’ riep Hielke, ‘Gerben zei dat er oude fietsbanden in die zak zaten.’

‘Juist!’ bromde Zwart. Toen liep hij naar de deur en zei: ‘Ik wens jullie smakelijk eten!’

‘Van 't zelfde, mijnheer Zwart!’ riep Klinkhamer, en gevolgd door zijn zoons ging hij naar de woonkamer waar moeder juist een grote schaal met dampende aardappelen op de tafel zette. Klinkhamer en de jongens aten heel smakelijk want moeder kon lekker koken. Na het eten ging Klinkhamer de krant lezen. Plotseling riep hij: ‘Drommels! Jan Boonstra heeft een ongeluk gehad! Hij is met z'n auto tegen een boom gereden!’

‘De zoon van boer Boonstra uit de polder?’ vroeg Hielke.

‘En hoe is het met hem?’ vroeg moeder.

‘Afgelopen!’ zei Klinkhamer. ‘Op weg naar het ziekenhuis overleden. Die arme Jan! Hij was zo'n opgewekte man!’

‘Hoe moet het nu met Ali, zijn vrouw?’ vroeg moeder zich af. ‘Zij woont bij Boonstra in en je weet hoe die boerenfamilie over haar denkt. Vader Boonstra is steeds op dat huwelijk tussen Jan en haar, tegen geweest!’

‘Tja,’ zei Klinkhamer, ‘maar zij heeft een zoontje en dat is de enige opazegger van Boonstra. Stuurt hij Ali weg van de boerderij, dan neemt zij haar kind mee en dat zal Boonstra niet leuk vinden. Dus blijft Ali daar wel, verwacht ik!’

‘Die auto's toch,’ klaagde moeder. ‘Er gebeuren wel erg veel ongelukken mee!’

‘Onze boot is veiliger,’ zei Sietse. ‘Het gaat wel niet zo hard, maar wij kunnen er mee op plaatsen komen, waar een auto niet kan rijden. Zoals bijvoorbeeld naar het eiland midden in het meer!’

Klinkhamer stond op. De klok sloeg één uur en dat was het sein om weer aan de arbeid te gaan. De jongens gingen mee naar de smederij. Daar stond een vreemdeling te wachten. Het was een mijnheer van een moeilijk te schatten leeftijd. Hij was niet jong meer en toch pok niet oud. De leeftijd lag tussen de dertig en vijftig jaar. Hij keek nogal somber en bleek niet erg spraakzaam te zijn.

‘Benzine. Heeft u dat?’ vroeg hij aan Klinkhamer.

‘Jazeker!’ zei Klinkhamer. ‘Heeft u een jerrycan of staat uw auto hier?’

‘Het is voor mijn boot! Ik heb geen jerrycan. Kunt u die erbij leveren?’

‘Dat kan!’ zei Klinkhamer. ‘Jongens! Geven jullie mijnheer een blik benzine!’

Sietse zette een volle jerrycan op de werkbank en de mijnheer betaalde het verschuldigde bedrag.

‘Ligt uw boot hier vlakbij?’ vroeg Klinkhamer.

‘Helaas niet,’ was het antwoord, ‘ik had gehoopt dit dorp wel te zullen bereiken, maar de motor stopte want de tank was leeg. Mijn boot ligt nu aan de polderdijk vlak bij de grote windmolen met die vreemde naam.’

‘Bij de Woudaap?’ vroeg Sietse. ‘Maar dan moet u een flink stuk lopen. U kunt beter met ons meevaren in onze boot.’

‘Als dat kan, jongens, heel graag!’

‘Dat kan best, mijnheer!’ zei Klinkhamer. ‘Mijn zoons varen iedere dag op het meer. Gaat u maar met hen mee, dat bespaart u het sjouwen met zo'n zwaar blik benzine.’

Gerben kwam ook in de werkplaats en vroeg: ‘Gaan jullie al varen, jongens? Ik wil graag mee, anders moet ik lopen. Dat is wel reuze gezond, maar ik heb mijn kettinkje vergeten.’

‘Wat voor ketting?’ vroeg Hielke.

‘Mijn sleepketting,’ verklaarde Gerben, ‘die laat ik over de grond slepen voor de afvoer van overtollige elektriciteit. Als ik goed de pas erin zet, ontwikkel ik zoveel energie dat ik er gloeiend heet van word. Daarom voer ik via het kettinkje energie af naar de aarde; dat voorkomt het koken van mijn bloed.’

‘Hij is niet wijs,’ zei Sietse tegen de mijnheer.

De mijnheer glimlachte.

‘Dat zeg jij nu wel, Sietse Klinkhamer,’ riep Gerben, ‘maar ik heb een man gekend die alle dagen voedsel uit blik at. Hij kreeg daardoor zoveel ijzer in zich, dat hij een bliksemafleider op zijn hoofd moest dragen als het onweerde. En hij sleepte ook een kettinkje mee als aardleiding.’

Er kwam nog een jongen de smederij binnen hollen. Hij heette Louw Vrolijk. Zijn vader werkte op de boterfabriek die aan de andere kant van het dorp stond.

‘Je bent net op tijd, Louw,’ riep Hielke, ‘we wilden juist gaan varen!’

Sietse liep reeds de achterdeur uit en droeg de jerrycan met benzine naar het bootsuis.

De mijnheer keek heel verwonderd naar de Kameleon, toen hij met de anderen bij het boothuis kwam.

‘Het is niet een overdadigheid aan luxe wat u hier ziet, mijnheer,’ zei Gerben, ‘maar de boot vaart uitstekend en ligt vast op de weg. Zij is niet zijwindgevoelig en haar remweg is heel kort.’

‘U praat alsof u het over een auto heeft,’ zei de mijnheer.

‘Maar er zit een automotor in,’ lachte Gerben, ‘en die levert zoveel paardekrachten dat het de snelste boot uit heel de omtrek is.’

De mijnheer schudde zijn hoofd. Hij geloofde er geen woord van. Samen met Gerben ging hij op het bankje bij de boeg zitten en de Kameleon voer weg. Op het meer gaf Sietse de motor geleidelijk meer gas en de mijnheer begon steeds verbaasder te kijken toen de Kameleon haar snelheid bleef opvoeren.

‘Dat gaat harder dan ik had verwacht,’ bekende hij, ‘we hebben mijn boot al bijna bereikt.’ En toen riep hij ontstemd: ‘Wat doen die twee kerels daar bij mijn boot?’

Sietse zag, dat naast een klein motorjacht een bootje lag met twee mannen erin. Eén van de twee klom in de kuip van het jacht en probeerde de deur van de kajuit te openen.

‘Die zijn op roof uit!’ riep Gerben.

Sietse gaf de motor vol gas. De Kameleon stormde in een ommezien op het tweetal af, dat verwonderd opkeek toen die lompe boot zo woest naderde. Maar zij deden geen moeite om er vandoor te gaan.

‘Wat moet je in mijn boot?!’ riep de mijnheer kwaad. ‘Ga er ogenblikkelijk uit!’

‘Rustig maar!’ antwoordde de man, terwijl hij zich weer in het bootje bij z'n vriend voegde. ‘Wij doen geen kwaad! Wij zoeken een mijnheer Akkerman, bent u dat?’

‘Welnee! Mijn naam is Kaptijn!’

‘Neemt u ons niet kwalijk, mijnheer Kaptijn,’ zeiden de mannen. Dan zoeken wij maar weer verder! Goedemiddag!’

De aanhangmotor van hun bootje werd gestart en de heren voeren verder langs de oever van het meer.

‘Ik weet niet wat u ervan denkt, mijnheer Kaptijn,’ zei Gerben, ‘maar ik heb het gevoel dat dit geen zuivere koffie is. Die twee zoeken boten die onbeheerd liggen, kijk maar. Bij de boten waar mensen zijn, leggen zij niet aan. Ik kan mij natuurlijk vergissen, maar volgens mij zijn het een paar stropers die op rooftocht zijn.’

‘Daar kon jij wel eens gelijk in hebben, Gerben, er zijn altijd mensen die de vakantie van een ander willen bederven. En dat terwijl het meer en de hele omgeving zo rustig en mooi zijn.’

‘Ja ja,’ stemde Gerben in, ‘er is altijd wel iets dat de pret bederft. Zo gebeurde het hier enige jaren geleden, dat een mijnheer een gedresseerde krokodil in het water liet zwemmen. Hij hield dat monster als huisdier en het was zo goed afgericht dat, wanneer het in de vijver bij zijn huis zwom en de mijnheer op een fluitje blies, het dier uit de vijver kwam en in een kooi ging slapen.