De Kameleon in de storm

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642384

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

... de dames gaven een gilletje van schrik maar dan zagen zij dat het jacht in die schuine toestand langzaam ging varen... (blz. 69)

Hoofdstuk 1
Het varende oerwoud

Het had de hele maand geregend totdat de wind ging draaien en de zon de overhand kreeg. Het water in de kanalen en meren van Friesland was door al die regen abnormaal hoog gestegen en nu draaiden de gemalen dag en nacht om al het overtollige water in de zee te pompen. Die pompen van de gemalen waren zo sterk, dat je zelfs in het grote meer midden in Friesland het water duidelijk kon zien stromen.

In het dorp vlakbij het meer woonden Hielke en Sietse, de jongens van smid Klinkhamer. Zij waren bij hun vader in de smederij, toen de brugwachter binnen kwam.

‘Wat ik nog nooit beleefd heb, heb ik nu beleefd,’ riep hij nogal luidruchtig. ‘De hele doorvaart is versperd.’

‘Is de brug in elkaar gezakt?’ vroeg Klinkhamer.

‘Of is er een groot schip tussen vastgelopen?’ vroeg Sietse.

‘Welnee,’ zei de brugwachter, ‘er ligt een oerwoud voor!’

Klinkhamer en de jongens keken hem verbaasd aan. Zou de brugwachter een tik van de brug gehad hebben? Want een plotseling opdoemend oerwoud kon wel in een sprookje voorkomen, maar in werkelijkheid was dat natuurlijk onmogelijk.

‘Of ligt er een schuit met boomstammen voor de brug?’ vroeg Hielke.

‘Er ligt een eiland voor,’ zei de brugwachter. ‘Het is door de sterke stroming losgezogen van de wal en nu ligt het precies voor de brug. Het is een rietpol van minstens tien meter in 't vierkant!’

‘Dat is geen kleinigheid,’ zei Klinkhamer.

‘Dat is het zeker niet!’ vond de brugwachter. ‘Ik heb met een vaarboom geprobeerd het hele geval weg te duwen, maar dat lukte niet. Kunnen de jongens even helpen met hun motorboot?’

‘Met alle plezier!’ zei Sietse. ‘Kom Hielke, wij gaan een oerwoud wegduwen.’

Dat karweitje was een kolfje naar de hand van de jongens, want zij hadden een sterke motorboot, waarop zij heel trots waren.

Het tweetal holde de achterdeur uit, het grasveldje over, tot zij bij de vaart kwamen die achter de huizen langsliep.

In het boothuis, dat door de jongens was gebouwd, lag hun motorboot die de naam Kameleon droeg. Het was een lompe, ijzeren boot met een stompe steven en met in het midden de motor, die schuilging onder een ijzeren kap. Achter de motorkap waren het autostuur en de versnellingshandels. Sietse ging achter het stuur zitten en startte de motor. Hielke opende de grote deur aan de vaartkant en dan voeren onze schippers naar buiten. Nauwelijks was de Kameleon midden in de vaart of de jongens zagen tot hun verbazing, dat zij niet zoals voorheen onder de brug door konden kijken. Een bos van groene rietstengels belette hun het uitzicht op het meer, dat achter de brug lag.

‘Dat begint wel op een oerwoud te lijken,’ lachte Hielke. ‘Het hele meer ligt verscholen. Wie niet beter weet zou denken, dat de vaart daar eindigt.’

‘Het is een grote pol,’ zei Sietse. ‘Ik moet er met volle vaart tegen aan varen.’

Hij gaf extra gas en luid ronkend begon de motor te draaien. De Kameleon schoot als een snoek vooruit. Sietse drukte de gashandel helemaal naar beneden, zodat de schroef heel snel door het water maalde en er achter de boot een brede baan van schuim ontstond. Op volle snelheid voer de Kameleon onder de brug door en, boem, tegen het drijvende eiland. Maar dat had zo'n zachte bodem dat de Kameleon er zonder moeite een paar meter in doordrong. De rietpol bleef evenwel op haar plaats. De brugwachter, die juist terug kwam, riep:

‘Dat is fout, jongens! Dat is helemaal fout wat jullie daar doen. Op die manier varen jullie het eiland in tweeën, en daar schieten wij niets mee op!’

‘Hoe moet het dan?’ vroeg Sietse. ‘Dat riet is zo zacht als koek!’

‘Ik zal jullie een plank geven,’ stelde de brugwachter voor, ‘die moeten jullie tussen de boot en het riet houden. Dat voorkomt het stukduwen van de pol.’

‘Goed,’ zei Sietse, en schakelde de motor op achteruit. Hij moest langzaam varen, want de Kameleon trok het eiland mee tussen de brug. Hielke duwde met de peddel het riet rond de boot weg en zo kwam de Kameleon tenslotte weer los uit het warnet van rietstengels en graszoden.

De brugwachter reikte Hielke een plank aan van een paar meter lengte. Hielke hield hem voor de boeg van de Kameleon en zei: ‘Nu lijkt onze boot precies een sneeuwschuiver.’

‘Het is een rietschuiver!’ zei Sietse, die vervolgens de Kameleon langzaam vooruit liet varen. De plank werd stevig tegen het eilandje gedrukt en de brugwachter riep:

‘Goed zo! En nu maar duwen, jongens!’

Sietse gaf geleidelijk aan meer gas en het eiland begon los te raken van de wal.

‘Ja, het lukt!’ riep Hielke. ‘Ga door, Sietse!’

De sterke Kameleon begon nog meer kracht bij te zetten en nu bleek duidelijk, dat de jongens het eiland best konden wegvaren.

‘Waar moet het heen?’ vroeg Sietse.

‘Naar de kant van de polderdijk. Er is daar een inham halverwege de Woudaap!’ riep de brugwachter.

‘Varen er geen boten?’ vroeg Sietse. ‘Wij kunnen niet over het riet heenkijken.’

‘Er is geen een boot in de buurt,’ zei de brugwachter. ‘Alles is vrij! Vaar maar rustig door!’

De sterke Kameleon duwde het eilandje langzaam verder en Sietse stuurde naar links. Vervolgens voeren zij op ongeveer vijf meter uit de wal langs de polderdijk. Door schuin terzijde van het riet te kijken kon Sietse de afstand tussen de dijk en de rietpol goed gelijk houden. Maar dat was dan ook het enige baken waarop hij kon varen. Als er onverwachts een boot voor het eilandje zou opdoemen, zou ze door onze schippers onmogelijk gezien kunnen worden. Maar daarover hadden zij geen zorgen, er was immers geen boot in de buurt, had de brugwachter gezegd. Dat ook een brugwachter zich kon vergissen, bleek helaas een tijdje later.

De jongens voeren rustig verder met het eiland, en dat ging uitstekend. De motor van de Kameleon behoefde niet overmatig zwaar te draaien, want toen het eilandje eenmaal op gang was, bleef het gemakkelijk doorvaren.

‘Met onze boot kunnen wij toch maar alles,’ pochte Hielke. ‘Zij is geweldig sterk, hè?’

‘Onze boot is van alle boten de beste,’ gaf Sietse grif toe. ‘Zij zou met gemak alle rietkragen kunnen wegduwen. Stel je voor dat wij stiekem in het donker alle rietpollen naar het midden van het meer brachten. Dan zagen de mensen de volgende morgen een heel groot eiland in het meer liggen.’

‘Als wij dat deden, waren wij meteen onze boot kwijt. Veldwachter Zwart zou er vast beslag op leggen,’ meende Hielke.

‘Maar wij doen het ook niet,’ zei Sietse. ‘Ons meer is veel te mooi om het te bederven.’

Hij keek weer langs de rietpol en zei:

‘Ha, ik zie de inham al! Nog even en dan draai ik naar de wal.’

Maar op het moment dat Sietse het eiland naar de wal begon te sturen, klonk vóór hen in het riet een geritsel en daarna de luide stem van een man die mopperend riep:

‘Welverdraaid! Nu dat weer! Wat een pechdag!’

‘Hoor je wie dat is?’ fluisterde Sietse. ‘Het is Gerben! Even kijken wat er aan de hand is.’

Sietse stopte de motor en klom over de motorkap naar voren. Hij nam de peddel, stak die zo ver mogelijk naar voren tussen de rietstengels en maakte zo een opening waar hij doorheen kon kijken. Hij zag nu de boeg van een praam die beladen was met hooi. Gerben kwam juist vanaf het hooi op de voorplecht glijden en probeerde nu met de vaarboom de rietpol terug te duwen.

Sietse ging gauw weer achter het stuur en fluisterde lachend:

‘Gerben zit met een praam vol hooi vast in ons eiland. En nu ga ik hem lekker even plagen.’

Gerben, de knecht van boer Jellema, was een vrolijke jongeman, die veel van een grapje hield. Hij had de jongens dikwijls voor de mal gehouden en hij kon de gekste verhalen vertellen, die hij zomaar uit de duim zoog. De jongens hielden op hun beurt Gerben wel eens voor de gek en ook nu probeerde Sietse hun grote vriend een poets te bakken. Hij liet de motor van de Kameleon zachtjes draaien met het gevolg dat het duwen van Gerben geen zier gaf. Want zodra Gerben het eiland een stukje terug had geduwd, zorgde de Kameleon er voor, dat de rietpol net zo vlug terug kwam tegen de praam.

‘Wat is er, Gerben?’ riep iemand vanaf de dijk. ‘Heb je moeilijkheden?’

Het was Sjoerd de postbode, die dat riep. Hij kwam juist terug uit de polder waar hij de brieven bezorgd had. Sjoerd zag de Kameleon evenmin als Gerben en hij begreep er ook niets van hoe het kwam, dat de praam niet terug wilde uit de rietpol.

‘Jij bent er te diep ingevaren,’ zei Sjoerd. ‘Daardoor zit het riet onder de praam vast. Jij had beter uit moeten kijken.’

‘Ik heb heel goed uitgekeken,’ zei Gerben. ‘Ik kon ruimschoots tussen de pol en de wal doorvaren, maar plotseling komt me die puinhoop naar de wal en verspert mijn weg.’

‘Nou ja,’ zei Sjoerd. ‘Zo het is, is het. Maar heb je ook een touw? Dan help ik trekken.’

‘Ja, achterin heb ik touw,’ zei Gerben. ‘Ik zal het je toegooien.’

Gerben klom weer op het hooi en liep naar achteren.

De beide Klinkhamertjes zaten stiekem te lachen.

‘Het wordt steeds mooier,’ fluisterde Sietse en dan hoorden zij Gerben roepen:

‘Hierzo! Vang!! En nu moet je even wachten, dan ga ik weer duwen!’

Gerben klom weer op het hooi, liep naar voren, waar hij zich weer van het hooi liet glijden en plantte de vaarboom stevig in de rietpol.

‘Trekken maar!’ riep hij en duwde uit alle macht, terwijl Sjoerd bijna met zijn neus op de grond lag, zo hard trok hij.

Maar al hun inspanning had geen succes.

‘Wij nemen het hele eiland mee!’ zei Sjoerd hijgend.

‘Als er een paar helpers meer waren,’ verzuchtte Gerben, ‘zou het misschien wel lukken.’

Toen zag hij in de verte bij de watermolen, die de Woudaap heette, een man lopen. Het was Dijkstra, die in de molen woonde.

‘Hallo Dijkstra! Hallo!’ riep Gerben zo luid hij kon. ‘Kunt u even helpen?’

Dijkstra stak een hand omhoog ten teken, dat hij het begrepen had en kwam, vergezeld van zijn zoon Kees, naar de gestrande schipper.

‘Zat jij te suffen, Gerben?’ vroeg hij spottend. ‘Of moet je een bril kopen?’

‘Als ik dat allemaal zou moeten uitleggen,’ zei Gerben, ‘zat ik hier vanavond nog. Maar ik denk dat het uw schuld is dat hier zo'n groot eiland ronddrijft! U heeft de molen zeker veel te hard laten malen en daardoor is het riet losgespoeld.’

‘De molen heeft vandaag helemaal niet gedraaid,’ zei Dijkstra verontwaardigd. ‘Wat wil jij mij nou aanwrijven? Als jij te stom bent om goed te kunnen sturen, moet je dat niet aan mij wijten! Koeiedrijver!’

‘Maak geen ruzie,’ zei Sjoerd. ‘Laten wij opschieten, want ik heb niet veel tijd.’

‘Ik ook niet,’ zei Dijkstra.

Daarna begonnen Sjoerd, Dijkstra en Kees te trekken, terwijl Gerben duwde. De praam ging langzaam achteruit, maar de Klinkhamertjes zorgden er wel voor dat de rietpol meeging.

‘Als wij zo doorgaan, ben ik straks weer terug bij de boerderij,’ riep Gerben.

‘Moet jij daar dan niet zijn?’ vroeg Dijkstra.

‘Welnee! Ik kom er net vandaan!’ riep Gerben.

Hielke en Sietse hadden de grootste pret, maar toen zagen zij vanaf het dorp veldwachter Zwart naderen.

‘Zwart kan ons zien,’ zei Hielke. ‘Laten wij er mee ophouden.’

‘Nog even,’ zei Sietse. ‘Dan zijn wij precies voor de inham en duw ik het eilandje erin.’

Met de vereende krachten van Gerben, Dijkstra, Sjoerd en Kees gingen de praam en het eiland langzaam verder totdat Sietse luid riep:

‘Stop maar mannen! Zo is het ver genoeg!’

Gerben en zijn helpers hielden verbaasd op met zwoegen en Sietse gaf de Kameleon vol gas waarna het eiland tegen de wal werd geduwd. De praam van Gerben raakte geheel los uit de rietpol en allen stonden een beetje verbaasd naar de jongens in de Kameleon te kijken. Waar kwamen die zo gauw vandaan?

En toen hoorden ze Zwart vanaf de dijk roepen:

‘Goed gedaan, jongens! En Gerben? Wat moest jij met die hooipraam in die rietpol?’

‘Ik wou er een nestje bouwen,’ zei Gerben, ‘maar het is er te drassig!’

‘Jij zat de jongens lelijk in het vaarwater!’ zei Zwart. ‘Zij kregen nauwelijks de kans dat eiland in deze inham te duwen.’

‘Nu nog mooier!’ riep Gerben verontwaardigd. ‘Ik zat niet in hun vaarwater, maar zij zaten in het mijne. Zij sloegen linksaf zonder richting aan te geven!’

‘Wij hoefden geen richting aan te geven,’ zei Sietse. ‘Dit was toch geen boot. Het was een varend stuk land.’

‘Jullie zijn een paar grote bandieten!’ riep Gerben. ‘Jullie hebben mij voor niets laten ploeteren om de praam los te krijgen!’

‘Maar daarvoor gaan wij je nu helpen,’ zei Sietse. ‘Waar moet je heen met dat geitevoer?’

‘Geitevoer?’ zei Gerben. ‘Het is het geurigste hooi uit heel de omtrek!’

‘En hoe zit het met ons?’ riep Dijkstra. ‘Kunnen wij gaan of worden wij nog bedankt voor de hulp?’

‘Natuurlijk vrienden. Nog wel bedankt!’ riep Gerben. ‘En ik ben graag tot een wederdienst bereid.’

Dijkstra ging terug naar de Woudaap en Kees volgde met een somber gezicht, omdat hij zijn vader moest helpen en niet met zijn vrienden mee mocht.

Hielke trok de plank, die nog tegen de rietpol lag, aan boord, waarop Sietse de Kameleon achter de praam van Gerben stuurde.

‘Varen maar!’ riep Gerben. De Kameleon begon te duwen.

‘Waar gaan wij heen?’ vroeg Sietse.

‘Naar de andere kant van het dorp,’ zei Gerben. ‘Het hooi is voor Bruinsma!’

Dijkstra en Kees waren terug bij de Woudaap en Zwart en Sjoerd fietsten samen naar het dorp. Gerben en de beide schippers van de Kameleon voeren met een matige snelheid naar de brug.

‘Als je een half uur eerder was geweest, had je niet door de brug kunnen varen, Gerben,’ zei Hielke. ‘Dat drijvende eiland versperde de hele doorgang.’

‘Ja, ja,’ zei Gerben. ‘Je kunt de gekste dingen beleven met die losgeslagen rietpollen. Een paar jaar geleden was ik met mijn zeilboot op bezoek bij een vriend aan de overkant van het meer. Het woei die dag nogal hard en toen ik tegen de avond terug wilde varen, dreef het meer vol met rietpollen. Ik laveerde er handig tussen door, maar ik laveerde zo lang tot ik weer terug kwam in het dorp aan de overkant. Ik was de weg kwijt geraakt door al die kleine eilandjes en had zonder het te weten in een cirkel rondgevaren, zodat ik weer terug kwam op het punt vanwaar ik was vertrokken.’

Sietse geloofde geen woord van dit verhaal en vroeg:

‘Hoe ben jij toen thuis gekomen? Of heb je een paar dagen gewacht, totdat alle eilandjes waren weggedreven?’

‘Welnee,’ zei Gerben. ‘Diezelfde avond was ik op tijd thuis. De moeilijkheid was dat die drijvende rietpollen mij het uitzicht ontnamen. Ik moest dus iets uitvinden om over die pollen heen te kunnen kijken.’

‘Toen klom jij zeker in de mast?’ spotte Sietse.

‘Als ik dat had gedaan, hoe zou ik dan hebben kunnen sturen?’ vroeg Gerben. ‘Je kunt toch niet tegelijkertijd boven in de mast en achter het stuur zitten.’

‘Wat deed jij dan, Gerben?’ vroeg Hielke nieuwsgierig.

‘Ik weet het,’ zei Sietse. ‘Hij stak alle rietpollen in brand.’

‘Dat is een hele domme opmerking,’ zei Gerben. ‘Want het groene riet geeft heel veel rook. Mijn uitzicht zou dan door een rookgordijn geheel verloren zijn gegaan. Nee Sietse, jij denkt altijd, dat jij pienter bent, maar ditmaal sla je de plank ver mis!’

‘O, wacht, de plank!’ riep Hielke en hij liep gauw naar voren, want de boten hadden de brug reeds bereikt. Hielke wierp de plank op de wal en de brugwachter die voor de praam de brug omhoog draaide, riep:

‘Welbedankt, jongens! Jullie hebben goed werk geleverd.’

‘Tot uw dienst!’ riep Hielke. Ze voeren de vaart in naar het dorp.

‘Zeg Gerben,’ zei Hielke. ‘Nu weet ik nog steeds niet hoe jij de weg vond in dat doolhof van drijvende eilandjes.’

‘Dat was toch heel eenvoudig,’ zei Gerben. ‘Ik ging terug naar mijn vriend en leende van hem een spiegeltje van ongeveer twintig centimeter in het vierkant en hing dat boven in de mast. Een beetje schuin natuurlijk, zodat ik er van beneden af in kon kijken. En zo keek ik via de spiegel over de eilandjes heen en vond ik de weg gemakkelijk terug.’

‘Dat wil ik onthouden,’ zei Sietse. ‘Het is een handig middeltje om ergens overheen te kunnen kijken. Maar van dat verhaal geloof ik geen woord.’

‘Dat doet er ook niet toe,’ zei Gerben. ‘Als een verhaal maar mooi is. Daar gaat het om!’