De Kameleon krijgt nieuwe vrienden

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642407

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

In volle vaart botste het jacht tegen het baken... (blz. 79)

Hoofdstuk 1
Kees holt om de molen
Pim komt op de boerderij werken

Aan de weg die vanaf het dorp naar het meer loopt, staat de smederij van Klinkhamer. Op de dag dat dit verhaal begint waren de zonen van de smid, die beiden veertien jaar oud zijn, - want het is een tweeling - druk bezig met het poetsen van een machine. Zij deden dat vol ijver totdat hun aandacht werd getrokken door een man met een groot bruin paard. Het was Gerben, de knecht van boer Jellema die met het paard in de deuropening verscheen en luid riep: ‘Hallo Klinkhamer! De schoen van Bles zit los! Kunt u er wat aan doen?’

‘Doe er een nieuwe veter in!’ riep Sietse lachend.

‘Wat ben jij geweldig grappig,’ riep Gerben, ‘een hoefijzer met een veter? Hoe kun je het bedenken!? Ik zal de heren van de televisie vragen of zij jou op de buis willen zetten. Dan kan heel Nederland om jouw grappen lachen!’

‘Jij doet zelf nooit anders dan flauwe grappen maken!’ riep Sietse en dat was waar. Gerben stond bekend als een grote fantast die de wonderlijkste verhalen kon vertellen.

Klinkhamer bekeek het losse hoefijzer aan het linkervoorbeen van Bles en zei: ‘Dat valt nogal mee. Er hoeft geen nieuw ijzer onder. Ik zal het even opnieuw vastzetten!’

Klinkhamer nam vier nagels en sloeg die door de gaatjes van het hoefijzer in het hoorn om de voetzool. De punten van de nagels die door de hoornlaag te voorschijn kwamen werden weggevijld en de schoen van Bles was weer in orde.

‘Ik reed over de polderdijk,’ vertelde Gerben, ‘toen plotseling twee eenden rakelings voor Bles langs vlogen. Het paard schrok en maakte een dwarse sprong. Daardoor is waarschijnlijk het hoefijzer losgeraakt. Ik dacht toen dat het misschien beter zou zijn als het paard achter de wagen liep inplaats van ervóór.’

‘Ha,’ riep Sietse, ‘hij wil het paard achter de wagen spannen in plaats van ervoor. Dat is helemaal fout! Want als iemand iets verkeerds doet, zegt men toch ook, hij spant het paard achter de wagen?!’

‘Wat er allemaal gezegd wordt, moet je met een korreltje zout nemen,’ zei Gerben, ‘de mensen hebben de paarden altijd voor de wagen gespannen omdat de wagen dan gemakkelijk bestuurd kon worden. Maar tegenwoordig kun je een wagen met een autostuur uitrusten en dan kan het paard best achter de wagen lopen duwen inplaats van ervoor te trekken. Het paard heeft dan ook geen leidsels meer nodig, want het volgt gewoon de wagen die door de voerman bestuurd wordt.’

‘Wel Gerben. Ga er eens een proef mee nemen,’ zei Klinkhamer lachend, ‘wie weet hoeveel succes je hebt.’

‘Maar ik heb zo weinig tijd,’ zei Gerben waarop Hielke en Sietse begonnen te lachen. Gerben kwam immers steeds met plannen die nooit uitgevoerd werden omdat hij zogenaamd geen tijd had.

Iemand die schijnbaar wel veel tijd had, was Kuiper, de kaasboer. Hij kwam de smederij binnen en ging meteen op een bankje zitten.

‘Zo,’ zei hij vergenoegd, ‘ik zit op rozen!’

‘Pas maar op, dat je je niet prikt aan de doornen!’ zei Gerben.

‘Nee vriend! Van de doornen heb ik geen last. Ik blijf hier rustig wachten tot de loterijbaas komt. Vandaag is het de laatste trekking en mijn lot speelt nog steeds mee! Ik kan honderdduizend gulden winnen of vijftig-, of dertig- of tienduizend gulden en dan zijn er nog prijzen van vijfduizend gulden enzovoort. Zit ik dus even gebeiteld? Of niet?’

‘Hm,’ bromde Gerben, ‘je kunt ook een niet trekken!’

‘Maar die kans is uiterst klein,’ beweerde Kuiper. ‘Het is alleen maar jammer dat ik geen heel lot heb. Ik heb een vijfje, maar het vijfde deel van honderdduizend is toch altijd nog twintigduizend gulden nietwaar? Stel je eens voor! Dat is een kapitaal man! Zodra ik het ontvang, laat ik het hele Noordeinde afzetten door de politie! Er komt geen kip meer door! Dan is het groot feest! Heel de buurt wordt uitgenodigd!!’

‘Als u het zo aanpakt, Kuiper,’ onderbrak Klinkhamer hem, ‘zult u niet lang plezier van uw geld hebben.’

‘Daar hebt u gelijk in, Klinkhamer. Een paar duizend gulden ben ik al meteen kwijt. Want alles gaat de deur uit.’

‘De deur uit?’ vroeg Gerben.

‘Natuurlijk! Ik neem overal nieuwe meubels. De oude rommel gaat naar wie het hebben wil. Ik koop een auto en wij zetten ons van top tot teen in de nieuwe kleren. Ha, ha, kunnen de buren het apezuur krijgen van jaloezie!’

‘Maar toch kun je nog altijd een niet trekken,’ merkte Gerben op, ‘en wat heb je dan? Helemaal niets! Ik bied je vijftig gulden voor dat lot!’

‘Jij denkt toch niet dat ik op m'n achterhoofd ben gevallen?’ riep Kuiper verontwaardigd. ‘Trouwens, wat doe ik hier eigenlijk? Ik ga naar huis! Niemand hoeft te weten hoeveel geld ik ontvang!’

‘Wij zullen het wel zien,’ zei Gerben. ‘Zodra je alles nieuw gaat kopen, weten wij genoeg!’

‘En jij steekt overal je neus in!’ riep Kuiper nijdig, waarna hij met een kwaad gezicht de smederij verliet.

‘Kuiper zit geweldig in spanning,’ zei Klinkhamer. ‘Hij hoopt veel geld te ontvangen, want hij heeft het broodnodig!’

‘Hij heeft het zeker niet breed,’ zei Gerben. ‘Als je een kaas van hem koopt zit die vol gaten. De uitgeboorde kaas eet het gezin van Kuiper op want zij kunnen zelf niets kopen. Mijn moeder klaagde eens over de vele gaten in de kaas. Dat hoort zo, zei Kuiper, het is Zwitserse kaas uit Groningen. Want hij kan goed fantaseren. Maar geld verdienen kan hij niet. Het is dan ook steeds armoe troef bij hem thuis!’

‘Kan Kuiper niet bij jullie op de boerderij helpen hooien, Gerben?’ vroeg Sietse. ‘Dan verdient hij toch wat?’

‘Kuiper helpen hooien?’ riep Gerben. ‘Laat me niet lachen. Hij sterft liever dan te moeten werken. Zolang hij nog een paar kaasjes kan verkopen zal hij zich handelaar blijven noemen en dat is heel iets anders dan boerenknecht, begrijp je? Sommige mensen maken het leven onnodig moeilijk, ze hangen de meneer uit en lijden intussen honger, maar ik blijf liever een werkman met een goeie boterham.’

‘Dat heb je heel goed gezegd, Gerben!’ zei Klinkhamer.

Er kwam een jongen de smederij binnen. Hij heette Louw Vrolijk en zijn vader was kaasmaker op de boterfabriek.

‘Hallo,’ riep hij, ‘gaan we varen jongens?’

‘Dat kunnen we wel doen,’ zei Sietse. ‘Is de machine zo schoon genoeg, vader?’

‘Wel ja jongens. Gaan jullie maar varen. Het is mooi weer. Geniet er maar van!’

‘Tot ziens!’ riepen de jongens en holden naar buiten.

Louw volgde Hielke en Sietse naar het botenhuis, dat achter de smederij aan de kant van de vaart was gebouwd. Daarin lag de Kameleon, een lompe maar stevig gebouwde ijzeren motorboot met een stompe steven. Hoewel er dus geen sierlijke lijnen aan de romp vielen te ontdekken, kon de boot toch sneller varen dan men er op het eerste gezicht van zou verwachten. De automotor, die de jongens van de dokter cadeau hadden gekregen, kon de Kameleon zoveel snelheid geven, dat zij wel op een raceboot leek.

De Klinkhamertjes waren dan ook met recht zeer trots op hun Kameleon waarmee zij nu weer gingen varen.

Door een zijdeurtje konden de jongens in het botenhuis komen en aan boord stappen. Hielke opende twee deuren aan de kant van de vaart en de Kameleon kon vertrekken. Hielke en Sietse gingen op het achterbankje zitten en Louw op het bankje voorin bij de boeg. Sietse stuurde. Zwaar ronkend voer de Kameleon de vaart in naar de brug waar zij onderdoor ging. Voor hen lag het grote meer. Op het meer waren veel zeil- en motorbootjes van vakantiegangers en dat was een fleurig schouwspel. Stuurman Sietse koerste als een ervaren schipper tussen alle boten door in de richting van een grote windmolen die op de polderdijk aan de kant van het meer stond. De molen droeg de naam Woudaap en deed dienst om de waterstand in de polder op peil te houden. Als er teveel water in de sloten stond, maalde de Woudaap het overtollige in het meer. Maar de grote wieken stonden nu in de ruststand want het was hartje zomer en dan is het polderwater vaak eerder te laag dan te hoog. In de molen woonde de familie Dijkstra, bestaande uit vader, moeder en hun zoon Kees. Dijkstra had tot taak om voor de molen te zorgen en dat deed hij zo goed, dat alles altijd keurig in de verf zat. Door toeristen werd de molen dan ook veel bezocht en ook vaak gefotografeerd.

Toen de Kameleon de Woudaap naderde, zagen de jongens hun vriend Kees boven op de hoge stelling staan die om de molen was gebouwd. Op deze stelling, de omloop geheten, kon Dijkstra de zeilen op de wieken spannen en met behulp van een lier de kap van de molen naar de wind draaien. Vanaf de omloop had je een prachtig uitzicht over het meer en de polders. Maar daarvoor stond Kees niet op de omloop. Hij had in opdracht van zijn vader de ramen schoon moeten maken met water, spons en zeem. Beneden stond Dijkstra aan een groep bezoekers te vertellen hoe de molen werkte. Kees was juist klaar met z'n werk en hij zwaaide met zijn hand naar de jongens in de Kameleon ten teken dat hij graag mee wilde varen. Toevallig had Kees de natte spons in de hand, toen hij er mee zwaaide, waardoor druppels water over het gezelschap beneden hem werden gestrooid. De mensen dachten dat het begon te regenen en iedereen keek naar de lucht.

De jongens in de Kameleon hadden alles gezien en moesten er om lachen. Kees trok zich gauw terug naar de achterkant van de omloop, zodat de mensen hem niet zagen. Omdat zijn vrienden het zo vermakelijk vonden kon Kees het niet laten om nogmaals naar de rand van de omloop te gaan en toen met opzet royaal veel water over de bezoekers te sprenkelen. De dames in het deftige gezelschap vluchtten weg en een meneer riep: ‘Dat doet die kwajongen daarboven!’

‘Welverdraaid,’ riep Dijkstra kwaad, ‘ben je weer bezig, Kees?!’ En dan kreeg hij een grote straal water over z'n hoofd doordat Kees in zijn haast om zich terug te trekken, de emmer omver liep. Het water gutste door de openingen in de vloer van de omloop naar beneden en iedereen vluchtte weg om niet kletsnat te worden. Woedend stoof Dijkstra de trap op naar boven, luid dreigend: ‘Dat zal ik je betaald zetten, vlegel die je bent!!’

En voor de zoveelste maal holden vader en zoon om de Woudaap en dat nog wel op de omloop zodat iedereen de wedstrijd goed kon volgen. Maar Kees was het snelst, greep de trapleuning en liet zich pardoes naar beneden glijden. Dijkstra holde de trap af maar toen hij beneden was, sprong Kees al in de Kameleon en riep: ‘Wegwezen! Vlug!’

Dat had Sietse natuurlijk al lang begrepen en hij liet de Kameleon er meteen vandoor gaan.

‘Ik krijg je nog wel, jongetje!!’ riep Dijkstra hen na. En aan de bezoekers vertelde Dijkstra dat zijn zoon nooit iets goeds kon doen en altijd de gekste streken bedacht. Maar Kees beweerde tegen z'n vrienden: ‘Het ging per ongeluk. Ik dacht er niet aan dat ik een natte spons in m'n hand hield en zo vielen er wat druppels naar beneden. Dat was alles!’

‘Maar je vader zal jou wel krijgen,’ plaagde Sietse. ‘Als ik jou was ging ik vanavond niet naar huis.’

‘Dat loopt wel los,’ zei Kees, ‘vader vergeet het wel.’

Een fraai zeiljacht haalde de Kameleon in en voer voorbij. De grote hekgolf die achter het jacht aanrolde, deed de Kameleon op en neer deinen. Dat vonden de jongens prachtig en Sietse gaf de motor meer gas zodat de Kameleon in de hekgolf bleef varen.

‘Het gaat net als op de kermis,’ riep Louw, ‘op en neer en heen en weer. Ik heb op de televisie gezien hoe ze met brede planken over de golven van de branding bij de zee glijden. Zoiets is dit ook.’

‘Met een plank zou je deze golf niet kunnen volgen,’ zei Hielke, ‘daarvoor moeten er steeds nieuwe golven achter elkaar aanrollen.’

Het zeiljacht begon snelheid te minderen en de golf waarin de Kameleon voer werd zo klein dat er voor de jongens geen plezier meer aan viel te beleven. Het jacht ging aanleggen bij het Paviljoen. Dat was een druk bezocht restaurant met een groot terras ervoor vanwaar men een schitterend uitzicht had over het meer. Langs de aanlegsteiger lagen vele prachtige boten. Terwijl de jongens er langzaam voorbij voeren, zat Kees te fantaseren hoeveel geld die prachtige boten wel hadden gekost.

‘Onze boot kostte maar een tientje,’ zei Sietse. ‘Het is misschien wel de lelijkste, maar tevens de beste. Zij vaart reuze snel en kan zelfs de grootste boten vooruit duwen. Dus wat wil je nog meer?’

‘Je hebt gelijk Sietse,’ riep Louw, ‘met die dure boten durven de eigenaars nauwelijks te varen. Zij doen niets anders dan wrijven en poetsen om alles zo glanzend mogelijk te houden. Zij pronken er meer mee dan ze varen.’

‘Maar wij durven wel te varen!’ riep Sietse en hij gaf vol gas waarna de Kameleon er als een raceboot vandoor ging. De jongens voeren naar de overkant van het meer waar de ingang was van het grote kanaal dat naar de stad liep. Op de weg naast het kanaal stond een jongeman over het meer te turen. Toen hij de Kameleon zag wenkte hij onze vrienden om even aan te leggen. Sietse stuurde naar de wal.

‘Hallo jongens,’ riep de jongeman, ‘weten jullie of er aan de overkant van het meer ook boeren zijn die een helper kunnen gebruiken?’

‘Dat kan ik niet zeggen,’ zei Sietse.

‘Misschien wel,’ zei Hielke.

‘Maar het is zwaar werk,’ zei Louw.

‘Dat kan niet iedereen,’ zei Kees.

De jongeman begreep dat de jongens geen goede werkkracht in hem zagen, zij vonden hem te ‘stads’ om als boerenknecht dienst te doen.

‘Maar,’ zei Hielke, ‘u zou het de boeren kunnen gaan vragen.’

‘Juist,’ zei de jongeman glimlachend, ‘maar hoe kom ik daar? Kan ik om het meer heen wandelen?’

‘Het kan wel,’ zei Sietse, ‘maar u mag ook wel met ons meevaren.’

‘Als dat zou kunnen?’ riep de jongeman verheugd.

‘Maar ik kan er jullie niet voor betalen. Ik heb maar weinig geld bij me.’

‘Wij doen het graag gratis,’ zei Sietse, ‘de boot merkt het toch niet als er één meer of minder meevaart. Stapt u maar in!’

De jongeman ging naast Louw op het voorbankje zitten en de Kameleon voer terug over het meer.

‘Komt u uit de stad?’ vroeg Kees.

‘Ja, dat heb je goed geraden,’ luidde het antwoord.

‘Hebt u wel vaker bij de boeren gewerkt?’ vroeg Louw.

‘Nee, nog nooit,’ zei de jongeman lachend. ‘Ik ben student en ik zou graag een tijdje het leven op een boerderij willen meemaken.’

‘Doet u dat voor uw studie?’ vroeg Hielke.

‘Zo zou je het wel kunnen noemen, maar dat is niet de hoofdzaak. Ik geloof dat het goed voor de gezondheid is om op het platteland te gaan werken.’

‘Hoe heet u?’ vroeg Sietse.

‘Hans Adriaan Pim Verhoeven. Noem mij maar Pim, dat is een eenvoudige naam, nietwaar?’

‘Goed Pim,’ zei Sietse, ‘en waar is je koffer? Of heb je geen andere kleren bij je?’

‘De koffer heb ik vergeten,’ zei Pim. ‘Maar de boeren hebben wel overals. Ik leen er dan wel eentje.’

De jongens vonden het wel vreemd dat Pim zonder koffer op reis ging en dat hij in z'n zondagse pak bij de boeren om werk wilde vragen. Hij was veel te deftig en daar houden de boeren niet van. Maar enfin, Pim moest het maar proberen en Sietse stuurde de Kameleon naar de boerderij van Jellema. Daar werd aangelegd en de jongens gingen met Pim mee op het erf. Achter de grote schuur waren Jellema en Gerben bezig het paard Bles voor de wagen te spannen.

‘Daar komen helpers!’ riep Gerben. ‘Het hooi moet binnengehaald worden. Als jullie allemaal meedoen is het gauw gebeurd!’

‘Ik wil graag helpen!’ zei Pim. ‘Ik zoek voor een paar weken werk! Ik hoef niet veel te verdienen, maar ik moet wel onderdak hebben.’

‘Zooo?’ zei Jellema, en hij bekeek Pim van boven tot onder.

‘Ik kom uit de stad,’ vertelde Pim. ‘Mijn naam is Pim Verhoeven. Gisteren heb ik wat onenigheid met mijn vader gehad en daarom ben ik vandaag vertrokken om een paar weekjes weg te zijn. In die tijd komt mijn vader misschien tot andere gedachten en kunnen wij de kwestie nog eens bespreken. In mijn haast om ongemerkt te verdwijnen was ik niet in de gelegenheid om een koffertje met kleren mee te nemen.’

‘Maar dan zullen je ouders toch ongerust zijn door jouw plotselinge verdwijning?’ zei Jellema.

‘Dat denk ik niet, want ik heb een briefje achtergelaten waarin ik hun heb verteld, dat ik een paar weken in de provincie onderduik.’

‘En wil jij dan in die mooie kleren gaan werken?’ vroeg Gerben.

‘Liever niet, maar misschien kan ik een overal lenen?’

Jellema twijfelde en vroeg aan Gerben:

‘Wat zullen wij doen, Gerben? Denk jij dat je wat aan zijn hulp zult hebben?’

‘Hij moet even een proef afleggen,’ zei Gerben, ‘kom maar mee.’

Pim volgde Gerben in de schuur, waar Gerben een hoopje hooi aan een vork prikte en het dan hoog boven z'n hoofd tilde. Dat moest Pim hem nadoen. Jellema en de jongens stonden in de deuropening toe te kijken en zagen hoe Pim zonder moeite de vork vol hooi boven z'n hoofd tilde, net als Gerben het deed.

‘Prima,’ zei Gerben spontaan, ‘van mij mag jij hier komen helpen!’

‘Als de meesterknecht het goed vindt,’ zei Jellema lachend, ‘vind ik het ook goed! Kom maar mee Pim! Ik zal je een overal geven!’

De student ging met Jellema in huis en Gerben vroeg aan de jongens:

‘Waar hebben jullie die snuiter opgepikt?’

‘Hij stond aan de overkant van het meer,’ zei Hielke, ‘en hij vroeg of wij een boerderij wisten waar hij een tijdje kon gaan werken.’

‘Ja ja! En toen brachten jullie hem hierheen. Jullie zijn net jonge honden, die slepen ook alles naar hun nest. Maar als die grapjas hier de lijn wil trekken, ligt hij er morgen weer uit. Ik ben niet van plan om voor twee te gaan werken!’

‘Moeten wij ook helpen, Gerben?’ vroeg Sietse.