De Kameleon vaart voorop!

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642438

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Hielke sloeg zijn armen zo stevig om hem heen, dat de jongen zich niet meer kon verroeren. (blz. 107)

Hoofdstuk 1
Het verschijnsel

‘Wat voor een verschijnsel we nu op de boerderij hebben, weet ik niet, maar het is wel iets heel bijzonders!’

Gerben, de knecht van boer Jellema, stapte de smederij van Klinkhamer binnen. Hij stond bekend als een grappenmaker die zo goed kon fantaseren, dat hij soms zelf zijn eigen verzinsels geloofde.

Hielke en Sietse, de tweeling van Klinkhamer, kenden Gerben al lang en dus wisten ze dat hij de gekste verhalen kon bedenken.

‘Is er een spook op de boerderij?’ vroeg Sietse daarom spottend. ‘Een vliegend varken? Of staat de hooiberg te dansen?’

‘Jij wilt altijd krabben en bijten!’ zei Gerben boos. ‘Maar ik vertel heus geen smoesje. En als jullie me niet willen geloven, ga je zelf maar kijken.’

‘Wat is er dan voor bijzonders, Gerben?’ wilde Klinkhamer weten.

‘We hebben een vreemde kostganger,’ antwoordde Gerben. ‘Een paar dagen geleden vroeg een snoeshaan uit de stad of hij het arbeidershuisje mocht huren. U weet wel, de oude bouwval die achter op het erf van de boerderij staat. Maar het huisje is onbewoonbaar verklaard en dus wilde Jellema het niet verhuren.

‘Je mag er wel voor eigen risico een tijdje kamperen, maar voor de winter moet je vertrokken zijn,’ had hij tegen de man gezegd.

‘Dat is ook de bedoeling,’ zei de man. ‘Ik zal mijn spullen even halen.’

We zagen hem die dag niet meer terug, maar de volgende morgen keken we wel verbaasd toen hij al een half uur voor zonsopgang met zijn hele hebben en houden op de dijk stond!

‘Een bevriende chauffeur heeft me gebracht,’ vertelde hij.

Toen begon hij met het melkwagentje alles naar het huisje te slepen. Een wrakkig ijzeren ledikant, een oude keukenkachel, een hoop potten en pannen, kartonnen dozen met etenswaren en weet ik wat al meer. En nu doet die vent de hele dag niets anders dan eten koken. Hij eet speciale kostjes, want hij is een naturist, zegt hij. Af en toe jaagt hij ons de stuipen op het lijf, want dan komt hij op een draf naar het keukenraam, gluurt naar binnen, kijkt op de klok en verdwijnt dan weer vlug naar zijn potten en pannen. We raken er nu een beetje aan gewend, maar toen hij de eerste keer aan het eieren koken was en om de paar minuten met zijn flaporen voor het raam stond, schrokken we telkens. Mevrouw Jellema wilde hem een wekker geven, maar die moest meneer niet hebben. Uurwerken met een veer die je steeds op moet winden, waren volgens hem niet betrouwbaar. Hij had alleen vertrouwen in elektrische uurwerken. En dus komt hij nog geregeld door de ramen gluren. Nou ja, daar zijn we nu dus aan gewend. Wat voor grappen we nog allemaal met hem zullen beleven, mag Joost weten, maar we kunnen nog heel wat verwachten, dat weet ik zeker!’

De postbode, Sjoerd Bonnema, kwam de smederij binnen en gaf Klinkhamer een paar brieven. Toen zag hij Gerben staan. ‘Hé, jou wilde ik wat vragen. Ik heb hier een brief voor meneer Klaver, per adres Jellema. Logeert er iemand op de boerderij, die zo heet?’

‘Klaver groeit in de wei,’ lachte Gerben. ‘Dat moet een rijksambtenaar toch wel weten?’

‘Moet je weer zo nodig grappig zijn?’ vroeg Sjoerd kwaad. ‘Je bent zeker jaloers, hè?’

‘Jaloers? Ikke? Waarop?’ Gerben keek de postbode verbaasd aan.

‘Omdat ik een vaste baan heb,’ legde Sjoerd uit. ‘Jij ook altijd met je speldenprikken over mijn baantje als rijksambtenaar.’

‘Nee hoor, Sjoerd.’ Gerben schudde zijn hoofd. ‘Daar zijn wij toch veel te goede vrienden voor? En die meneer Klaver kampeert in de bouwval achter de boerderij, maar ik wist niet dat hij Klaver heette. Over speldenprikken gesproken, dat doen ze bij acupunctuur. Dan maken ze iemand gevoelloos. Maar dat is geen kunst, want ik kan een haar uit je hoofd trekken zonder dat je het merkt.’

‘Dat zal wel,’ knikte Sjoerd. ‘Jij kunt altijd meer dan een ander.’

‘Welverdraaid,’ riep Gerben, ‘als je het niet geloven wilt, zal ik het je bewijzen. Kom maar hier met die weelderige ragebol van je!’

Gerben nam een haar van Sjoerd tussen de duim en wijsvinger van zijn linkerhand en op hetzelfde moment dat hij eraan trok, gaf hij Sjoerd met zijn rechterhand een draai om zijn oren.

‘Au, idioot!’ riep de postbode kwaad. ‘Ben je wel wijs? Als je dat nog eens doet, krijg je het dubbele terug.’

‘Maar je hebt niet gevoeld dat ik deze uit je hoofd trok.’ Gerben liet Sjoerd de haar zien.

‘Je wordt met de dag gevaarlijker, stomme varkensmester!’ schold Sjoerd. Mopperend verliet hij de smederij.

‘Sjoerd kan niet tegen een grapje,’ merkte Gerben op. ‘Jammer. En toch mag ik die postzegellikker wel.’

‘Je sloeg veel te hard,’ vond Klinkhamer. ‘Een grapje is leuk, maar je moet niet hardhandig worden. Ik kan me best voorstellen dat Sjoerd kwaad werd.’

‘Een volgende keer doe ik wel een zachte handschoen aan,’ beloofde Gerben.

Er kwam een jongen de smederij binnen. Het was Louw Vrolijk, de zoon van de kaasmaker op de boterfabriek.

‘Hallo,’ groette hij. ‘Gaan jullie vandaag nog varen?’

‘Toevallig hebben we op je gewacht, Louw,’ knikte Hielke.

‘Zullen we dan maar gaan?’ stelde Sietse voor.

Het drietal verliet de werkplaats.

‘Komen jullie niet te dicht bij Klaver, want dan eet hij jullie op!’ riep Gerben hen na.

‘Wie is Klaver?’ vroeg Louw.

‘Dat vertellen we je wel onder het varen,’ antwoordde Sietse.

Ze liepen over het grasveldje naar het boothuis, dat door de jongens was gebouwd aan de rand van de vaart.

Sietse opende een zijdeur, waarna ze in de Kameleon stapten. De boot was helemaal van ijzer en had een lomp model. In het midden, onder een kap, was de motor gebouwd.

Als de mensen de Kameleon voor het eerst zagen, begonnen ze meestal te lachen. De naam vonden ze wel leuk, maar dat was dan ook het enige dat er mooi was aan die lompe, ijzeren bak.

Hielke en Sietse waren er al aan gewend dat de mensen om hun boot moesten lachen, maar als Sietse de motor op volle toeren liet draaien, stonden de lachers met hun mond open van verbazing, omdat die lompe Kameleon zo ontzettend hard kon varen.

Intussen was Louw voorin gaan zitten, en de tweeling op het bankje achterin. De brede deur aan de vaartkant werd geopend en nadat Sietse de motor had gestart, gleed de Kameleon naar buiten. Door de vaart voeren ze naar een brug waar ze onderdoor moesten om op het prachtige, grote meer te komen. Er was bijna geen wind en daarom dreven er maar een paar zeilbootjes rond. Het wateroppervlak was zo glad als een spiegel. Dat gladde vlak werd door de Kameleon ruw verstoord, want Sietse gaf vol gas en met omhooggeheven steven sneed de boot met grote snelheid door het water. Aan weerskanten van de boeg werden hoge golven opgeworpen en achter de boot ontstond een breed spoor van kolkend en schuimend water.

‘Hebben jullie zo'n haast om naar Klaver toe te gaan?’ vroeg Louw, terwijl hij het opspattende water van zijn gezicht veegde. ‘Wie is eigenlijk die meneer Klaver?’

‘Hij woont in het oude huisje achter op het erf van boer Jellema,’ vertelde Hielke. ‘Gerben zegt dat hij een zonderling is, maar dat kan natuurlijk wel helemaal niet waar zijn. Gerben zegt zoveel.’

‘Daarom gaan we even kijken,’ voegde Sietse eraan toe.

Ze waren nu vlak bij een grote windmolen die de naam Woudaap droeg. De molen was naast de dijk bij het meer gebouwd en deed dienst als watergemaal. Als het water in de polder te hoog stond, pompte de Woudaap het in het meer. De molen werd bediend door Dijkstra, die met zijn vrouw en zoon Kees in de Woudaap woonde. Kees ging ook altijd mee varen en daarom stuurde Sietse de Kameleon bij de molen naar de wal. Hij liet de hoorn een paar maal klinken en meteen kwam Kees boven op de omloop die rondom de molen liep.

‘Hoi, ik kom er aan.’ Kees verdween naar binnen, liet zich langs de trapleuning naar beneden glijden en kwam naar buiten. Hij rende naar de waterkant en sprong aan boord.

‘Ik stond naar de boerderij van Jellema te kijken,’ vertelde hij. ‘Er komt een heleboel rook achter de schuur vandaan. Misschien is er wel brand!’

‘Natuurlijk is er brand,’ riep Sietse. ‘Waar rook is, is ook vuur. We gaan even kijken.’

De Kameleon voer snel naar de even verderop gelegen boerderij. De jongens legden aan bij een steigertje, waar ook een praam lag. Ze renden de dijk over naar het erf van Jellema en liepen langs de grote schuur. Bij de achterkant zagen ze waar al die rook vandaan kwam, namelijk uit de schoorsteen van het bouwvallige huisje.

‘Hé, woont daar iemand?’ riep Kees verbaasd.

‘Ja, daar woont meneer Klaver en hij rookt een zware pijp, zoals je ziet,’ grijnsde Sietse.

Nieuwsgierig keken de jongens door het raam van het huisje. Ze zagen hoe een grote, forse man met ontbloot bovenlichaam voor een oud fornuis stond te roeren in allerlei potten en pannen. De man had dun, rossig haar en nogal grote oren. Naast de kachel lag een berg brandhout dat bestond uit allerlei afval, waaronder boomtakken die pas een paar dagen geleden gekapt waren en die in het vuur sisten omdat het hout nog niet gedroogd was. Dat veroorzaakte zoveel rook, dat die niet zo vlug kon worden afgevoerd door de schoorsteen, met het gevolg dat de kachel af en toe een golf rook de kamer in blies. In een hoek stonden een ijzeren ledikant en een paar kistjes. Dat was het hele meubilair van meneer Klaver.

Door het geknetter van het vuur en de rook in het vertrek, merkte Klaver niet dat hij door de jongens werd gadegeslagen. Maar de vrienden waren snel uitgekeken op Klaver zijn interieur.

‘Hier zou ik niet willen wonen. Wie gaat er mee varen?’ stelde Sietse dan ook algauw voor.

Ze gingen weer aan boord van de Kameleon. De motor werd gestart en de jongens voeren verder.

‘Ik had wel eens willen weten wat die man allemaal kookte,’ merkte Kees op. ‘Het eten zal wel rokerig smaken.’

‘Vraag hem of je een dag te gast mag komen,’ stelde Louw voor.

‘Ik kijk wel uit,’ griezelde Kees. ‘Ik blijf liever gezond!’

‘Volgens Gerben eet die meneer Klaver speciale kostjes,’ zei Hielke. ‘Hij is een naturist en die eten alleen voedsel dat heel erg gezond is.’

‘Ik ben gezond genoeg,’ vond Kees. ‘Ik heb zijn kliekjes niet nodig.’

De Kameleon voer langs de oever tot voorbij een stenen brug die over de ingang van de poldervaart lag. Maar de jongens gingen niet naar de polder, ze bleven op het meer en voeren algauw langs het Paviljoen. Dat was een restaurant met een groot terras, waar veel gasten onder kleurige parasols zaten te genieten van het prachtige uitzicht over het meer. Lachend keken ze naar de jongens in de Kameleon.

De vrienden hadden volop belangstelling voor de vele mooie boten die er aan de aanlegsteiger lagen.

Een groot, luxe motorjacht met de naam Isabel voer net weg. Twee zware motoren zorgden voor de voortstuwing en deden dat met zoveel kracht, dat de boot binnen korte tijd al een grote snelheid had. Natuurlijk kon Sietse het niet laten om vol gas te geven en de achtervolging in te zetten.

De stuurman van de Isabel keek heel verbaasd toen de Kameleon hem inhaalde. Nu gaf híj vol gas en de Isabel begon zo snel te varen, dat de Kameleon hem maar nauwelijks kon bijhouden. Het grote jacht maakte daarbij hoge golven en dat werd de schipper van een kleine tjalk noodlottig.

Op het moment dat de Isabel zijn weg kruiste, kwam de tjalk uit het kanaal dat van de stad naar het meer liep. De hoge golven achter de Isabel namen de tjalk op en gooiden hem bijna op zijn zij. Het gevolg was dat een ijsventerskar die op het dek van de tjalk stond, begon te rijden en overboord rolde. De schipper begon te schelden en te tieren, maar dat hoorde de eigenaar van de Isabel niet.

De jongens hadden het ongeluk zien gebeuren en Sietse liet de hoorn van de Kameleon flink toeteren, waarop de stuurman van de Isabel omkeek.

De jongens wezen naar de tjalk, waar de schipper op het dek met zijn vuisten in de lucht stond te dreigen. De Isabel nam snelheid terug tot hij stillag en de Kameleon gleed langszij.

‘Wat is er aan de hand, jongens?’ vroeg de man die achter het stuur zat.

‘Door de hoge golven die uw boot maakte, sloeg die tjalk bijna om,’ bracht Sietse verslag uit. ‘En toen rolde er een ijskar die op het dek stond, in het water.’

‘Dat is niet zo leuk,’ schrok de man. Meteen voer hij terug naar de tjalk.

De Kameleon ging mee.

‘Dat is toch niet meer normaal, hè?’ riep de schipper naar de man. ‘Jullie varen gewoon net zo hard als jullie willen en letten nergens op. Als jullie maar plezier hebben! Alleen moet ik met varen de kost verdienen. Nu ligt mijn broodwinning door uw schuld in het water! En wie vergoedt de schade?’

‘Dat doe ik natuurlijk,’ antwoordde de man. ‘Maar u moet me niet kwalijk nemen dat dit gebeurd is, want toen ik langs de ingang van het kanaal voer, kwam u pas het meer op. Als ik u eerder had gezien, dan had ik vanzelfsprekend vaart geminderd.’

Sietse stuurde de Kameleon naar de ronddrijvende ijskar. Het was een wagentje met een dakje erboven. Dat dakje stak een meter boven water uit, want het wagentje bleef gemakkelijk drijven, doordat de laadbak van hout was en de wielen luchtbanden hadden.

De schipper legde de tjalk naast de ijskar. De Isabel kwam er ook bij.

‘Hoe krijg ik die kar weer op het dek?’ vroeg de schipper. ‘Ik heb geen hijslier.’

‘Wij kunnen wel even een praam halen,’ bood Sietse aan. ‘Daar kunnen we de kar best met z'n allen in trekken.’

‘Dat is nog niet zo'n gek idee,’ vond de schipper. ‘Als jullie een praam willen halen, dan heel graag.’

‘We gaan al,’ knikte Sietse.

De Kameleon voer op volle snelheid naar de boerderij van Jellema, waar Hielke vroeg of ze de praam mochten lenen. Jellema vond het best toen hij hoorde waar het voor was.

De Kameleon werd achter de praam vastgemaakt en duwde hem snel naar de plaats van het ongeluk.

De schipper en de man van het motorjacht stapten bij de jongens in de praam en daarna trokken ze met z'n allen de kar uit het water. De verf werd door het schuren over de rand van de praam licht beschadigd, maar verder bleek er niets aan de ijskar te mankeren.

De eigenaar van de Isabel gaf de schipper een paar bankbiljetten. ‘Is de schade zo voldoende vergoed?’

‘Maar meneer,’ riep de schipper verrast, ‘dat is meer dan genoeg! Dank u wel.’

‘Ik wens u verder goede zaken,’ zei de man lachend, waarna hij vertrok met de Isabel.

De politieboot kwam vanuit het kanaal het meer op en voer naar de plaats waar de tjalk en de Kameleon lagen.

‘Wat is dat, meneer De Jong?’ vroeg de brigadier. ‘Heeft uw ijskar in het water gelegen? Is hij van het dek gerold en dat nog wel bij dit rustige weer? Of heeft iemand weer te veel deining gemaakt door te wild te varen? Zegt u het maar, dan zullen wij een proces-verbaal opmaken tegen de dader, want het wordt te gek zoals sommigen hier tegenwoordig tekeergaan met hun grote motorboten.’

‘Ik heb niets te klagen, brigadier,’ zei De Jong. ‘De kar lag in het water voor ik het wist. Ik had hem niet vastgezet omdat het zulk rustig weer is. Maar in het vervolg sjor ik hem wel vast, want dit gebeurt me geen tweede keer!’

‘Dus geen klachten?’ vroeg de brigadier nogmaals.

‘Geen klachten!’ herhaalde De Jong, waarna de politieboot verder voer.

‘Die schipper van de Isabel was toch de schuldige,’ merkte Kees op. ‘Waarom zei u dat niet?’

‘Hij deed het niet met opzet,’ legde De Jong uit. ‘Het was een noodlottige samenloop van omstandigheden. En die man gaf me zo'n royale schadeloosstelling dat ik voor deze week al meer dan genoeg heb verdiend. Op die manier mag de kar wel dagelijks in het water belanden.’

‘Dan moet u hem niet vastsjorren,’ grijnsde Sietse.

De Jong schudde zijn hoofd. ‘Dat mag niet. Elke schipper moet zijn deklading goed vastzetten. En jongens, waar kunnen we de kar nu op de wal hijsen?’

‘Maak de praam maar naast uw schip vast,’ stelde Sietse voor. ‘Dan duwen wij u naar de overkant. Bij de boerderij van Jellema is een steigertje waar we uw kar weer aan boord kunnen rijden.’

‘Maar kan jullie boot dat wel allemaal duwen?’ vroeg De Jong zich verbaasd af.

‘Dit is de sterkste boot van het hele meer!’ riep Louw.

‘Nou goed, dat wil ik wel eens zien.’ De Jong maakte de praam naast zijn schip vast.

De Kameleon begon te duwen en De Jong zag vol bewondering dat de boten een flinke snelheid kregen.

‘Dat had ik niet verwacht!’ riep hij uit. ‘Ik wil die boot wel van jullie overnemen.’

‘Voor geen goud,’ antwoordden Hielke en Sietse.

‘Jullie hebben nog gelijk ook,’ lachte De Jong.