De Kameleon ruikt onraad

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642469

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

... Sietse gaf de motor vol gas en met grote snelheid voer de Kameleon naar het rubberbootje. (blz. 14)

Hoofdstuk 1
Gerben heeft nieuws. De Kameleon brengt redding.

Gerben, de knecht van boer Jellema, kwam de smederij van Klinkhamer binnen. Hij was een jolige jongeman, altijd opgewekt en steeds vol grappen. Maar door al die grappen hadden de mensen geleerd om niet alles te geloven wat Gerben vertelde. Hij fantaseerde er immers vaak maar op los!

Toen hij dan ook bij het binnenkomen riep: ‘Heeft u het al gehoord, Klinkhamer? Er is een auto vol kaas gestolen!’

‘Is het echt waar?’ vroeg Klinkhamer argwanend.

‘Natuurlijk is het waar!’ antwoordde Gerben verontwaardigd. ‘Wierda heeft gisteravond bij de boterfabriek de auto met aanhanger geladen en de wagen 's nachts op het terrein laten staan. Maar toen zijn zoon Jan vanmorgen bij de fabriek kwam om met de combinatie naar het buitenland te vertrekken, was de wagen verdwenen. De auto en de kaas zijn spoorloos. Veldwachter Zwart krijgt er een zware dobber aan om alles terug te vinden. Misschien komt de vrachtwagen nooit weer boven water!’

De twee zoons van Klinkhamer, Hielke en Sietse, een tweeling van veertien jaar oud, die ook in de smederij waren, keken Gerben vorsend aan.

Was het nu wel waar wat hun grote vriend vertelde? Maar toen kwam veldwachter Zwart de smederij ook binnen en hij bevestigde het verhaal van Gerben.

‘Tja,’ zei Zwart. ‘Het is een brutale roof. De portieren waren afgesloten en toch zijn de dieven er met de hele vrachtwagen vandoor gegaan. De totale waarde van de auto plus de kaas bedraagt tweehonderdvijftigduizend gulden, dat is een kwart miljoen. De auto is gelukkig verzekerd, maar voordat Wierda weer over een nieuwe combinatie kan beschikken, gaat er heel wat tijd verloren!’

‘Wordt er nog een grote beloning uitgeloofd voor degene, die de auto en de kaas weet te vinden?’ wilde Gerben weten.

‘Het zal de verzekeringsmaatschappij wel een paar centen waard zijn, als alles terug wordt gevonden,’ zei Zwart. ‘Maar waarom vraag je dat? Wilde je gaan zoeken?’

‘Als ik wist waarheen de dieven hun buit hebben gebracht, zou ik zeker gaan zoeken,’ beweerde Gerben. ‘Maar de wereld is zo groot dat ik niet weet waar ik met zoeken moet beginnen.’

‘Alle grensposten zijn gewaarschuwd,’ ging Zwart verder. ‘De dieven komen het land niet uit. Verder moeten wij maar wachten tot de heren op de een of andere dag tegen de lamp lopen. Zij zullen de kaas wel voor een te lage prijs gaan verkopen en dat wordt gauw bekend. Zodra wij dat horen, vinden wij de verkopers wel en kan de hele zaak worden opgerold.’

‘Maar,’ vond Gerben, ‘het kan ook best zijn dat de dieven reeds in het buitenland waren, voordat u de grensposten gewaarschuwd had!’

‘Dat is niet waarschijnlijk,’ zei Zwart. ‘'s Nachts om twee uur stond de auto nog bij de fabriek. Om die tijd ging de machinist naar huis. En 's morgens om halfvier kwam de zoon van Wierda bij de fabriek en zag dat de auto verdwenen was. Wij hebben toen meteen alle grensposten gewaarschuwd. En je weet, in anderhalf uur rijd je met zo'n zware combinatie niet naar de grens!’

‘Dus,’ begreep Gerben, ‘dan is het best mogelijk dat de auto nog in Friesland is, of misschien nog wel in onze gemeente.’

‘Het zou inderdaad, best kunnen,’ zei Zwart. ‘Maar het is niet eenvoudig om hier zo'n grote auto te verstoppen. Zou jij er een plaatsje voor weten?’

‘In een boerderij!’ bedacht Gerben.

‘Weet jij hier ergens een boerderij met zo'n grote schuur, waarin een auto met aanhanger verstopt kan worden?’

‘Nee,’ zei Gerben, ‘dat zou ik niet weten. Jellema heeft één van de grootste boerderijen, maar als ik de tractor met een wagen hooi naar binnen rijd, is de schuur vol en kunnen de deuren nauwelijks dicht. Een auto met aanhanger zou ver buiten de deur steken. Zeg jongens, jullie zijn nogal sterk in het opsporen. Als jullie met de boot uit varen gaan, moeten jullie overal goed rondkijken. Als jullie iets ontdekken, ligt er een grote beloning te wachten.’

‘Wij hoeven geen beloning,’ zei Hielke.

‘En als we gaan varen, doen we dat voor ons plezier,’ vulde Sietse aan. ‘Ik ga mijn vakantie niet bederven met het zoeken naar een auto vol kaas!’ Er kwam nog een jongen de smederij binnen. Hij heette Louw Vrolijk.

‘Ha Louw!’ riep Sietse. ‘Heb jij de auto met kaas gestolen?’

‘Weten jullie het ook al?’ vroeg Louw.

‘Ik denk dat het hele dorp het al weet,’ vermoedde Sietse, ‘want Gerben kwam het hier vertellen!’

‘Welverdraaid!’ riep Gerben. ‘Bedoel jij dat ik een roddelaar ben die altijd nieuwtjes rondstrooit?’

‘Dat zou wel aardig kloppen,’ vond Zwart.

‘Maar dat is een belediging!’ riep Gerben kwaad. ‘Zo'n kwebbelaar ben ik niet!’

‘Je bent zeker vergeten wat voor grap jij de vorige maand hebt uitgehaald?’ wilde Zwart weten. ‘Toen vertelde jij doodleuk dat meneer Zandstra bij zijn vrouw vandaan was!’

‘Maar dat klopte!’ protesteerde Gerben. ‘Meneer Zandstra ging met zijn auto naar de stad en zijn vrouw bleef thuis. Dus was hij bij zijn vrouw vandaan!’

‘Ja, ja,’ ging Zwart onverstoorbaar verder. ‘En dan dat praatje van jou over De Jong. Toen vertelde jij aan iedereen: De Jong kwam thuis, trok zijn jas uit en hing hem op. En de mensen maar denken dat De Jong zich had opgehangen!’

‘Welnee!’ sprak Gerben. ‘Hij hing zijn jas op, dat heb ik verteld, meer niet!’

‘En jij weet zeker ook nog wel,’ vervolgde Zwart, ‘hoe je de mensen wijs maakte dat er in de auto van een vertegenwoordiger grote slangen zaten?’

‘Ja! Brandslangen!’ verklaarde Gerben. ‘Dat klopte ook!’

‘Weet je wat het met jou is?’ ging Zwart door. ‘Jij wilt altijd graag leuk doen, maar het raakt meestal kant noch wal. Het zou beter zijn dat je wiskunde ging studeren! Dan heb je geen tijd voor die kletspraatjes. Denk daar maar eens over na, broer! Goedemorgen!’

Zwart verliet de smederij en Gerben zei verontwaardigd: ‘Wat moet ik met algebra en meetkunde op een boerderij doen?’

‘Wel,’ antwoordde Sietse. ‘Er ligt een groot, rond bloemperk voor de boerderij. Als dat nu eens twintig centimeter opgehoogd moest worden, kan jij dan berekenen hoeveel aarde daarvoor nodig is?’

‘Laat me niet lachen!’ riep Gerben. ‘Dat hoef ik niet te berekenen, dat zie ik wel in één oogopslag! Al die geleerdheid is voor een boer waardeloos! Jaren geleden heeft hier een boer gewoond, die scheikunde had gestudeerd. Hij nam uit zijn weiland een eetlepel grond en deed die in een reageerbuisje met water. Hij schudde het tot het een donkere brij werd en mengde er toen kunstmest door. Met al die poespas kon hij precies berekenen hoeveel kunstmest er op het weiland gestrooid moest worden. Het resultaat was geweldig. Wij hebben hem nog gewaarschuwd dat hij veel te veel kunstmest gebruikte, maar meneer wist het beter! Hij had het immers precies berekend? Door de veel te grote hoeveelheid kunstmest verschroeide het gras en werd het weiland een barre zandvlakte. Gelukkig kocht de gemeente de grond om er een vuilnisstortplaats van te maken en zo had de man geen al te grote strop. Maar met al zijn geleerdheid was hij meer een natuurbederver dan een goede boer en hij is dan ook al spoedig naar de stad verhuisd!’

‘Ja ja,’ galmde Sietse, ‘die boer woont hier niet meer en het verschroeide weiland is nu bedekt met vuilnis. Een heel goed verhaal, Gerben! Niemand kan controleren of het wel klopt.’

‘Geloof jij het niet?’ vroeg Gerben

‘Natuurlijk niet!’ verklaarde Sietse.

‘Dan ben ik uitgepraat!’ meende Gerben. ‘Ik ga er vandoor! Ajuus Klinkhamer!’

Gerben sprong op zijn fiets en ging naar de boerderij.

‘En wij gaan varen, jongens!’ kondigde Sietse aan.

Hielke en Louw gingen met hem mee over het grasveldje achter de smederij naar het boothuis, dat aan de kant van de vaart was gebouwd. Door een zijdeurtje kwamen ze er binnen en daar lag een nogal lompe, ijzeren motorboot die de naam ‘Kameleon’ droeg. In het midden van de boot was onder een beschermkap een automotor gebouwd, die zo sterk bleek te zijn dat hij de Kameleon met de snelheid van een raceboot kon voortstuwen. De boot had een stompe steven, want het was vroeger een opduwer geweest. De romp was van dik ijzer gemaakt en dat was maar goed ook, vond Klinkhamer, want die kwajongens waren wel eens wat ruw. Maar op hun boot waren Hielke en Sietse juist heel zuinig en zij verzorgden hem uitstekend. Alles zag er aan boord keurig uit, maar niettemin lachten de mensen om dat lompe bootje, wanneer zij de Kameleon voor het eerst zagen. Ging de Kameleon dan op topsnelheid varen of hielp hij een groot schip duwen, dan keken diezelfde lachers heel verbaasd naar de prestaties van die kleine boot.

Louw ging voor in de Kameleon zitten en Hielke en Sietse op de achterbank. Hielke opende de deur aan de kant van de vaart en de Kameleon kon naar buiten. Sietse startte de motor. De sneldraaiende schroef bracht het water in beroering waarna de boot achteruit de vaart ingleed. Dan schakelde Sietse over en de Kameleon voer vooruit naar een brug die daar vlak bij over de vaart lag. De boot ging er onderdoor en kwam dan meteen op een groot meer waar vele, fraaie zeil- en motorboten rondtoerden. Sietse stuurde de Kameleon naar links en zette koers naar een grote windmolen, die aan de andere kant van het meer op de polderdijk stond en de naam ‘Woudaap’ droeg. Daar woonde hun vriend Kees Dijkstra, die ook altijd van de partij was als de jongens uit varen gingen. De Kameleon legde bij de Woudaap aan. Op de wal stond Dijkstra, de vader van Kees. Sietse riep: ‘Goedemorgen, meneer Dijkstra. Is Kees thuis?’

‘Kees is boven op de omloop,’ zei Dijkstra en hij riep luid: ‘Kees! Er is bezoek voor je!’

De omloop was op ongeveer vijf meter boven de grond rond de molen gebouwd. Bij het horen van: ‘Er is bezoek,’ kwam Kees haastig over de omloop hollen en zag dan zijn vrienden in de Kameleon.

‘O, zijn jullie het? Ik kom!’

Hij verdween door een deurtje in de molen, liet zich langs de trapleuning naar beneden glijden en kwam zo naar buiten.

‘Zo, Keesie?’ vroeg Dijkstra. ‘Wat zat jij daarboven naar de polder te turen?’

‘Ik keek naar het rietland,’ vertelde Kees. ‘Het wemelde er van de konijnen. Er waren er wel vierhonderd!’

‘Wat?!’ verbaasde Dijkstra zich. ‘Dat bestaat niet! Er is op dat veldje niet eens plaats voor vierhonderd konijnen!’

‘Maar het waren er zeker tweehonderd!’ protesteerde Kees.

‘Aha!’ riep Dijkstra. ‘Dat is al de helft minder! Maar laat ik je dit vertellen, Keesie, in de hele polder zijn misschien twintig konijnen te vinden, maar dan ook beslist niet meer!’

‘Dat weet ik niet,’ antwoordde Kees. ‘Maar ik weet zeker dat ik er vier heb geteld!’

‘O, o, wat ben jij een vreselijke fantast!’ schreeuwde Dijkstra kwaad. ‘Als meneer vier konijnen telt, ziet hij er vierhonderd! Ga jij maar gauw uit varen, Keesie! De koelte van het water zal je hopelijk wel nuchter maken!’

Kees ging naast Louw op het voorbankje zitten en de Kameleon voer snel verder.

‘Keek jij door een vergrootglas, toen je de konijnen telde?’ vroeg Louw lachend.

‘Weet ik veel,’ zei Kees. ‘Die dieren zitten geen moment stil. Ze hollen steeds door elkaar en dan kun je ze moeilijk tellen. Maar als wij de polder ingaan, kunnen we er gaan kijken. Misschien vangen we wel een konijn!’

‘Ik vang geen konijn!’ kwam Sietse er tussen. ‘Laat die arme diertjes maar leven!’

‘Maar ze zijn wel lekker!’ vond Kees. ‘En gebraden konijn smaakt geweldig!’

‘Krijg jij dan niet genoeg te eten?’ wilde Sietse weten.

‘Natuurlijk wel!’ verklaarde Kees. ‘Maar een konijn heb ik nog nooit gegeten!’

‘Hoe weet je dan dat het geweldig smaakt?’ vroeg Louw.

‘Dat heb ik gelezen. De rijke lui eten bij een feestmaal altijd gebraden gevogelte, hazen, konijnen en reebout.’

‘Dat bewijst nog niet dat het allemaal lekker is,’ meende Hielke. ‘Er zijn er die eten slakken en kikkers, maar ik zou er niets van door mijn keel kunnen krijgen.’

En toen riep Sietse plotseling: ‘Drommels! Kijk daar eens! Dat loopt niet goed af!’

Twee kleine jongens roeiden in een rubberbootje op ongeveer twintig meter afstand van de wal. Er naderde een kleine vrachtboot die regelrecht naar het bootje voer.

‘Die schipper kijkt helemaal niet uit!’ riep Hielke verontwaardigd.

Sietse gaf volgas en met grote snelheid voer de Kameleon naar het rubberbootje. Maar onze schippers kwamen te laat. De boeg van de vrachtboot sneed het rubber stuk en het bootje begon te zinken. Gelukkig droegen de jongetjes zwemvesten en luid om hulp roepend lagen ze in het water te spartelen. Het vrachtbootje dat de naam de Gebroeders droeg, hield in en de Kameleon bereikte juist de twee drenkelingen. Kees en Louw trokken hen aan boord en Hielke viste de kapotte rubberboot op. Aan dek van de Gebroeders stonden drie jongemannen te kijken. Eén van hen riep naar onze schippers: ‘Het is een schande om het bootje van een paar kleine jongens stuk te varen! Dat hebben jullie geweldig gedaan, hoor!’

‘Dat deden jullie!’ riep Sietse kwaad. ‘Jullie keken helemaal niet uit!’

‘Jij moet op je woorden letten, knaapje!’ waarschuwde de grootste van het drietal hem.

‘Jullie zullen de schade moeten vergoeden!’ riep Hielke.

Daar gaf het drietal geen antwoord op. Zij verdwenen in de stuurhut op het achterdek en voeren verder.

‘Wat een schooiers!’ riep Sietse kwaad en hij liet de hoorn van de Kameleon luid toeteren, want hij zag in de verte de politieboot varen. De politie hoorde het getoeter en de patrouilleboot zette koers naar onze vrienden. Hielke ging rechtop staan en wees naar de Gebroeders. Dat zag de brigadier door zijn kijker en hij gaf de roerganger opdracht om het motorschip de Gebroeders aan te houden. Tot grote vreugde van onze vrienden voer de politieboot nu regelrecht naar de boot van de boosdoeners. Sietse stuurde er ook heen. De politie was er het eerst en de jongelui moesten stoppen.

‘Wat is er?’ vroeg de grootste brutaal.

‘Hebben jullie een aanvaring gehad?’ wilde de brigadier weten, want hij zag de kapotte rubberboot op de naderende Kameleon liggen.

‘Welnee!’ antwoordde de jongeman. ‘Dat hebben die kwajongens in dat rare bootje gedaan!’

‘Daar geloof ik geen woord van!’ liet de brigadier hen kwaad weten, want hij kende de schippers van de Kameleon en wist dat zij heel goed konden varen.

De Kameleon legde naast de politieboot aan en onze vrienden vertelden wat er precies gebeurd was. Ook de twee kleine jongens wezen de bemanning van de Gebroeders als de daders aan. En dan kwam er een motorboot waarin de vader van de twee jongetjes bleek te zitten.

‘Ik zag hoe de Gebroeders recht op mijn zoontjes invoer,’ vertelde hij de brigadier. ‘Ik kon zo gauw niet te hulp snellen, maar gelukkig kwamen deze jongens met hun Kameleon net op tijd helpen.

‘En wat zeggen jullie hierop?’ vroeg de brigadier aan de jongemannen.

‘Wij zaten in de stuurhut,’ verklaarde de ene. ‘En dan kijk je over zo'n klein bootje heen!’

‘Dat is dan een grove fout van jullie om niemand voorbij de boeg op de uitkijk te zetten!’ verweet de brigadier hen. ‘Op zo'n druk bevaren meer hoort er één uitkijk voor op de boot te staan! Door onachtzaamheid hebben jullie een aanvaring veroorzaakt!’

‘Wij zullen de schade vergoeden,’ zei de grootste en hij nam uit een welgevulde portefeuille drie briefjes van honderd gulden. ‘Alstublieft, is dat voldoende?’

De vader van de twee jongetjes ging ermee akkoord en nam het geld aan. De brigadier noteerde de namen van de jongemannen en de naam van hun schip.

‘Als jullie weer een aanvaring veroorzaken,’ dreigde de brigadier, ‘zullen we dit geval er ook bij rekenen en wordt het een dubbel proces-verbaal! Jullie zijn gewaarschuwd!’

De Gebroeders mocht verder varen en de meneer bedankte de politie voor zijn hulp. De Kameleon bracht de jongetjes met hun boot naar de wal. Daar bekeek de vader de rubberboot en hij vond het niet verantwoord om het lek te plakken. Hij zou wel een nieuwe boot kopen, waarop Kees vroeg of hij de kapotte boot mocht hebben.

‘Met alle plezier,’ zei de meneer en hij vroeg hoe hij de jongens nog kon belonen voor hun hulp

‘Wij nemen nooit een beloning aan,’ protesteerde Hielke.

De meneer bedankte onze vrienden nogmaals heel hartelijk en dan voer de Kameleon naar de Woudaap met de rubberboot bovenop de motorkap.

‘Ik ga een stuk autoband over het lek plakken,’ zei Kees. ‘Dan is de boot misschien weer bruikbaar.’

Toen ze de Woudaap naderden, zag Kees een man op een fiets naar het dorp rijden.

‘Ha, daar gaat mijn vader,’ ontdekte hij. ‘Dat komt goed uit. Hij hoeft de boot niet te zien, want dan zegt hij toch dat ik hem meteen maar naar de vuilnisbelt moet brengen!’

En terwijl Dijkstra in de verte verdween, hielpen de vrienden Kees de rubberboot onder de molen te verstoppen. De Woudaap stond namelijk op stenen pilaren die aan de achterkant hoger waren dan aan de voorzijde, omdat de molen op de helling van de dijk was gebouwd. Achter de molen kon je dan ook gemakkelijk onder de vloer kruipen. En dat deden de jongens dan ook en trokken de rubberboot tot in het midden achter een pilaar zodat niemand de nieuwe aanwinst van Kees zou ontdekken.

‘Ik ga het lek meteen dichtplakken,’ zei Kees. ‘Ik kan nu de solutie gebruiken zonder dat mijn vader het ziet.’