De Kameleon maakt plezier

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642483

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Maar toen vluchtte Kees de deur uit. (blz. 12)

Hoofdstuk 1
Kees gaat timmeren en Gerben ziet ze vliegen

De Kameleon voer over het meer. Het was een lomp, ijzeren vaartuig met een stompe boeg. Vroeger deed zij dienst als opduwer van een groot schip, maar sedert er een automotor in was geplaatst, kon de Kameleon net zo snel als een raceboot varen.

Hielke en Sietse, de zonen van smid Klinkhamer, waren de eigenaars van de Kameleon en hoewel zij veertien jaar waren, hadden zij met hun boot reeds vaak de helpende hand geboden aan schepen in nood. De jongens leken sprekend op elkaar omdat zij een tweeling waren, maar hun geaardheid was verschillend. Sietse was driftig en direct klaar met handelen en Hielke bleef altijd kalm en bedachtzaam. Zoals gewoonlijk stuurde Sietse de boot en gingen zij ditmaal naar het eiland midden in het meer. Enige jongelui, die daar hadden gekampeerd, waren bezig met het afbreken van hun tent en brachten alles aan boord van een motorboot met kajuit. Eén van hen wierp een kooktoestelletje naar Hielke en Sietse toen zij daar aanlegden.

‘Hierzo! Dit mogen jullie hebben! Het is een goed nachtpitje voor bij je bed!’

Sietse raapte het op en bekeek het en zei: ‘Ik neem het mee, het kan nog wel eens dienst doen!’

Hielke bekeek het ook. Het was een klein cilindertje met een buisje, voorzien van een kraantje. Rond het buisje was een ring gemonteerd waarop een pannetje of een keteltje geplaatst kon worden. Door het kraantje open te draaien kwam er gas naar de brander aan het einde van de buis. Als de brander werd aangestoken, kon men er eten of drinken op verwarmen. Hielke draaide het kraantje open maar er kwam geen gas meer uit.

‘We hebben er niets aan,’ vond hij. ‘Het gas is op.’

‘Je kunt een nieuw tankje kopen,’ meende Sietse. ‘Daar schroef je de brander op en het is weer te gebruiken om er koffie of thee op te zetten!’

‘Wij krijgen thuis toch koffie en thee?’

‘Ja natuurlijk, maar als we weer eens op reis gaan of kamperen, is zo'n toestelletje wel handig om te gebruiken!’

Sietse stopte het apparaat in het kastje onder de achterbank en toen voeren ze verder. Voor hen tufte de motorboot van de kampeerders. De boot ging niet snel en de Kameleon haalde hen spoedig in.

‘Hé, jongens, helpen jullie even duwen? Onze motor loopt niet goed!’ vroeg één van de kampeerders.

Sietse stuurde de Kameleon achter de motorboot en duwde haar verder.

‘Waar moeten jullie heen?’ wilde Hielke weten.

‘Naar het dorp aan de overkant. Daar laten we de motor nakijken door een monteur.’

Sietse gaf meer gas en snel voeren de boten naar de ingang van een groot kanaal. De jongelui keken met bewondering naar de Kameleon, die zo krachtig kon duwen. Ze voeren het kanaal binnen en naderden een dorp. Bij een jachthaven werd aangelegd en hier namen de Klinkhamertjes afscheid van de jongelui.

De Kameleon ging terug naar het meer en voer dan langs de oever, waaraan het Paviljoen stond. Daar zaten op het terras vele gasten te genieten van het uitzicht over het meer. Langs de aanlegsteiger lagen luxe motor- en zeilboten waar de jongens vol interesse naar keken. Dan begon de Kameleon weer sneller te varen. De jongens voeren langs de betonnen brug die over de ingang van de polder-vaart lag en naderden de boerderij van Jellema. Daar werkte Gerben als agrarisch assistent, zoals hij dat zelf noemde. Gerben was vijfentwintig jaar en woonde met zijn moeder in het dorp. Als Gerben na zijn werktijd naar huis fietste, kwam hij meestal even in de smederij een praatje maken met Klinkhamer.

Bij de boerderij stuurde Sietse naar de wal en legde aan. Een bestelauto reed het erf op en stopte voor het woonhuis. Hielke en Sietse liepen tegen de helling van de dijk op en zagen hoe een grote kartonnen doos uit de auto werd gelost. Gerben hielp de chauffeur bij het naar binnen brengen van de doos.

‘Daar zit een groot apparaat in!’ zei Sietse.

‘Het is flink zwaar,’ vond Hielke. ‘De mannen kunnen het nauwelijks tillen.’

Achter de grote schuur kwamen een paar kalveren te voorschijn en liepen over het erf naar de dijk.

‘Die zijn losgebroken!’ riep Sietse en hij holde naar het hek bij de ingang van het erf en trok het dicht. Daarna probeerden de jongens de kalfjes terug te drijven naar het weiland achter de boerderij. Het bleek dat het hek daar gedeeltelijk openstond. Er waren nog zes kalveren die pap uit houten emmers slobberden.

‘Gerben was zeker aan het voeren toen de bestelauto kwam,’ zei Hielke. ‘In zijn haast om te helpen, heeft hij het hek vast niet goed gesloten.’

De twee kalfjes werden weer in het weiland geloodst en het hek werd gesloten. De jongens gingen terug en Gerben zag hen terwijl hij juist de lege doos in de auto schoof.

‘Hé Klinkhamers, wat doen jullie hier?’ vroeg hij.

‘Je moet beter op je vee letten!’ antwoordde Sietse. ‘De kalveren waren nu al op weg naar het dorp geweest, als wij ze niet gekeerd hadden. Jij had het hek niet gesloten, slome!’

‘Is het waar?’ vroeg Gerben.

‘Ja Gerben,’ zei Hielke. ‘Kijk maar, wij hebben het hek bij de dijk dichtgetrokken, omdat de kalfjes op het erf liepen.’

‘Dan worden jullie vriendelijk bedankt!’ riep Gerben. ‘En hier heb ik een beloning voor jullie!’

De jongens gingen naar hem toe en Gerben pakte iets uit de gang van het woonhuis. Sietse, die voorop liep, was nog maar nauwelijks bij Gerben of deze trok een grote plastic zak over Sietses hoofd, zodat onze vriend er geheel in verdween.

‘Alsjeblieft!’ lachte Gerben. ‘Is dat geen mooie regenjas? In de hevigste stortbuien blijf je kurkdroog. Jij krijgt hem helemaal gratis! Is dat niet goed van mij, Sietse Klinkhamer?’

‘Jij bent niet goed wijs!’ beweerde Sietse en hij worstelde met veel moeite, en met behulp van Hielke, zich uit de zak.

‘Jij doet het helemaal fout!’ lachte Gerben. ‘Jij had de rand van onderen moeten vastgrijpen en dan omhoogtrekken. Op die manier had je in een ommezien deze patente regenjas uitgetrokken. Zullen we het nog eens overdoen?’

Gerben wilde de zak grijpen, maar Sietse liep er gauw mee weg.

De chauffeur kwam naar buiten en vroeg: ‘Blijft de plastic zak hier? Oké! Dan ga ik maar!’

Hij startte de motor en reed het erf af. Maar ineens stopte hij met gierende remmen! Bijna te laat ontdekte hij dat het hek gesloten was. Hielke holde erheen en opende het. De chauffeur stak een hand op als groet en reed snel naar het dorp.

Sietse liep naar de Kameleon en Gerben riep hem na: ‘Jij gaat toch geen gekke dingen doen met die zak, hè? Jij bent gewaarschuwd.’

‘Hij kan me nog meer vertellen,’ mopperde Sietse. ‘Hij doet zelf altijd gekke dingen!’

‘Maar wat wil jij met die zak?’ vroeg Hielke.

‘Ik klim ermee in de boom voor de smederij,’ grinnikte Sietse. ‘Als veldwachter Zwart dan voorbijkomt, trek ik hem de zak over het hoofd. Voordat hij zich bevrijd heeft, ben ik al lang verdwenen.’

‘Maar dat kan toch niet?’ waarschuwde Hielke. ‘Dat lukt je nooit. Jij bent toch zeker wel wijzer?’

‘We zullen wel zien wat we ermee doen,’ zei Sietse, en hij stopte de plastic zak in het kastje onder de achterbank. Daarna voeren ze verder naar de grote windmolen op de dijk, die de naam Woudaap droeg. In de molen woonden vader en moeder Dijkstra met hun zoon Kees, een vriend van Hielke en Sietse.

De Klinkhamertjes legden bij de Woudaap aan en hoorden iemand timmeren in het schuurtje naast de molen. Zij gingen kijken, het was Kees, die weer iets bijzonders aan het maken was. Onder de poten van een oude stoel spijkerde hij gebogen duigen van een vat.

‘Wordt dat een schommelstoel?’ wilde Sietse weten.

‘Dat heb je goed gezien,’ antwoordde Kees. ‘Kijk, hier nog een spijker en de zaak is klaar.’

Kees zette de stoel, die ondersteboven lag, recht en ging erop zitten. Hij kon er inderdaad mee schommelen, hoewel het houtwerk kraakte. Daar wist Kees wel raad op. Hij nam de oliespuit en gaf iedere stoelpoot een paar druppels olie.

‘Dat heb ik nog nooit gezien!’ riep Hielke lachend. ‘Een stoel die je eerst moet smeren voor je erop gaat zitten. Dat is wel het nieuwste van het nieuwste.’

‘Maar Kees is een moderne meubelmaker,’ vond Sietse.

Dijkstra kwam binnen met een pot witte verf, die hij op een plank langs de wand wilde zetten. Daarvoor ging hij op de stoel staan, maar dat werd hem noodlottig. De stoel schommelde en Dijkstra verloor zijn evenwicht. De pot verf viel uit zijn handen met het gevolg dat zijn schoenen onder de witte verf kwamen te zitten. De jongens keken er een moment verschrikt naar, maar toen vluchtte Kees de deur uit.

‘Welverdraaide knoeier die je bent!’ mopperde Dijkstra.

‘Ik zal je leren de stoel te bederven!’

Hij zette meteen de achtervolging in en voor de zoveelste keer holden vader en zoon rond de molen.

Hielke en Sietse gingen gauw in de Kameleon zitten en startten alvast de motor, zodat de boot klaar lag om meteen te kunnen vertrekken. Zij wisten uit ervaring dat Kees zo dadelijk met de Kameleon zou willen vluchten. En jawel hoor, achtervolgd door Dijkstra die allerlei dreigementen riep, kwam Kees naar de waterkant en sprong in de Kameleon die meteen van wal stak. Op de dijk stond Dijkstra met zijn wit-zwarte schoenen en schreeuwde: ‘Jij krijgt vanavond geen eten, Keesie knoeier! En als jij ooit weer in de schuur gaat timmeren, timmer ik jou in een kast en kom je er nooit meer uit!’

‘Dat kan gevaarlijk worden, Kees,’ waarschuwde Sietse, terwijl ze naar het dorp voeren. ‘Ik zou mijn hele leven niet graag in een kast willen doorbrengen.’

‘Zo'n grote kast bezitten we niet eens,’ wist Kees. ‘Vader dreigt wel, maar hij doet het nooit! Zeg, kunnen jullie mij naar boer Jellema brengen?’

‘Nee,’ besliste Sietse. ‘Jij gaat met ons mee. Ik weet waarom jij naar Jellema wilt, maar dat kun je bij ons ook krijgen.’

‘Welja,’ vond ook Hielke. ‘Moeder heeft voor jou ook wel een boterham, soms zit er wel wat roet en ijzervijlsel tussen het brood, maar dat kun je bij een smid nu eenmaal verwachten, niet waar?’

‘Het maakt mij niet uit wat ik te eten krijg,’ lachte Kees. ‘Maar als ik kijk hoe dik jullie zijn, moet het eten van jullie moeder wel goed smaken.’

Ze voeren onder de brug door de vaart op en legden aan in het boothuis achter het erf van Klinkhamer. De jongens stapten uit en liepen naar de keuken, waar moeder Klinkhamer bezig was.

‘Kijk moeder,’ begon Sietse en hij wees naar Kees. ‘Deze jongeman van goeden huize wil graag de eenvoudige maaltijd van ons de eer aandoen, door er een hapje van mee te eten!’

‘Ha Kees,’ groette moeder. ‘Kom je een boterham bij ons eten? Dat is best. Is je moeder niet thuis?’

‘Zijn moeder is met zijn vader mee om nieuwe schoenen te kopen.’ verduidelijkte Sietse. Kees en Hielke begonnen te lachen.

‘Ik zal maar niets meer vragen.’ meende moeder. ‘Over een kwartiertje gaan we eten.’

De jongens gingen naar de smederij waar de krantenbezorger het Nieuwsblad op de werkbank wierp. Een toto op de voorpagina trok de aandacht van Kees. Hij zag een enorme grote hoorn met slagroomijs. Het bleek een heteluchtballon te zijn, die in de vorm van een hoorn gevuld met ijs, diende als reclame voor een fabrikant.

‘Als je zo'n portie ijs at, Kees,’ zei Hielke. ‘Dan zou je geen boterham meer lusten.’

‘Zeg vader,’ plaagde Sietse. ‘Is er nog vijlsel? Dan strooien we dat op het brood van Kees, want hij komt hier eten.’

‘Maak je maar geen zorgen, Kees,’ zei Klinkhamer. ‘Jij krijgt bij ons heel normaal eten, boterhammen met smeervet en gedrenkt in afgewerkte olie! Dat smeert de ribben! Gaan jullie mee jongens?’

Ze gingen naar de woonkamer waar de tafel gedekt stond. Uit een schaal vol brood kon Kees zoveel eten als hij maar luste. De jongens vertelden hoe Kees een schommelstoel had getimmerd waardoor Dijkstra een pot verf over zijn schoenen kreeg.

‘Tja,’ zei Klinkhamer. ‘Een schommelstoel is er om op te zitten en niet om op te staan. Jouw vader had ook wijzer moeten zijn. Kees.’

‘Juist! Zo is het!’ was Kees het eens en hij nam nog een broodje.

Daar moest Hielke zo om lachen, dat hij bijna de koffie over de tafel proestte.

‘Blijf jij hier ook slapen. Kees?’ informeerde Klinkhamer.

‘Dat hoeft niet,’ beweerde Kees. ‘Ik slaap thuis. Over een uurtje is vader alles weer vergeten. Ik heb toch niets met opzet gedaan?’

Niemand van de familie Klinkhamer beweerde dat Kees met voorbedachte rade had gehandeld en dus nam Kees nog een boterham. Of het nu kwam doordat Sietse telkens weer een nieuwe boterham nam of dat het brood zo lekker smaakte, was op dat moment niet duidelijk, maar het was een feit dat Kees tweemaal zoveel at als bij hem thuis.

‘Ik stop ermee,’ kreunde Sietse. ‘Zoveel als Kees eet, kan mijn maag niet verdragen.’

‘Maar ik heb al meer dan genoeg!’ verklaarde Kees. ‘Ik wilde alleen maar proberen, of ik ook zoveel kon eten als Sietse.’

‘Het is me wat moois,’ mopperde Klinkhamer. ‘Die twee hebben hier zo maar ongevraagd een eetwedstrijd gehouden. In het vervolg vragen jullie daarvoor eerst een vergunning aan bij veldwachter Zwart! Dus jij hebt wel genoeg gehad. Kees?’

‘Jawel, meneer Klinkhamer, u wordt bedankt.’

Kees bleet nog een paar uurtjes, totdat het tijd werd om naar huis te gaan. Hielke en Sietse gingen hem brengen met de Kameleon. Bij het naderen van de Woudaap, verzocht Kees om de motor af te zetten. Hij wilde proberen ongemerkt in huis te sluipen.

De Kameleon dreef nog een eind door en legde dan op enige afstand van de Woudaap aan. Kees sprong in het gras en verdween vlug naar de andere kant van de dijk. Zo naderde hij ongemerkt de achterkant van de molen. Hielke en Sietse zaten te wachten hoe de thuiskomst van Kees zou aflopen. Daar kwam Kees langs de molen naar voren en bereikte het raam van zijn slaapkamertje. Daar stak hij een hand tussen de kier van het openstaande raam en wipte het uitzetijzer los. Het raam kon nu helemaal open en Kees klom handig naar binnen.

‘Zo,’ zei Sietse. ‘Keesie knoeier kan met een volle maag naar bed. En wij gaan ook!’

Ze voeren naar huis, waar een uur later Dijkstra, in gezelschap van Gerben, de smederij binnenkwam.

‘Daar zijn ze,’ riep Dijkstra en dreigend kwam hij op Hielke en Sietse af. ‘Waar hebben jullie mijn Kees gelaten, drommelse apen?’

‘Hij is al lang thuis,’ proestte Sietse. ‘Hij heeft hier veertig boterhammen gegeten en ligt nu zeker in bed!’

‘In bed? Veertig boterhammen?’

Van dat antwoord was Dijkstra duidelijk even de kluts kwijt.

‘Ziet u nu wel!’ riep Gerben. ‘Kees heeft niet bij Jellema gegeten. Gelukkig niet. De vorige keer at hij zesendertig pannekoeken en moest mevrouw Jellema de hele avond bakken! Het is me nogal een mooie kostganger die Kees van u!’

‘En jij bent niet goed wijs,’ verdedigde Dijkstra zijn zoon.

‘Maar ik draag niet zulke gekke schoenen,’ grinnikte Gerben.

Allemaal keken ze naar de schoenen van Dijkstra, waarop nog witte vlekken waren achtergebleven.

‘Kijk naar jezelf!’ riep Dijkstra kwaad. Hij nam zijn fiets en reed snel terug naar de Woudaap. Daar zag hij zijn welgevoede zoon in diepe slaap in bed liggen. Op zijn tenen sloop Dijkstra terug naar de woonkamer en zei: ‘Alles in orde, moeder. Kees slaapt.’

In de smederij zei Gerben tegen Klinkhamer: ‘Wat heeft die Dijkstra toch een opgewonden natuur. Hij kwam bij de boerderij en wilde maar niet geloven dat Kees daar niet was. Hij wilde het hele bedrijf doorzoeken, maar toen mevrouw Jellema vertelde dat Kees daar niet gegeten had, geloofde Dijkstra pas dat zijn zoon ergens anders moest zijn. Want zonder eten is Kees nergens, niet waar?’

Sjoerd Bonnema, de postbode, kwam in de werkplaats om een blik benzine voor de buitenboordmotor van zijn boot te halen.

‘Heb jij nog nieuws, Sjoerd?’ vroeg Gerben.

‘Er staat genoeg nieuws in de krant,’ antwoordde Sjoerd. ‘Of heb jij het nog niet gelezen van die vliegende schotel? Boven Zuidwest-Friesland is een Ufo waargenomen. Er zijn nogal wat personen die hem hebben gezien.’

‘Dus dan heb ik mij niet vergist.’ wist Gerben.

‘Wat bedoel je?’ vroeg Sjoerd. ‘Heb jij er ook een gezien?’

‘Jawel,’ zei Gerben. ‘Op de polderdijk. Ik fietste bij de Woudaap en plotseling vloog zo'n schotel van achter het schuurtje over de weg en verdween boven het meer. Het ging zó snel, dat ik het nauwelijks geloofde. Maar nu jij vertelt over dat bericht in de krant, weet ik zeker dat ik ook een vliegende schotel heb gezien.’

‘Ik weet het niet,’ twijfelde Sjoerd. ‘Maar ik vermoed dat jij weer gruwelijk staat te fantaseren. Hoe zag dat ding eruit?’

‘Precies zo als een schotel die je thuis onder je kopje koffie hebt,’ beweerde Gerben. ‘Maar hoe groot hij was, kan ik niet zeggen, want het ding suisde met grote snelheid voorbij en was in een ommezien verdwenen.’

Klinkhamer gaf Sjoerd een jerrycan met benzine.

‘Dank u wel,’ zei Sjoerd. ‘En Gerben Zonderland, jij hoort nog wel meer van dat gekke praatje van je. Jij kunt niet ongestraft verhaaltjes vertellen die niet waar zijn. Wacht maar mannetje. Ik zet je voor het blok! Dan leer je dat gefantaseer weleens voorgoed af. Goedenavond!’

Sjoerd vertrok en Gerben zei lachend: ‘Die postzegellikker wil mij voor het blok zetten! Wel, dat wil ik graag meemaken, want ik ben reuze nieuwsgierig hoe hij dat zal doen.’

‘Dat willen wij ook wel eens zien!’ riepen Hielke en Sietse in koor.

‘En heb jij werkelijk een vliegende schotel gezien?’