De Kameleon ligt op de loer

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642490

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Leo zag de hengelaar, trok de portefeuille uit zijn zak en wierp hem in het water. (blz. 81)

Hoofdstuk 1
De nieuwe vriend en een dierbare herinnering

In de poldervaart voeren Hielke en Sietse, de tweeling van smid Klinkhamer, met hun motorboot, de Kameleon. Het was geen mooie boot, maar wel een sterke en ze kon heel snel varen. Maar de boot voer nu langzaam, want Sietse had de motor stopgezet. Langs de rietkragen trok het tweetal hun boot verder. Af en toe gingen ze staan om over het riet naar een jongen te kijken, die door het hoge gras langs een sloot kroop.

‘Wie is het?’ vroeg Hielke.

‘Het is Kees niet,’ antwoordde Sietse.

Kees Dijkstra, een vriend van de Klinkhamertjes, woonde in de grote watermolen, die in de verte aan de kant van het meer stond en de naam ‘Woudaap’ droeg.

‘Ik snap niet wat die jongen wil,’ zei Hielke. ‘Hij is zeker bang om ontdekt te worden.’

‘Misschien is hij ontvlucht uit een inrichting,’ dacht Sietse. ‘Of heeft hij iets uitgehaald en is nu bang voor straf.’

‘Hij komt naar de vaart,’ zag Hielke. ‘Als we even verder varen, kunnen we hem daar opwachten.’

Ze trokken de boot tot vlak bij het punt waar de sloot in de vaart uitmondde. Daar stond een brede strook riet, waartussen onze vrienden hun boot verstopten. Goed verscholen wachtten ze op de komst van de onbekende jongen. Omdat ze zich niet wilden verraden, durfde het tweetal niet te gaan staan, zittend bleven ze luisteren. En toen hoorden ze het ritselen en knakken van riet, doordat iemand zich er een weg doorheen baande.

‘Zo meteen raakt hij in het water,’ fluisterde Hielke. Maar dat gebeurde niet.

Wel hield het geritsel van het riet aan en Sietse merkte op: ‘Hij maakt zeker een schuilplaats?’

Geduldig bleven de Klinkhamertjes wachten en luisteren, totdat ze niets meer hoorden.

‘Ik ga kijken,’ fluisterde Sietse. Hij ging aan wal en kroop door het gras. Drie meter verderop zag hij de jongen tussen het riet liggen slapen. Hij sliep heel vast en hoorde niet dat Sietse zijn broer ging halen.

Samen stonden onze schippers naar de slapende jongen te kijken.

‘Wat zullen we doen?’ vroeg Hielke.

‘We gaan op onze knieën naast hem liggen,’ stelde Sietse voor, ‘zodat we hem kunnen insluiten als hij ervandoor wil gaan. En daarna vragen we of we hem ergens mee kunnen helpen.’

Hielke vond het goed en de jongens lieten zich gelijktijdig aan weerskanten van de slapende jongen op de knieën vallen.

De jongen schrok wakker en keek angstig naar de twee stevig gebouwde knapen.

‘Goedemorgen,’ groette Sietse vriendelijk.

‘Zeg liever goedemiddag,’ verbeterde Hielke. ‘Het is al vier uur!’

De jongen zei niets, hij staarde nog steeds met angst in zijn ogen naar de twee, die hem zo onverwachts hadden gewekt.

‘Ik ben Hielke Klinkhamer,’ stelde Hielke zich voor. ‘En dit is mijn broer, Sietse. Onze vader heeft een smederij in het dorp.’

De jongen zei nog steeds niets.

‘Je bent toch niet bang?’ vroeg Sietse ongeduldig. ‘Of ben je doofstom?’ Hij klapte onverwachts in zijn handen en de jongen maakte een schrikbeweging. ‘Aha!’ riep Sietse. ‘Je bent dus niet doof! Hoe heet je?’

‘Fokke Bokma,’ antwoordde de jongen met hese stem en hij begon plotseling te huilen.

Hielke en Sietse keken elkaar aan. Wat moesten ze met zo'n verdrietig iemand beginnen?

‘Niet huilen, Fokke,’ begon Hielke. ‘We willen je helpen. Waar woon je?’

Fokke wees naar een wit boerderijtje dat in de verte aan de vaart in de buurt van het meer stond.

‘Tjonge!’ riep Sietse. ‘Ben je daarvandaan door de weilanden gekropen? Waarom?’

‘Ik wil weg!’ snikte Fokke. ‘Ik heb steeds ruzie.’

‘Ruzie met je ouders?’ wilde Sietse weten.

‘Alleen met mijn vader,’ antwoordde Fokke.

‘Waarom?’ vroeg Sietse weer.

‘Hij is mijn vader niet. Mijn vader is overleden en toen is moeder opnieuw getrouwd.’

‘Hoe komt die buil daar boven je oog?’ informeerde Hielke.

‘Ik heb me gestoten aan een deur.’

‘Wat ben je nu van plan?’ vroeg Sietse. ‘Je kunt hier niet blijven.’

‘Nee,’ vond Hielke. ‘Je wordt ziek van de kou en de honger. Ga met ons mee in de boot. Wij brengen je wel thuis. Met je moeder kun je toch zeker wel goed opschieten of ook niet?’

‘Ik houd veel van mijn moeder en zij van mij. Maar die Muntendam zit ons altijd dwars. Ik wilde dat moeder nooit met hem was getrouwd!’

‘Dus je eigen vader heette Bokma en je nieuwe vader heet Muntendam,’ begreep Hielke. ‘Wel, Fokke, dan ga je terug naar je moeder en je zorgt ervoor dat je zoveel mogelijk uit de buurt van je vader blijft. Wij komen je dan dagelijks afhalen om met ons uit varen te gaan.’

‘Juist,’ stemde Sietse daarmee in. ‘Als je bij ons in de boot zit, heb je geen last van je vader. Hoe minder hij je ziet, hoe beter het is.’

Fokke knikte instemmend en ging staan. Hij bleek even groot als Hielke en Sietse te zijn, maar hij was veel tengerder.

‘Jullie wonen hier nog niet lang, hè?’ merkte Hielke op.

‘Een week ongeveer,’ vertelde Fokke. ‘Daarvoor woonden we in de stad, maar Muntendam wilde naar een dorp. Daar was het veel gezonder, zei hij en moeder wilde ook wel in de frisse natuur wonen. Maar nu heeft ze er spijt van.’

‘Vindt je moeder het hier niet mooi genoeg?’ wilde Sietse weten.

‘Jawel, moeder vindt het hier wel mooi, maar nu we nogal eenzaam wonen, durft Muntendam mij en zelfs mijn moeder te slaan. In de stad kon hij zoiets niet doen, omdat er rondom ons kennissen woonden.’

‘Als ik het goed begrijp,’ zei Hielke, ‘is Muntendam met opzet naar een stille plek verhuisd om jou en je moeder te kunnen tiranniseren?’

‘Maar waarom doet hij dat?’ vroeg Sietse.

‘Om van mijn moeder geld los te krijgen waarmee hij dan gaat gokken. Hij wil het liefst al het geld van mijn moeder opmaken en ons dan in de steek laten.’

‘Maar zover komt het niet,’ beweerde Sietse.

‘Denk je?’ vroeg Fokke en hij keek Sietse hoopvol aan.

‘Wij zullen je helpen,’ beloofde Sietse. ‘Je moet het ons vertellen als Muntendam iets uithaalt. Dan proberen wij er wat tegen te doen. En nu in de boot! We gaan naar huis.’

Fokke keek al heel wat vrolijker. Hij voelde zich niet meer zo hopeloos alleen en welgemoed ging hij op het bankje voor in de Kameleon zitten. De boot voer door de poldervaart naar het meer. Fokke genoot van het tochtje, hij was nog nooit uit varen geweest.

Ze naderden het boerderijtje waar Fokke woonde en de Kameleon legde aan. Fokke stapte uit en Hielke en Sietse deden dat ook. Fokke keek verwonderd, hij had verwacht dat zijn pas verworven vrienden verder zouden varen.

‘Wat is er?’ vroeg Sietse. ‘Mogen we niet op jullie erf komen?’

Fokke twijfelde. ‘Ik vind het best, maar ik weet niet of Muntendam het goedvindt.’

‘Dat merken we dan wel,’ zei Sietse en hij liep kordaat verder. Ze gingen langs de woning en kwamen bij de keuken, waar moeder Bokma bezig was.

‘Dag, mevrouw,’ groette Sietse. ‘Wij zijn de nieuwe vrienden van Fokke. Ik heet Sietse Klinkhamer en dit is Hielke.’

‘Dag, jongens,’ zei mevrouw Bokma vriendelijk. ‘Wonen jullie in het dorp?’

‘Ja, moeder. Hun vader heeft een smederij en zij hebben een motorboot. Ik mocht meevaren en ze komen me nu alle dagen halen,’ vertelde Fokke opgetogen.

Zijn moeder lachte, maar haar lach verdween als bij toverslag toen een man zijn fiets tegen de muur zette en nors naar de beide Klinkhamertjes keek.

Het was Muntendam, de stiefvader van Fokke. ‘Wat motten jullie hier?’ vroeg hij bars.

‘Niks,’ antwoordde Sietse en hij keek de man uitdagend aan.

‘Hoepel dan gauw op,’ dreigde Muntendam.

‘Maar dit zijn vrienden van Fokke,’ kwam mevrouw tussenbeide.

‘Daar heb ik niets mee te maken!’ bulderde Muntendam. ‘Ik wil hier geen vreemde jongens op het erf!’

‘Kom, Sietse,’ zei Hielke en hij trok zijn broer aan een mouw. ‘We gaan naar huis. Dag, mevrouw! Tot ziens, Fokke.’

Sietse had nog wel even willen blijven om te kijken wat Muntendam zou doen, want hij was helemaal niet bang voor die stadse meneer in zijn grijze kostuum en met zijn zwarte snorretje onder zijn puntige neus.

Maar gelukkig begreep Sietse dat zijn brutaliteit schadelijk kon zijn voor Fokke en dus ging hij met Hielke mee en voeren ze met de Kameleon naar de stenen brug, die even verder over de vaart lag.

‘Bah! Wat een kerel,’ zei Sietse. ‘Ik begrijp niet dat Fokke bang voor hem is. Ik zou hem met een dikke knuppel van katoen geven.’

‘En dan wordt Fokke naar een opvoedingsgesticht gezonden,’ fantaseerde Hielke. ‘En heeft Muntendam vrij spel om zijn moeder geld af te persen!’

‘Tja,’ zei Sietse, ‘die kerel leeft zeker van het geld dat zijn vrouw heeft. Hij bezit zelf geen cent en verdient ook niets. Waarom gaat die vrouw niet bij hem vandaan?’

‘Ze wil niet dat iedereen te weten komt hoe slecht haar huwelijk is,’ bedacht Hielke.

Ze voeren onder de brug door en kwamen op het grote meer waaraan hun dorp lag. De Kameleon begon sneller te varen evenwijdig aan de dijk die langs het meer liep. Ze naderden de boerderij van Jellema, waar Gerben, de hulp van de boer, op de dijk stond te kijken.

‘Ha, die roethanen!’ riep hij. ‘Wordt het meer weer onveilig gemaakt?’

Sietse legde aan en Hielke begon Gerben te vertellen over de kennismaking met de familie Muntendam.

‘Dat klinkt niet fraai,’ vond Gerben toen de jongens alles hadden verteld. ‘Die mevrouw heeft dus een vergissing gemaakt, toen ze hertrouwde. Maar die Muntendam vergist zich ook als hij denkt dat hij hier in de wijde polder maar kan doen wat hij wil! We zullen dat heerschap goed in de gaten houden.’

‘Juist,’ stemde Sietse daarmee in. ‘Wij hebben Fokke beloofd hem steeds te zullen helpen en dat doen we.’

‘Dat gaat weer een bijzondere affaire worden,’ beweerde Gerben. ‘Als jullie je ermee bemoeien, wordt het een storm die uit alle vier hoeken tegelijk waait. Maar als ik helpen kan, help ik ook. Tot ziens, jongens!’

Gerben ging naar de boerderij en Hielke en Sietse voeren naar huis. De Kameleon werd achter de smederij in het boothuis opgeborgen en het tweetal holde naar de werkplaats, waar Klinkhamer nog druk bezig was.

‘Ha, jongens,’ groette hij. ‘Ik heb nog een karweitje voor jullie. Dit stuk heetwaterslang moet meteen naar boer Brandsma worden gebracht. Hij heeft het nodig voor de melkmachine.’

‘Dus we moeten weer naar de polder?’ ontdekte Sietse. ‘We komen er net vandaan.’

‘Dat doet er niet toe,’ vond Klinkhamer. ‘Jullie boot vaart snel en ga nu meteen maar, want Brandsma heeft de slang hard nodig.’

‘Het komt in orde, vader,’ antwoordde Hielke en hij nam de slang mee naar het boothuis.

Sietse keek naar de benzine in de tank. ‘Dat valt mee,’ zei hij. ‘Je hoeft niet te trekken.’

‘Ik, trekken?’ vroeg Hielke verontwaardigd. ‘Bedoel je dat ik voor de boot word gespannen als er geen benzine meer is? En dan jij zeker lekker lui zitten sturen? Nee, jongetje, in zo'n geval gaan we samen trekken, jij net zo goed als ik.’

‘We zullen zorgen dat er altijd benzine genoeg aan boord is,’ zei Sietse en hij liet de Kameleon vertrekken naar het meer. Daar gaf Sietse de motor vol gas en als een raceboot voeren ze in de richting van de stenen brug.

Bij de Woudaap stond Kees Dijkstra naar hen te wenken en Hielke riep: ‘We hebben geen tijd. We komen zo terug!’

Waarop Kees naar de omloop van de molen klom, die op ongeveer vier meter hoogte rond de Woudaap liep. Vandaar zag hij hoe de Kameleon onder de stenen brug door de poldervaart invoer.

‘Eén ding snap ik niet,’ mopperde Sietse, ‘waarom moeten wij altijd de bestellingen brengen? Brandsma kan toch zijn knecht Jan sturen om het te halen?’

‘Vader heeft een eersteklas zaak met een reuze service,’ lachte Hielke. ‘En die service zijn wij.’

‘Wacht even,’ riep Sietse en hij stuurde naar de wal.

Daar zat Fokke aan de kant van de vaart en hij staarde droevig in het water. Hij schrok op toen de Kameleon bij hem aanlegde.

‘Is het weer mis?’ wilde Sietse weten.

‘Hij heeft het gouden horloge van mijn moeder afgenomen,’ snikte Fokke. ‘Ik wilde hem tegenhouden, maar werd de deur uitgejaagd. Wat moet ik doen?’

‘Blijf hier maar even wachten,’ antwoordde Sietse. ‘We gaan naar boer Brandsma en komen direct terug.’

Snel voeren de Klinkhamertjes verder en ze kwamen Jan, de knecht van Brandsma, tegen.

Hij sprong van zijn fiets en riep: ‘Waar blijven jullie toch? We zitten om die slang te springen.’

‘Hier is de slang, Jan,’ zei Hielke. ‘Alsjeblieft.’

Er naderde nog iemand op een fiets, het was Muntendam. Hij stapte af en vroeg aan Jan: ‘Kent u iemand in het dorp die goud koopt?’

‘Dat zou ik niet zo direct kunnen zeggen,’ antwoordde Jan.

‘Wel ja, Jan!’ riep Sietse. ‘Gerben koopt het wel.’

‘Gerben?’ vroeg Jan verbaasd. ‘Dat...?’ Maar toen zag hij Sietse veelbetekenend knipogen en omdat hij steeds voor een grap te vinden was, deed hij ogenblikkelijk met Sietse mee en zei snel: ‘Dat is waar ook, Sietse! Gerben Zonderland handelt graag in goud en zilver. Bij hem kunt u terecht, meneer!’

‘Mooi. En waar vind ik die Gerben Zonderland?’

‘Hij is meesterknecht op de boerderij van Jellema. Kijk,’ wees Jan. ‘Die boerderij voor de Woudaap, daar moet u zijn.’

‘Bedankt. Ik ga hem opzoeken.’ Muntendam fietste verder.

‘Wat is dat voor een snuiter?’ vroeg Jan aan de jongens.

‘Hij woont in het boerderijtje van Voolstra,’ antwoordde Hielke. ‘Hij is getrouwd met een weduwe, die een zoon heeft. Hij heet Fokke en hij heeft ons zojuist verteld dat zijn stiefvader het gouden horloge van zijn moeder heeft afgepakt!’

‘En dat wil hij nu verkopen,’ begreep Jan. ‘Maar waarom noemden jullie de naam van Gerben?’

‘We hebben Gerben verteld dat die man niet deugt,’ zei Sietse. ‘En nu hopen we dat Gerben hem dat horloge afneemt en het teruggeeft aan Fokkes moeder.’

‘Dat hoop ik dan ook,’ was Jan het daarmee eens. ‘Maar het is nog de vraag of Gerben snugger genoeg is om het spelletje mee te spelen. Dat hoor ik nog wel, tot ziens!’ Jan fietste snel naar de boerderij en de Kameleon voer terug naar het meer.

Op de weg kwam Fokke zijn vrienden tegemoet.

De Klinkhamertjes legden aan en vertelden Fokke hoe ze Muntendam het horloge hoopten af te nemen.

‘Dat ga ik gauw aan moeder vertellen,’ riep Fokke verheugd en hij holde naar huis.

De Kameleon voer snel naar de stenen brug en dan regelrecht naar de boerderij van Jellema. Op het erf stond Gerben met Muntendam te praten. De jongens bleven op de dijk staan kijken. Gerben had een horloge in de hand, dat schitterde in de zon. Doordat Muntendam met zijn rug naar de dijk stond gekeerd, kon Sietse de aandacht van Gerben trekken. Sietse maakte het gebaar alsof hij iets in zijn zak stak en daaruit begreep Gerben dat hij het horloge moest houden. Maar hij begreep ook dat je andermans eigendom niet zomaar in je zak kon steken. Daar stond natuurlijk tegenover dat Muntendam het horloge wellicht niet op een eerlijke manier had gekregen.

Gerben dacht bliksemsnel na en zei dan: ‘Ik koop het. Maar ik wil het wel eerst even controleren. Komt u vanavond om zeven uur naar het dorp. Dan rekenen we daar wel af, want ik heb hier geen geld bij me.’

‘En waar ontmoet ik u dan?’ vroeg Muntendam.

‘Eh... komt u maar naar de smederij van Klinkhamer,’ stelde Gerben voor en hij stak het horloge in zijn zak.

‘Ik word toch niet geflest, hè?’ vroeg Muntendam.

‘Geflest?’ vroeg Gerben verwonderd. ‘Bedoelt u dat ik niet te vertrouwen ben? Als u dat denkt, neem dan uw handel maar weer mee.’

‘Nee, nee! Onderzoekt u het horloge maar. Ik kom om zeven uur naar de smederij en daar handelen wij wel verder.’ Muntendam keerde zijn fiets.

Terwijl hij het erf afreed, liepen Hielke en Sietse hem voorbij naar Gerben toe. Gerben vertelde wat er was afgesproken.

‘Je moet het niet aan hem teruggeven,’ waarschuwde Sietse. ‘Muntendam heeft het gestolen, dus steel jij het terug!’

‘Ja, ja,’ zei Gerben. ‘Maar hoe doe ik dat?’

‘Maak het horloge open,’ raadde Hielke aan. ‘Als de naam van Fokkes moeder erin staat, zeg jij dat je eerst aan die mevrouw wilt vragen of ze het horloge inderdaad wil verkopen.’

‘En dan zegt Muntendam dat ik het moet teruggeven en hij verder geen zaken met me doet,’ voorspelde Gerben.

‘Maar dan geef jij het beslist niet terug,’ vond Sietse. ‘Jij bent toch veel sterker dan die stadse meneer?’

‘Eerlijk gezegd,’ bekende Gerben, ‘voel ik er weinig voor om het horloge terug te geven. Die Muntendam lijkt op een valse hond. Zijn ogen draaien beide een tegengestelde kant uit als hij je aankijkt. Met zijn rechteroog keek hij naar de wagenloods en met zijn linker naar het einde van de volgende week.’

‘Nu praat je weer onzin,’ lachte Sietse. ‘Maar we rekenen op je hulp. Fokkes moeder moet het horloge terug hebben.’

‘Oké,’ zei Gerben. ‘Ik zal mijn best doen. En hoepel nu maar gauw op, anders ben ik niet op tijd klaar.’

Hielke en Sietse voeren naar huis en vertelden hun ouders hoe Muntendam het horloge van zijn vrouw wilde verkopen.

‘Maar dat vind ik erg!’ meende moeder. ‘Wie weet wat voor dierbare herinnering die mevrouw aan dat horloge heeft!’

‘Tja, wat moet je daartegen doen?’ vroeg Klinkhamer. ‘Het is een kwestie tussen Muntendam en zijn vrouw. En met de huishoudelijke aangelegenheden van een ander mag men zich niet bemoeien.’