De Kameleon houdt stand

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642513

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

De Kameleon kwam naast het arme dier en Louw en Kees tilden Tifi aan boord. (blz. 118)

Hoofdstuk 1
De dochter van Gerben

‘Ik ben nog fataal,’ zei de man die bij Klinkhamer in de smederij op bezoek was. Hij bedoelde ‘vitaal’, maar die vergissing kon je hem niet kwalijk nemen, want Melle, zo was zijn naam, had maar vier jaar de lagere school bezocht en was daardoor niet zo goed ontwikkeld. Melle was vrijgezel en woonde alleen in zijn ouderlijk huis, dat een klein boerderijtje was.

Hielke en Sietse, de twee zoons van Klinkhamer, beiden veertien jaar oud, lachten om de vermakelijke vergissing van Melle, maar hij merkte het niet.

‘Dus, Melle, het gaat goed met je?’ begreep Klinkhamer. ‘En jij zorgt helemaal zelf voor je huishouding? Krijg je wel genoeg te eten?’

‘O ja, meer dan genoeg! Ik verdien goed bij het meubelmagazijn, dus kan ik mijn kostje wel kopen! Weet u wat ik tegenwoordig veel eet? Gerookte paling met jenever! Het is wel duur maar best voedsel! Of niet soms?’

‘Ha!’ riep Sietse. ‘Gerookte paling en jenever? Krijg je dan geen aardappels met groente en zo?’

‘O ja, want verleden week ben ik mee geweest met een bustocht naar Limburg en daar kregen we een groot “dieree”!’ Hielke en Sietse lagen dubbel van het lachen.

‘Geloven jullie het niet?’ vroeg Melle verontwaardigd. ‘We zaten in een deftig hotel en kregen van alles. Er was volop soep, aardappels, groente, grote stukken vlees en ook nog iets lekkers toe. Maar wat dat was, weet ik niet, het smaakte naar room, advokaat, koffie, ijs, chocolade en weet ik veel. Maar het was wel lekker, het was iets wat je bijna nooit krijgt. En toch, als je dan thuiskomt, gaat zo'n gerookte paling met een glaasje jenever er weer extra lekker in.’

Klinkhamer schudde zijn hoofd en zei: ‘Ik heb er natuurlijk niets mee te maken, Melle, maar je moet niet alle dagen hetzelfde eten. In plaats van paling kun je ook brood, rijst, peulvruchten, aardappels, groente, enzovoort nemen. Dat is gezonder dan het drinken van jenever.’

Melle knikte instemmend, hij wist dat Klinkhamer gelijk had. ‘Maar,’ zei hij, ‘dat betekent wel meer werk voor mij. Al dat eten koken kost tijd en met een paar palingen ben ik in een wip klaar. Trouwens, wat moet ik alle dagen koken?’

‘Vraag dat aan onze dokter,’ stelde Sietse voor.

‘Dat is nog niet zo'n gek idee,’ vond Klinkhamer. ‘Melle, jij gaat naar de dokter en vraagt om een dieet. Dan krijg je een lijst waarop staat wat je moet en mag eten en dan leef je gezond.’

‘Ja,’ knikte Sietse. ‘En als je dan honderd jaar wordt, krijg je van mij een pond paling.’

‘Jij bent een grappenmaker in een leeg pakhuis,’ antwoordde Melle en hij keek op de klok boven de werkbank. ‘Drommels, ik moet terug naar het bedrijf. Over een halfuur gaan ze sluiten.’ Hij wilde de werkplaats meteen verlaten, maar Klinkhamer hield hem tegen.

‘Wacht, Melle! Je vergeet de nagels.’

‘Drommels, welbedankt. Tot ziens.’

Melle sprong op zijn fiets en met een zak draadnagels onder zijn linkerarm geklemd, reed hij snel naar het dorp. Hielke en Sietse keken hem na en dan vroeg Hielke: ‘Zeg, vader, waarom noemen de mensen hem Melle Tingeling? Zijn naam is toch De Vries?’

‘Wel, Melle heeft als hulp gewerkt bij een carousselhouder, waarmee de kermissen werden afgereisd! Hij hielp dan bij het opbouwen van een grote draaimolen en als het spul in bedrijf was, had Melle de taak om met een bel het begin of het einde van de rit aan te kondigen.’

‘Ik begrijp het,’ knikte Sietse. ‘Omdat Melle de bel liet klingelen, noemden de mensen hem Melle Tingeling. Maar waarom werkt Melle nu in het meubelmagazijn? Het reizen langs kermissen is toch veel gezelliger?’

‘Daarvoor wordt Melle te oud, zegt hij. Je moet niet vergeten, Sietse, dat het kermisleven een heel ongeregeld leven is, waarbij de mensen vaak maar weinig slaap krijgen. Verder was Melle in de wintermaanden werkloos en nu heeft hij een goede baan met vaste werktijden en dat bevalt hem beter. Ik schat dat hij vijfenvijftig jaar oud is en dan wil je wel wat rustiger aandoen.’

‘Ik heb nooit geweten dat Melle een oude “kermisklant” is,’ zei Hielke. ‘Hij lijkt zo sloom maar hij is wel van alle kermissen thuis. Ik zou ook wel zoiets willen. Kunnen wij geen kermisattractie maken?’

‘Maar dat kan heel best,’ merkte Klinkhamer lachend op. ‘We bouwen een tent en zetten er een bord op:

Hier kun je zien wat je nog nooit gezien hebt. De doorgezaagde Siamese tweeling.

En dat zijn jullie dan!’

‘Ik vind het best,’ stemde Sietse in ‘En dan zet u een hoge hoed op en heet u directeur “Kachelpijp”.’

Daar moest Hielke om lachen, waarop Klinkhamer vroeg: ‘Vind jij het mooi dat je broer zijn arme, oude vader een “kachelpijp” noemt? Dit gaat te ver, jongens! En omdat we dus niet verder gaan, gaan we eten. Kom, we zullen moeders boterhammen eens even soldaat maken.’

Opgewekt gingen ze het huis binnen. Onder de kraan in de keuken werden de handen gewassen en intussen schonk moeder de kopjes vol heerlijk geurende koffie. Op de tafel in de kamer lag op een schaal een flinke stapel boterhammen, want moeder wist dat haar ‘mannen’ een gezonde eetlust hadden.

Klinkhamer dronk van de koffie en zei: ‘Heerlijk, moeder! Zo lekker als jij de koffie zet, kan niemand het.’

‘Maar bij ons in Siam hebben ze ook lekkere koffie,’ merkte Sietse op.

‘Siam?’ vroeg moeder verbaasd. ‘Hoe kom je daar bij?’

‘Wel, Hielke en ik zijn een Siamese tweeling. Vader gaat met ons de kermissen afreizen. Dat is leuker dan in de smederij te ploeteren.’

Moeder begreep er niets van en dus vertelde Klinkhamer haar over het bezoek van Melle die vroeger kermisreiziger was geweest. Er werd nogmaals gelachen om de foute uitdrukkingen van Melle en dan werd de krant in de bus gegooid. Hielke ging hem halen, maar nauwelijks kreeg Klinkhamer het ‘Nieuwsblad’ onder ogen of weg was zijn vrolijke stemming.

‘Dat is het toppunt!’ bulderde hij. ‘Zijn ze nu helemaal stapel geworden? Ze willen onze gemeente samenvoegen met die van het dorp Jonkersveen aan de overkant van het meer. Dat zou voor die lui een voordelige handel betekenen, want hun gemeente is arm en dan kunnen ze hun tekorten mooi uit onze kas aanzuiveren. Maar daar gaan we hard tegen in. We laten ons niet in de hoek drukken.’

‘En moet onze burgemeester dan weg?’ informeerde moeder. ‘En wordt het gemeentehuis hier dan gesloten?’

‘Dat zit er dik in,’ bromde Klinkhamer.

‘Waarom moet onze gemeente bij die van Jonkersveen gevoegd worden,’ wilde Sietse weten. ‘Het kan toch ook andersom? Laten ze Jonkersveen maar bij onze gemeente voegen!’

‘Alsjeblieft niet,’ vond Klinkhamer. ‘Die lui moeten hun eigen boontjes maar doppen. Zij hebben altijd geleefd alsof ze ver boven anderen verheven zijn, maar de tekorten in hun gemeentekas worden steeds groter. Zo gaat het als je boven je stand leeft!’

‘En als het van hogerhand zo beslist wordt, wat kunnen wij er dan tegen doen?’ peinsde moeder.

‘Wel,’ zei Klinkhamer, ‘dan bind ik het aambeeld aan een touw en slinger daarmee heel Jonkersveen van de kaart! Hogerhand kan wel van alles bepalen, maar daar behoeft iedereen niet zomaar genoegen mee te nemen. Dat zou me toch een mooie ellende worden.’

‘Ja!’ beaamde Sietse. ‘Ze kunnen wel zeggen dat wij allemaal op het eiland in het meer moeten gaan wonen, maar dat wil toch ook niemand?’

‘Het zou niet eens kunnen,’ vond Hielke. ‘Daarvoor is het eiland toch veel te klein?’

‘Zeg, jongens?’ vroeg Klinkhamer. ‘Als jullie nog zin hebben om te gaan varen, willen jullie dan twee emmers naar de boerderij van Jellema brengen?’

‘Dus naar de boerderij van Jellema-Zonderland?’ verbeterde Sietse, want het vorige jaar was Gerben Zonderland getrouwd met Chantel Loots, de dochter van de directeur die een meubelbedrijf in de voormalige boterfabriek had gevestigd. Chantal en Gerben woonden in een fraaie bungalow op het erf van de boerderij. Gerben was nu mede-eigenaar van de boerderij en tevens commissaris van het meubelbedrijf, waarvan Chantal de enige erfgename was.

Wij hebben Gerben altijd gekend als een vrolijke grappenmaker en niemand had ooit verwacht dat onze grote vriend zich nog eens zou ontpoppen als een doortastend zakenman. Alleen boer Jellema wist dat Gerben meer in zijn mars had dan enkel maar dolle fantasieën. Jellema wist met wat voor een hardnekkige volhoudendheid Gerben allerlei diploma's had weten te behalen.

Door zijn uitgebreide kennis had Gerben ertoe bijgedragen dat het bedrijf van Jellema tweemaal zo groot werd. Uit erkentelijkheid maakte Jellema Gerben mede-eigenaar van het bedrijf. Zo werd Gerben een welgestelde boer. En toen kwam Chantel in het dorp wonen. Door een grap van de Klinkhamertjes kregen Chantel en Gerben kennis aan elkaar. Gerben was heel anders dan de heren die Chantel in de stad kende, maar zij voelde zich toch tot hem aangetrokken. Zij begreep algauw dat Gerben goed ontwikkeld was en zij had grote bewondering voor alles wat hij deed. Toen Gerben haar vroeg met haar te mogen trouwen, twijfelde zij geen moment met het geven van haar jawoord.

En nu woonden zij alweer een jaar aan het mooie meer dat vlak bij het dorp lag. Over dat meer voeren Hielke en Sietse met hun boot ‘de Kameleon’ om een paar roestvrijstalen emmers bij de ‘Jellema-Zonderland’ boerderij af te leveren. De Kameleon was een lompe, ijzeren boot met een krachtige automotor erin, die een flinke snelheid kon ontwikkelen. Maar op deze zomeravond was alles zo rustig en vredig dat de jongens het ook maar kalm aan deden. De motor snorde zachtjes en liet een smal spoor van schuim achter de boot drijven dat meteen weer oploste in het grote, spiegelende watervlak waarin bijna geen rimpeltje viel te bespeuren. Evenwijdig aan de polderdijk voer de Kameleon naar een grote molen die even verder op de dijk stond. De molen droeg de naam Woudaap en daarin woonde de familie Dijkstra, bestaande uit vader, moeder en zoon Kees. Kees was een vriend van de Klinkhamertjes. Hij stond aan de waterkant te kijken naar de naderende Kameleon.

Wat ging die boot langzaam! Kees was gewend dat de Kameleon met een hoog opgerichte voorsteven en met woeste golven achter zich aan kwam stormen. Maar nu voer ze met een slakkegangetje.

‘Hé!’ riep Kees. ‘Moet ik de boot trekken? Heeft de motor geen kracht meer? Jullie varen als een honderdjarige in een roeiboot!’

Dijkstra zat voor het open raam de krant te lezen en keek verstoord naar buiten toen zijn zoon zo stond te roepen. Hij zag de jongens van Klinkhamer en kwam naar buiten.

‘Zeg, Klinkhamertjes?’ vroeg hij. ‘Heeft jullie vader de krant al gelezen?’

‘Jawel, Dijkstra,’ antwoordde Hielke.

‘Ja! Ons dorp wordt ingelijfd bij Jonkersveen!’ riep Sietse.

‘Dat had je gedacht!’ gebaarde Dijkstra woest. ‘Als ze dat proberen, zet ik een kanon op de omloop van de molen en schiet ik het hele dorp plat.’

‘Dat hoeft u niet te doen,’ zei Sietse. ‘Vader bindt een touw aan het aambeeld en slingert daarmee heel Jonkersveen van de aardbodem.’

‘Ah, dan komt het wel goed. Dan ben ik dus niet de enige die zich kwaad maakt over dat krantebericht!’

‘Hoe komt u aan een kanon?’ vroeg Kees nieuwsgierig.

‘Bemoei je er niet mee, kwajongen!’ bromde Dijkstra. ‘Ga maar uit varen met die twee aambeeldslingeraars.’

Kees sprong in de Kameleon en ging op het bankje voor in de Kameleon zitten naast de emmers. ‘Waar moeten die emmers heen?’ informeerde hij.

‘Naar Jellema-Zonderland,’ wist Hielke.

‘Het zijn wel beste,’ vond Kees.

‘Natuurlijk,’ riep Sietse. ‘Wij leveren geen rommel. Alles is bij ons eerste kwaliteit. Ons bedrijf staat altijd voor iedereen klaar, zelfs bij nacht en ontij!’

Kees lachte, die Sietse kon lekker opscheppen, vond hij. Dan legden ze aan bij het steigertje van de boerderij. Kees nam de emmers en liep voorop naar het erf waar de hond Kara hen kwispelstaartend begroette. Bij de bungalow van Gerben was niemand te zien. De jaloezie aan de voorkant was gedeeltelijk neergelaten.

‘Het is hier wel rustig,’ stelde Sietse vast, maar hij had het nauwelijks gezegd of daar liet die domme Kees een emmer vallen die luid rammelend de stilte verbrak. Kara begon van schrik luid te blaffen.

Daar kwam Gerben op sokken de bungalow uitrennen en riep: ‘Dacht ik het niet! Het zijn weer de Klinkhamertjes die de rust moeten verstoren. Blijf in de smederij. Daar kunnen jullie lawaai maken zoveel jullie willen, maar hier hebben we rust nodig, begrepen?’

‘Het was mijn schuld, Gerben,’ zei Kees. ‘Ik liet per ongeluk een emmer vallen.’

‘Wij moesten ze hier brengen,’ verdedigde Sietse zich. ‘Maar als we zo ontvangen worden, haal jij je spullen dan in het vervolg zelf maar!’

‘Hm,’ bromde Gerben. Hij nam de emmers op en bekeek ze.

‘Het is in orde, breng ze maar naar het spoelhok en ga dan zo geruisloos mogelijk weer weg, begrepen?’ De jongens snapten er niets van. Ze keken Gerben verwonderd na toen hij weer op zijn sokken terugholde naar de bungalow.

‘Hij wil rust,’ zei Sietse. ‘Maar hij is zo onrustig als een dolle geit. Er is met hem altijd wel wat bijzonders.’ Ze liepen naar de boerderij waar Jellema hen ontving.

‘Goed zo, jongens,’ prees deze. ‘Fijn dat jullie de emmers even brengen. Ze zien er goed uit. Welbedankt!’

‘Tot uw dienst, Jellema,’ zei Hielke.

‘Wat is er met Gerben?’ informeerde Sietse. ‘Hij liep op sokken over het erf en waarschuwde dat wij beslist geen lawaai mochten maken.’

Jellema lachte. ‘Ja, jongens. Onze Gerben staat op het punt om vader te worden en nu is de praatjesmaker helemaal overstuur. Maar de dokter zegt dat hij zich nergens bezorgd over hoeft te maken. Alles gaat naar wens.’

‘Die Gerben,’ lachte Kees.

‘Vader Gerben!’ spotte Sietse. ‘Ik kan me nauwelijks voorstellen dat hij binnenkort met een kind op de arm staat te pronken. Want zo zenuwachtig als hij nu is, zo opschepperig is hij dan!’

‘We wachten het maar af,’ bedacht Jellema en hij nam de emmers mee naar binnen. Onze vrienden voeren terug met hun Kameleon. Kees begon zich af te vragen of er ook een feestje gegeven zou worden bij de geboorte van het kind.

‘Ja zeker!’ knikte Sietse spottend. ‘Dan moet je op kraamvisite gaan. Daar zit je dan met alle buurvrouwen de baby te bewonderen en krijg je beschuit met muisjes. En je moet niet vergeten een cadeautje mee te brengen.’

‘Wat voor cadeau?’ vroeg Kees.

‘Een pak luiers,’ merkte Hielke lachend op.

‘Of een rammelaar,’ fantaseerde Sietse.

‘Ja, als ik gek ben!’ riep Kees. ‘Beschuit met muisjes kan ik thuis wel alle dagen eten. Daarvoor hoef ik niet te gaan kindje kijken.’

Ze bereikten de Woudaap en Kees ging aan wal. Tegen zijn vader, die in de deuropening stond, riep hij: ‘Gerben krijgt een kindje!’

‘Weet je het zeker?’ Dijkstra keek Kees eens nadenkend aan.

‘Nou ja, zijn vrouw verwacht een baby. Gerben loopt nu op sokken over het erf, want er mag geen lawaai gemaakt worden.’

‘Wat bezielt hem om zich zo aan te stellen? Gaat het dan niet naar wens?’ vroeg Dijkstra.

‘Volgens de dokter gaat het prima,’ wist Sietse.

‘Gerben is een kwajongen,’ vond Dijkstra. ‘Dat is hij altijd al geweest en dat zal wel zo blijven ook. De aard van het beestje verandert nooit!’ Met die verklaring verdwenen vader en zoon in de molen en voeren Hielke en Sietse naar huis.

Toen de Kameleon in het boothuis achter de smederij was vastgelegd, gingen Hielke en Sietse naar de werkplaats waar veldwachter Zwart een praatje maakte met Klinkhamer.

‘Ha, jongens!’ begroette Klinkhamer. ‘Hebben jullie de emmers afgeleverd?’

‘Jawel, vader,’ zei Hielke. ‘Jellema vond het heel goede emmers.’

Zwart vroeg: ‘Hebben jullie Gerben nog ontmoet?’

‘Ja, hij liep op sokken over het erf,’ vertelde Sietse. ‘Want zijn vrouw verwacht een baby. Er mag geen lawaai gemaakt worden.’

‘Dus, het is zover?’ begreep Zwart. ‘Tja, bij een goed huwelijk horen kinderen. Als het zoontje maar niet zo'n grappenmaker wordt als vader Gerben. Want dan komen we van de regen in de drup.’

‘Maar, meneer Zwart?’ merkte Klinkhamer lachend op. ‘Zo'n hummeltje geeft de eerste tien jaar toch helemaal geen last? Daar hoeft u zich nog lang niet druk over te maken!’

‘Vergist u zich niet,’ antwoordde Zwart. ‘Ondeugende jongens groeien als kool. Op hun zesde jaar kunnen ze al knap lastig zijn!’

‘Hoe weet u dat het kind een jongen zal zijn?’ vroeg Sietse.

‘Natuurlijk is het een jongen,’ zei Zwart. ‘Van Gerben kun je niets anders verwachten dan trammelant. En dus wordt het een zoon. Een hele gezonde, snel groeiende jongen die op zijn zesde jaar al te paard naar het dorp komt om er de boel op stelten te zetten! Ik zie hem al met het paard tussen de meubels in het magazijn van zijn opa Loots manoeuvreren. En Gerben vindt alles goed wat zijn zoon doet. Wat zeg ik? Hij zal er zelfs met bewondering naar kijken. Ja, ja! Leer mij Gerben kennen, het wordt een zoon met een aardje naar zijn vaartje. Morgen zullen we het weten. Tot ziens!’ Zwart verliet de smederij en Klinkhamer sloot de deuren. In de woonkamer werd nog even nagepraat over de voorspelling van Zwart dat Gerben een zoon zou krijgen, maar volgens moeder Klinkhamer kan niemand dat voorspellen, zelfs Zwart niet.

De volgende morgen, om kwart voor negen, kwam Gerben in de smederij. Hij had zijn zondagse pak aan en keek glunderend naar Klinkhamer en de jongens.

‘Wel gefeliciteerd!’ riep Sietse. ‘Wat is het?’

‘Wij hebben een dochter!’ jubelde Gerben. ‘Een flinke, gezonde meid en met Chantel is het ook prima.’