De Kameleon vaart door

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642520

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Tot verbazing van de jongens werd de deur van de woning opengerukt. (blz. 74)

Hoofdstuk 1
Kees laat zijn haar knippen

In hun woonplaats, het dorp Lenten, liepen Hielke en Sietse, de zoons van smid Klinkhamer, over het Raadhuisplein. Zij hadden zojuist de kapperswinkel verlaten waar hun haar was geknipt. Goed kort, zoals Klinkhamer dat wenste, want volgens hem groeide het haar op domme hoofden heel snel. Of Hielke en Sietse dom waren? Wel nee, ze waren goed pienter en konden op school best meekomen. Beiden hadden de leeftijd van veertien jaar bereikt en doordat zij een tweeling waren, leken zij op elkaar als twee druppels water.

Veldwachter Zwart stond op de stoep voor het gemeentehuis naar de twee rakkers te kijken.

Glimlachend vroeg hij: ‘Zo, jongens, hebben jullie het haar verkocht?’

‘Was het maar waar!’ riep Sietse. ‘We moesten nog geld toegeven.’

‘Maar de kapper moet ook leven,’ vond Hielke en dan liep het tweetal verder de dorpsstraat in, die naar het meer voerde. Want Lenten ligt aan een prachtig, groot meer, met in het midden een eiland.

Aan de overkant van het meer zie je de kerktoren van Jonkersveen, een dorp waar de mensen uit Lenten niet zo heel graag heen gaan. Ze vinden de inwoners ‘dikdoenerig’ hoewel hun gemeente geregeld flinke tekorten heeft.

In Lenten zijn de mensen veel gemoedelijker, men houdt niet van opschepperij, hoewel er natuurlijk wel uitzonderingen zijn. Overal in de wereld vindt men individuen die menen dat zij meer zijn dan een ander, maar dat beschouwen ze in Lenten als een soort ziekte. De inwoners vinden dat zulke ‘patiënten’ maar zo gek mogen doen als ze zelf willen.

Er kwam nog een jongen de dorpsstraat inhollen, het was Louw Vrolijk, een vriend van Hielke en Sietse. Zijn vader werkte in het grote meubelmagazijn, dat in de voormalige boterfabriek was gevestigd.

‘Hé, kale knikkers! Wacht even!’ riep Louw.

Hielke en Sietse bleven staan tot Louw bij hen was. En dan zei Sietse: ‘Ik heb liever een kale knikker dan een kop met hondehaar!’

Daar moest Louw hartelijk om lachen en hij vroeg: ‘Gaan we nog varen?’

‘Wel ja,’ knikte Hielke. ‘Het is er goed weer voor.’ Ze bereikten Klinkhamers smederij en gingen naar binnen.

‘Alstublieft, vader, dit kregen wij terug van uw vijfentwintig gulden,’ vertelde Hielke.

Klinkhamer keek naar het geld en mopperde: ‘Die hoofdjes van jullie worden steeds duurder. De kapper denkt zeker dat jullie rijkeluiszoontjes zijn.’

‘Stuur hem een rekening voor geleverd haar,’ stelde Sietse voor. ‘Dan krijgt u nog geld terug!’

‘Hoe kom jij op zo'n vreemd idee?’ verbaasde het Klinkhamer.

‘Van veldwachter Zwart,’ verklaarde Sietse. ‘Hij vroeg of wij ons haar verkocht hadden. Een volgende keer vraag ik mijn haar terug en dan zeg ik tegen de kapper: ‘En nu een rijksdaalder voor dit pluksel of ik blaas alles bij u door de brievenbus.’

Klinkhamer schudde zijn hoofd. ‘En jij zou het nog doen ook, Sietse Klinkhamer, want jij bent tot alles in staat! De volgende keer gaan jullie niet naar de kapper, maar schroei ik jullie kaal met een gloeiend stuk ijzer!’

‘Nu heeft u ook al een vreemd idee, net als Sietse,’ merkte Louw lachend op.

‘Tja, Louw, wij zijn een vreemde familie. Maar mijn zoons zijn keurig geknipt! Zo kunnen ze weer bij nette mensen verschijnen.’

‘Ja, jongens we gaan naar de nette familie Dijkstra,’ kondigde Sietse aan en lachend ging het drietal naar het boothuis achter de smederij. Daar lag de Kameleon, een lompe, ijzeren motorboot die in staat was om de grootste schepen over het meer te duwen. De krachtige motor kon de zware Kameleon zoveel snelheid geven, dat zij als een raceboot door het water kliefde.

Hielke en Sietse gingen op het achterbankje zitten en Louw voorin. Een ijzeren kap met een motor eronder stond middenin de boot, zodat alleen achterin en voorin plaats was voor de opvarenden.

Zoals gewoonlijk nam Sietse het stuur en startte de motor. Hielke opende de deur en de boot gleed de vaart in, die vanaf het meer langs het dorp liep. De Kameleon voer onder een nabijgelegen brug door het meer op, waar vele motor- en zeilboten voeren.

Sietse stuurde naar links en evenwijdig aan de polderdijk gingen zij naar een grote windmolen die aan de kant van het meer stond. De molen droeg de naam ‘Woudaap’ en deed dienst om overtollig water uit de polder in het meer te malen. De bediening van de molen was in de vertrouwde handen van Dijkstra, die met zijn vrouw en zoon Kees in de Woudaap woonde.

De Kameleon legde bij de molen aan, maar Kees was er niet. Dijkstra stond er wel en keek naar de jongens. Dan kwam Kees naar de Kameleon hollen.

‘Stop,’ waarschuwde Dijkstra. ‘Keesie, jij ziet eruit als een wandelende ragebol. Laat je haar knippen. Hielke en Sietse zien er veel netter uit dan jij.’

‘Bravo, Dijkstra,’ prees Sietse. ‘Dat mag ik graag horen.’

‘Stommerds,’ schold Kees. ‘Waarom hebben jullie geen petten opgezet?’

‘Dat zou bij ons wel kunnen,’ verklaarde Sietse. ‘Maar bij jou niet. Op die onwijs grote pruik past geen één pet!’ Louw lag dubbel van het lachen.

‘Wij varen jou wel even naar de kapper, Kees,’ bood Hielke aan.

‘Juist, jongens,’ riep Dijkstra. ‘Helpen jullie Kees maar over de knipvrees heen. Hij kan best zo netjes zijn als jullie, als hij maar wil.’

‘Knipvrees?’ vroeg Kees. ‘Wat is dat voor eten? Ik ben totaal niet bang voor de kapper, maar ik zal hem toch wel moeten betalen. Heeft u geld?’

‘O nee, Keesie. Daar trappen wij niet meer in! Ik ken die streken van jou. Jij zou het geld versnoepen en je dan laten knippen door Gerben met de schapenschaar.’

‘Gerben is getrouwd,’ verweerde Kees zich.

‘Dat maakt geen verschil,’ wist Dijkstra. ‘Gerben blijft zijn hele leven extra actief als het om vreemde grappen gaat. Zeg jij maar tegen de kapper dat ik het wel kom betalen, begrepen?’

‘Hm,’ bromde Kees. ‘Het zal wel weer moeten.’ Hij ging naast Louw zitten en dan voer de Kameleon snel terug naar het dorp.

‘Ik weet nog best hoe Gerben jou kaal knipte, Kees,’ bracht Louw in herinnering.

‘Ja, die halve gare,’ mopperde Kees. ‘Maar ik had toen wel een doos lekkere gebakjes!’

Gerben was toentertijd knecht bij boer Jellema en hij boerde daar zó goed dat hij nu mede-eigenaar van het bedrijf was geworden. Hij woonde in een fraaie bungalow bij de boerderij en was getrouwd met Chantel Loots, de enige dochter van de eigenaar van het meubelbedrijf. Zij hadden een dochtertje dat Anna-Renate heette. Gerben was nu een man met veel verantwoordelijkheid geworden, maar hij bleef wel altijd bereid voor het maken van een grapje, want al verliest een vos zijn haren, zijn streken verliest hij niet!

‘Zeg, Kees?’ wilde Louw weten. ‘Kun jij je haar niet verkopen?’

‘Hoe zou ik dat moeten doen?’ vroeg Kees nieuwsgierig.

‘Wel,’ vertelde Louw lachend. ‘Sietse wil de volgende keer zijn geknipte haar terug hebben en dan eist hij van de kapper een rijksdaalder of anders blaast hij het haar door de brievenbus.’

‘Dat is geen gek plannetje,’ lachte Kees. ‘Maar ik geloof nooit dat de kapper een rijksdaalder zal betalen. Hoewel, tja, misschien een gulden? Dat zou nog te proberen zijn.’

‘Oei,’ riep Louw. ‘Kees wil met de haartruc van Sietse een gulden aan de kapper vragen.’

‘Begin er maar niet aan, Kees,’ waarschuwde Hielke. ‘Het loopt natuurlijk fout af.’

Kees staarde peinzend voor zich uit en hoorde nauwelijks wat Hielke zei.

Ze gingen onder de brug door en voeren de vaart in naar het dorp. Bij het Raadhuisplein legden ze aan en liepen met z'n allen naar de kapperswinkel. Kees ging naar binnen, hij kon meteen geholpen worden, want er waren verder geen klanten. Vanwege het fraaie zomerweer stond de buitendeur wijd open, zodat de Klinkhamertjes en Louw, die op de stoep waren gaan zitten, vrij naar binnen konden kijken en er getuige van waren, hoe Kees geknipt werd.

De kapper sloeg een laken om hem heen en vroeg: ‘Moet het weer net zo kort als altijd, Kees?’

‘Jawel,’ antwoordde Kees. ‘O ja, voor ik het vergeet, mijn moeder wil graag dat ik het haar mee naar huis neem. Kunt u het straks even in een zakje doen?’

‘Zeg eens, jongetje?’ vroeg de kapper argwanend. ‘Jij zit mij hier toch niets op de mouw te spelden, hè? Wat moet jouw moeder met een zak haar doen?’

‘Weet ik dat?’ haalde Kees zijn schouders op. ‘Misschien gebruikt zij het als vulling voor iets. Of wacht. Ik weet het! Ze wil er zeker een poppekop mee bekleden, want gisteren vond zij een grote, antieke pop die helemaal kaal was. Zeker door de ratten besnuffeld.’

Louw holde weg. Hij had het niet meer. Op de hoek van het plein stond hij luid te lachen. Hoewel Hielke en Sietse het ook moeilijk hadden om hun lachen te verbergen, bleven zij toch nieuwsgierig luisteren hoe het verder met Kees zou aflopen.

‘Wat voor pop is het?’ informeerde de kapper. ‘Wat stelt het voor? Een meisje met een jurkje aan?’

‘De pop heeft wel een jurkje aan,’ wist Kees.

‘Aha!’ stelde de kapper vast. ‘Wil jouw moeder jongenshaar op een meisjeshoofd plakken? Kom nou, Kees? Zo dom is jouw moeder toch niet?’

‘Mijn moeder is helemaal niet dom,’ verdedigde Kees zijn moeder boos. ‘En het is geen meisjespop, het is een Chinees!’

Nu moest Hielke ook even weg om niet te laten merken hoe hij moest lachen. De kapper schudde zijn hoofd.

‘Als u het haar niet wilt meegeven,’ vervolgde Kees, ‘vertel ik het mijn vader en betaalt hij u een rijksdaalder minder!’

‘Nou ja,’ zei de kapper. ‘Van mij mag jij desnoods een baal

De kapper zei niets. Hij keek Kees spottend aan... (blz. 16)

zak vol haar meenemen. Maar ik heb het nog nooit eerder beleefd dat een klant zijn geknipte haren mee naar huis nam. Maar oké, jij krijgt je pruik in een zakje als cadeautje voor je moeder!’

Er werd verder niet gesproken. De kapper knipte vlijtig al het haar eraf en dan mocht Kees opstaan.

De kapper nam een plastic zak en verzamelde het haar erin dat rond de stoel op de grond lag.

‘Ik zal er een elastiekje om doen,’ zei hij. ‘Anders verlies je de helft wanneer je ermee in de wind loopt.’ Handig draaide de kapper de opening van de zak dicht en deed er een elastiekje omheen. Dan gaf hij de zak aan Kees.

‘Dank u wel,’ bedankte Kees de kapper en hij deed een paar passen zijwaarts, zodat de stoel tussen hem en de kapper in stond.

Gespannen keken Hielke en Sietse toe naar wat er nu zou gaan gebeuren. Er was nog iemand die keek. Hij stond voor de deur, maar Hielke en Sietse merkten het niet.

Kees keerde de zak ondersteboven en vroeg: ‘Weet u wat er gebeurt als ik er een klap op geef? Dan springt de zak stuk en stuift het haar overal heen.’

‘Ja, dat kan kloppen,’ bevestigde de kapper. ‘Maar jij wilt mij toch niet wijsmaken, dat jij zoiets zou doen?’

‘Als ik een gulden krijg dan doe ik het niet,’ stelde Kees voor. ‘Of anders is het pats!’ Terwijl hij de zak met zijn linkerhand vasthield, hief hij zijn rechter omhoog om er een klap op te geven. De kapper zei niets. Hij keek Kees spottend aan. En dan liet Kees verschrikt zijn arm zakken, want wie zag hij in de grote spiegel? Veldwachter Zwart, die vlak achter hem stond.

Vanuit het gemeentehuis had Zwart de jongens gadegeslagen. Eerst zag hij Louw weghollen en op een afstand blijven staan lachen en even later herhaalde Hielke hetzelfde. De aandacht die de Klinkhamertjes voor het binnengebeuren in de scheersalon hadden, maakte Zwart dusdanig nieuwsgierig dat hij besloot om er maar even een kijkje te gaan nemen. Zo hoorde hij Kees dreigen met het stukslaan van de zak als hij geen gulden kreeg. Zwart greep meteen in en pakte Kees in zijn kraag.

‘Zo, Dijkstra,’ bulderde Zwart. ‘Ben jij een gangster geworden? Kom jij maar eens even met mij mee, knaapje!’ Zwart trok Kees naar buiten, waar Hielke, Sietse en Louw bezorgd naar hun vriend keken.

‘Het is jullie schuld,’ bulderde Kees kwaad. ‘Jullie brachten mij op het idee, gemeneriken!’

‘Wij hebben je gewaarschuwd,’ riep Hielke. ‘Eigenwijze domkop!’

Kees verdween met Zwart in het gemeentehuis.

Sietse keek op de torenklok, het was kwart voor elf. ‘Ik zal een uur op die gangster wachten,’ zei hij. ‘Daarna ga ik naar huis en moet Keesie maar gaan lopen.’

Hielke en Louw waren het met dat besluit eens en dus bleven zij op de stoep voor het gemeentehuis zitten wachten.

Zwart bracht Kees in een kamer en gaf hem potlood en papier.

‘Schrijf op!’ dikteerde Zwart. ‘Ik ben Kees Dijkstra, ik mag geen gangster zijn! Zo, Keesie, en nu schrijf jij dit papier vol met diezelfde regel. En netjes schrijven! Als je klaar bent, mag je naar huis.’ Zwart liet zijn arrestant alleen en deed de deur op slot. Kees stond meteen op en liep naar het raam. Maar dat zat vast, alleen het bovenlicht stond een klein stukje open. Maar het zat te hoog voor Kees om erdoorheen te kunnen kruipen. In het midden van de kamer ontdekte hij een knop op de muur. Kees drukte erop, maar er gebeurde niets. Kees drukte nog een paar maal en hoorde dan iemand in de gang naderbij komen en de deur ontsluiten. Het was de bode.

‘Wat is er?’ vroeg hij. ‘Waarom bel je zo wild? Heb je hoge nood?’

‘Ja,’ antwoordde Kees. ‘Ik moet naar de W.C.!’

‘Die is achterin de gang,’ wees de bode en Kees holde de gang door. Er was inderdaad een W.C., maar er was ook een buitendeur en daar ging Kees zonder te twijfelen door naar buiten, de vrijheid tegemoet.

Veldwachter Zwart stond bij Hielke, Sietse en Louw op de stoep voor het gemeentehuis en vroeg hoe Kees op de gedachte was gekomen om op zo'n bijzondere manier een gulden van de kapper te eisen.

‘Daar heeft u aan meegewerkt,’ merkte Sietse op. ‘Want u vroeg of wij ons haar hadden verkocht. Toen vader vond dat het knippen zo duur werd, maakte ik het grapje, dat ik in het vervolg mijn haar terug zou eisen en dan tegen de kapper zou zeggen: geef een rijksdaalder of anders blaas ik dit haar door de brievenbus! Dit grapje vertelde Louw aan Kees en toen ging die sufferd het notabene nog proberen ook.’

‘Hm,’ bromde Zwart. ‘Het is fraai. Maar wat Kees deed, ging te ver.’

Hoe ver dat ging, kwam de bode vertellen. ‘Arrestant Dijkstra is verdwenen,’ meldde hij.

‘Wat? Dat kan niet,’ riep Zwart. ‘Is hij dan door het raam gevlucht?’

‘Wel nee! Door de achterdeur! Hij moest naar de W.C., maar holde toen naar buiten!’

‘Hm,’ bromde Zwart. ‘Enfin, laat hem maar! Als Dijkstra het verhaal van de kapper te horen krijgt, volgt er nog wel een bestraffing voor Keesie.’ Zwart ging naar binnen, de jongens holden naar de Kameleon en voeren snel terug. Op het erf achter de smederij stond Kees te wenken.

‘Daar is de gevluchte boef,’ spotte Sietse en legde aan.

Kees sprong in de boot en riep: ‘Wegwezen! Zwart mag mij niet te pakken krijgen.’

‘Blijf maar kalm,’ suste Hielke. ‘Zwart heeft geen belangstelling meer voor je. Want zodra jouw vader van de kapper hoort, wat jij hebt uitgehaald, krijg jij toch nog straf.’

‘Wie zegt dat?’ informeerde Kees.

‘Dat zegt Zwart,’ antwoordde Sietse. ‘En ik zeg het ook. Jouw vader zal best kwaad zijn als hij hoort hoe jij de kapper een gulden probeerde af te troggelen.’

‘Maar,’ onderbrak Kees, ‘het was als grap bedoeld. Ik had geen geld aangenomen en de zak met haar wilde ik teruggeven, maar die Zwart maakt altijd zoveel opgeblazenheid.’

‘Opgeblazenheid?’ herhaalde Louw lachend. ‘Dat woord heb ik nog nooit gehoord.’

‘Jij begrijpt best wat ik bedoel,’ mopperde Kees. ‘Zwart blaast de zaak op dat het niet mooi meer is. Breng me naar huis, Sietse, ik ga me beklagen bij mijn vader.’

‘Met alle plezier,’ bood Sietse aan. ‘Ik wil wel graag even horen hoe jij je “overval” goed kunt praten.’

Dus voer de Kameleon op volle snelheid naar de Woudaap, waar Dijkstra goedkeurend knikte toen Kees netjes geknipt aan wal kwam.

‘Vader,’ riep Kees. ‘Ik moet u iets vertellen. Ik zei voor de grap tegen de kapper dat ik mijn haar mee wilde nemen in een zakje. En hij deed het haar in een plastic zak, netjes verpakt met een elastiekje erom!’

‘Wat een domme man,’ stelde Dijkstra vast. ‘Begreep hij dan niet dat jij hem bij de neus nam?’

‘Wel nee,’ zei Kees. ‘Hij geloofde alles!’

‘Tjonge,’ verbaasde Dijkstra zich. ‘De kapper is altijd zo pienter. Alles weet hij altijd beter dan een ander. Jij had hem dus wel te pakken, Kees? En wat deed jij met dat haar?’

‘Wel, ik zei voor de grap dat ik een klap op de zak zou geven als hij mij geen gulden gaf.’

‘Tjonge, Kees, dat was toch wel een rare grap,’ vond Dijkstra. ‘En kreeg jij een gulden?’

‘Wel nee! Die had ik toch niet aangenomen. Maar Zwart kwam binnen en riep dat ik een gangster was. Toen sloot hij mij op in het gemeentehuis.’

‘Dat was dus fout,’ begreep Dijkstra. ‘Maar jij had die grap beter niet uit kunnen halen. En sloot Zwart jou op in een cel?’

‘Nee, in een kamer waarvan hij de deur op slot deed. Ik belde toen de bode en vroeg of ik naar de W.C. mocht. Naast de W.C. stond de achterdeur open en zo kon ik ontvluchten. En daardoor ben ik toch nog op tijd thuis voor het eten.’