De Kameleon op dreef

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642551

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Hm, hm,’ kuchte Zwart gewichtig. ‘Meneer, in onze gemeente mag men niet vrij kamperen.’ (blz. 18)

Hoofdstuk 1
De landloper

Iedereen weet dat de tweeling Hielke en Sietse, de zonen van smid Klinkhamer, een lompe, maar sterke, ijzeren motorboot bezitten, die de naam Kameleon draagt en waarmee de jongens reeds vele avonturen hebben beleefd.

Het dorp Lenten, waar ze wonen, is niet groot. Doorgaans gebeuren er niet veel bijzondere dingen in een klein dorp, maar doordat Lenten aan een groot meer ligt waar veel vakantiegangers en toeristen komen, brengt dat wel leven in de brouwerij. Hielke, Sietse en hun vrienden hebben dan ook meerdere malen wonderlijke ontmoetingen gehad met diverse mensen.

Zo ook op een mooie middag in juli toen de beide Klinkhamertjes met hun boot over het meer voeren. Zij gingen naar de boerderij van Jellema om er een nieuw stuk staaldraad te brengen, dat bestemd was voor de lier aan de tractor.

De boot voer evenwijdig aan de polderdijk die langs het meer loopt en naderde de Woudaap, een grote watermolen, waarin de familie Dijkstra woonde. Dijkstra zorgde ervoor dat de molen ging malen als het water in de polder te hoog werd en dan in het meer werd geloosd.

De zoon van Dijkstra was een vriend van Hielke en Sietse. Hij heette Kees, een rakker die steeds zijn zakgeld versnoepte, tot grote ergernis van vader Dijkstra.

Kees zat op de omloop, die op een hoogte van vijf meter rond de molen was gebouwd en keek uit over het meer. Hij stak een hand op naar de schippers van de Kameleon, maar deed geen moeite om met hen mee te gaan. Kees was liever lui dan moe, hij bleef heerlijk in het zonnetje zitten.

De Kameleon naderde een grote boerderij en legde aan bij een steiger.

Hielke hing de rol staaldraad over zijn schouder en dan liepen de beide broers naar de ingang van het ruime erf, waar naast de boerderij, ook een fraaie bungalow stond. Daarin woonde Gerben met zijn vrouw Chantel en hun dochtertje Anna-Renate. Gerben die eerst knecht was bij boer Jellema, was nu mede-eigenaar van de boerderij. Ook was Gerben deelgenoot in het meubelbedrijf van Chantels vader, dat gevestigd is in de voormalige boterfabriek. Zo had Gerben bereikt dat hij als grootste belhamel en grappenmaker van het dorp een welgesteld burger was geworden. Maar dat was voor hem geen reden om zijn grappen en streken nu voortaan achterwege te laten. Volgens veldwachter Zwart zou Gerben ziek worden als hij niet af en toe voor een verrassing kon zorgen.

Bij de ingang van het erf werden Hielke en Sietse verwelkomd door Kara, de grote herdershond. Als goede waker blafte Kara even om de baas te waarschuwen dat er bezoek was.

Uit de bungalow kwam Gerben. ‘Ha, grote vrienden! Hebben jullie een nieuw draadje? Dat zullen we dan even gauw om de haspel winden!’

‘Vergis je niet,’ waarschuwde Sietse. ‘Het is geen touwtje!’

Gerben beweerde, dat het voor hem geen verschil maakte of het touw of staaldraad was, als je maar wist hoe je ermee moest werken. En dat wist hij!

De jongens volgden Gerben naar de wagenloods waar de tractor stond. Aan de voorkant van de tractor bevestigde Gerben het ene eind van de staaldraad aan een dikke, ronde as. Daarna rolde hij de draad uit tot een lang lint en bevestigde aan het einde een zwaar brok ijzer. Vervolgens zocht hij een ronde knuppel en startte de motor van de tractor. Hij schakelde de lier in en de dikke as van de haspel begon langzaam te draaien. De staaldraad werd eromheen gerold. Met de knuppel geleidde Gerben de draad, zodat die netjes over de hele breedte van de rol verdeeld werd.

Het zware stuk ijzer werd over de straat naar de tractor getrokken. Het gaf een schurend en krassend geluid, maar het zorgde er wel voor dat de draad mooi strak gespannen bleef. Weldra kon Gerben de lier stoppen en het laatste stukje van de staaldraad aan een haak bevestigen. Daarmee was het karwei klaar.

‘Heb je het gezien, Sietse?’ vroeg Gerben. ‘Het is helemaal niet moeilijk om staaldraad rond een haspel te winden als je maar weet hoe je het moet doen. Boer Bartels wist het ook wel, maar hij deed het toch anders. Hij bevestigde het uiteinde van de staaldraad aan een pilaar van zijn loods en liet toen de lier draaien. De tractor werd nu door de lier naar de pilaar getrokken. Op die manier kan het natuurlijk ook, maar nauwelijks was de helft van de draad opgewonden of woeps, knalde de hele pilaar onder het dak vandaan en de loods kletterde tegen de vlakte. Dat was natuurlijk een reuze strop voor Bartels. Hij moest drie koeien verkopen om de reparatie van de loods te kunnen betalen. Maar het noodlot was tegen hem, want op een dag ging hij met de tractor de sloot langs zijn erf schoonmaken. Met de machinale hark trok hij het vuil op de wal, maar op een gegeven moment liet hij de hark te diep in de sloot zakken en trok toen de hele bodem eruit. Het water verdween meteen naar het inwendige van de aarde en in plaats van de sloot was er een diepe kloof. En toen begon de grond te schuiven en de walkanten sloegen tegen elkaar. En woeps, daar ging door de verschuiving de loods nogmaals tegen te vlakte!’

‘Ja, ja!’ lachte Sietse. ‘En toen moest Bartels weer drie koeien verkopen...’

‘Wel nee, jongetje, de mensen geloofden dat er een lichte aardbeving was geweest en Bartels was wel zo snugger om niet te vertellen dat hij per vergissing de bodem uit de sloot had getrokken. En dus hielp het rampenfonds hem aan een nieuwe loods!’

Door het open keukenraam van de bungalow klonk de stem van Chantel: ‘Gerben, er is thee!’

‘Ha! Ik kom!’ riep Gerben en tegen de jongens zei hij: ‘Ik zal jullie maar niet uitnodigen, want dat vindt Chantel niet goed!’

Sietse keek door het raam van de woonkamer en ging dan brutaal naar binnen.

‘Hé! Wat moet dat?’ bulderde Gerben en gevolgd door Hielke ging hij ook naar binnen.

Sietse zat reeds bij de tafel en wees naar de kopjes thee. ‘Zie je dat, Gerben? Het zijn er vier!’

‘Natuurlijk, dat klopt, roethaan! Twee voor Chantel en twee voor mij! Dus weg wezen, jullie!’

Chantel kwam binnen met koek. ‘Ga maar zitten, jongens,’ nodigde zij vriendelijk. ‘Trekken jullie je maar niets aan van vader Gerben.’

‘Maar Chantel,’ kreunde Gerben. ‘Het wordt allemaal veel te duur. Thee en koek, dat kost in een café wel vier gulden per portie!’

‘Jij wordt een boer met de klaagziekte,’ spotte Sietse. ‘Jij praat jezelf arm, maar je tilt je een kromme rug aan het vele geld dat jij hebt.’

‘Is het waar, Chantel? Hebben wij zoveel geld?’ vroeg Gerben.

‘Dat weet ik niet, maar het kan nooit zoveel zijn dat het onuitputtelijk is,’ was het wijze antwoord van Chantel.

‘Juist! Heel goed gezegd, Chantel,’ prees Gerben. ‘Je kunt ook zeggen, het is sneller verdwenen dan verdiend! Ik weet nog van de Korenstra's, die schatrijk waren. Zij hadden zoveel geld dat Korenstra zakken vol naar de bank kon brengen. Het werd te gevaarlijk om zoveel geld in huis te hebben en op aanraden van de notaris ging Korenstra het naar de bank brengen. Omdat hij niemand vertrouwde, stond hij erop om die zware zakken zelf te dragen. Hij sjouwde en sjouwde en toen hij eindelijk alles bij de bank had afgeleverd, bleken zijn benen helemaal krom te staan. Hij had een paar O-benen gekregen, zoals nog nooit, waar ter wereld ook, een paardrijder ze had gehad. De mensen noemden hem de zakkendrager en iedereen lachte als ze hem zagen lopen. Ten einde raad is hij toen verhuisd naar Schotland!’

‘Waarom helemaal naar Schotland?’ vroeg Hielke.

‘Vanwege zijn O-benen! Dat heb ik toch verteld?’

‘Ik begrijp het!’ knikte Sietse. ‘Daar kon hij net als de Schotten een rokje dragen!’

‘Heel goed, Sietse. Geef hem nog maar een bakkie thee, Chantel!’

‘Waar is jullie dochter, Anna-Renate?’ vroeg Hielke.

‘We hebben haar verkocht aan mevrouw Jellema!’ beweerde Gerben. ‘Wij verkopen ook kalfjes, biggetjes, lammeren, kippen en dus ook onze dochter als er goed voor betaald wordt. Mevrouw Jellema bood tienduizend gulden en zo'n meevaller kon ik niet laten lopen!’

‘Hoor hem!’ spotte Chantel. ‘Voor geen miljard gulden zou hij zijn dochter kwijt willen. En hoewel hij haar graag plaagt, is het kind stapeldol op hem!’

‘Hoe bestaat het! Dat is niet normaal,’ vond Sietse.

‘Wil jij weg wezen, ijzerworm! Mijn dochter is normaler dan jullie met dat haar van staaldraad op het hoofd. Kijk, Chantel, van dat haar breit Klinkhamer staaldraad!’

‘We gaan al,’ riep Hielke. ‘Wel bedankt voor de thee, Chantel. Tot ziens, Gerben.’

De jongens holden naar hun boot en voeren terug naar huis.

Bij de Woudaap stond Kees nog steeds op de omloop en wenkte zijn vrienden om aan te leggen. Sietse stuurde naar de wal en stopte de motor.

‘Ha, jongens!’ riep Kees. ‘Zien jullie daarginder die man op de dijk?’ Kees wees in de richting van het dorp en vervolgde: ‘Hij draagt een grote rugzak en een koffer. Het is vast een landloper en hij staat daar al een halfuur heen en weer te lopen.’

‘Ha! Moet je hem horen,’ lachte Sietse. ‘Die man staat heen en weer te lopen! Is dat Woudaaptaal?’

‘Op je nek een zware baal!’ rijmde Kees. ‘Jij snapt best wat ik bedoel, Sietse Klinkhamer. Die man loopt daar voortdurend heen en weer en dat vind ik verdacht!’

‘Waarom ga jij niet naar hem toe?’ vroeg Hielke. ‘Misschien weet hij de weg niet.’

‘Poeh! Ik bemoei me niet met landlopers! Als je vriendelijk tegen ze bent, raak je ze nooit meer kwijt!’

‘Zooo? Heb je dat dan weleens meegemaakt?’

‘Dat weet iedereen!’ beweerde Kees.

‘Wel, Keesie,’ plaagde Sietse, ‘ik ga die landloper vertellen dat hij 's nachts mooi onder de molen kan slapen. Daar is ruimte genoeg en hij ligt er lekker droog!’

‘Dat doe je niet!’ riep Kees uit. ‘Als zo'n kerel onder de molen gaat liggen roken, kan hij alles wel in de fik steken. En dan is het jouw schuld als de Woudaap platbrandt!’

‘We zullen wel zien!’ riepen de Klinkhamertjes lachend en ze voeren verder.

Toen zij de landloper naderden, liet Sietse de boot langzamer varen.

De man keek naar de jongens en riep iets.

‘Hij wil ons spreken,’ zei Hielke.

Sietse stuurde naar de wal.

De man, die naar schatting vijftig jaar oud was, droeg een volle baard. Hij keek de jongens met vriendelijke, helderblauwe ogen aan en zei: ‘Jullie zijn de gebroeders Klinkhamer? Ik heb op jullie gewacht. Ik zag jullie wegvaren en dacht, die komen straks wel terug. Ik wilde jullie vragen mij naar het eiland te brengen. Het lijkt me daar heerlijk rustig om te kamperen.’

‘Maar als u daar kampeert zonder een boot, hoe kunt u dan de wal bereiken voor het doen van boodschappen en zo?’ vroeg Hielke.

‘En hoe weet u onze naam?’ wilde Sietse weten.

‘Jullie namen heb ik meerdere malen in de krant gelezen met foto's van de Kameleon erbij. En als ik naar de wal wil, hijs ik een noodvlag en komt er wel iemand mij halen!’

‘Goed,’ zei Sietse. ‘Wij brengen u wel.’

De man zette de koffer aan boord en ging op het bankje bij de boeg zitten. Een grote draagzak hield hij op zijn rug, het was hem teveel moeite om de schouderriemen los te gespen, want de afstand tot het eiland was niet zo ver.

Tijdens het varen, vroeg Hielke: ‘U weet wie wij zijn, maar wie bent u?’

‘Dat houd ik liever geheim, vriend. Ik wil ongestoord tot rust komen. Als je onbekend bent, bemoeit niemand zich met je, begrijp je?’

‘Maar,’ twijfelde Sietse, ‘als veldwachter Zwart ons vraagt wie u bent en wij antwoorden, dat u uw naam niet wilt noemen, dan wordt Zwart dubbel nieuwsgierig.’

‘Tja, daar zit wat in! Wel, deze letter F op de koffer en op de rugzak, betekent Foppes. Mijn naam is Foppes, ik kom uit de stad en ik ben hulpverlener!’

‘Van het Rode Kruis?’

‘Onder anderen, ja.’

De Kameleon naderde het eiland.

‘Blijft u er vannacht ook?’ vroeg Hielke.

‘Ja zeker, ik blijf zolang mogelijk. Misschien enige weken of misschien wel maanden!’

De Kameleon schoof met de boeg op de lage wal van het eiland.

Foppes stapte uit en zette de koffer bij een grote rietkraag en liet de rugzak op de grond glijden. Uit de zak trok hij enige stangetjes en een stuk zeildoek. Daarvan maakte hij een tentje, dat alleen maar ruimte bood om erin te slapen. Foppes spreidde er een slaapzak in en daarmee was hij klaar voor de nacht.

Hielke en Sietse zaten zwijgend vanuit hun boot te kijken. Foppes opende de koffer en haalde er een theecomfoort uit. Daar plaatste hij een waxinelichtje in en stak het aan. Een plat pannetje zette hij er boven, deed er een stukje boter in en liet er een ei in leeglopen. Zo ging Foppes een ei bakken.

Dan riep hij naar de jongens: ‘Zeg, vrienden, willen jullie nog iets voor mij doen? Ik heb geen drinkwater. Kunnen jullie mij dat bezorgen? Hier heb ik een zak.’ Hij gaf Hielke een leren zak, voorzien van een schroefdop.

‘Kijk, de dop eraf en de zak kan gevuld worden. Hebben jullie daar nog even tijd voor?’

‘Wij hebben zeeën van tijd,’ lachte Sietse. ‘Wij hebben vakantie. Moeten we nog meer halen?’

Foppes had niets meer nodig, dus voeren onze schippers naar huis met de waterzak. Moeder Klinkhamer keek er verwonderd naar toen Hielke de zak onder de kraan ging vullen.

‘Wat moet dat?’ vroeg zij. ‘Gaan jullie er kattekwaad mee uithalen?’ en dan riep zij: ‘Vader, kom even kijken! Onze brave zoons zijn weer bezig!’

Klinkhamer kwam in de keuken en zag hoe Hielke de volle waterzak dichtschroefde.

‘Maar daar komen jullie de deur niet mee uit!’ bulderde hij. ‘Ik wil niet dat er onschuldige mensen worden natgegooid!’

Sietse lachte luid. ‘Deze zak is van Foppes!’ bracht hij er met moeite uit. ‘Hij vroeg om drinkwater en dat gaan wij hem nu brengen.’

‘Foppes? Wie is Foppes?’

‘Een kok op een theelichtje,’ hikte Sietse en daar moest Hielke ook luid om lachen.

‘Als jullie niet fatsoenlijk kunnen vertellen wat er met deze zak gaat gebeuren, laat ik hem leeglopen en verbrandt hem op de smidse,’ dreigde Klinkhamer.

De deugnieten vertelden van hun kennismaking met Foppes, die in z'n eentje op het eiland ging kamperen.

‘Hm,’ bromde Klinkhamer. ‘Hij is dus een vreemd type. Bemoeien jullie je er maar niet te veel mee. Je weet nooit wat voor vlees je in de kuip hebt.’

‘Wij kijken wel uit,’ beloofde Hielke en dan voeren de jongens weer het meer op om de waterzak naar het eiland te brengen.

Maar Sietse stuurde eerst naar de Woudaap waar Kees op de dijk stond.

‘We gaan Keesie wijsmaken, dat er iets bijzonders in de zak zit,’ bedacht Sietse en dat vond Hielke best, maar hij betwijfelde of Kees erin zou lopen. Toch was Kees reuze nieuwsgierig toen hij die geheimzinnige zak in de boot zag liggen.

‘Wat is dat?’ vroeg hij.

‘Die moeten wij naar de landloper brengen,’ vertelde Sietse. ‘Hij kampeert op het eiland.’

‘Ja, ik heb gezien dat jullie hem erheen brachten. En wat zit er in die zak?’

‘Dat weten wij niet. Hij lag tussen het riet. Daar had de landloper hem verstopt. Er zit een vloeistof in. Het kan water zijn, maar ook iets anders!’

‘Dan is het alcohol,’ wist Kees heel zeker. ‘Landlopers zijn allemaal dronkaards!’

‘Oei, als dat waar is, zullen we de zak gauw wegbrengen, voordat Zwart het ziet!’ riep Sietse. ‘Ga je mee, Kees?’

‘Dank je feestelijk. Ik bemoei me niet met drankzuchtige landlopers. Gooi die zak maar in het water! Er komt alleen maar ellende van!’

‘Dat is zonde van zo'n mooie zak,’ vond Hielke.

‘Laat hem leeglopen. Dan verstop ik de zak wel onder de molen,’ bood Kees aan.

‘We kunnen de dop niet loskrijgen,’ riep Sietse. ‘En ik vergrijp mij niet aan andermans spullen. Tot ziens, Kees!’

De Kameleon voer snel naar het eiland, waar Foppes een broodje met spiegelei at. Hij knikte goedkeurend en nam meteen een glas water uit de zak.

‘Ha, jongens, dat smaakt!’

‘Drinkt u niet liever thee of koffie?’ vroeg Hielke.

‘Welnee, want dat is toch ook in hoofdzaak water, nietwaar? Fris, helder water is het beste wat een mens kan drinken, dat wil zeggen, als het gezuiverd en wel uit de kraan komt. Regenwater moet eerst gekookt worden, want dat is tegenwoordig besmet met zuren en bacteriën als gevolg van de luchtverontreiniging door chemische industrieën, enzovoort.’

Hielke en Sietse luisterden verwonderd naar hem. Foppes mocht dan wel een landloper zijn, maar hij was niet onontwikkeld. Zo wist hij te vertellen dat er in Hongarije heet water uit de bodem komt wanneer men er een gat boort. Heet water is belangrijk voor de verwarming van huizen, de industrie, enzovoort, maar helaas is het water zout. En dat geeft problemen met de afvoer. Want stel je voor, dat er in de polder zo'n zoute waterbron aangeboord zou worden en dat het water dan in het meer terecht zou komen. Dag en nacht steeds maar heet, zout water in een onafgebroken stroom naar het meer. Wat zou je dan krijgen?

‘Een zoutmeer dat onbevaarbaar zou zijn,’ dacht Hielke.

‘Juist! En de vissen en al de vegetatie langs de oevers zouden op den duur verdwijnen en dan zou hier niet één vakantieganger meer komen!’

‘Of juist wel!’ meende Sietse. ‘Want voor mensen met huidziekten schijnt zout water genezend te zijn.’

‘Dat moet je met een korreltje zout nemen, vriend, want met dat soort zaken is het zo, wat voor de één goed is, is voor een ander juist verkeerd!’