HET VOELT ECHT GOED

SPIRITUALITEIT VAN

DE VERDRAAGZAAMHEID

Tom Mikkers

Uitgeverij Meinema, Zoetermeer

© 2014 Uitgeverij Meinema, Zoetermeer

ISBN 978 90 211 4458 0  /  NUR 728; 740

www.uitgeverijmeinema.nl

Boekverzorging: Karel Oosting

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Bedankt voor de aankoop van dit ebook. We hopen dat je er enthousiast over bent. Graag wijzen wij je erop dat het niet toegestaan is om dit ebook aan iemand door te geven of digitaal te verspreiden. Dit ebook is voorzien van een watermerk waardoor het op jouw naam staat en kopieën naar jou terug verwijzen.

Het huiswerk dat je hebt meegekregen aan het begin van je leven, dat ben je zelf.

Voor mijn ouders

Verdraagzaam, (bn.) bereid tot verdragen (van dingen die ergernis of onenigheid zouden kunnen veroorzaken), syn. inschikkelijk, tolerant: verdraagzaam van aard; verdraagzaam jegens elkaar zijn (in ’t bijz. op het gebied van godsdienst); hars is niet verdraagzaam met was; -heid (v.), tolerantie.

Uit: Van Dale, Groot woordenboek der Nederlandse taal

1

AANLEIDING

De aanleiding voor dit boek is politiek van aard. Tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014 werd in een café in Den Haag ‘minder, minder, minder’ gescandeerd, als antwoord op de vraag of men meer of minder Marokkanen in Nederland wilde. Dit voorval zorgde alom voor ophef. Een dag later werd ik gebeld of ik wilde meedenken over de opzet van een landelijke kerkdienst, waarin de gezamenlijke kerken een lans zouden breken voor verdraagzaamheid. Voor meer, meer, meer, zeg maar. De dienst zou plaatsvinden in de Kloosterkerk in Den Haag en op tv door de EO en de IKON worden uitgezonden. Natuurlijk wilde ik meedenken. In een mail liet ik Arjan Lock (directeur van de EO) en Karin van den Broeke (preses van de Protestantse Kerk in Nederland) weten dat ik het een mooi initiatief vond, maar ik plaatste ook enkele kanttekeningen:

Ik vind de sfeer die nu ontstaat – ‘met z’n allen tegen één’ – net zo griezelig als ‘wij willen minder’ scanderen in een café. Ik breng verdraagzaamheid in verband met inclusief denken, bruggen bouwen, niet oordelen, met ruimte voor pluriformiteit zonder je te verschansen in je eigen groep. Durven we elkaar daarop aan te spreken?

(…)

Wanneer je van anderen vraagt al jouw meningen en diepste overtuigingen te omarmen, dan sluit ik niet uit dat ‘andersgelovigen’ je juist zullen tegenwerpen onvoldoende begrip voor hun standpunt te hebben

(…)

Ik zou het mooi vinden als deze dienst voor kerken ook aanleiding is om onszelf ernstig af te vragen: waar sluiten kerken buiten, wat verdragen wij van de ander niet, wanneer zijn wij niet gastvrij? Waar vragen we te veel van een ander? Maar ook: waar vraagt de ander te veel van ons? Ik denk ook aan de tweedeling die ontstaat in onze samenleving tussen de haves en de have-nots.

(…)

Als je zo’n dienst houdt, zeg je ook dat je als kerken aangesproken wilt worden op onze onverdraagzame kantjes en dat vind ik als remonstrant, staande in een traditie waarin collega’s uit verre tijden ook het land konden verlaten en wel meteen, natuurlijk heel mooi.

Op donderdagavond verstuurde ik de mail. Vrijdag werd ik gebeld met de vraag of ik ook iets wilde zeggen tijdens de kerkdienst. Ik stemde toe. Ik had nog één dag om het voor te bereiden. Maar zoals dat vaak gaat met een strakke deadline: het kwam goed.

De voordracht tijdens de kerkdienst was gebonden aan tijd en eisen die bij een televisie-uitzending horen. Maar verdraagzaamheid als spirituele notie verdient meer woorden. Het werk dat gemoeid is met jezelf oefenen in verdraagzaamheid, is niet in vijf minuten precies uit te leggen. Dat merkte ik ook aan de reacties die ik nadien ontving. Daarom heb ik dit boek geschreven.