Ander werk van Patrick Modiano in vertaling:

De plaats van de ster (roman, 1973)

De ringboulevards (roman, 1974)

Villa Triste (roman, 1976)

De straat van de donkere winkels (roman, 1980)

Memory Lane (roman, 1983)

Aardige jongens (roman, 1984)

Zondagen in augustus (roman, 1988)

Verdaagd verdriet (roman, 1990)

Trouwboekje (roman, 1992)

Het circus komt voorbij (roman, 1994)

Hondelente (roman, 1995)

Uit verre vergetelheid (roman, 1998)

Dora Bruder (roman, 1998)

Onbekende vrouwen (novellen, 2000)

Kleine Bijou (roman, 2002)

Nachtelijk ongeval (roman, 2004)

Een stamboek (roman, 2005)

In het café van de verloren jeugd (roman, 2008)

De horizon (roman, 2011)

Het gras van de nacht (roman, 2013)

Patrick Modiano

Verloren wijk

Vertaald door Edu Borger

Amsterdam – Antwerpen

Em. Querido’s Uitgeverij BV

2014

Eerste druk, 1987; tweede en derde (e-book) druk, 2014

Oorspronkelijke titel Quartier perdue

Oorspronkelijke uitgever Éditions Gallimard, Parijs

Copyright © 1984 Patrick Modiano, Éditions Gallimard

Copyright Nederlandse vertaling © 1987 Edu Borger / Querido

Omslagontwerp Brigitte Slangen

Omslagfoto Elisabeth Perotin

isbn9789021458199 / nur302

www.querido.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede druk, 2014.

voor Dominique

##

Het is vreemd om Frans te horen spreken. Toen ik uit het vliegtuig stapte, ging er even iets door mij heen. In de rij voor de douane bekeek ik het paspoort dat ik voortaan het mijne kan noemen, bleekgroen met de afbeelding van twee gouden leeuwen, het wapen van mijn tweede vaderland. En ik dacht aan het paspoort met marineblauwe kaft dat mij vroeger, toen ik veertien jaar was, in naam van de Franse Republiek was uitgereikt.

Ik gaf de taxichauffeur de naam van het hotel en ik was bang dat hij een gesprek zou beginnen, want ik was het spreken in mijn moedertaal ontwend geraakt. Maar hij bleef gedurende de hele rit zwijgen.

Wij reden Parijs via de porte Champerret binnen. Op een zondag, om twee uur ’s middags. De lanen lagen verlaten in de julizon. Ik vroeg me af of ik niet door een spookstad reed, na een bombardement en de uittocht van de bewoners. Misschien lagen er achter de gevels van de huizen puinhopen verscholen? De taxi rolde steeds sneller voort, alsof de motor uitgezet was en wij freewheelend over de schuin aflopende boulevard Malesherbes naar beneden gingen.

De ramen van mijn hotelkamer keken uit op de rue de Castiglione. Ik heb de fluwelen gordijnen dichtgetrokken en ben in slaap gevallen. Toen ik wakker werd, was het negen uur ’s avonds.

Ik heb in de eetzaal gegeten. Het was nog niet donker, maar de wandlampen verspreidden een hard licht. Een Amerikaans echtpaar, een blondine met een zonnebril en een in een soort Schotse smoking gestoken man, zat aan een tafeltje naast het mijne. Hij rookte een sigaar en het zweet droop langs zijn slapen. Ik had het ook erg warm. De oberkelner begroette mij in het Engels en ik antwoordde in dezelfde taal. Uit zijn beschermende houding maakte ik op dat hij me voor een Amerikaan aanzag.

Buiten was de nacht gevallen, een snikhete nacht, zonder een zuchtje wind. Onder de arcaden van de rue Castiglione kwam ik Amerikaanse en Japanse toeristen tegen. Er waren een paar autobussen bij de hekken van de jardin des Tuileries geparkeerd en op de treeplank van een ervan stond een blonde man in een stewarduniform, die met een microfoon in de hand de passagiers verwelkomde. Hij sprak snel en luid in een taal met veel keelklanken en onderbrak zijn woorden nu en dan met een lach die op gehinnik leek. Hij sloeg zelf het portier dicht en ging naast de chauffeur zitten. De bus verdween snel in de richting van de place de la Concorde, een hemelsblauwe bus met op de zijkant in rode letters het opschrift: de grote reizen antwerpen.

Een eindje verder, op de place des Pyramides, nog meer bussen. Een stel jongelui met beige canvas tassen over hun schouder lag lui uitgestrekt aan de voet van het beeld van Jeanne d’Arc. Ze gaven elkaar stokbroden door en een fles Coca-Cola, waarvan zij de inhoud in kartonnen bekertjes schonken. Toen ik voorbijliep, stond een van hen op en vroeg me iets in het Duits. Omdat ik die taal niet versta, haalde ik machteloos mijn schouders op.

Ik sloeg de laan in die het park doorsnijdt tot aan de pont Royal. Er stond een politiebusje met gedoofde lichten te wachten. Er werd een gedaante in Peter Pan-kostuum naar binnen geduwd. Nog jonge mannen, allemaal met kortgeknipt haar en een snor, liepen stijfjes en dromerig over de paden en rond de vijvers langs elkaar heen. Ja, die plek werd door dezelfde soort mannen bezocht als twintig jaar geleden en toch bestond het urinoir, links, de kant van de triomfboog van het Carrousel op, achter de bosjes buksbomen, niet meer. Ik was op de quai des Tuileries gekomen, maar ik durfde het niet aan de Seine over te steken en in mijn eentje over de linkeroever te wandelen, waar ik mijn kinderjaren had doorgebracht.

Ik ben lang op de rand van het trottoir naar de stroom auto’s, het verspringen van de rode en de groene lichten en het gare d’Orsay, dat als een donker scheepswrak aan de overkant van de rivier lag, blijven staan kijken. Toen ik terugliep waren de arcaden van de rue de Rivoli verlaten. Ik had ’s nachts in Parijs nog nooit zo’n hitte meegemaakt en dat versterkte het onwezenlijke gevoel nog dat ik in deze spookstad kreeg. Maar misschien was ik zelf wel het spook? Ik zocht naar iets waaraan ik mij kon vastklampen. De vroegere gelambriseerde parfumerie op de place des Pyramides was een reisbureau geworden. De entree en de lounge van de Saint-James et d’Albany waren verbouwd. Maar afgezien daarvan was er niets veranderd. Niets. Al fluisterde ik mijzelf dat voortdurend toe, toch kreeg ik geen houvast in deze stad, die de mijne niet meer was en zich voor mij afsloot zodra ik dichterbij kwam; net als de getraliede etalageruit in de rue de Castiglione waarvoor ik was blijven staan en waarin ik mijn spiegelbeeld nauwelijks kon onderscheiden.

Er stonden taxi’s te wachten en ik wilde er een nemen om een lange rit door Parijs te maken en alle vertrouwde plaatsen terug te zien. Maar ik werd door een zekere angst bevangen, de angst van een herstellende zieke die aarzelt om zich de eerste dagen al te hevig in te spannen.

De portier van het hotel groette me in het Engels. Deze keer antwoordde ik in het Frans en dat scheen hem te verbazen. Hij overhandigde me de sleutel en een hemelsblauwe envelop.

‘Een telefonisch bericht, meneer...’

Ik opende de fluwelen gordijnen en de balkondeuren. De lucht was buiten nog warmer dan in de kamer. Als je over het balkon leunde, zag je links het in schemer gehulde place Vendôme en helemaal in de verte de boulevard des Capucines. Van tijd tot tijd stopte er een taxi, de portieren werden dichtgeslagen en flarden van gesprekken in het Italiaans of het Engels stegen naar mij op. Opnieuw kreeg ik zin naar buiten te gaan en in het wilde weg rond te dwalen. Op datzelfde moment arriveerde er iemand voor de eerste keer in Parijs en doorkruiste opgewonden en geïntrigeerd de straten en pleinen die deze avond op mij een doodse indruk maakten.

Ik scheurde de blauwe envelop met het bericht open. Yoko Tatsuké had tijdens mijn afwezigheid naar het hotel gebeld, en als ik hem wilde ontmoeten: hij zou morgen de hele dag in de Concorde-Lafayette bij de porte Maillot zitten.

Ik was opgelucht dat hij voorstelde heel laat ’s avonds met mij te eten, want het vooruitzicht Parijs overdag in die blakende zon te moeten doorkruisen bedrukte me. Aan het eind van de middag heb ik een ommetje gemaakt, waarbij ik wel in de schaduw van de arcaden bleef. In de rue de Rivoli liep ik een Engelse boekhandel binnen. Op de afdeling ‘Detectives’ zag ik een van mijn boeken staan. Dus de Jarvis-reeksvan Ambrose Guise was in Parijs te vinden. En omdat de foto van de schrijver die op het omslag van het boek prijkte erg donker was, zei ik bij mezelf dat niemand van de mensen die ik hier vroeger in Frankrijk ontmoet had ooit te weten zou komen dat ik Ambrose Guise was.

Ik bladerde in het boek met het gevoel dat ik Ambrose Guise aan de overkant van het Kanaal had achtergelaten. Twintig jaren van mijn leven waren in één klap opgeheven. Ambrose Guise bestond niet meer. Ik was, in het stof en de hitte van Parijs, teruggekeerd naar mijn uitgangspunt.

Toen ik weer voor het hotel stond, kromp mijn maag samen van angst: je kunt nooit naar je uitgangspunt terugkeren. Welke getuige herinnerde zich nog mijn vroegere leven, de jongeman die door de straten van Parijs dwaalde en ermee versmolt? Wie zou hem hebben kunnen herkennen in die Engelse schrijver met zijn beige linnen jasje, Ambrose Guise, de auteur van de Jarvis-boeken? Ik liep de trap weer op naar mijn kamer, trok de gordijnen dicht en ging dwars over het bed liggen. Ik bladerde in de krant die iemand tijdens mijn afwezigheid onder de deur door had geschoven. Ik had al zó lang geen Frans meer gelezen dat ik weer door angst werd overvallen, een soort wankel gevoel alsof ik na een lange periode van geheugenverlies sporen van mijzelf terugvond. Mijn oog viel toevallig op een rubriek beneden aan de bladzij, waarin de lijst met excursies en lezingen van de volgende dag werd opgesomd.

De Eiffeltoren. 15.00 uur. Trefpunt: noordelijke pilaar.

Curiositeiten en onderaards gewelf van de Montagne Sainte-Geneviève. 15.00 uur. Trefpunt: metrostation Cardinal-Lemoine.

Oud-Montmartre. 15.00 uur. Trefpunt: metrostation Lamarck-Caulaincourt.

Honderd verschillende graftomben in Passy. 14.00 uur. Trefpunt: hoek avenue Paul-Doumer en place du Trocadéro.

Parken van oud-Vaugirard. 14.30 uur. Trefpunt: metrostation Vaugirard.

Herenhuizen in het noorden van de Marais. Trefpunt: uitgang van het metrostation Rambuteau. 14.30 uur.

Miskende aspecten van het kanaal de l’Ourcq: de ophaalbrug van La Villette en de pakhuizen langs de quai de la Loire. 15.00 uur. Trefpunt: hoek rue de Crimée en quai de la Loire.

Herenhuizen en parken van Auteuil. 15.00 uur. Trefpunt: metrostation Michel-Ange-Auteuil. Duur 1.15 uur. (Hedendaags Verleden.)

Als ik me morgen in dit snikhete Parijs al te eenzaam zou voelen, kon ik altijd nog naar een van die trefpunten gaan. Maar het werd tijd om Tatsuké op te zoeken. Het was donker. De taxi reed over de Champs-Élysées. Ik had er eigenlijk heen moeten lopen, me onder al die wandelaars moeten mengen en het Café des Sportsop de avenue de la Grande-Armée moeten binnengaan, waar ik me zou hebben laten wiegen op de gesprekken van de stalknechten en de automonteurs. Dan zou ik langzaam maar zeker weer contact met Parijs hebben gekregen. Maar wat had het voor zin? Ik moest deze stad voortaan zien als iedere andere buitenlandse stad. De enige reden voor mijn aanwezigheid hier was de afspraak die een Japanner met me gemaakt had. En ik had trouwens net gezien, op het moment dat de taxi de boulevard Gouvion-Saint-Cyr op reed, dat het Café des Sportsniet meer bestond. Op die plaats was een gebouw van blauwig glas verrezen.

Bij de receptie van de Concorde vroeg ik naar de heer Yoko Tatsuké. Hij wachtte op me in het ‘restaurant’ op de zeventiende etage. De lift gleed in een watten stilte omhoog. Een hal met oranje vloerbedekking. Op de stalen wand stond in gouden letters: pizzeria panoramique flaminio, en een pijl wees aan welke kant je op moest. Uit onzichtbare luidsprekers klonk vliegveldmuziek. De ober in bordeauxrood jasje wees naar een tafeltje achterin, bij het grote raam.

Ik bevond me in het gezelschap van een gedistingeerde Japanner met een grijs pak. Hij stond op en begroette me met een hoofdknik. Hij bracht van tijd tot tijd een sigarettenpijpje naar zijn lippen en bekeek me met een glimlach waarvan ik me afvroeg of hij ironisch of vriendelijk was. De vliegveldmuziek speelde gedempt verder.

‘Mr Tatsuké, I presume?’ zei ik tegen hem.

‘Pleased to meet you, Mr Guise.’

De ober kwam ons de spijskaart brengen en Tatsuké bestelde, in zeer zuiver Frans.

‘Twee salade Flaminio, twee Siciliaanse pizza’s en een fles chianti. De salade Flaminio goed aangemaakt, graag.’

Hierna keerde hij zich naar mij en zei: ‘You can trust me... It’s the best pizzeria in Paris... I am fed up with French cooking... I’d like something different for a change... You would surely prefer a French restaurant?’

‘Not at all.’

‘Yes... I was wrong... I should have taken you to a French restaurant... You probably are not used to French restaurants...’

Hij had die laatste zin op een superieure, vermoeide toon uitgesproken, alsof hij het woord tot een doodgewone toerist richtte, die hij ‘Paris by Night’ moest laten zien.

‘Maak je geen zorgen, kerel, ik houd wel van pizza’s,’ zei ik onverhoeds in het Frans, en na al die jaren bleek ik het accent van mijn geboortedorp Boulogne-Billancourt nog vlekkeloos te beheersen.

Het sigarettenpijpje gleed uit zijn vingers en de gloeiende punt veroorzaakte een schroeiplek op het tafellaken, maar hij had het niet in de gaten, zo verbaasd was hij om mij te horen.

‘Hier, jongen, voordat de boel in de fik vliegt,’ zei ik tegen hem, terwijl ik hem het sigarettenpijpje overhandigde.

Dit keer bespeurde ik een lichte verontrusting in zijn blik.

‘U... u spreekt heel goed Frans...’

‘U ook...’

Ik glimlachte hem vriendelijk toe. Hij scheen gevleid te zijn en langzaam maar zeker hervond hij zijn ontspannen houding.

‘Ik heb vijf jaar in Frankrijk bij een persbureau gewerkt,’ zei hij. ‘En u?’

‘O, ik...’

De woorden wilden niet over mijn lippen komen en hij eerbiedigde mijn stilzwijgen. De salades Flaminio werden gebracht.

‘You like it?’ vroeg hij me.

‘Erg lekker. Ik zou het leuk vinden als we Frans bleven praten.’

‘Zoals u wilt.’

Kennelijk was hij uit het veld geslagen, omdat ik zo goed Frans sprak.

‘Het was een goed idee van u om in Parijs met mij af te spreken,’ zei ik tegen hem.

‘Was het niet te ingewikkeld voor u?’

‘Absoluut niet.’

‘Mijn uitgever stuurt me dikwijls naar Parijs. We geven veel vertalingen van Franse boeken uit.’

‘Ik ben u er dankbaar voor, dat ik Frans met u kan spreken.’

Hij boog zich naar mij toe en zei op zachte, vriendelijke toon: ‘Ach, meneer Guise, dat is toch het minste wat ik voor u kan doen... Het Frans is zo’n mooie taal...’

De muziek was opgehouden. Rond een grote tafel bij de ingang van het restaurant bracht een groep Japanners staande een toost uit door met een reeks hortende gebaren hun champagneglazen te heffen. Met hun brillen, hun gedrongen lichamen en hun kortgeknipte haar leken zij tot een ander ras dan Tatsuké te behoren.

‘Japanners hebben een zwak voor Parijs,’ zei hij peinzend tegen me, terwijl hij met zijn sigarettenpijpje tegen de rand van de asbak tikte. ‘U moet weten dat ik, toen ik hier woonde, met een allerliefste Parisienne getrouwd ben geweest. Ze had een schoonheidssalon... Jammer genoeg wilde ze niet met me mee, toen ik terug moest naar Japan... Ik heb haar nooit meer gezien. Zij is daar nog ergens, tussen al die lichtjes...’ Hij boog zich voorover en keek door het raam naar Parijs waarvan bijna de hele rechteroever aan onze voeten lag: vlak bij ons stond een op een drievoet gemonteerde verrekijker zoals je die in toeristische oorden ziet, maar je hoefde geen muntstuk in de gleuf te werpen. Tatsuké drukte er zijn oog tegen en liet het ding om zijn as draaien. Hij voerde grote panoramische bewegingen uit of verdraaide de lens millimeter voor millimeter of hield hem lange tijd roerloos op een bepaald punt gericht. Wat zocht hij? Zijn vrouw? Ik had dat apparaat niet nodig. Ik hoefde maar een paar oriëntatiepunten te hebben, de Eiffeltoren, de Sacré-Coeur, de Seine, en het hele netwerk van straten en de bekende gevels trok aan me voorbij.

‘Hier, meneer Guise...’

Hij duwde de drievoet naar mij toe. Op mijn beurt drukte ik mijn oog tegen de lens. Ik had nog nooit de gelegenheid gehad door zo’n sterke verrekijker te kijken. Ik liet mijn blik op een café aan de place Pereire rusten en ontwaarde de hoofden van alle bezoekers aan de tafeltjes op het terras en zelfs de gedaante van een hond die op de rand van het trottoir de wacht hield. Ik gleed de sleuf van de avenue Wagram binnen. Misschien kon ik het dak met de pergola zien van het hotel in de rue de Troyon, waar ik gelogeerd had. Maar nee. Van de place des Ternes tot aan de Étoile schitterde de avenue de Wagram zo sterk dat de omgeving helemaal in het donker lag.

‘Met die verrekijker zou je uren door Parijs kunnen wandelen. Nietwaar, meneer Guise?’

We zaten nu alleen in de eetzaal van het restaurant. Ik had de verrekijker weggeduwd en keek naar Parijs achter het grote raam. Die stad leek me plotseling even ver weg als een planeet waarnaar je vanuit een observatorium tuurt. Beneden waren de lichtjes, het lawaai en de snikhete julinacht, terwijl de al te grote koelte van de airconditioning hier me deed klappertanden en er een halve schemer heerste en een stilte die nauwelijks verstoord werd door het getik van Tatsukés sigarettenpijpje tegen de asbak.

‘Dames en heren, wij vliegen op het ogenblik boven Parijs...’

Hij had de stem van een steward van een luchtvaartmaatschappij geïmiteerd, maar op zijn gezicht lag zo’n treurige uitdrukking dat het mij verbaasde.

‘En nu moeten we het over zaken hebben, meneer Guise...’

Uit een leren aktetas die tegen zijn stoel stond haalde hij verscheidene papieren te voorschijn.

‘Dit zijn de contracten die u moet tekenen... Japanse tekst en Engelse vertaling... Maar dat weet u allemaal al... U kunt blindelings tekenen...’

Het ging om drie verschillende dingen: aankoop van de rechten van de Jarvis-reeksvoor een serie fotoromans en een televisiefeuilleton; en ten slotte het op de markt brengen van bepaalde episodes uit de Jarvis-reeks, in de vorm van speelgoed, kostuums en allerlei voorwerpen voor de warenhuisketen Kimihira in Tokio.

‘Ik moet bekennen, meneer Guise, dat ik het enthousiasme van mijn Japanse landgenoten voor uw boeken niet zo goed begrijp...’

‘Ik ook niet.’

Hij schoof een platina pen tussen mijn vingers. Ik parafeerde elke pagina van de contracten. Daarna overhandigde hij me een bleekblauwe cheque met roze gotische letters. ‘Alstublieft,’ zei hij. ‘Voor deze drie transacties heb ik een voorschot van tachtigduizend pond weten los te krijgen.’

Afwezig vouwde ik de cheque dubbel. Hij stopte de contracten in zijn tas, waarvan hij de ritssluiting met een ruk dichttrok.

‘Alles is geregeld, meneer Guise... Bent u tevreden?’

‘U bent van mening dat ik hele slechte literatuur produceer, neem ik aan?’

‘Het is geen literatuur, meneer Guise. Het is iets anders.’

‘Ik ben het volkomen met u eens.’

‘Werkelijk waar?’

‘Toen ik twintig jaar geleden de Jarvis-reeksbegon te schrijven, ging het er mij niet om goede of slechte literatuur te produceren, maar doodgewoon om iets te doen. De tijd drong.’

‘Dat is niets schandelijks, meneer Guise. U treedt in het voetspoor van Peter Cheyney en Ian Fleming.’

Hij presenteerde me een gouden sigarettendoosje waarvan de sluiting met briljanten was afgezet.

‘Nee, dank u. Ik rook niet meer sinds ik met schrijven ben begonnen.’

‘Maar hoe komt het dat u zo goed Frans spreekt?’

‘Ik ben in Frankrijk geboren en ik heb er tot mijn twintigste gewoond. Toen heb ik Frankrijk verlaten en ben ik in het Engels gaan schrijven.’

‘En was dat niet al te moeilijk voor u om in het Engels te schrijven?’

‘Nee. Ik kende goed Engels. Mijn moeder was Engelse. Ze woonde al een hele tijd in Parijs. Ze is revuedanseres in verschillende music-halls geweest.’

‘Was uw moeder revuedanseres?’

‘Ja. Ze was zelfs een van de mooiste revuedanseressen van Parijs...’

Hij richtte zijn blik op me, een blik die verontrusting en medelijden uitdrukte.

‘Ik ben erg blij dat u mij in mijn geboortestad wilde ontmoeten,’ zei ik tegen hem.

‘Het zou eenvoudiger zijn geweest als ik de contracten en de cheque over de post naar Londen had gestuurd...’

‘Nee, nee... Ik had toch een excuus nodig om Parijs weer eens te bezoeken... Ik had er al in geen twintig jaar een stap meer gezet...’

‘Maar om welke reden heeft u Parijs verlaten?’

Ik zocht naar een spreuk, een algemene zegswijze, waarmee ik zijn vraag zou kunnen ontwijken.

‘Het leven is een opeenvolging van cyclussen... En van tijd tot tijd kom je weer in het vakje “start” terecht. Sinds ik in Parijs ben heb ik het gevoel dat Ambrose Guise niet meer bestaat.’

‘Heeft u nog familie in Parijs?’

‘Nee, niemand meer.’

Hij aarzelde even, alsof hij bang was iets doms te zeggen.

‘U wilde dus eigenlijk een pelgrimstocht maken...?’

Hij had die zin op een plechtige toon uitgesproken en ik vroeg me af of hij me niet een beetje voor de gek hield.

‘Het zou het materiaal voor een boek met mijn herinneringen kunnen opleveren,’ zei ik tegen hem. ‘Een boek met als mogelijke titel: Jarvis in Parijs.’

‘Uw hoeveelste Jarvis zou dat zijn?’

‘Mijn negende.’

‘Ik weet niet of het bij mijn Japanse landgenoten evenveel interesse als de andere Jarvis-delenzou wekken, maar u zou het moeten schrijven. Ik persoonlijk heb altijd van autobiografieën gehouden.’

‘Het zou een soort portret van de kunstenaar door hemzelf worden,’ zei ik, terwijl ik mijn lachen probeerde in te houden.

‘Heel interessant, meneer Guise.’

‘Als ik dat boek zou schrijven, zou ik het natuurlijk in het Frans doen.’

‘In dat geval kunt u erop rekenen dat u in mij een van uw aandachtigste lezers zult vinden,’ zei hij terwijl hij met de koele elegantie van een samoerai even het hoofd neeg.

Hij wierp een blik op zijn horloge.

‘Twaalf uur... Ik zal afscheid van u moeten nemen... Ik moet nog een rapport voor mijn uitgever opstellen... En morgenochtend vertrek ik om zeven uur met het vliegtuig naar Tokio...’

We liepen de eetzaal van het restaurant door. Onze voetstappen zakten weg in het vloerkleed.

‘Ik kom met u mee,’ zei Tatsuké tegen me.

De lift stopte op iedere etage en als de schuifdeuren opengingen, keken wij uit op hetzelfde portaal en dezelfde eindeloze gang. Dan drukte Tatsuké op de knop met ‘begane grond’, zeker uit angst dat wij weer naar de hogere etages zouden klimmen en tot het einde der tijden op en neer zouden blijven gaan. Maar al drukte hij op die knop, de lift bleef nog een paar minuten roerloos wachten op bezoekers die maar niet wilden komen. En elke keer strekte de verlaten gang met die oranje vloerbedekking, die satijnachtige stalen wanden en die zwart gelakte kamerdeuren, zich zo ver het oog reikte voor ons uit...

Beneden zaten twee groepjes toeristen op de banken in de lounge: zo’n twintig Duitse vrouwen van een jaar of veertig, en een gelijk aantal Japanners, mannen van dezelfde leeftijd in donkere pakken. Ze zaten elkaar stilletjes te bekijken en droegen allemaal als een halsband een bordje om hun nek, waarop in rode letters m.o. gedrukt was.

‘Weet u wat m.o. betekent?’ vroeg Tatsuké me. ‘ “Mondiale Ontmoetingen”... Er is een toeristische organisatie die zich bezighoudt met het bij elkaar brengen van groepjes toeristen in Parijs, in dit hotel, in juli... Altijd een gelijk aantal mannen en vrouwen...’

Hij had me bij de arm gepakt.

‘Elke avond arriveren er hier in de lounge twee nieuwe groepen... Mannen en vrouwen... Eerst bekijken ze elkaar... En dan breekt langzaam maar zeker het ijs... Er vormen zich paren... Kijk maar... Ze hebben de hele nacht om kennis met elkaar te maken. Ik heb in de bar heel merkwaardige taferelen meegemaakt... Een originele vorm van toerisme niet waar?’

Een van de Japanners verliet zijn groep en stapte plechtstatig op die van de Duitse vrouwen af, alsof hij van de anderen volmacht had gekregen een missie te volbrengen. Daarop kwam een van de Duitse vrouwen op hem toe.

‘Ziet u? Het proces is op gang gekomen... Iedere man beschikt over een foto van zijn toekomstige partner... en omgekeerd... Straks mengen ze zich onder elkaar. En met hun foto’s in de hand proberen ze elkaar te herkennen... Er gebeuren in juli, in Parijs, vreemde dingen, nietwaar?’

Hij klemde mijn arm tegen zich aan, terwijl hij me naar de uitgang van het hotel loodste.

‘Bent u van plan hier een paar dagen te blijven?’ vroeg hij me.

‘Ik weet het niet meer... Het is te warm en ik heb het gevoel dat ik een toerist als zovele andere ben...’

Plotseling was ik bang om alleen te zijn en ik durfde hem niet te vragen om nog een laatste glas met mij te drinken. ‘Als deze terugkeer naar Parijs u kan inspireren, des te beter... Uw idee om uw herinneringen op te tekenen bevalt me heel goed...’

‘Ik zal het proberen,’ zei ik met een toonloze stem.

Bij de uitgang van het hotel leek de hitte me nóg verstikkender. Ik zou graag nog een tijdje in de koelte van de airconditioning zijn gebleven. Ik kon nauwelijks lucht krijgen.

‘Het probleem is dat ik hier niemand meer ken,’ zei ik tegen hem.

‘Ik begrijp hoe u zich voelt. Sinds mijn vrouw me verlaten heeft, heb ik ook het idee dat Parijs niet meer dezelfde stad is als waar ik heb gewoond...’

Een rij taxi’s stond voor het hotel te wachten. Het vooruitzicht om alleen in een van die auto’s te moeten stappen en naar mijn kamer in de rue de Castiglione terug te keren, benauwde me even erg als de hitte.

‘U zou er misschien beter aan doen om morgenochtend het vliegtuig te nemen... Net als ik... Het is onzin om pelgrimstochten te ondernemen naar plaatsen waar je gewoond hebt... Ik vermijd bijvoorbeeld altijd de rue des Mathurins, waar mijn vrouw haar schoonheidssalon had... Begrijpt u?’

Hij opende het portier van een taxi en duwde me zachtjes met zijn hand tegen mijn schouder naar binnen. Ik liet mij op de achterbank vallen.

‘Ik ben blij dat ik u de contracten persoonlijk heb kunnen overhandigen... Maar gaat u zo gauw mogelijk uit Parijs weg... Ik geloof echt dat het ongezond voor u is om hier te blijven... Schrijft u een nieuweJarvis...Ik heb alle vertrouwen in u, meneer Guise...’