Ander werk van Patrick Modiano in vertaling:

De plaats van de ster (roman, 1973)

De ringboulevards (roman, 1974)

Villa Triste (roman, 1976)

De straat van de donkere winkels (roman, 1980)

Memory Lane (roman, 1983)

Aardige jongens (roman, 1984)

Verloren wijk (roman, 1987)

Verdaagd verdriet (roman, 1990)

Trouwboekje (roman, 1992)

Het circus komt voorbij (roman, 1994)

Hondelente (roman, 1995)

Uit verre vergetelheid (roman, 1998)

Dora Bruder (roman, 1998)

Onbekende vrouwen (novellen, 2000)

Kleine Bijou (roman, 2002)

Nachtelijk ongeval (roman, 2004)

Een stamboek (roman, 2005)

In het café van de verloren jeugd (roman, 2008)

De horizon (roman, 2011)

Het gras van de nacht (roman, 2013)

Patrick Modiano

Zondagen in augustus

Vertaald door Edu Borger

Amsterdam – Antwerpen

Em. Querido’s Uitgeverij BV

2014

Eerste druk, 1988; tweede en derde (e-book) druk, 2014

Oorspronkelijke titel Dimanches d’août

Oorspronkelijke uitgever Éditions Gallimard, Parijs

Copyright © 1986 Patrick Modiano, Éditions Gallimard

Copyright Nederlandse vertaling © 1988 Edu Borger / Querido

Omslagontwerp Brigitte Slangen

Omslagfoto Elisabeth Perotin

isbn9789021458281 / nur302

www.querido.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede druk, 2014.

Voor Jacques Robert

Voor Marc Grunebaum

##

Uiteindelijk kruiste zijn blik de mijne. Het was in Nice, aan het begin van de boulevard Gambetta. Hij stond op een soort podium voor een toonbank met leren jasjes en mantels en ik was tussen de nieuwsgierigen, die luisterden hoe hij zijn koopwaar aanprees, naar voren geschoven.

Toen hij me zag, verloor hij zijn vlotte standwerkersbabbel. Hij praatte vinniger, alsof hij afstand tussen zijn toehoorders en zichzelf wilde scheppen en me duidelijk wilde maken dat het beroep dat hij daar in de open lucht uitoefende beneden zijn stand was.

Hij was in zeven jaar niet erg veranderd: zijn gelaatskleur leek me alleen roder. De avond viel en een windvlaag joeg met de eerste regendruppels over de avenue Gambetta. Naast me paste een vrouw met blonde krullen een leren jas. Hij boog zich vanaf zijn podium naar haar toe en volgde haar bewegingen met een aanmoedigende blik: ‘Hij staat u schitterend, mevrouw.’

Zijn stem had nog steeds die metalen klank, al was het metaal mettertijd roestig geworden. De nieuwsgierigen begonnen zich al vanwege de regen te verspreiden en de blonde vrouw trok de jas uit, die ze verlegen op de rand van de toonbank neerlegde.

‘Het is echt een koopje, mevrouw... voor een dumpprijs... U zou...’

Maar zonder hem tijd te gunnen zijn zin af te maken draaide ze zich snel om en maakte zich samen met de anderen uit de voeten alsof ze zich schaamde naar de oneerbare voorstellen van een voorbijganger te luisteren.

Hij stapte van zijn podium af en liep naar me toe.

‘Wat een aangename verrassing... Ik heb goeie ogen... Ik heb je meteen herkend...’

Hij maakte een gegeneerde, bijna angstige indruk. Ik voelde me daarentegen kalm en ontspannen.

‘Wat vreemd om elkaar hier weer tegen te komen, hè?’ zei ik tegen hem.

‘Ja.’

Hij glimlachte. Hij had zijn zelfvertrouwen teruggevonden. Naast ons stopte een bestelauto langs het trottoir en er kwam een man in een leren jek uit te voorschijn.

‘Je kunt de hele boel opbreken...’

Toen keek hij me recht in de ogen.

‘Zullen we wat drinken?’

‘Ja, best.’

‘Ik ga met deze meneer wat drinken in het Forum. Kom me over een halfuur ophalen.’

De ander begon de leren mantels en jasjes van het kraampje in de bestelauto te laden, terwijl om ons heen een menigte klanten uit de deuren van het warenhuis op de hoek van de rue de la Buffa stroomde. Een schril belletje kondigde aan dat het sluitingstijd was.

‘Het gaat... Het regent bijna niet meer...’

Hij droeg een heel platte leren tas over zijn schouder. We staken de boulevard over en volgden de Promenade des Anglais. Het café was vlakbij, naast de bioscoop Le Forum. Hij koos een tafeltje bij het raam en liet zich op de bank vallen.

‘Hoe gaat het?’ vroeg hij me. ‘Zit je hier aan de Côte d’Azur?’

Ik wilde hem op zijn gemak stellen: ‘Het is grappig... Ik heb je pas nog op de Promenade des Anglais gezien...’

‘Je had me gedag moeten zeggen.’

Zijn massieve gestalte op de Promenade, en die leren schoudertas waarmee bepaalde mannen rondlopen, mannen van tegen de vijftig in te sterk getailleerde jasjes, met de bedoeling een jeugdig postuur te bewaren...

‘Ik werk al een tijdje hier in de streek... Ik probeer partijen leren kleding van de hand te doen...’

‘En loopt het?’

‘Het gaat wel. En jij?’

‘Ik werk hier ook in de buurt,’ zei ik tegen hem. ‘Niets interessants...’

Buiten gingen de lantaarns op de Promenade langzaam maar zeker aan. Eerst een zachtpaars, weifelend schijnsel dat een enkele windvlaag ieder ogenblik als een kaarsvlam kon uitblazen. Maar nee. Even later werd dat onzekere licht wit en hard.

‘Dus we werken in dezelfde buurt,’ zei hij. ‘Ik woon in Antibes. Maar ik reis veel rond...’

Zijn leren tas ging op dezelfde manier open als een schooltas. Hij haalde er een pakje sigaretten uit.

‘Ben je nooit meer in de Val-de-Marne?’ vroeg ik.

‘Nee, dat is voorbij.’

We zaten een ogenblik verlegen tegenover elkaar.

‘En jij?’ vroeg hij me. ‘Ben jij er ooit nog terug geweest?’

‘Nooit.’

Alleen al de gedachte om weer langs de Marne te lopen bezorgde me rillingen. Ik wierp een blik op de Promenade des Anglais, de oranje, donker wordende hemel en de zee. Ja, ik was echt in Nice. Ik kreeg de neiging een zucht van verlichting te slaken.

‘Ik zou er voor niets ter wereld meer heen willen.’

‘Ik ook niet.’

De ober zette de sinaasappelsap, de cognac met water en de glazen op het tafeltje. We volgden al zijn gebaren krampachtig, alsof we het moment waarop we het gesprek moesten hervatten zo lang mogelijk wilden uitstellen. Hij verbrak ten slotte de stilte.

‘Ik zou iets willen rechtzetten...’

Hij keek me met een doffe blik aan.

‘Luister... Ik was niet met Sylvia getrouwd, al leek het zo... Mijn moeder was tegen dat huwelijk...’ Gedurende een fractie van een seconde zag ik de gestalte van mevrouw Villecourt voor me, zittend op de ponton aan de oever van de Marne.

‘Je herinnert je mijn moeder nog... Het was geen makkelijke vrouw... Er bestonden financiële problemen tussen ons... Ze zou mijn toelage gestopt hebben als ik met Sylvia getrouwd was...’

‘Dat verbaast me enorm.’

‘Nou ja, zo is het...’

Het was of ik droomde. Waarom zou Sylvia me de waarheid niet verteld hebben? Ik herinnerde me zelfs dat ze een trouwring droeg.

‘Ze wilde de indruk wekken dat we getrouwd waren... Dat was voor haar een kwestie van eergevoel... En ik heb me als een lafaard gedragen... Ik had met haar moeten trouwen...’

Ik kon het niet langer ontkennen: deze man leek niet op degene van zeven jaar geleden. Hij vertoonde niet meer dat zelfvertrouwen en die onbehouwenheid waardoor ik een hekel aan hem had gekregen. Zelfs zijn handen waren veranderd. Hij droeg geen schakelarmband meer.

‘Als ik met haar getrouwd was, zou alles anders geweest zijn...’

‘Denk je?’

Hij had het vast en zeker over iemand anders dan over Sylvia, en de dingen hadden, nu we er van een afstand op terugkeken, voor hem een andere betekenis dan voor mij.

‘Ze heeft me die lafheid niet vergeven... Ze hield van me... Ik was de enige van wie ze hield...’

Zijn droevige glimlach was even verrassend als de tas die hij over zijn schouder droeg. Nee, ik had met iemand anders te maken dan met de man die ik van de oevers van de Marne kende. Misschien had hij hele stukken van het verleden vergeten of zichzelf ervan overtuigd dat bepaalde gebeurtenissen die voor ons allemaal zulke ernstige gevolgen hadden gehad, nooit hadden plaatsgevonden. Ik kreeg een onbedwingbare neiging om hem door elkaar te schudden.

‘En dat plan voor een restaurant en een zwembad op dat eilandje in de buurt van Chennevières?’

Ik had luider gesproken en mijn gezicht dichter bij het zijne gebracht. Maar in plaats van door mijn vraag in verlegenheid te raken, bleef hij droevig glimlachen.

‘Ik begrijp niet wat je bedoelt... Ik hield me vooral met de paarden van mijn moeder bezig... Ze had twee dravers die meeliepen in de rennen van Vincennes...’

Hij maakte zo’n oprechte indruk dat ik hem niet wilde tegenspreken.

‘Heb je net die vent gezien die mijn leren jassen in het bestelbusje laadde? Nou, hij wedt op paarden... Volgens mij kunnen er tussen mensen en paarden alleen maar misverstanden bestaan...’

Nam hij een loopje met me? Nee. Hij had nooit enig gevoel voor humor gehad. En het neonlicht accentueerde zijn vermoeide, ernstige gelaatsuitdrukking.

‘Tussen paarden en mensen klikt het maar hoogst zelden... Ik kan wel tegen hem zeggen dat hij niet op paarden moet wedden, maar hij gaat ermee door en hij wint nooit... En jij? Nog steeds fotograaf?’

Hij had die laatste woorden met dat metalen stemgeluid uitgesproken dat hij zeven jaar geleden al had.

‘Ik heb indertijd jouw plan voor een fotoboek niet zo goed begrepen...’

‘Ik wilde foto’s maken op de rivierstranden in de omgeving van Parijs,’ zei ik.

‘De rivierstranden? En zat je dáárvoor in La Varenne?’

‘Ja.’

‘Dat is toch niet echt een rivierstrand?’

‘Vind je? Je hebt toch de Beach...’

‘En ik veronderstel dat je geen tijd hebt gehad om je foto’s te nemen?’

‘Jawel... Ik zou je er een paar kunnen laten zien, als je wilt...’

Ons gesprek werd zinledig. Het was vreemd om je zo, met een half woord of door middel van bedekte toespelingen uit te drukken.

‘Ik kan in ieder geval zeggen dat ik een paar allerfraaiste dingen te weten ben gekomen... En daar heb ik lering uit getrokken...’

Mijn opmerking liet hem koud. En toch had ik hem op een agressieve toon gemaakt. Ik drong verder aan: ‘Jij hebt ook slechte herinneringen aan al die dingen overgehouden, veronderstel ik.’

Maar ik had onmiddellijk spijt van mijn provocerende woorden. Ze waren langs hem heen gegleden en hij keek me met zijn droevige glimlach aan.

‘Ik herinner me niets meer,’ zei hij.

Hij wierp een blik op zijn polshorloge.

‘Iemand komt me zo ophalen... Het is jammer... Ik had nog langer met je willen praten... Maar ik hoop dat we elkaar weer zullen zien...’

‘Wil je me echt nog ’s zien?’

Ik voelde me onbehaaglijk. Ik zou mij in gezelschap van dezelfde persoon als zeven jaar geleden minder ontredderd gevoeld hebben.

‘Ja. Ik zou je graag nu en dan zien om samen met je over Sylvia te praten.’

‘Geloof je echt dat dat zin heeft?’

Hoe zou ik met hem over Sylvia kunnen praten? Je vroeg je bijna af of hij haar na zeven jaar niet met iemand anders verwarde. Hij herinnerde zich dat ik fotograaf was geweest, maar bij oude mensen die hun geheugen verloren hebben duiken nu en dan nog een paar flarden van het verleden op: een verjaardagspartijtje in hun kinderjaren, de woorden van een wiegeliedje dat er voor hen gezongen werd...

‘Wil je niet meer over Sylvia praten? Als je maar goed weet dat...’

Hij sloeg met zijn vuist op tafel en ik verwachtte weer die dreigementen en chantagepogingen van vroeger, afgezwakt door de tijd uiteraard, zoals het gepraat van die kindse oorlogsmisdadigers die veertig jaar na hun wandaden voor een gerecht worden gesleept.

‘Als je maar goed weet dat er niets gebeurd zou zijn, als ik met haar getrouwd was... Niets... Ze hield van me... Het enige dat ze had gewild was dat ik haar ook een blijk van liefde zou geven... En ik ben niet in staat geweest dat te doen...’

Toen ik hem zo tegenover me zag zitten en naar die woorden van een berouwvolle zondaar luisterde, vroeg ik me af of ik niet onrechtvaardig tegenover hem was. Hij raaskalde, maar hij had zich in de loop der tijd aardig gebeterd. Vroeger zou hij nooit zo geredeneerd hebben.

‘Ik geloof dat je je vergist,’ zei ik tegen hem. ‘Maar dat doet er niet toe. De bedoeling is in ieder geval goed.’

‘Ik vergis me helemaal niet.’

En hij sloeg weer als een dronkenlap met zijn vuist op het tafeltje. Ik was bang dat zijn grofheid en zijn slechte karakter weer naar boven zouden komen. Gelukkig kwam op dat moment de man van het bestelbusje het café binnen en legde een hand op zijn schouder. Hij draaide zich om en staarde hem aan alsof hij hem niet herkende.

‘Ja, direct... Ik kom er direct aan...’

We stonden op en ik liep met hen mee naar het bestelbusje dat voor de bioscoop Le Forum geparkeerd was. Hij schoof de zijdeur open, zodat er een rij aan knaapjes hangende leren jassen zichtbaar werd.

‘Zoek maar uit...’

Ik bleef roerloos staan. Vervolgens bekeek hij de jassen stuk voor stuk. Hij haakte de kleerhangers los en hing ze de een na de ander weer op.

‘Dit moet je maat zijn...’

Hij reikte me de leren jas aan met de kleerhanger erin.

‘Ik heb geen jas nodig,’ zei ik tegen hem.

‘Jawel... Jawel... Om me een plezier te doen...’

De ander zat op het spatbord van het bestelbusje te wachten.

‘Pas hem ’s.’

Ik pakte de jas en trok hem, met mijn gezicht naar hem toegewend, aan. Hij bekeek me met de scherpe blik van een kleermaker tijdens het passen.

‘Zit hij niet te krap in de schouders?’

‘Nee, maar ik zeg je dat ik geen jas nodig heb.’

‘Neem hem om me plezier te doen. Ik sta erop.’

Hij knoopte hem eigenhandig dicht. Ik stond er even stram bij als een houten etalagepop.

‘Hij staat je heel goed... En het voordeel met mij is dat ik veel grote maten heb...’

Ik liet hem zijn gang gaan om sneller van hem af te zijn. Ik wilde geen discussies beginnen. Ik wilde hem zo gauw mogelijk zien vertrekken.

‘Als er ook maar iets mee mis is, kom hem dan ruilen voor een andere... Ik sta morgenmiddag in mijn stand op de boulevard Gambetta... En ik geef je in ieder geval mijn adres...’

Hij zocht in de binnenzak van zijn jasje en overhandigde me een visitekaartje.

‘Hier... mijn adres en mijn telefoonnummer in Antibes... Ik reken op je...’

Hij deed het voorportier open, stapte in en nam plaats op de bank. De ander ging achter het stuur zitten. Hij draaide het raampje naar beneden en boog zich naar buiten.

‘Ik weet dat je geen sympathie voor me had,’ zei hij tegen me. ‘Maar ik ben volkomen bereid om vergiffenis te vragen... Ik ben veranderd... Ik heb begrepen wat ik verkeerd gedaan heb... Vooral tegenover Sylvia... Ik ben de enige van wie ze echt gehouden heeft... We praten samen nog over Sylvia, hè...?’

Hij nam me van hoofd tot voeten op.

‘Die jas staat je schitterend...’

Hij draaide het raampje omhoog zonder me uit het oog te verliezen. Maar toen het busje optrok, verstarde zijn gezicht plotseling in een verbijsterde uitdrukking: ik had niet kunnen nalaten om – iets onbegrijpelijks voor een gereserveerd mens als ik – een obsceen gebaar naar hem te maken.

Er liepen een paar mensen Le Forum binnen voor de avondvoorstelling van negen uur. Ik kreeg ook zin om in die oude bioscoopzaal met zijn rode fluweel te gaan zitten. Maar ik wilde eerst van die leren jas zien af te komen die om mijn schouders knelde en waardoor ik geen adem kon krijgen. In mijn haast rukte ik er een knoop af. Ik vouwde de jas op, legde hem op een bank op de Promenade en liep weg met het gevoel iets compromitterends achter te laten.

Kwam het door de vervallen gevel van bioscoop Le Forum? Of door het opduiken van Villecourt? Maar ik moest aan de vertrouwelijke mededelingen denken die zijn moeder me gedaan had over de geheimzinnige moord op de acteur Aimos, op een barricade in de buurt rond het gare du Nord, tijdens de bevrijding van Parijs. Aimos wist te veel, hij had te veel gesprekken gehoord en was in de hotels van Chennevières, Champigny en La Varenne in contact gekomen met te veel mensen met een twijfelachtige reputatie. En de namen van al die mensen, die mevrouw Villecourt me genoemd had, riepen het slijkerige water van de Marne in mijn herinnering op.

Ik bekeek zijn visitekaartje: Frédéric Villecourt, commissionair.

Vroeger zouden de letters van zijn naam zwart en gegraveerd zijn geweest. Maar nu waren ze oranje, als in een simpele prospectus en dat uiterst bescheiden woord ‘commissionair’ wees erop, als je je de Frédéric Villecourt van de oevers van de Marne herinnerde, dat er dikwijls maar een paar jaar voor nodig zijn om heel wat pretenties de grond in te boren. Hij had er zelf in blauwe inkt zijn adres bijgeschreven: avenue Bosquet 5, Antibes. Telefoon: 50.22.83.

Ik wandelde over de avenue Victor Hugo, want ik had besloten om naar huis te lopen. Nee, ik had nooit een gesprek met hem moeten beginnen.

De eerste keer dat ik hem op de Promenade des Anglais met die zware pas en dat belachelijke schoudertasje voorbij had zien lopen, had ik absoluut geen zin om met hem te praten. Er scheen die zondag een milde herfstzon en ik zat op het terras van de Queenie. En daar had hij halt gehouden en een sigaret opgestoken. Daarna bleef hij nog even roerloos achter de stroom auto’s staan. Hij stond op het punt over te steken wanneer het rood werd om vervolgens vlak bij me op het trottoir uit te komen. En dan zou hij me in de gaten kunnen krijgen. Of hij zou geen vin meer verroeren, de avond zou vallen en zijn gestalte zou zich voor eeuwig als een pop in een schimmenspel tegen de zee voor me aftekenen.

Hij liep verder in de richting van het Ruhl-casino en de Jardin Albert i, met die leren tas over zijn schouder. Om mij heen zaten mannen en vrouwen, stram en stijf als mummies, zwijgend thee te drinken, met hun blik strak op de Promenade des Anglais gericht. Ook zij speurden misschien in die lange stoet voorbijgangers naar gedaanten uit hun verleden.

##

Ik loop altijd naar mijn kamer via wat eens de eetzaal was van het vroegere hotel Majestic, precies in de bocht van boulevard de Cimiez. Het is nu alleen nog maar een hal die als vergader- of tentoonstellingsruimte fungeert. Helemaal achterin, in het halfduister, zong een koor gezangen in het Engels. Op het bord beneden bij de trap stond: ‘Today: The Holy Nest.’Hun schelle stemmen drongen op de tweede etage, toen ik de deur van mijn kamer dichtdeed, nog tot me door. Het leken wel kerstliedjes. De kerstdagen naderden trouwens. Het was koud in deze gemeubileerde kamer, een vroegere hotelkamer met badgelegenheid, waarvan het nummer nog steeds op een koperen plaatje aan de binnenkant van de kast te lezen was: 252.

Ik stak het elektrische radiatortje aan, maar de warmte die het verspreidde was zo gering dat ik ten slotte de stekker uit het stopcontact trok. Ik ging op het bed liggen zonder mijn schoenen uit te trekken.

Er zitten in dat Majestic-gebouw drie- en vierkamerflats, de vroegere hotelsuites, en eenvoudige kamers die tijdens de verbouwing met elkaar verbonden zijn. Ik geef er de voorkeur aan in één vertrek te wonen. Dat is minder treurig. Je hebt nog de illusie dat je in een hotel logeert. Het bed is nog steeds dat van kamer 252. Het nachtkastje ook. En ik ben benieuwd of het donkere houten bureau, in narnaak-Louis-xvi-stijl, ook tot het meubilair van de Majestic behoorde. Het vaste tapijt, een grijs-beige tapijt met versleten plekken, was er nog niet in kamer 252. De badkuip en de wastafel zijn ook nieuw.

Ik had geen zin in avondeten. Ik deed de lamp uit. Ik sloot mijn ogen en liet mij wiegen op de verre stemmen van het Engelse koor. Ik lag nog in het donker op het bed toen de telefoon begon te rinkelen.

‘Hallo... Met Villecourt...’

Zijn stem klonk heel zacht, bijna fluisterend.

‘Stoor ik je? Ik heb je nummer in de gids gevonden...’

Ik bleef zwijgen.

‘Stoor ik je...?’ vroeg hij nog eens.

‘Helemaal niet.’

‘Ik wil alleen maar dat we weten wat we aan elkaar hebben. Toen we afscheid namen, kreeg ik de indruk dat je me iets kwalijk nam...’

‘Ik neem je niets kwalijk...’

‘En dat gebaar dan, dat je maakte...’

‘Dat was een grapje.’

‘Een grapje? Je hebt een nogal eigenaardig gevoel voor humor.’

‘Zo is dat,’ zei ik tegen hem. ‘De mensen moeten me nemen zoals ik ben.’

‘Ik vond dat gebaar zo vreselijk agressief... Heb je me iets te verwijten...?’

‘Nee.’

‘Ik heb nooit iets van je gevraagd... Jij bent me komen opzoeken, Henri. Jij stond voor mijn stand op de boulevard Gambetta.’

‘Ik heet geen Henri...’

‘Neem me niet kwalijk... Ik was in de war met iemand anders... Die jongen met dat donkere haar die altijd tips voor de paardenrennen gaf... Ik weet niet wat Sylvia toch in hem zag...’

‘Ik heb geen zin om met je over Sylvia te praten.’

Het kostte me grote moeite om ons telefoongesprek in het donker voort te zetten. De stemmen van het Engelse koor drongen nog steeds vanuit de hal tot in mijn kamer door en ze stelden me gerust: ik was die avond niet helemaal alleen.

‘Waarom wil je niet met me over Sylvia praten?’

‘Omdat we het niet over dezelfde persoon hebben.’

Ik hing op. Maar na een heel kort ogenblik ging de telefoon weer.

‘Dat is niet aardig om op te hangen... Maar ik laat je niet gaan...’

Hij wilde iets ironisch in zijn stem leggen.

‘Ik ben moe,’ zei ik tegen hem.

‘Ik ook. Maar dat is geen reden om niet meer met elkaar te praten. Wij zijn van nu af aan de enigen die bepaalde dingen weten...’

‘Ik dacht dat je alles vergeten was...’

Het was even stil.

‘Niet echt... Dat hindert je, hè?’

‘Nee.’

‘Laat het goed tot je doordringen dat ik Sylvia het beste kende... Ik was degene van wie ze het meeste hield... Je ziet dat ik me niet aan mijn verantwoordelijkheden onttrek.’

Ik hing weer op. Er verstreken een paar minuten voordat de telefoon weer begon te rinkelen.

‘Er bestonden hele sterke banden tussen Sylvia en mij... De rest deed er voor haar niet toe...’

Hij praatte alsof hij het heel gewoon vond dat ik voor de tweede keer had opgehangen.

‘Ik zou me graag over al die dingen met je onderhouden, of je wilt of niet... Ik blijf je net zo lang bellen tot je het goed vindt...’

‘Dan trek ik het snoer eruit.’

‘In dat geval wacht ik je voor je huis op. Zo makkelijk kom je niet van me af... Tenslotte ben jij me komen opzoeken...’

Ik hing nogmaals op. Weer het gerinkel van de telefoon.

‘Ik ben bepaalde dingen niet vergeten... Ik kan je nog een hoop moeilijkheden bezorgen... Ik wil een ernstig gesprek over Sylvia met je voeren...’

‘Je vergeet dat ik jou ook een hoop moeilijkheden kan bezorgen,’ zei ik.

Dit keer draaide ik, na neergelegd te hebben, mijn eigen telefoonnummer en begroef de hoorn onder mijn kussen om de in-gesprektoon niet te horen.

Ik stond op zonder de lamp aan te doen en leunde op de vensterbank. De boulevard Cimiez, beneden, was verlaten. Nu en dan passeerde er een auto en telkens vroeg ik me af of hij zou stoppen. Een portier dat dichtsloeg. Hij zou uitstappen en omhoog kijken om na te gaan op welke etage er nog licht brandde. Hij zou de telefooncel aan het begin van de bocht van de boulevard betreden. Zou ik de hoorn van de haak laten? Of zou ik opnemen? Het beste zou zijn om op het gerinkel te wachten en zonder iets te zeggen de hoorn tegen mijn oor te houden. Hij zou steeds maar herhalen: ‘Hallo... Hoor je mij...? Hallo, hoor je mij...? Ik ben vlak bij je in de buurt... Geef antwoord... Geef antwoord...’ Ik zou met geen woord op die steeds ongeruster en klaaglijker stem reageren. Ja, ik zou dat gevoel van leegte dat ik zelf heb op hem over willen brengen.

Het koor laat zich al lang niet meer horen en ik blijf op mijn post bij het venster. Ik wacht tot zijn silhouet zich beneden in de witte verlichting van de boulevard aftekent, zoals het zich pas nog op zondag op de Promenade des Anglais aftekende.

Tegen het eind van de ochtend liep ik naar beneden naar de garage. Je kunt er vanaf de begane grond van het gebouw via een betonnen trap komen. Je hoeft maar een gang achter in de hal te volgen, een deur open te doen en de minuterie aan te steken.

Het is een heel grote ruimte onder de Majestic, die, toen het nog een hotel was, al als autostalling moet hebben gediend.

Niemand. De drie werknemers waren gaan lunchen. Eerlijk gezegd hadden ze steeds minder werk. Iemand toeterde in de buurt van de benzinepomp. Er stond een Mercedes te wachten en de chauffeur verzocht me de tank vol te gooien. Hij heeft me een forse fooi gegeven.

Vervolgens liep ik naar mijn kantoortje in de garage. Een vertrek met een tegelvloer, bleekgroene muren en glazen panelen. Iemand had een voor mij bestemde envelop op de blankhouten tafel gelegd. Ik maakte hem open en las:

‘Maak je niet ongerust. Je zult nooit meer iets van me horen. En ook niet van Sylvia.

Villecourt.’

Voor alle zekerheid haalde ik zijn visitekaartje uit mijn zak en draaide het telefoonnummer van zijn woning in Antibes: er werd niet opgenomen. Ik ruimde mijn bureau op, waar al maanden stapels mappen en rekeningen op lagen. Ik borg ze weg in de metalen kast. Binnenkort zou er van al die dingen niets meer over zijn: de beheerder van het pand, dank zij wie ik dit baantje als garagechef had gekregen, had me gewaarschuwd dat er gewoon een parkeergarage van gemaakt zou worden.

Ik keek door het glazen paneel: daar in een hoek stond een Amerikaanse wagen met geopende motorkap en een volkomen platte band om een van de achterwielen. Wanneer de anderen terugkwamen, zou ik ze moeten vragen of ze hem niet vergeten waren. Maar zouden ze wel terugkomen? Ook zij hadden te horen gekregen dat de garage binnenkort gesloten zou worden en ze hadden vast ergens anders een baantje gevonden. Ik was de enige die geen voorzorgsmaatregelen had getroffen.