Valse lente

In een vervallen huis betrok ik een kamer. Een juweeltje... Van boven en onder, rondom, drongen geluiden door van snurkende zwervers. Soms snerpte een gil omhoog die fraai in de compositie paste. ’s Nachts werd ik menigmaal getrakteerd op een machteloos aandoend gehobbel.

Maar hoe gehorig het huis ook was, het bleef draaglijk. Wel stonk het naar schimmels; een armoedegeur die ik zelfs niet met hard stoken kon verdrijven.

Ik schoffelde met een zakmesje platgelopen resten van zwammen – boleten – uit de houten vloernaden, toen er op de deur werd geklopt. ’t Was Frits de Ruiter, een zwerver van ouderwetse allure. Zo waardig als hij zijn versleten rokkostuum droeg... en de nonchalance waarmee hij uit zijn rossig baardje kruimels en ander ongerief klopte... Deze koning der dolenden vroeg aan mij of hij wat vloer-paddestoelen kon krijgen, voor een soepje.

Ik had ze net op het blik geveegd. ‘Frits, dat kan niet,’ zei ik. ‘Onhygiënisch. Ik wil je niet ziek maken.’

Hij barstte uit in geschaterlach en groette mij met zijn Joris Goedbloed-stokje. Ik begreep niet dat deze markante heer, die uit vuilnisbakken at, nooit ziek was geworden.

Tijdens de kerstdagen had ik hem willen verrassen met een groot blik zalm dat ik voor zijn deur had gezet. Maar zoals ik later hoorde had hij de kostelijke vis aan zijn poes Minetje gegeven en zichzelf tevreden gesteld met in melk geweekte kattenbrokken. Adel van het zwerversleven...

Uit het souterrain, waar zich een badkuip bevond, steeg Chinees gezang op. Dat was Li Chang die, vermoedelijk na een pijp opium te hebben geschoven, zijn welbehagen in een weemoedig lied omzette. De zweverige klankkleuren, vol korte schelle uithalen, voerden mij naar panorama’s van in mist gehulde pijnbomen, kronkelende rivieren langs kinderlijke, puntige bergjes; het geheimzinnige rijk zo eigen...

Met recht een rare Chinees, mijn onderbuurman Li Chang... Op een ochtend toen we nog de beschikking hadden over warm water, meende hij het bad met me te moeten delen. Geen bezwaar, maar hij kon het niet laten even in mijn ballen te knijpen. En maar glimlachen, zonder een spier op zijn perkamenten gezicht te vertrekken. Geilheid? Welnee, het was meer je reinste wijsneuzigheid dat hij m’n kruis zo kordaat toucheerde. De oosterse man wilde mij een of ander magisch lesje leren. Ik kon veel van hem hebben, want o wat zong-ie mooi, Li Chang... Buiten dwarrelden sneeuwvlokken. Kraanvogels vlogen over bevroren meren...

Ik draaide mijn salamanderkacheltje ’s wat hoger. De stem van de Chinees stierf weg. Pats, een sneeuwbal tegen het raam.

De petroleumwalm; geur van armoede bij uitstek... en een harig matje op de grond dat mij in het schemerlicht aan een berenjasje herinnerde. Had ik ooit zoiets gedragen als kleuter? Wee geworden keek ik naar sarcastische tronies die zichtbaar werden in de vochtplekken op het behang. Het was of een ander mij dwong mijn kop onder de koude kraan te steken. Daarna verdween het wurgende gevoel.

Monotoon beddengepiep achter de linkerwand. Een kreet noch een zucht te horen... Deze onderwereld kalmeerde me. Voor ik de kaarsen uitblies wierp ik een blik op een vergeelde reproductie van Johannes Vermeers befaamde ‘straatje’. Het tijdloze heldere licht...

Neuriënd kroop ik onder de wol.

De volgende dag reisde ik af naar Antwerpen. Een klusje opknappen. Wachten op een Congolese stoomboot, en tegen betaling een pakketje afhalen in het havencafé Loeloe. Dat verliep allemaal vlot.

Terug in Amsterdam vroor het dat ’t kraakte.

Ik had reeds half verwacht dat iemand zich toegang had verschaft tot mijn kamer. Niet voor de eerste keer merkte ik dat er een meisje in mijn bed lag. Ditmaal was ’t een broodmager geval van tegen de twee meter, dat om een beetje warmte smeekte.

Gevlucht uit een tehuis. Moest je mee uitkijken, je had zo de politie op je dak. Maar mijn hart was week – ik kon haar niet de vrieskou insturen. Uit het berghok haalde ik nog een extra kacheltje. Petroleum genoeg.

Ik bakte spiegeleieren voor haar. Maar ze moest wel uit bed komen opdat ik haar nader zou kunnen opnemen. Niet dat ik tot het soort van de slaven-inspecteurs hoorde, doch met zulke asfaltbloempjes wist je het nooit. Het brutale nest bleek zich in mijn pyjama te hebben gestoken. Ans heette ze. Ik vond dat ze een frisse indruk maakte. Mijn alras op temperatuur komende lichaam fungeerde een paar nachten als ’n kruik die, volgens haar zeggen, de kou uit haar botten dreef.

De laatste nacht griende ze urenlang. Die sadistische vader van haar... Haar overspelige moeder was nog veel erger. Wie kent de morbide verhalen niet van zo’n ‘unhappy childhood’? ‘Moet je over schrijven,’ zei ik. ‘Dan heb je er nog wat aan.’

Ze sliep eindelijk in... een rust die in korte tijd wreed werd verstoord door de binnenkomst van een ruige kerel: Klaas de Sloper.

Binnen een half uur moesten we onze biezen hebben gepakt, want dan ging metterdaad de beuk in het oude huis. We graaiden onze spullen bij elkaar. Zielig was de aanblik van mijn medebewoners die als musjes, bibberend op straat, afwachtten tot het huis onder het geweld van de sloopkogel in tweeën spleet. Jammerend stoven ze alle richtingen uit.

De buurt drong in triomf samen rond de puinhopen van wat in hun verbeelding Sodom en Gomorra was geweest. Onder de balken haalde een wijf een fotoalbum tevoorschijn dat ze hysterisch lachend in snippertjes scheurde.

Waar was mijn asfaltbloempje gebleven? Nergens te zien... Er hing een lynchstemming. Een sujet wees naar mij. Ik maakte dat ik wegkwam van dat middeleeuwse gajes. Gauw naar een warm koffiehuis. En dan zag ik wel weer verder wat de toekomst mij bood. ‘Dat wij niet mogen versagen,’ dacht ik, hallucinerend van de kou.

En ik hief mijn strijdkreet aan, gericht op een nieuwe dageraad: ‘Kukeleku!’

*

Ik meende dat ik de razende bende had afgeschud. ‘Kukelekuuu.’

In het koffiehuis bleef ik geduldig wachten op vrienden of kennissen, wie ik zou vragen of zij mij enige dagen in hun huis wilden opnemen. Gezien de barre omstandigheden wist ik dat het mij zou lukken.

Een verkleumde krachtpatser verwarmde zich aan de hitte van de kachel. Spoedig had hij de grootste moeite niet in janken uit te harsten door het gloeiend en jeukend tintelen van z’n handen, voeten, neus en oorlelletjes... Ik kon met hem meevoelen. Hij probeerde zich flink te houden. Au! daarop brandde hij zijn klauwen aan het porselein van zijn bakje koffie. Slurpend veegde hij alleen door mij waargenomen tranen uit z’n ogen. Dat toneelstukje was beëindigd. De tranen van een stoere jongen... Hij kreeg weer praatjes zat.

Ik werd ongeduldig. Waar bleven mijn kameraden? Zou ik ’s bellen?

De deur zwaaide open en in een wolk van parfum kwam een slanke vrouw naar mij toe. Carola. Ik kende haar van gezicht. Was ze niet de directrice van een bureau dat zaken deed met fotomodellen, mannequins en dressmen? Ja, ik had haar eenmaal ontmoet. Dat was op een modevernissage waar tot ieders lol speciaal de ontwikkeling van de bh in deze eeuw werd vertoond. Zij gaf met een aanwijsstok tekst en uitleg. Ik had Carola een compliment gemaakt over haar bondige explicatie, en dat scheen zij onthouden te hebben, anders begreep ik niet waarom de modevorstin zo happig aan mijn tafel schoof.

Eer ik een woord kon uitbrengen veegde ze met een tissue ’n tabakssliertje van m’n onderlip. Of dat niet vernederend genoeg was klopte ze driftig m’n winterjas af. Ze bleek nog erger dan m’n moeder tijdens m’n slordige puberjaren.

Na van de eerste verbazing te zijn bekomen reageerde ik ad rem met het krachtig wegblazen van een pluisje op haar hoofddeksel – een vliegenierspetje zoals Charles Lindbergh het droeg. ‘Laat dat,’ zei ze ontsteld.

De aan smetvrees lijdende dame wekte bepaalde driften bij mij op.

Ik vertelde haar hoe ik van het ene moment op het andere dakloos was geworden. Zij toonde zich begaan met mijn lot. Er klopte een warm hart onder haar tweed mantelpakje... Wat een verrassing toen ze me gastvrij aanbood een wijle op adem te komen in haar flat. Eerlijk, dit had ik niet durven hopen.

Met haar sportwagen reden we door glinsterende buitenwijken, beschenen door een lage zon. Ik kraste de ijsbloemen van het zijraampje... het cleane leven trok mij aan. Of ik in een tijdmachine zat. Uit de ruïnes van mijn krotwoning flitste ik naar een ruime flat met centrale verwarming, een badkamer, een Bruynzeel-keuken. Het was eigenlijk te veel op één dag.

Haar opwindende juffrouwengedaante, zwaar opgetut met lipstick en mascara, draaide rond op het parket als een schoonrijdster... Ze raadde me aan een bad te nemen. ‘Kan nooit kwaad.’

Carola verontschuldigde zich dat ze aan het werk moest. Een belangrijke modeshow voorbereiden... Voor een hapje eten verwees ze me naar de frigidaire. ‘Als je maar af en toe stofzuigt, John, en de badkuip schoonmaakt, en ik wil beslist geen troep in de keuken.’

Er kwamen nog meer instructies. ‘Denk eraan, de broodrooster niet hoger dan stand drie, anders ontploft-ie.’

Ik dacht dat ik van haar af was, maar in de hal hoorde ik haar nog roepen: ‘Vergeet niet de vuilniszakken buiten te zetten, we hebben hier geen stortkoker. Daag!’

‘Laat maar kletsen,’ dacht ik. ‘Ik ga ’s met een gin-tonic het bad opzoeken. Heerlijk weken in het schuim...’ Het moderne leven bracht me in verrukking.

Maigretjes lezen op de lederen bank... een stereoplaatje draaien... cocktailtjes mixen. Het aangename van het anonieme.

’s Avonds maakte ik, met haar ijsmuts op, een wandeling door de vreemde buitenwijk. Of ik dat al jaren zo deed. Een heer, aan wie alleen het gezelschap van een kefferig poedeltje ontbrak. Wie weet kwam dat nog.

Ik wriemelde, door de kou teruggedreven, onhandig met de sleutel in het slot toen er iemand op me afschoot. Een etage-bewoonster die kwekte: ‘Bent u de nieuwste vriend van Carola? Wéét waar u aan begint, jongeheer. Ik waarschuw je. Die griet heeft de mannen bij bosjes stapelkrankjorum gemaakt!’

‘Wat gaat u dat aan,’ beet ik haar toe. Verstoord stapte ik naar binnen.

Ik verachtte zulke kletstantes. Toch voelde ik me niet op m’n gemak als ik aan die tic van Carola dacht.

Toevallig zat ik braaf te kijken naar de weerman van het nts-journaal, toen ze thuiskwam. ‘Amuseer je je voor dat buisje?’ vroeg ze bits. Met een plumeau sloeg ze naar denkbeeldige stofnesten. Zonder me nog een blik waardig te keuren zette ze de Maigretjes die over het parket verspreid lagen terug op de plank; in alfabetische volgorde.

‘Ik zie moddersporen in de keuken. Je hebt je voeten niet geveegd. Doe je schoenen uit!’

‘Carola, waarom opeens zo onaardig?’

‘Kijk dan toch! Die vette kringen op het tafeltje!’ Wat een gruwel. Dit had ik niet verdiend. Ik zei haar dat ook. ‘Nu moet je ophouden. Verdomme, ik ben niet met mijn moeder getrouwd! Drink eens wat zeg. En geen protest!’

‘Ja maar...’

‘Niks ja maar.’

Ze zag dat ik kwaad was. Een merkwaardige verandering vond plaats. Als een marketentster zette ze het op een zuipen. Glazen vol wodka. In een tempo waar kozakken u tegen zeggen. Na de wodka ook nog allerlei moordende damesdranken als bessenjenever en Tia Maria.

Het was zo laat: ze duwde me op de bank achterover en begon aan me te snuffelen. ‘Haha,’ lalde ze. ‘Stiekemerd... jij hebt aan mijn body-spray gezeten. Mmm.’ Ik slaagde er niet in me uit haar omhelzing los te maken, tot een glas uit haar hand op het parket stuk kletterde. Door het dolle heen schreeuwde ze: ‘Wat kan het mij ook schelen! Besef je wel, amice, dat ik uit een vunzige achterbuurt kom. Vlooien, ratten, gore lappenjurken... Helemaal alleen heb ik mij uit die troep opgewerkt. En ik ben een dame geworden!’

In een enkele ruk scheurde ze haar bloesje open.

‘Pák deze dame dan,’ kreunde ze. Toen zakte ze in de nevelen weg.

Onder andere omstandigheden zou ik me dat geen tweemaal hebben laten zeggen, maar dit was eerder iets voor het dolhuis.

Wat had ik hier nog te zoeken? Ik stopte Carola onder een Duitse deken... Een opkomend medelijden verdrong ik. Even snel als ik in haar rampzalige leven was binnengekomen, verdween ik eruit.

Ik vond een bus die naar de stad reed. Weemoedig dacht ik aan het bad en de centrale verwarming. Maar met die Carola viel niet te leven...

In het koffiehuis trof ik mijn vriend Jasper die mijn relaas aanhoorde. Hij zei dat ik in zijn hok altijd welkom was... en hij had net een nieuw kolenhaardje aangeschaft. Ik moest iets wegslikken. Vooruit dan maar weer.

*

Met een paar taaie makkers trok ik de rest van die winter van huis naar huis.... We zwierven naar alle windrichtingen. Uit het centrum naar oost, of nieuw-west, dat bloksgewijs rond de Sloterplas groeide. We gingen over tot tegendraadse bewegingen, in een patroon van hoeken, cirkels, lussen.... Op geheimzinnige knooppunten in de stad kwamen we elkaar weer tegen; met een glimlach op de gezichten waaruit sprak dat ieder zijn eigen weg had gevonden.

Ik beschikte over een uitgebreide lijst adressen.

Eenzaam doodvriezen onder een brug lag nog niet in het verschiet. Altijd viel er wel een centje te bietsen, al was het maar voor een sneldouche in het badhuis... Ook bracht ik regelmatig mijn Piet van de Brul-pakken naar de stomerij.

Voor mij was belangrijk dat de eerste indruk die ik op mensen maakte, er één was van een gesoigneerd heer. Geen zweetlucht maar een aangename aftershave-geur. Balenciaga for Men. Die klasse.

Een beeldhouweresje dat ik bezocht op haar zolderatelier toonde zich verguld over mijn onweerstaanbare walm. Een frisse vent vond ze me. Ik hoefde maar even te roepen dat ik best trek had in een snackje of er stond al een dampend bord zuurkool met rookworst en casseler rib voor mijn neus.

Die winterkost verorberde ik een verdieping lager, in een poppige kamer. Sinds ik berooid door het leven stapte, werd ik steeds frequenter door zorgzame moedertjes verwend. In die zin waren het gouden tijden. Anderzijds was het een plaag. Die ‘mutterchen’ wilden je telkens knuffelen. En dat liefst onder snerpend gegiechel.

Mijn gastvrouw roemde mijn perzikwangen. Volgens mij zag ze me in het beste geval als een cherubijntje. Met ijzeren wilskracht hield ik me in. Aan haar spelletje om mij een reactie te ontlokken (te laten happen) deed ik niet mee. Ik keek wel uit. Toen ze begon over mijn schattige krullen gaf ik haar een zoen en zei: ‘Mies, kindje, je weet niet hoe heerlijk ’t is zoiets te horen.’ Een meegaande houding, waardoor ik respect afdwong... Er stond me heel duidelijk een doel voor ogen. Vol overgave prees ik haar sculpturen; ronduit misbaksels van klei zonder enige spanning... Niettemin gaf ik een lofzang in de dikste sjablonen. ‘Oertijden,’ bralde ik. ‘Plastische verbeeldingen van de Val uit het Paradijs, en de hevige roerselen daarna. Zie hoe het Menselijk Tekort zich expressioneert!’

Mies gierde van de pret. Ik dacht dat ze erin bleef. Een aardige vrouw toch.

‘Schei uit,’ zei ze. ‘Je weet verduiveld goed dat ik niet meer dan een amateurtje ben. Maar ik hou zo van dat kneden en boetseren. Het is mijn hobby, snap je.’

‘En geef toe, Sjonnieboy,’ vervolgde ze, ‘dat je hier alleen zit omdat je weet dat ik van plan ben om in het buitenland te gaan wonen. Voor jou zijn er al tien mensen langs geweest die op dit ateliertje azen.’

Ik legde m’n hand op haar knie. ‘Maak ik een kans?’ vroeg ik. Haar antwoord was verrassend.

‘Nee, zo’n prachtige huichelaar als jij kan ik niets weigeren. Over drie dagen vertrek ik naar Kreta, met m’n vriend. Als je maar weet dat je officieel een logé bent die tijdelijk op m’n huisje past. En niet mijn kleiwerkjes mollen, denk je eraan?’

Zo bemachtigde ik, na voor het vreemdste examen in mijn leven te zijn geslaagd, haar zolder- en poppenkamer, compleet met potkachel, elektra en butagasstel alsmede een bejaarde tv van het merk Grundig.

Voor mijn doen werden het rustige dagen.

Als een poes spinde ik voor de kachel die brandde als een lier. Op een beeldig dressoirtje stond de Grundig. Misselijke Bonanza’s en Willem O’Duyzen trokken op het scherm in sneeuwstormen voorbij. Kippig geworden tuurde ik liever naar de vlammen achter het mica-venstertje. ’s Werelds Kolenvuur werd in mijn fantasieën aangeblazen...

Hoe lang woonde ik al op die zolder? Nooit iets van een huisbaas gemerkt...

De apathie sloeg toe. Ik kwam niet meer van de kachel vandaan. Weer moest ik mij tot daden dwingen. ‘Een vriendinnetje,’ dacht ik koortsachtig. ‘Meisje, een vrouwtje, vriendinnetje.’

Ik liftte stad en land af. Charmeerde erop los, en betrekkelijk snel, maar eigenlijk toch na veel gerommel, won ik het hart van een ranke brunette.

Ik was de koning te rijk. Weken van erotiek en slablaadjes eten; tevens voor mij hamburgers om mijn lichte embonpoint waar ze op viel, in stand te houden.

We raakten zoals dat met verliefden gaat, niet op elkaar uitgekeken.

Onderwijl kregen mijn zwerversvrienden lucht van ons verblijf op het zolderappartement. Het gerucht had zich verspreid dat Fons (zo heette m’n vriendin) over ruime geldmiddelen beschikte. Ja, het klopte dat een suikertante haar maandelijks een luttel bedrag overmaakte. Daarvoor konden we een exclusieve pot appelstroop kopen. En inderdaad, de zwervers kwamen er als vliegen op af.

Een invasie die ingeleid werd door het herhaald bezoek van een dwerg. Het mannetje Minuscuul, noemde mijn geliefde hem. Lengte één meter twintig. Erg aardig vonden we hem niet. Wat een serpent... We gedoogden hem omdat je een albinodwerg niet wil discrimineren. Maar het mannetje kon zo vals roddelen dat je er beroerd van werd.

Hij dééd ook alles in het kleine. Zichzelf inspuiten met een belachelijk kleine injectienaald. Een gruizeltje speed, amfetamine, dat hij vooraf liet borrelen op een theelepeltje. Dan treiterig een kleuterkam door zijn haar halen, en bijzonder kleuterachtig de tv afzetten, als het meneer niet beviel. Voorts zat hij nog op de moppentoer van Sam en Moos, of Pudding en Gisteren. Het lulligste vond ik dat ik hem in de keuken betrapte op het stelen van ongeveer acht suikerklontjes waarmee hij een leeg shagpakje vulde.

‘Er zijn grenzen,’ dacht ik. Kruimeldiefstal op dit niveau was me te min. Ik stopte het mannetje een pot appelstroop in de hand en vroeg hem beleefd of-ie wilde opdonderen. Hoe gaarne voldeed hij aan mijn verzoek, met zo’n reuzenbuit.

Weken later keerde hij terug, vergezeld door een horde zwervers die zich in slaapzakken op de zolder nestelde. Geen paniek bij mij. Een prettig vooruitzicht was dat ik binnenkort met mijn geliefde een tuinhuisje zou betrekken, achter een grachtenpand. Van mij mochten ze het hok van Mies met de grond gelijk maken.

Behalve het mannetje Minuscuul gedroegen de zwervers zich rustig en nederig. Het massaal gesnurk boven ons hoofd kon je met enige goede wil beluisteren als het gebrom van Tibetaanse monniken, in het diepst van hun meditatie. Erg grappig was dat er één als bergbeklimmer langs de regenpijp, via het zolderraam, was binnengekomen.

Fons werd op de duur toch niet goed van het geronk. Loeihard zette ze op een avond de tv aan... We vielen in een programma over Hitlers Derde Rijk... ‘Ausrotten!’ schreeuwde een nazi-bons. Te midden van dat gekrijs (‘Ein Volk! Ein Führer!’) stond opeens het mannetje Minuscuul in de kamer. ‘Kijk uit, een muis!’ riep hij.

Dat had hij goed gezien. Een muis rende over de vloer. De nare dwerg joeg het beestje op. Het sprong tussen de lampen, achter in de open tv-kast... Knetterend verdween Goebbels van het scherm, tot zwijgen gebracht. Mijn vriendin gilde. Verlamd door de elektrische schok kroop de muis hinkend uit het toestel. Mannetje Minuscuul veegde de muis op een blik en wierp hem uit het raam.

Daarop duwde ik het mannetje hardhandig de deur uit. ‘Ga iemand anders vervelen.’ Walgend van die scène probeerden Fons en ik de slaap te vatten. ‘Tuinhuis, tuinhuis,’ fluisterde ik. ‘We gaan in een tuinhuis wonen, tussen de appelbomen...’

*

Diepe teleurstelling. Het dichterlijk onderkomen, waar we een nieuw leven zouden beginnen, bleek een niet te herstellen tochtig hutje. De maartse buien joegen er dwars doorheen en het dak lekte als een vergiet... En het ergste was dat Fons door het kille vocht ziek was geworden. Akelig hoestte ze. De schikgodinnen moesten wel de pest aan mij hebben.

Ik kon haar geen longontsteking aandoen. Om te herstellen vertrok ze naar Epe, waar haar oude schoolvriendin woonde. Ik had Fons op het hart gedrukt minstens een maand weg te blijven. In de tussentijd hoopte ik onderdak voor ons te vinden. Daarom leek het mij beter dat zij haar brieven aan mij naar ons stamcafé stuurde.

Gelukkig berichtte ze al snel dat het goed met haar ging. Met de dag voelde ze zich gezonder worden. In het gepassioneerde proza van een verliefde antwoordde ik haar. Ommegaand ontving ik een ansichtkaart. Uiterst prettige klanken over haar welzijn.

Daarna vernam ik niets meer. De dagen verstreken. Ik werd afschuwelijk neerslachtig. Een verkeerd adres was uitgesloten. En het ging er bij mij niet in dat de obers van café Winters de post achterhielden.

Hoe ik ook smekend schreef: ‘Als je op me bent afgeknapt, laat het dan weten’ – het hielp geen zier. En in het huis waar ze zat was geen telefoon... Als ik zelf ’s naar Epe zou gaan? O nee, daar voelde ik mij te trots voor. Ik ging smerige amfetamine-poedertjes slikken. Doch mijn lieve mooie brunette kon ik maar niet vergeten... Mijn frustratie ontlaadde zich in een universele woede. Ik trapte furieus het tuinhuisje in mekaar. Korte metten met het onding! Zou ze er met een ander vandoor zijn? Pats. Krak... de spaanders vlogen om m’n oren.

Ik besloot haar radicaal uit m’n gedachten te zetten. Ze kon me de pot op.

In café Winters schrok men van mijn haveloze verschijning.

Aan de leestafel werd ik aangesproken door de regelmatig in Duitsland opererende variétéschurk Otto B. Ik had hem ooit mijn plannen ontvouwd voor een rondreizend Totaal Theater. Voor die tijd (het prille begin van de Popart) was dat zeker modern.

‘Hoe zat dat nou weer met dat theater van je?’ vroeg Otto. Ik was dolblij dat hij me afleidde...

Verwarmd door een cognac legde ik de manager in een tomeloze woordenstroom uit dat het mij ging om combinaties van dichters, opera-diva’s, gewichtheffers, vette toneelbrallers, serieuze kamermuzikanten, enzovoort. ‘Heb je nog andere combinaties in je hoofd?’ informeerde de uitgekookte manager.

‘Alles is mogelijk,’ zei ik, ‘mits je op de timing blijft letten. Catch-as-catch-can of pseudo-gevechten tussen vetkuiven en jazzidolaten... Dat moet dan bijvoorbeeld worden onderbroken door zeer melige conferenciers en Afrikaanse dansers. Maar zonder gevoel slaagt zo’n circus nooit. Daar heb jij mij voor nodig.’

Otto straalde van geestdrift. ‘En de uitsmijter?’

‘Mag ik even nadenken... Ik heb het, Otto. De finale zie ik voor me als een pompeus, oorverdovend, gekmakend alle menschen werden brüder.’

‘Formidabel! Geniaal!’ riep hij. ‘Geen toeval dat ik je hier tegenkwam. Het kan niet mooier. Ik stond juist op het punt naar München te rijden. En jij gaat met mij mee. Harde marken wachten ons.’

Het werden enerverende dagen met de royale man in de Beierse hoofdstad. Aanvankelijk scheen de roes van eten, bier, en niet al te ‘lustige Mädel’ mijn liefdesverdriet naar de achtergrond te dringen. Maar dan zag ik plots iemand die in de verte iets van haar weg had, en het jeukte weer aan mijn hart. Fons, waarom heb je me niet teruggeschreven?

Weinig opbeurend was ook dat van de besprekingen die Otto voerde over mijn Totaal Theater alias Gesammtkunstwerk geen klap terechtkwam. De avant-garde daar liep een halve eeuw achter. Overal nog die neus en oren uitkomende Dreigroschenoper... en als je naar een progressief theater werd verwezen, bleek het een travestieshow te zijn met andermaal een Dietrich-imitatie.

Vooral de zogenaamde moderne dichters en schilders die ik in de kunstenaarswijk Schwabingen ontmoette zwolgen stuk voor stuk in loodzware ideeën. Drassig en bovenal humorloos.

Ten einde raad trad ik in contact met een vrijgevochten ploegje toneelgasten. Ach en wee, sm in spe... die schuldbewusten wilden elkaar alleen maar met kettingen aftuigen om dan kreunend te roepen: ‘Dachau, Bergen-Belsen, Auschwitz...’ Te onsmakelijk achtte ik het voor mijn eigen show, welke brille moest hebben, knetteren en vonken!

‘Ik blijf achter je staan,’ zei Otto welgemutst. ‘Jouw tijd komt nog wel.’

Voor we naar ons landje terugreden doken we, even buiten München, in een uniek verwarmd openluchtzwembad. Sneeuw op de gazons eromheen. De gêne over m’n buikje vervaagde tussen de Beierse vetkwabben die in het dampende bassin lagen te weken, schrijnend toonbeeld van het Wirtschaftswunder.

Nu pas vertelde ik Otto over mijn liefdes- en huisvestingsproblemen.

‘Jongen, had dat eerder gezegd. Geen enkel punt. Wacht maar af.’

Mijn beschermheer hield woord. In Amsterdam bracht hij mij regelrecht naar zo’n koekhuispandje waarvan hij de eigenaar was. Er was zojuist een etage vrijgekomen. Een tamelijk petieterige ruimte, hoewel ik ’t natuurlijk beter vond dan het krot in de tuin.

Kort daarna belde ik hem op. Ik kreeg een snikkende vrouwenstem aan de lijn. ‘Hij is gisteren overleden,’ hoorde ik tot mijn verbijstering. Tuut tuut... De verbinding was verbroken.

Ik liep verdoofd de straat op.

Wederom hadden ze toegeslagen, de schikgodinnen. En over enkele minuten zouden ze dat nogmaals doen: in café Winters moest ik een nieuwe schok verwerken.

Wie zat daar aan de ronde tafel? Ik kon het niet vatten... Was dat niet mijn Fons? Ze was het! Een juichkreet bleef in mijn keel steken.

‘Maar waarom heb je me niet...?’

Ze kneep in mijn hand en struikelend over haar woorden legde ze uit dat ze er bij toeval achter was gekomen dat haar vriendin mijn pennenvruchten had onderschept, het loeder.

‘Vandaar,’ zei ik.

‘Laten we eerst ergens gaan eten,’ stelde ze voor.

‘Schat, ik heb een kleinigheid van m’n suikertante geërfd.’

Ze stotterde van de emotie. ‘Mijn vriendin dacht echt dat jij mij op het slechte pad zou brengen. Ze stookte me op!’

Zo, dacht ik. Wat een grillen, dat lot. Maar het is voorbij, voorbij...

‘We hebben nou alle tijd,’ fluisterde ze, en verliefd liepen we café Winters uit.

Auteur

Johnny van Doorn (1944-1991) alias Johnny the Selfkicker, was een waar literair fenomeen en publiceerde naast zijn poëzie ook proza, dat veel kalmer van toon was en vanwege de aandacht voor het alledaagse, vaak vergeleken is met het werk van Nescio, Willem Elsschot en Simon Carmiggelt.

‘Valse lente’ is afkomstig uit Hou contact, Alle verhalen.

Voor meer informatie over de auteur en zijn overige werken kunt u terecht op de auteurswebsite.

Verantwoording

Johnny van Doorn

Valse lente

Copyright © 2014 Yvonne van Doorn-Mousset

All rights reserved

Omslagontwerp Brigitte Slangen

Verzorging e-book Ferdinand Rusch

ISBN 9789023491989

NUR 301

2014

De Bezige Bij

Amsterdam

www.debezigebij.nl

Vleugels

De Vleugelreeks is een volledig digitale reeks korte verhalen. De selectie bevat zowel klassiekers uit het verleden als verhalen van getalenteerde jonge schrijvers.