www.uitgeverijboekencentrum.nl

Ontwerp omslag: Mirella Dijkerman, Den Haag

ISBN 978 90 239 0031 3

NUR 707

Tweede druk 2008

© 2006 Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Aan de lezer

Je hebt nu een bijbels dagboek in handen dat speciaal is geschreven voor lezers van zeg maar 25-35 jaar. Je bent nog bezig carrière te maken. Of je hebt de pech dat het juist helemaal niet wil lukken met een baan. Je bouwt aan relaties, je werkt misschien toe naar het stichten van een gezin. In jouw leven is nog veel in beweging en ook nog veel onzeker. Daar komt bij dat het in deze wereld nog niet zo eenvoudig is om je als christen staande te houden. Je moet het vaak stellen zonder de steun van medechristenen, eenvoudigweg doordat je weinig of geen mensen in je directe omgeving tegenkomt die ook christen zijn.

Dit bijbels dagboek is geschreven om je te bemoedigen en om je richting te wijzen. We hopen dat je tijdens het lezen vaak zult denken: dit gaat echt over mij, over mijn leefwereld; hier kan ik iets mee.

Hoe blijf ik als christen overeind in deze wereld?

Met dit algemene thema in het achterhoofd zijn zes auteurs aan de slag gegaan. Elke maand kreeg een kernwoord toegewezen, bijvoorbeeld relaties, geloofsgroei, carrière of gehoorzaamheid. Op basis daarvan werden evenveel stukjes geschreven als er dagen in een maand zijn. Er zijn een (gespreks)vraag en een gebedspunt aan toegevoegd, zodat je het dagboek ook samen met je partner of iemand anders kunt gebruiken, als je dat wilt.

Voor wie graag op niet vastliggende feestdagen als Hemelvaart, Pasen en Pinksteren toch een specifiek daarop gericht dagboekstukje leest, zijn achterin dit dagboek nog vijf aparte meditaties opgenomen.

Wij, auteurs en redacteur, bidden je toe dat dit bijbels dagboek jou zal helpen dichter bij God te leven.

Nieuwegein, juni 2006,

Rika Vliek

Inhoud

Januari

januari

1 januari

Leen mij je oor

Lezen: Jesaja 55:1-3

Een nieuw jaar is begonnen met nieuwe kansen en mogelijkheden. Heb je al plannen uitgestippeld voor dit jaar? Of staat je agenda al vol en is je actielijstje nog gevuld met dingen die afgelopen jaar zijn blijven staan? Op zo’n nieuwjaarsdag kom je er in elk geval gemakkelijker toe even uit de carrousel van alledag te stappen om je te bezinnen. Een mooi moment om te beginnen met een nieuw dagboek. Dat was een van je goede voornemens? Een goede keus. Elke dag een time-out, een kort moment van bezinning, inbouwen is heilzaam.

Waar moeten we beginnen dit nieuwe jaar? Jesaja geeft een goed advies: bij de levensbron. Daar wordt pas echt je dorst gelest en je honger gestild. Een mooi uitgangspunt is dat, of het leven ons dit jaar opnieuw toelacht of dat het juist angstaanjagend op ons af komt.

Luister aandachtig naar mij, is het woord dat de profeet doorgeeft in vers 2, dan zul je ruimschoots te eten hebben. Eerst luisteren dus, dan eten. En let ook eens op de prachtige uitdrukking in vers 3: Leen mij je oor en kom bij mij, luister, en je zult leven. Probeer het maar dit jaar: leen je oor aan de woorden van God. Ook al heb je weinig tijd, het zal de beste tijdsinvestering ooit blijken te zijn.

(Gespreks)vraag: Het is goed om dagelijks een vast moment te prikken om je oor te luisteren te leggen. Hoe ga je dit jaar je tijd met God invullen?

Gebedspunt: Heer, leer mij te vertrouwen op uw woorden en leer mij om werkelijk de tijd en de rust te nemen om te luisteren naar U.

2 januari

Ge-hoor-zaam

Lezen: Hebreeën 11:8

Gehoorzamen is niet zo’n populair woord in onze beleving. Daar kun je een gevoel bij krijgen in de trant van: ik bepaal het zelf wel, ik kan zelf het beste mijn leven overzien. Toch staan we deze maand stil bij het woord gehoorzaamheid. Dagelijks ons oor lenen aan de woorden van God vraagt van ons ook een vervolg, namelijk om te horen. Het woord ge-hoor-zaam-heid is daarvan afgeleid. Het is een houding die ons leven bepaalt. Gericht zijn op de woorden die God dagelijks tot ons spreekt; onze oren openhouden om zijn woorden te horen. En het vervolgens niet daarbij laten. Gehoorzaamheid betekent ook in actie komen, gebaseerd op die woorden die zijn gehoord.

Gehoorzaamheid is een woord met een bijzondere lading, in het Oude Testament, bij een profeet, bij Jezus en ook voor ons, toegepast in de dagelijkse praktijk. In geloof gehoorzaam op weg gaan, zonder te weten waar je uitkomt – durf je dat? We kunnen hierbij leren van de vader van alle gelovigen, Abraham. Ge-hoor-zaam zijn is een afhankelijk houding, is in geloof in actie komen, maar ook: van tevoren niet weten waar dat jou brengt. Dat lijkt een experiment dat volgens de normen van de wereld om ons heen niet verantwoord is. Toch daag ik je uit mee op weg te gaan dit jaar, met een houding van ge-hoor-zaam-heid.

(Gespreks)vraag: Welke associaties roept het woord gehoorzaamheid bij je op? Kun jij op weg gaan zonder te weten waar je uitkomt?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij vertrouwen en afhankelijkheid geven op mijn levensweg, om U werkelijk te kunnen gehoorzamen?

3 januari

Luisteren en met liefde antwoorden

Lezen: Deuteronomium 6:4-9

Dit bijbelgedeelte is de grondwet van het volk Israël. Hierin wordt duidelijk wat God van ons wil, namelijk dat we naar Hem luisteren. God spreekt als eerste en het is onze opdracht te luisteren naar wat Hij te zeggen heeft, niets anders. En wat Hij te zeggen heeft, is kort maar krachtig, zeer krachtig. De Heer, onze God, de Heer is de enige! Er is dus blijkbaar niemand naast deze God die de dienst uitmaakt. Echt niemand: geen andere goden, geen afgoden, geen andere mensen, niet ikzelf.

Laat deze woorden eens goed op je inwerken. Herhaal ze eens een paar keer hardop. En wees eens eerlijk: heb je ooit eerder de volledige strekking van deze woorden tot je laten doordringen? Dat gaat toch geheel tegen ons eigen denken en voelen in? Kunnen wij zomaar alles overlaten aan deze God die zich zo duidelijk manifesteert als de Enige? Hiermee is onze menselijke vrijheid toch in het geding? Hoe moeten we hier nu op antwoorden?

Weet je wat het bijzondere is in dit tekstgedeelte? De manier waarop we mogen antwoorden en waarop we gehoorzaam mogen zijn aan deze oproep van God wordt ons direct, in één adem, meegegeven. Gehoorzaam zijn aan deze God die zich zo manifesteert, kan maar op één manier, namelijk door Hem lief te hebben. Niet zomaar liefhebben, maar liefhebben met alle vezels van ons bestaan. Gehoorzamen is dus een daad van liefde!

(Gespreks)vraag: Ben je bereid deze gehoorzaamheid ook toe te passen in jouw leven?

Gebedspunt: Heer, ik word stil van uw grootheid en almacht. Ik wil niets liever dan U gehoorzamen, maar ik kan dat niet uit eigen kracht. Vervul mij met uw Geest.

4 januari

Zegen of vloek

Lezen: Deuteronomium 11:26-28

Als we het belang van het gehoorzaam zijn aan God in het Oude Testament goed tot ons laten doordringen, komen we erachter dat het erop of eronder is. Of, zoals onze tekst het zegt: het is zegen óf vloek. Er is blijkbaar geen tussenweg.

Even een stapje dichterbij, naar onszelf. Ervaren wij het eigenlijk nog zo, dat het niet zomaar om wat christelijke uitgangspunten gaat in ons leven, maar dat het er echt op aankomt? Bij veel christelijke organisaties en verenigingen is het tegenwoordig een belangrijk vraagstuk: wat houdt de christelijke identiteit precies in? Meestal wordt dan een aantal algemene normen en waarden genoemd als respect hebben voor elkaar, omzien naar de ander, oog hebben voor het zwakkere. Daar is niets mis mee, maar is dat nu hetgeen hier in dit bijbelgedeelte van ons wordt gevraagd?

Het gaat hier om het onvoorwaardelijk gehoorzamen aan God. God wijst ons een weg. In het Oude Testament wijst Hij de weg van zijn geboden en in het Nieuwe Testament wijst Hij de weg van Jezus Christus. En wij worden voor een keuze gesteld: ben je gehoorzaam en volg je deze weg, of niet? De consequentie is duidelijk: zegen of vloek. Dat is geen bangmakerij voor kleine kinderen om ze vooral geen stoute dingen te laten doen. Nee, dat is dé wezensvraag van ons bestaan.

(Gespreks)vraag: Wat was je eerste reactie op dit bijbelgedeelte? Hoe zou je de zegen die God belooft, concreet moeten zien?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij vergeven als ik soms te lichtzinnig omga met de aanwijzingen om U te dienen, die U geeft in uw Woord?

5 januari

Horen en zien

Lezen: Exodus 3:1-6

‘Eerst zien dan geloven.’ Wij zijn zo visueel ingesteld, dat wij pas iets kunnen aannemen als we het met eigen ogen hebben gezien. Daar zijn twee risico’s aan verbonden. In de eerste plaats kunnen we ons zien behoorlijk overschatten. We vertrouwen soms letterlijk blind op ons gezichtsvermogen. In de tweede plaats kunnen we onze andere zintuigen sterk onderschatten.

Hoe de bijbelse lijnen liggen, zien we in dit gedeelte. God komt heel dicht bij Mozes. Het opvallende is dat Hij zich in eerste instantie openbaart in het beeld van een brandende braamstruik, maar dat Hij zich werkelijk bekendmaakt door te spreken. En als God spreekt en Mozes zich realiseert wie tot hem spreekt, bedekt hij zijn gezicht. Wonderlijk is dat. Blijkbaar zijn onze oren wel in staat de openbaring van God te ervaren, maar onze ogen niet.

Mogen we dit nu zomaar toepassen op ons leven hier en nu? Ik denk dat dit zeker iets zegt over de manier waarop God zich nu nog steeds openbaart. Zijn woorden zijn nog steeds bijzonder. Door zijn woorden raakt God ons aan. Zoals Hij door zijn woorden de schepping tot leven heeft gebracht, kan Hij ons nog steeds tot leven brengen. En het mooie is, dat wij in staat zijn Hem te horen, en als reactie op zijn stem mogen antwoorden en gehoorzamen.

(Gespreks)vraag: Ben jij meer ingesteld op het zien of op het horen? Zijn er soms niet veel te veel zaken die je zicht belemmeren? Wat kun je daartegen doen?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij helpen mij volkomen te concentreren op uw woorden?

6 januari

Verlangen om te gehoorzamen

Lezen: Psalm 40:7-9

Als kind had ik snel last van verstopte oren. Hoe dat kwam, weet ik nu nog niet, maar ze moesten in elk geval vaak worden uitgespoten. En ik weet nog heel goed dat ik dan opeens weer alles kon horen. Wat was ik eerder doof geweest!

Die herinnering komt bij mij boven bij het doorlezen van dit gedeelte uit Psalm 40. Zelf zijn wij niet in staat onze doofheid op te heffen of onze oren te openen. Zelf zijn we niet eens in staat te constateren hoe doof we eigenlijk zijn. Als God tot ons spreekt, zorgt Hij zelf voor de omstandigheden dat wij kunnen horen en kunnen antwoorden. We lezen dat er als antwoord geen grote gebaren of indrukwekkende geschenken van ons worden verlangd. God vraagt gehoorzaamheid van ons door onszelf aan Hem te geven: hier ben ik… ik verlang ernaar uw wil te doen. Dat is nog eens toewijding en oprechte gehoorzaamheid. Diep in mij koester ik uw wet. Wie kan dat de psalmdichter nazingen?

Daar kunnen wij ons niet veel bij voorstellen waar het gaat om bijvoorbeeld de verkeerswet als we weer een bekeuring hebben gehad, of om de wet inkomstenbelasting als er weer een aanslag op de deurmat valt. Toch is dat het kenmerk van de gehoorzaamheid aan Gods wet: ik verlang ernaar die te doen, ik koester die wet.

(Gespreks)vraag: Weet je van jezelf hoe doof je bent? Probeer voorbeelden te bedenken dat je misschien vaag Gods woorden hebt gehoord, maar dat je hardhorend was en ze niet wilde horen.

Gebedspunt: Heer, open mijn oren en leg dat verlangen in mij om uw wil te doen.

7 januari

Gehoorzaam door de generaties heen

Lezen: Psalm 78:1-6

De overdracht van Gods woorden door de generaties heen is een belangrijk thema in het Oude Testament. Gehoorzaamheid aan die woorden is niet zomaar een techniekje dat aangeleerd kan worden. De wisselwerking tussen het ontdekken van Gods woorden en het openstaan voor de woorden en eraan gehoorzamen is een proces dat van kindsbeen af geleerd moet worden. Dit leren vindt dan plaats door het in de praktijk te beoefenen. Door van jongs af op gezette tijden als gezin te luisteren naar de woorden die God spreekt door de generaties heen.

Prachtig is dat om te zien in deze psalm. Wij weten het, want onze ouders hebben het ons verteld. De ouders worden dus ingeschakeld om Gods woorden door te geven. Dat geeft een behoorlijke verantwoordelijkheid aan ouders richting je kinderen. Het is maar de vraag of wij ons hier altijd zo bewust van zijn.

Je mag jezelf gelukkig prijzen als je een dergelijke gehoorzaamheid aan Gods woorden herkent in je ouders en grootouders. Maar als daar geen sprake van is of was, wees dan niet verbitterd. Leg dat neer bij God en probeer zelf wel die gehoorzaamheid voor te leven in de praktijk. Geleefde en beleefde gehoorzaamheid is van levensbelang voor de volgende generatie. Dat willen wij onze kinderen inderdaad niet onthouden, zoals vers 4 van deze psalm luidt.

(Gespreks)vraag: Denk eens terug aan die momenten waarop je werkelijke gehoorzaamheid hebt gezien bij je ouders of grootouders. Wat doet je dat?

Gebedspunt: Heer, dank U wel dat U al aan het werk was in mensen om mij heen, en dat U ook mij wilt gebruiken bij het doorgeven van uw woorden aan de volgende generatie.

8 januari

Gehoorzaamheid –

een proces van wikken en wegen?

Lezen: 1 Koningen 17:5a

Naar wie luisteren we? Welke meningen en opinies zijn gezaghebbend voor ons leven? Dat is niet eenduidig meer te zeggen. We hebben doorgaans een netwerk van familie, vrienden en relaties om ons heen die we kunnen raadplegen als we hulp of advies nog hebben. Als we dan een vraag of een opdracht krijgen om iets te doen, zoeken we zelf uit wie ons het beste kan adviseren. Het gehoorzamen aan een opdracht of misschien wel een roeping in ons leven is een proces geworden van wikken en wegen, van verstandige afwegingen maken, van hier en daar advies vragen en vervolgens zelf een beslissing nemen waarin onze belangen optimaal worden behartigd.

Herkenbaar? Of niet? Denk eens concreet aan een vraag die komt uit de gemeente: om commissielid te worden bij het evangelisatiewerk, of leidinggevende in het jeugdwerk, of misschien wel lid van de kerkenraad. Staat gehoorzaamheid in het licht van zo’n vraag bij ons ook gelijk aan een evenwichtige belangenafweging? Natuurlijk speelt God ook een rol in dit proces van evenwichtige belangenafweging. We bidden, we lezen uit de Bijbel en ook dat heeft een evenredige stem in het hele proces. Elia deed wat de Heer hem had gezegd, staat er in onze dagtekst. God spreekt en Elia handelt. We lezen niets over een proces van belangenafweging van Elia. In gehoorzaamheid handelt hij direct.

(Gespreks)vraag: Hoe verloopt bij jou het proces van evenwichtige belangenafweging?

Gebedspunt: Heer, leer mij de juiste afwegingen te maken bij vragen die op mijn weg komen. Leer mij te luisteren naar uw woorden.

9 januari

Blinde gehoorzaamheid?

Lezen: 1 Koningen 17:1-4

Gehoorzaam zijn is direct handelen op het spreken van God, lazen we gisteren. Het klinkt mooi en geestelijk. We kunnen daar soms ook zo naar verlangen: direct de woorden van God toepassen op concrete situaties in ons leven. Maar als we de verzen lezen die voorafgaan aan de daad van gehoorzaamheid van Elia in vers 5, ontstaan de vragen. Wat is de grens tussen geestelijke afhankelijkheid en blinde gehoorzaamheid? Dat begint al met de eerste actie van Elia: even naar het paleis van de koning gaan en vertellen dat zich binnenkort een humanitaire ramp zal gaan voltrekken. Geen regen meer, zelfs geen dauw meer. Dat betekent: watertekort, voedseltekort en dus dat kleine kinderen, oudere en zwakkere mensen zullen sterven. Is dat een vorm van ‘doen wat God gezegd heeft’?

Dat is nogal wat. Daar kunnen we nu toch niets meer mee. De mensen zien ons aankomen. Er zijn al vragen genoeg over de rol van God bij rampen. Als we dan ook nog in opdracht van God een ramp moeten aankondigen, komen we daar nu niet meer mee weg. Alles in ons als moderne weldenkende mensen verzet zich tegen zo’n opdracht. We begrijpen best dat gehoorzaamheid aan God meer is dan God één stem geven naast allerlei andere stemmen in een proces van belangenafweging. Maar het mag toch ook niet doorschieten in blinde gehoorzaamheid?

(Gespreks)vraag: Herken je in eigen leven de spanning die zo kan ontstaan? Hoe ga je daarmee om?

Gebedspunt: Heer, wilt U me helpen om kritisch naar mijn eigen afwegingen te blijven kijken en niet te snel iets weg te wuiven als blinde gehoorzaamheid?

10 januari

Gehoorzaamheid: mag het wat kosten?

Lezen: 1 Koningen 17:4

Gehoorzaamheid kan tegen ons gevoel en tegen onze vastgeroeste overtuigingen ingaan. Soms worden we geroepen om dingen te doen waar we helemaal geen gevoel bij hebben. Of waar we misschien wel gevoelens van afschuw bij hebben. Ook kunnen we geroepen worden iets te doen wat tegen onze zogenaamde principes ingaat. Wat dan? We kunnen toch niet zomaar ons gevoel of onze principes uitschakelen?

Elia lijkt het ideaalbeeld van gehoorzaamheid in dit bijbelgedeelte. God spreekt en Elia gehoorzaamt. Maar is dat wel zo vanzelfsprekend? Er staat niet expliciet iets in dit bijbelgedeelte over de gevoelens van Elia. Maar het staat er wel impliciet. God spreekt tot Elia: ‘Ik heb de raven opgedragen je daar van voedsel te voorzien.’ Dat klinkt prachtig, maar Elia móet dat anders gevoeld hebben. Raven waren onreine dieren. In Leviticus staat dat het volk Israël alle soorten raven als weerzinwekkend moet beschouwen. Onreine dieren: tegen je principes in. En in het boek Spreuken wordt over raven gesproken die ogen uitpikken uit een lijk. Vlees ontvangen van raven: tegen Elia’s gevoelens in.

Toch is Elia gehoorzaam. Hij handelt niet als een op afstand bestuurbare robot van God. Elia heeft alles van zichzelf overboord moeten zetten: zijn rationele afweging, zijn principes en zijn gevoelens. Alleen Gods woorden blijven over.

Een prachtig staaltje van gehoorzaamheid. Kunnen wij hiervan leren?

(Gespreks)vraag: Zijn er principes die gehoorzaamheid in de weg kunnen staan? Wat moet je doen wanneer je die bij jezelf ontdekt?

Gebedspunt: Heer, dank U wel dat ik niet hoef te bouwen op eigen principes of gevoelens.

11 januari

Eerst woorden dan daden

Lezen: 1 Koningen 17:5

‘Geen woorden maar daden’, galmt het vaak door een voetbalstadion. De gedachte hierachter is dat er soms te lang wordt gesproken en overlegd, voordat er tot actie wordt overgegaan. Dit motto rekent hiermee af. Wat heb je aan al die woorden als er zo veel gedaan moet worden?

Bij Elia zien we ook dat hij niet eerst gaat praten en overleggen. Hij handelt direct. ‘Geen woorden maar daden’ lijkt ook het motto van Elia te zijn.

Elia gebruikt zelf inderdaad niet eerst een stortvloed van woorden. Er gaan bij hem echter wel woorden aan zijn daden vooraf: Gods woorden. God spreekt en Elia gaat. Elia deed wat de Heer hem had gezegd, lezen we in vers 5. Elia komt dus in actie nadat God heeft gesproken: eerst woorden dan daden. Dat is een mooie volgorde, waarvan we ook nu nog veel kunnen leren. Hoe vaak komt het niet voor dat we achteraf spijt van iets hebben. Hadden we maar beter geluisterd naar de woorden die zijn gesproken… Soms doen we dingen die we niet kunnen terugdraaien in ons leven. Van dergelijke kleine en soms ook grote misstappen kunnen we de rest van ons leven last hebben. Dat kan dus een gevolg zijn van het ‘geen woorden maar daden’. Elia laat zien wat de juiste volgorde is: eerst Gods woorden, dan daden.

(Gespreks)vraag: Zijn er momenten in je leven waarvan je achteraf zegt dat er inderdaad sprake was van ‘geen woorden maar daden’? Wat heb je daarvan geleerd?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij leren afhankelijk te zijn van uw woorden?

12 januari

Poldergehoorzaamheid

Lezen: 1 Koningen 17:1-6

De gehoorzaamheid van Elia kan ver bij ons vandaan staan. Het lijkt wel dat wij in een hele andere wereld leven als het gaat om gehoorzaamheid. Gehoorzamen op gezag van een ander lijkt haast niet meer te bestaan. Denk maar eens aan onze relatie met de overheid, de gang van zaken op het werk, op school of zelfs in het gezin. Alles moet besproken en ter discussie gesteld worden. Het lijkt wel dat gehoorzaamheid een uitkomst is geworden van een onderhandelingsproces. En daar zijn we als Nederlanders goed in en zelfs nog trots op ook: poldergehoorzaamheid. Elia zat echter niet in de polder, maar in de woestijn.

Wat is nu het verschil tussen onze polder, waarin we rekening houden met alle belangen van alle partijen, en de woestijn van Elia? Het lijkt wel dat in de woestijn alleen Gods belang een rol speelt. Alle andere belangen vallen weg. Dat zegt iets over wat God nu eigenlijk in zijn Woord wil zeggen tegen ons: ‘Uiteindelijk gaat het alleen om Mij. Als Ik spreek, zijn onderhandelingen niet aan de orde. Je hoeft niet in de houding van de poldergehoorzaamheid te schieten. Als Ik spreek, verwacht Ik een andere gehoorzaamheid. Onvoorwaardelijke gehoorzaamheid’. Woestijngehoorzaamheid klinkt negatief. Het is inderdaad een woestijn, maar uiteindelijk, dwars door alles heen, is er toch overvloed: voldoende te eten en te drinken.

(Gespreks)vraag: Hoe herken je het verschil tussen de polder en de woestijn in je leven?

Gebedspunt: Heer, leert U mij al mijn eigen belangen opzij te zetten en de overvloed te ontdekken die we mogen ervaren wanneer we U gehoorzamen.

13 januari

Bestaan er nog profeten?

Lezen: Hebreeën 1:1-4

In de tijd van het Oude Testament sprak God tot het volk Israël door middel van profeten. Dat waren mannen die toegewijd waren aan God. Ze hadden de speciale opdracht de woorden van God door te geven aan het volk. De profeten gaven gehoor aan hun speciale roeping en riepen het volk op God te gehoorzamen. We hebben dat de afgelopen dagen gezien bij de profeet Elia. In de tijd van het Oude Testament moest je dus alert zijn als er een profeet in de buurt was. Grote kans dat je dan Gods woorden te horen kreeg. Nu is dat anders. Profeten als Elia komen niet meer voor. Maar waarop moeten wij dan letten?

We lezen in het bijbelgedeelte van vandaag hoe het spreken van God in de tijd na de profeten gestalte krijgt. Zoals God vroeger door middel van zijn profeten sprak, zo heeft Hij nu door middel van zijn Zoon gesproken. Dat betekent dat we nu dus alert moeten zijn op de persoon Jezus Christus om erachter te komen wat God ons te zeggen heeft. Jezus was en is veel meer dan een historische profeet die in een bepaalde tijd met een bepaalde boodschap kwam. Hij kwam vanuit de eeuwigheid in de tijd. Met een boodschap van eeuwigheidswaarde voor elke tijd.

(Gespreks)vraag: Ben jij alert op het spreken van God in Jezus? Waarin komt dat tot uitdrukking?

Gebedspunt: Heer, ik ben zo vaak doof voor de woorden die U spreekt. Wilt U mijn oren openen voor de woorden die door Jezus tot mij komen?

14 januari

God spreekt nog steeds!

Lezen: Hebreeën 1:2 en 2:1-4

God spreekt niet meer door profeten, maar God heeft gesproken door zijn Zoon Jezus Christus. ‘God heeft gesproken’ staat er. Betekent dit dat Hij nu niet meer spreekt? Dat we het moeten doen met de verhalen over Jezus in de Bijbel? Inderdaad zijn de woorden van Jezus en het leven, de dood en de opstanding van Jezus zulke cruciale zaken dat daarmee in feite alles is gezegd. Met dat spreken van God kunnen we het leven zeker aan. Als we onze oren maar gespitst houden, Jezus zelf aan het woord komt en we zijn woorden lezen in het Nieuwe Testament. Maar moeten we ook alert zijn wanneer er over Hem wordt gesproken. Al onze aandacht moeten we richten op wat we over Jezus gehoord hebben, lezen we in onze dagtekst. Dan zullen we niet uit de koers raken.

De woorden van Jezus en het getuigenis over Jezus hebben al
eeuwenlang grote zeggingkracht. Ook nu, in de eenentwintigste eeuw, hebben deze woorden hun kracht niet verloren en kunnen onze levens erdoor veranderd worden. God heeft door zijn Zoon tot ons gesproken – wil dit zeggen dat Hij nu niet meer tot ons spreekt? Nee, het wil zeggen dat God toen op een beslissende manier heeft gesproken. Zo beslissend en zo krachtig dat deze woorden ons nu nog steeds aanspreken.

(Gespreks)vraag: Wat bepaalt de koers in jouw leven? Welke rol hebben de woorden van God daarin?

Gebedspunt: Heer, ik moet U belijden dat het in mijn leven vaak aan richting en koers ontbreekt. Wilt U mij gericht laten zijn op uw woorden?

15 januari

De valkuil

Lezen: Romeinen 8:1-5

We denken deze maand na over gehoorzaamheid in de Bijbel en in ons eigen leven. De indruk zou kunnen ontstaan dat het gehoorzaam zijn aan Gods geboden en Gods woorden uiteindelijk de meest beslissende weg is in het leven van een christen. Daar zit een kern van waarheid in, maar de grote valkuil is dan dat wij gaan denken in plichten en in geboden. En dat is nu juist niet de gehoorzaamheid zoals God die van ons vraagt. Wij kunnen niet bij God komen door onze gehoorzaamheid.

Het grote nieuws is dat God ons te hulp is gekomen in ons gebrek aan gehoorzaamheid. We lezen dat in het bijbelgedeelte van vandaag: ‘Waartoe de wet niet in staat was, machteloos als hij was door de menselijke natuur, dat heeft God tot stand gebracht’. Wij zijn uit onszelf niet in staat Gods woorden, zijn wet te gehoorzamen. Het is dus een heilloze weg te denken dat het wel kan, en dat we door onze gehoorzaamheid bij God in een goed blaadje kunnen komen te staan. Maar het grote wonder heeft plaatsgevonden. Wat wijzelf niet kunnen, is van buitenaf in ons gelegd, door Jezus Christus: ‘opdat in ons wordt volbracht wat de wet van ons eist’. Doordat Jezus gehoorzaam was tot in de dood, is ons gebrek aan gehoorzaamheid geen belemmering meer om tot God te komen.

(Gespreks)vraag: Kun je voor jezelf onder woorden brengen wat het voor jou betekent dat Jezus in ons de wet heeft volbracht? Probeer het eens.

Gebedspunt: Heer, wilt U mijn hart openen om de gehoorzaamheid te verkrijgen die Jezus voor ons verworven heeft?

16 januari

De gehoorzaamheid van Jezus

Lezen: Lucas 2:41-52

Uit Jezus’ jeugd is ons weinig meer bekend dan de geschiedenis van de twaalfjarige Jezus in de tempel. Jezus stond op dat moment als Joods jongetje nog onder het gezag van zijn ouders, ook religieus. Volgens de Joodse traditie worden jongens op hun dertiende bar mitswa en zijn ze vanaf dat moment volwassen. Op zich is het dus verwonderlijk dat Jezus niet met zijn ouders meegaat, maar achterblijft in de tempel. Is Jezus daarmee zijn ouders ongehoorzaam? We lezen namelijk in vers 51 dat Jezus voortaan zijn ouders gehoorzaam was.

Jezus laat ermee zien dat Hij een hoger gezag erkent, en dat Hij een hogere gehoorzaamheid kent dan die aan zijn ouders of aan de Joodse traditie.

Op twaalfjarige leeftijd laat Jezus duidelijk zien wat gehoorzaamheid bij Hem betekent: luisteren naar zijn Vader en de wil van zijn Vader doen. Omdat Hij de Zoon van God is, is Hij eigenlijk helemaal geen verantwoording schuldig aan zijn ouders. Toch luistert Hij voortaan wel naar hen. Zo laat Jezus zien dat gehoorzaamheid ook nog een diepere lading heeft: naast het aardse niveau van gehoorzaamheid aan bijvoorbeeld ouders, een geestelijk niveau. Dat is niet altijd goed te begrijpen, blijkt uit vers 50. Maar Maria heeft door dat het bijzonder is; zij bewaart dit mysterie in haar hart.

(Gespreks)vraag: Kun je meevoelen met de ouders van Jezus in deze situatie? Hoe zou jij gereageerd hebben?

Gebedspunt: Heer, dank U wel dat U Jezus heeft gezonden om ook ons te leren wat gehoorzaamheid inhoudt.

17 januari

Gehoorzaam aan tradities?

Lezen: Johannes 4:1-9

Waarom hebben we bepaalde gewoonten of gebruiken in ons dagelijks leven? En waarom hebben we bepaalde tradities in de kerk? Dat soort vragen stellen tieners nogal eens. Sommige gewoonten lijken zo ingesleten, dat we eigenlijk niet eens meer precies weten waarom we zus of zo doen. Dat is een vorm van gedachteloze gehoorzaamheid aan tradities.

Een van de tradities in Israël ten tijde van de rondwandeling op aarde van Jezus was, dat je als Jood niet door Samaria reisde. Dat deed je gewoon niet. Dat volk was onrein en er waren in het verleden veel conflicten geweest. Het lijkt wel dat Jezus zich niets van deze traditie aantrekt. In de eerste plaats trekken ze gewoon door Samaria en in de tweede plaats begint Hij ook nog een gesprek met een Samaritaanse vrouw. Deze vrouw kent haar tradities wel en vraagt vol verbazing: Hoe kunt u nu zoiets vragen? Joden gaan toch niet om met Samaritanen! Jezus doet dat dus wel. Jezus doorbreekt de vastgeroeste traditie die in dit gedeelte naar voren komt. Jezus moest door Samaria reizen, staat er in vers 4. Er is blijkbaar een andere opdrachtgever aan wie Jezus meer gehoorzaam is dan aan de tradities. En als we het verhaal verder lezen, zien we de achterliggende intentie: het heil van de Samaritanen.

(Gespreks)vraag: Zijn er in jouw leven of in jouw gemeente tradities die het heil voor anderen in de weg staan? Hoe ga je daarmee om?

Gebedspunt: Heer, leer mij op een goede manier met tradities om te gaan, tot eer van U en tot uitbreiding van uw Koninkrijk.

18 januari

Gehoorzaam tot in de dood

Lezen: Lucas 22:39-46

In dit bijbelgedeelte zien we de gehoorzaamheid van Jezus aan zijn Vader in optima forma. Ook zien we waarom wij uit onszelf deze gehoorzaamheid nooit kunnen volbrengen. De gehoorzaamheid van Jezus wordt hier tot het uiterste op de proef gesteld. Hier wordt definitief duidelijk of Jezus daadwerkelijk in staat is die weg van gehoorzaamheid te gaan die wij als mensen hadden moeten gaan, maar die we nooit zouden kunnen gaan. Het is heel bijzonder dat we in dit bijbelgedeelte getuige mogen zijn van deze ultieme proef van gehoorzaamheid.

De discipelen waren in de buurt, fysiek in elk geval. Zij laten op een schrijnende manier zien hoezeer je als mens tekort kunt schieten in gehoorzaamheid. Als hun gevraagd wordt om te bidden, vallen ze in slaap. Doordat dit zo herkenbaar is, is het ook confronterend. Wij kunnen dus op geen enkele manier meewerken aan de gehoorzaamheid van Jezus. Gelukkig schiet een engel te hulp waar de mens slaapt.
‘Niet mijn wil, maar uw wil moet geschieden.’ Dat is dus de ultieme gehoorzaamheid. Ook al wordt Jezus overvallen door doodsangst, Hij maakt zijn eigen wil ondergeschikt aan de wil van zijn Vader. Een gedeelte om stil van te worden en om intens te beseffen hoe diep Jezus heeft moeten gaan. Met één doel: zijn gehoorzaamheid te volbrengen voor ons, zijn gehoorzaamheid aan te bieden aan ons.

(Gespreks)vraag: Probeer je eens in te leven in de situatie van de discipelen. Hoe zouden ze zich gevoeld hebben: vol schaamte en/of schuld, of hadden ze niet door wat er op dat moment gaande was?

Gebedspunt: Heer, vergeef me dat het me eenvoudigweg niet lukt om U gehoorzaam te zijn. Zie mij aan op grond van de gehoorzaamheid van Jezus.

19 januari

Glorie als gevolg van gehoorzaamheid

Lezen: Lucas 24:13-27

Ik had ooit een tentamen naar mijn gevoel goed gemaakt. Ik bleek een vier te hebben. Ik had de tentamenstof totaal niet begrepen. Soms heb je dat. Iemand vertelt iets en je begrijpt er helemaal niets van. Of, wat nog erger is, iemand vertelt iets en je denkt dat je het begrijpt, maar je zit op een heel andere golflengte.

Dat gebeurt hier ook met de Emmaüsgangers. Weinig verstand hebben ze en ze zijn traag van begrip. Hoe kan dat, terwijl deze twee zo dicht in de buurt van Jezus zijn geweest en Hem vaak uitleg hebben horen geven over de dingen van het koninkrijk van God? Op het moment dat het ultieme bewijs van gehoorzaamheid is geleverd door Jezus zelf, door dwars door het lijden en de dood heen op te staan, zijn de vrienden en de discipelen van Jezus verward en verslagen.

Jezus heeft geduld en neemt de tijd om uitleg te geven. Beste vrienden, zegt Jezus, kijk nog eens goed naar wat er allemaal in de Schriften staat. Dat verwijst allemaal naar de dingen die de afgelopen dagen gebeurd zijn. De Messias moest dat lijden ondergaan om de glorie binnen te gaan. Door deze ultieme daad van gehoorzaamheid is de glorie bereikbaar geworden, voor iedereen die het wil geloven.

(Gespreks)vraag: Op hoeveel onbegrip kun jij jezelf betrappen?

Gebedspunt: Heer, dank U wel dat we mogen weten dat de beloning van de gehoorzaamheid uw glorie is.

20 januari

De tien geboden: gelden die nu ook nog?

Lezen: Matteüs 5:17-20

In de zaterdageditie van het dagblad Trouw staat al een aantal jaren de vaste rubriek ‘De tien geboden’. Een bekende Nederlander wordt geïnterviewd aan de hand van de tien geboden. Bij elk gebod wordt gevraagd welke associaties daarbij naar boven komen. Wat opvalt, is dat iedereen de tien geboden kent en meestal wel weet wat ermee bedoeld wordt. Maar of ze deze mensen nu nog werkelijk iets zeggen hebben… Het is in elk geval vrijwel altijd een boeiend interview.

Nog boeiender is het de vraag aan onszelf te stellen. Wat doen de tien geboden met ons, als hedendaagse christenen? Gelden ze nog steeds of was dat iets voor het volk Israël in het Oude Testament? Wij zijn toch in vrijheid gesteld door het Evangelie? Welke rol hebben de tien geboden dan nog in ons leven, en hoe moeten wij ze concreet toepassen in ons leven? Als wij nadenken over gehoorzaamheid en gehoorzaam zijn aan God, denken wij dan ook aan de tien geboden? Jezus laat in de bergrede zien dat de wet niet door Hem is afgeschaft, maar juist door Hem is vervuld. De wet geldt dus nog, maar in het perspectief van de komst van Jezus. Niet overboord gooien dus de tien geboden, maar ze ook niet zien als de enige leidraad om het leven goed in te vullen.

(Gespreks)vraag: Welke associaties roepen de tien geboden bij jou op?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij leren te leven met de tien geboden. Dank U wel dat Jezus is gekomen en de wet heeft vervuld.

21 januari

In vrijheid gesteld

Lezen: Galaten 5:1-5 en 13-14

Gehoorzaam willen zijn aan de tien geboden kan een gevaar opleveren. We kunnen volgens onze tekst onszelf weer een slavenjuk opleggen. En dat is niet de bedoeling. Jezus is juist gekomen om ons vrij te maken van dat slavenjuk. Maar dat betekent niet dat we erop los kunnen leven.

Je kunt de vraag stellen waar ergens het midden ligt. Hoe moeten we omgaan met de wet en hoe moeten we concreet gestalte geven aan het in vrijheid gesteld zijn? De tekst geeft daar antwoord op. Het codewoord is: liefde. Dien elkaar in liefde. Dat lijkt eenvoudig, maar is dat wel zo? Kijk eens eerlijk naar je eigen leven, naar je eigen relaties en contacten met andere mensen. Is dienen in liefde jouw basisuitgangspunt?

In vrijheid gesteld zijn en de liefde als basis voor je leven – dat is toch het mooiste wat er is. Maar waarom is het dan zo moeilijk om daar concreet vorm aan te geven? Het lijkt wel dat de ruimte die de vrijheid biedt, steeds wordt ingenomen. En de liefde als uitgangspunt – hoeveel schieten we daarin vaak niet tekort? Gehoorzaam zijn betekent in de vrijheid gaan staan en leven uit de liefde! Het kost ons blijkbaar moeite. Toch is het zeker de moeite van het proberen waard. En het mooie is: je kunt er direct mee beginnen. Probeer het vandaag maar meteen.

(Gespreks)vraag: Ervaar jij vrijheid in je leven? Of zijn er dingen die de ruimte van jouw vrijheid in beslag nemen? Maak eens een lijstje van mensen en dingen die jouw vrijheid in de weg staan.

Gebedspunt: Heer, leer mij volledig op U te vertrouwen en in de ruimte van de vrijheid te gaan staan.

22 januari

Geen andere goden

Lezen: Exodus 20:1-2

Welk gezag erkennen wij? Moeilijke vraag is dat. Erkennen wij überhaupt wel gezag? Ligt het niet veel meer in onze aard onze eigen richting te bepalen? Zeker in een fase in je leven waarin alles in het teken staat van het al dan niet aangaan van relaties en het opbouwen van een maatschappelijke positie. Je ouders en je vrienden kunnen nooit helemaal goed begrijpen hoe bepaalde keuzes het beste gemaakt kunnen worden. Uiteindelijk moet je zelf bepalen welke richting de beste is. Op gezag van anderen dingen aannemen, zonder er zelf een finaal eindoordeel over te geven, dat is bepaald niet meer van deze tijd.

Geen andere goden hebben, is dan ook een wat rare opdracht, vind je niet? Welke goden dan? Ik zou niet weten welke dat zouden moeten zijn. Is het eerste gebod nog wel actueel? We leven toch niet in een tijd van veelgodendom? Misschien niet, maar wat opvalt in de tekst is dat het gebod spreekt over: ‘geen andere goden naast mij’. Er is dus maar één God. En dan komt de vraag ineens heel anders te liggen. Kunnen wij echt zeggen dat wij deze God als de belangrijkste bron van gezag in ons leven erkennen? Dat is misschien wel de moeilijkste opdracht voor mensen van onze tijd: uiteindelijk alleen Hem te vertrouwen en zijn gezag te aanvaarden.

(Gespreks)vraag: Waar loopt je het meest tegenaan: het erkennen dat er één God is, of de opdracht geen andere goden te vereren? Hoe komt dat?

Gebedspunt: Heer, help mij om U alleen te erkennen als God en om U alleen te eren.

23 januari

Het oog wil ook wat

Lezen: Exodus 20:4-6

Als het gaat om de communicatie van het evangelie, kunnen beelden dienstbaar zijn aan het aanspreken van mensen in hun emoties en in hun beleving. Waarom zien we in de protestantse traditie dan zo’n enorme angst als het om beelden gaat? Is het tweede gebod om geen afbeeldingen te maken die naar God verwijzen, niet te rigide uitgelegd?

Woorden moeten vaak eerst door het filter van mijn verstand, dat de dingen meestal goed kan rationaliseren. En misschien ook op afstand houden? Een beeld daarentegen kan mij schokken, een afbeelding kan een emotie in mij oproepen. Beelden kunnen onweerstaanbaar, mooi of confronterend zijn. En dan lezen we vandaag het verbod op afbeeldingen in het tweede gebod.

Toch is dat ook goed, in de zin dat God zoveel groter en zoveel meer is dan de voorstelling die wij ons van Hem kunnen maken. Hij is niet te vangen in een beeld, terwijl wij dat nu juist zouden willen vastpakken en bij ons stoppen. Daartegen waarschuwt dit gebod. Het mysterie is niet af te beelden, maar het kan wel beeldend tot ons komen. Ik zie het beeld van een naakte man aan het kruis, die pijn lijdt en langzaam sterft. En ik lees zijn woorden: Ik heb dit voor jou gedaan. De beelden confronteren, de woorden geven nieuw leven.

(Gespreks)vraag: Welke beelden heb jij je van God gemaakt in je gedachten?

Gebedspunt: Heer, wat is het een groot wonder dat U in het beeld van uw Zoon tot ons bent gekomen om woorden van nieuw leven te geven. Dank U wel daarvoor.

24 januari

‘Ken je hem goed?’

Lezen: Exodus 20:7

Je kent ze vast wel: aardige collega’s of kennissen die een irritante eigenschap hebben. Ze vloeken vaak of gebruiken de naam van God of Jezus als stopwoord. Vervelend is dat. Je kunt je er bijzonder aan storen, maar je vindt het ook vervelend om er steeds iets van te zeggen. En een stikker met zo’n papegaai op je koffer vind je ook iets te ver gaan. Toch is het derde gebod duidelijk. God verdraagt het niet dat zijn naam wordt misbruikt. Wie zich daaraan schuldig maakt, laat Hij niet vrijuit gaan, staat in onze dagtekst.

Wat is dan de beste manier om te reageren op die collega die zo makkelijk de naam van God in de mond neemt? Er direct tegen ingaan, werkt doorgaans averechts. Maar als er een goede relatie is, moet je het toch een keer bespreekbaar kunnen maken? Of, als het weer een keer gebeurt, een gevatte opmerking kunnen plaatsen om te laten zien dat een dergelijke loslippigheid je niet koud laat?

Iemand sprak de naam van Jezus weer eens uit als stopwoord. Vervolgens zei ik tegen hem: ‘Ken je hem goed?’ ‘Wie bedoel je?’ ‘Jezus natuurlijk.’ Er ontstond vervolgens een goed gesprek, nadat mijn gesprekspartner eerst zijn excuses had aangeboden. Gehoorzaam zijn aan het derde gebod biedt dan ook mogelijkheden.

(Gespreks)vraag: Ga eens na bij jezelf hoe vaak je je de afgelopen twee weken hebt gestoord aan iemand die al te scheutig was met de naam van God. Wat was jouw manier om ertegen in te gaan?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij in moeilijke omstandigheden en gesprekken de moed en de kracht geven om op te komen voor uw naam?

25 januari

Recreatie bij uitstek

Lezen: Exodus 20:8-11 en Deuteronomium 5:12-15

Waarom mogen we niets op zondag? Deze vraag herinnert menigeen zich ongetwijfeld van vroeger thuis. En deze wordt weer actueel wanneer we zelf een gezin hebben met kinderen in de tienerleeftijd of dicht ertegenaan. Ik probeer het stug vol te houden: het is niet een kwestie van niet mogen, maar van niet willen. Wij willen onze zondag bewust op een andere manier doorbrengen dan al die andere dagen van de week. Daarom doen we bepaalde dingen op zondag niet. Deze motivatie blijkt soms te werken, maar soms ook weer niet richting tieners die een eigen mening gaan ontwikkelen.

Het is boeiend om de beide motivaties te lezen voor de instelling van de sabbatsrust. In Exodus 20 is er de verwijzing naar God zelf, die na zijn werk rustte en genoot van de schoonheid van de schepping. In Deuteronomium 5 wordt verwezen naar de bevrijding uit Egypte. Naast de rustdag ook een dag om de grote daden te gedenken die God heeft gedaan. Maar de gedenkdag heeft ook een sociaal aspect. Het volk heeft zelf kunnen ervaren hoe het was om als slaaf nooit vrij te zijn en altijd door te moeten gaan met het werk. Om deze slaafse sleur te doorbreken en er vrij van gesteld te worden, is de rustdag ingevoerd. Een prachtige dag om te recreëren in de diepste zin van het woord.

(Gespreks)vraag: Welke slaafse sleur blijft zich in jouw leven voortzetten op zondag, terwijl het eigenlijk beter is om er op de rustdag van los te komen?

Gebedspunt: Heer, dank U wel dat U zo wijs bent geweest ons één keer in de week een dag te geven om aan U te wijden en werkelijk tot rust te komen.

26 januari

Solidariteit tussen generaties

Lezen: Exodus 20:12

In deze fase van je leven ga je je ouders steeds meer waarderen. De reden is vaak praktisch van aard: ouders kunnen zo makkelijk bijspringen als het gaat om het oppassen op de kinderen of het meehelpen met diverse verbouw- en verhuisklussen waaraan je in deze fase van je leven meestal niet ontkomt. We mogen echt dankbaar zijn, als we gezegend zijn met ouders die uit liefde hun steentje bijdragen.

In het vijfde gebod wordt gesproken over het tonen van eerbied voor je ouders. Dat gaat een dimensie dieper dan ze uitnodigen voor een etentje om ze te bedanken voor hun hulp bij de verhuizing. Het gaat hier om een levenslange betrokkenheid op je ouders. Nu je wat ouder wordt en het huis uit bent, moet je soms bekennen dat je niet altijd zo betrokken bent geweest op je ouders. En in deze periode, waarin je vaak een beroep op hen moet doen, kan dat gebrek aan betrokkenheid egoïstisch overkomen. Het is goed je dat te blijven realiseren als er tijden komen waarin ze wat meer hulp van jou nodig hebben. Het is toch prachtig om dan iets terug te kunnen doen voor alles wat je ouders voor jou hebben gedaan? We zien in het vijfde gebod dat deze solidariteit een grondtoon is van het koninkrijk van God. Goed om rekening mee te blijven houden!

(Gespreks)vraag: Ben jij je bewust van alles wat je ouders voor je gedaan hebben en nog steeds doen?

Gebedspunt: Heer, dank U wel voor de ouders die U mij hebt gegeven. Wilt U mij leren er ook werkelijk voor hen te zijn?

27 januari

Moord en doodslag

Lezen: Exodus 20:13

Respect voor het leven is een belangrijk bijbels uitgangspunt. Het door God geschapen leven is zo waardevol, dat wij daar uiterst voorzichtig mee om moeten gaan. Dat lijkt duidelijk naar voren te komen uit het zesde gebod. Als kind dacht ik altijd bij het voorlezen van de tien geboden: dit is tenminste een gebod waaraan ik me kan houden. Regelmatig was de boodschap dat wij de wet niet konden houden. Dat is zo, dacht ik, maar dat geldt dan niet voor dit gebod. Ik zal nooit iemand doden. Dat durf ik niet eens.

De problematiek is echter veel complexer – daar ben ik later wel achtergekomen. Grote ethische dilemma’s kunnen er ontstaan wanneer het gaat om respect voor het leven van een mens, wanneer het gaat om zaken van leven en dood. Wanneer is een oorlog gerechtvaardigd? Wat is onze visie op de doodstraf? Hoe gaan we om met abortus en euthanasie? Het zijn grote kwesties en vraagstukken. Opvallend is in dit verband het verschil tussen de weergave in de NBV en in de oudere vertalingen: moord of doodslag. Is dit verschil een taalkwestie of een ethische kwestie? Eén ding is duidelijk: het zesde gebod is zeker niet het makkelijkste gebod. Het allesoverheersende uitgangspunt blijft een diepe eerbied voor het leven, omdat wij een diepe eerbied hebben voor de Schepper van dat leven.

(Gespreks)vraag: Ben je wel eens geconfronteerd met het dilemma van leven en dood? Hoe kijk je daarop terug?

Gebedspunt: Heer, wilt U wijsheid geven bij moeilijke ethische vraagstukken rond het leven en de dood?

28 januari

Liefde moet je leren

Lezen: Exodus 20:14

We beseffen vaak veel te weinig dat God zijn grondeigenschap in ons heeft gelegd: het vermogen om elkaar lief te hebben. Op alle niveaus komen deze grondtonen van de liefde voor: tussen ouders en kinderen, tussen broers en zussen, tussen vrienden, tussen man en vrouw, tussen leden van de christelijke gemeente. Hoe meer je nadenkt over de grondtonen van de liefde en de schoonheid ervan, hoe meer pijn en verdriet je kunt hebben over die situaties en relaties waarin de liefde glans, kleur en diepgang heeft verloren.

Het zevende gebod geeft een richting aan voor de liefdesrelatie van het huwelijk dat in het openbaar en voor God is aangegaan en ingezegend. Het zevende gebod is een korte opdracht: pleeg geen overspel. Maar daar zit natuurlijk een hele wereld achter. Er kan heel veel misgaan in een huwelijk en dit kan zich uiten in het doorbreken van deze unieke en levenslange liefdesband, incidenteel of definitief. En dat heeft God niet bedoeld met het geven van de mogelijkheid om liefdesrelaties aan te gaan. Het zevende gebod is een stopbord om misbruik van de liefdesrelatie tegen te gaan, maar is tegelijk een opdracht om de liefde op alle niveaus van ons bestaan goed te beleven. Niet eenvoudig, maar zeker de moeite waard.

(Gespreks)vraag: Ga bij jezelf eens na hoe liefde in jouw leven functioneert. Geniet je ervan? Hoe probeer je verkeerde patronen te doorbreken?

Gebedspunt: Heer, dank U wel voor de enorme gave van de liefde die U ons heeft geschonken. Wilt u ons dagelijks leren om er op een goede manier mee om te gaan?

29 januari

Waar ligt de grens?

Lezen: Exodus 20:15

Het achtste gebod luidt: steel niet. Blijf af van die dingen die niet van jou zijn. Dat lijkt duidelijk, maar is dat ook zo? Geld of andere dingen stelen van iemand anders, dat doe je niet. Maar hoe zit het met het belastingformulier? En met het illegaal kopiëren van software, cd’s of dvd’s en het downloaden van internet? Mag je spullen van kantoor ook thuis gebruiken voor privé-doeleinden? Als je hierover gaat nadenken, blijken die twee woorden ‘steel niet’ niet meer zo zwart-wit te zijn. Er is een groot grijs gebied tussen ‘het-mag-niet’ en ‘ach-ik-doe-er-toch-niemand-kwaad-mee’. We moeten eerlijk zijn en constateren dat we regelmatig dit grijze gebied betreden.

Daarom is het goed ons af te vragen wat nu precies onze basishouding is. Zijn wij geneigd dingen creatief uit te leggen in ons eigen voordeel? Of kunnen we met een gerust hart onze belastingformulieren laten controleren of onze cd- en dvd-verzameling laten zien? We moeten ons goed realiseren dat het juist in het grijze gebied van groot belang is, welk voorbeeld wij geven: aan onze kinderen, maar ook aan hen die we op de rand van of buiten de kerk ontmoeten. Zijn het juist niet deze dingen waarin we kunnen laten zien dat wij anders zijn? De grens wordt dan duidelijk: altijd met een gerust hart verantwoording kunnen afleggen van de dingen die we doen.

(Gespreks)vraag: Tegen welke grenzen loop jij wel eens aan? Kijk eens kritisch naar jezelf. Had je bepaalde dingen anders moeten doen?

Gebedspunt: Heer, leer mij oprecht te zijn in mijn handelwijze en op een eerlijke manier om te gaan met het bezit van anderen.

30 januari

Zuiver spreken

Lezen: Exodus 20:16 en Jakobus 3:1-12

Kwetsende opmerkingen, die allang vergeten zijn door degene die ze heeft uitgesproken, blijven soms jarenlang de relatie beïnvloeden. Van positieve opmerkingen kan een weldadige werking uitgaan, terwijl degene die ze uitspreekt, er amper een vermoeden van heeft. Op zich weten we dat allemaal wel, maar we realiseren het ons niet altijd. Jakobus geeft een aantal rake typeringen voor het gebruik van onze tong.

Het negende gebod waarschuwt ons voor het misbruik dat we kunnen maken van onze tong door anderen zwart te maken. Door bewust een ander beeld te geven van iemand over wie jou een mening is gevraagd. In het negende gebod wordt dit in een juridische context geplaatst. Situaties waarin willens en wetens een andere voorstelling van zaken wordt gegeven om die ander veroordeeld te krijgen, worden hier veroordeeld en afgewezen. Dit gebeurt echter niet alleen in de juridische context, maar kan op alle terreinen van het leven plaatsvinden. Het is goed om daar zelf eens kritisch naar te kijken. Welk beeld hebben wij van anderen en hoe compleet is het beeld dat we van anderen geven? Laten we eerlijk zijn. Er is toch veel meer over iemand te vertellen dan alleen zijn negatieve eigenschappen? Een cursus bemoedigen en complimenten geven zou in veel gevallen op het werk en in de kerk niet eens zo gek zijn.

(Gespreks)vraag: Hoeveel complimenten heb jij de laatste week gegeven? Wie zou je deze week nog kunnen bemoedigen?

Gebedspunt: Heer, wilt U mij helpen om mijn tong op een goede manier te gebruiken en niet bewust of onbewust anderen te kwetsen.

31 januari

Pas op je zinnen

Lezen: Exodus 20:17 en Deuteronomium 5:21

Het laatste gebod van de tien geboden houdt ons nog even goed de spiegel voor. Wat bij alle geboden opvalt, is dat ze zo actueel zijn te maken. Het kost niet veel moeite om hedendaagse voorbeelden te bedenken. En nu we zijn aangekomen bij het laatste gebod, geldt dat misschien nog wel het meest. Overtreding van dit gebod komt voort uit negatieve gevoelens. Je bent ontevreden. Je voelt je niet gelukkig en niet begrepen. Je neemt niet de tijd en de rust om te genieten van de mensen en de dingen die aan jou gegeven zijn. Vervolgens kan het dan in één keer misgaan. Je hebt je zinnen ergens op gezet. Maar, wees eerlijk, het is niets anders dan een uiting van frustratie. Het overkomt je gewoon.

In Deuteronomium staat het er mooi beeldend. Laat je oog niet ergens op vallen. Inderdaad, dat is het vaak. Ons oog zet onze zinnen in beweging. Dat gaat dus helemaal buiten ons verstand, onze wil en ons hart om. En het gevolg is dat we in gijzeling worden genomen door ons gevallen oog en onze zinnen. Pas op je zinnen… en houd je ogen in de gaten. Laat alles wat je ogen zien door het filter van je hart, je ziel en je verstand gaan.

(Gespreks)vraag: Ben je ontevreden omdat je iets of iemand niet hebt? Hoe kun je die onvrede doorbreken, denk je?

Gebedspunt: Heer, wilt U mijn ogen bewaren en mijn zinnen in toom houden door uw heilige Geest?