Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

www.uitgeverijboekencentrum.nl

Ontwerp omslag: Mulder van Meurs

Deze uitgave is oorspronkelijk verschenen onder de titel Questions God asks us bij Struik Christian Books te Kaapstad, Zuid-Afrika.

Vertaling: Tineke Yürümez-Kroon

ISBN 978 90 239 0298 0

NUR 707

© Engelse uitgave: 2008 Trevor Hudson/Struik Christian Books

© Nederlandse uitgave: 2009 Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Voorwoord

Heb je ooit stilgestaan bij de vragen die God ons in de Bijbel stelt? Jarenlang keek ik daar op de een of andere manier overheen. Misschien kwam dat omdat ik, zoals vele anderen, dacht dat de Bijbel een boek voor antwoorden was. Hij was er om me oplossingen te geven voor mijn zorgen en dilemma’s van elke dag. Op een dag besefte ik, enkele jaren geleden, dat ik God en de Bijbel wellicht vanuit de verkeerde richting benaderde. Het was alsof God tegen me zei: ‘Trevor, in plaats van Mij altijd maar vragen te stellen, moet je nu eens gaan luisteren naar de vragen die Ik voor jou heb.’

Dit besef was een belangrijk keerpunt in mijn reis met God. In plaats van steeds maar weer in de Bijbel naar antwoorden te zoeken, begon ik zorgvuldiger na te denken over de vragen die God stelt. Eerst deed ik dat in mijn eigen gebedsleven en in preken. Toen begon ik er met anderen over te praten in kleine groepen, tijdens retraites en in preken. Op een dag besloot ik een stap verder te gaan en er over te schrijven. Je hebt nu het product in handen van de beslissing die ik drie jaar geleden genomen heb.

Ik heb me vaak afgevraagd waarom God ons vragen zou willen stellen. Er zouden verschillende redenen voor kunnen zijn. Om te beginnen wil God een relatie met ieder van ons aangaan. Eén manier waarop God dat diepe verlangen laat zien is door vragen te stellen. Het zijn dezelfde vragen die God in de Bijbel ook steeds aan zijn volk stelde. Wanneer we beginnen te horen dat ze ook tot ons gericht zijn, gaan we iets ontdekken van de dingen waarover God met ons wil spreken. Onze antwoorden voeren ons mee naar een relatie van intensievere omgang en diepere intimiteit met God.

Ten tweede geeft God ons meer waardigheid door ons met de vragen te laten worstelen in plaats van ons eenvoudigweg de antwoorden te geven. Onlangs heb ik gelezen dat Jezus van de 183 vragen die in de vier evangeliën aan Hem gesteld worden, er slechts drie rechtstreeks beantwoordde!¹ Je mag zelf uitzoeken welke drie dat zijn! Dit weinig bekende feit is een verrassing voor mensen die geloven dat het christelijke geloof ons altijd duidelijke antwoorden verschaft. Blijkbaar zag Jezus dat heel anders. Door ons vragen te stellen wilde Hij ons laten zien dat God echt waarde hecht aan wat we denken en voelen.

Ten derde schuilt er in vragen veel meer macht om ons te transformeren dan in rechtstreekse antwoorden. Vooral wanneer ze door God gesteld worden, Die precies weet welke vragen Hij moet stellen. Dit is zeker mijn ervaring geweest toen ik met de tien vragen in dit boek bezig was. Ze hebben me uitgenodigd diep en eerlijk in mijn hart te kijken. Ze hebben me uitgedaagd in mijn relaties. Ze hebben me ertoe gebracht me op een realistischer manier bezig te houden met de pijn en het lijden van onze samenleving. Op de een of andere manier hebben ze de kracht om mijn leven binnen te dringen en me van binnenuit te veranderen.

Nu je begint aan de reis die het lezen van dit boek is, zal ik je wat gedachten meegeven als richtingwijzer. Je zult merken dat er vijf vragen uit het oude testament en vijf vragen uit het nieuwe testament zijn. Ik geloof dat al deze vragen door God gesteld worden, zelfs die in het nieuwe testament. De basis voor mijn overtuiging is dat Jezus van Nazaret God in het vlees aan ons geopenbaard heeft. Denk maar aan zijn woorden: ‘Wie mij gezien heeft, heeft de Vader gezien.’ Daaruit volgt dat de vragen die Jezus in de evangeliën aan de mensen heeft gesteld tegelijkertijd vragen zijn die God tot ieder van ons richt.

Je zult ook merken dat elk hoofdstuk eindigt met het onderdeel ‘antwoorden op Gods vraag’. Hier vind je suggesties om Gods vragen persoonlijk te onderzoeken binnen de context van je eigen leven. Vergeet niet dat God een tweerichtingsrelatie met je wil. Je kunt niet zo’n relatie hebben zonder te luisteren en te spreken – of met andere woorden: zonder dialoog. Ik hoop dat deze tien vragen een aanzet zullen zijn tot een intensievere dialoog tussen God en jou.

Ten slotte hoop ik dat je in staat zult zijn om deze vragen samen met anderen te onderzoeken. Er kan echt iets goeds in ons leven tot stand komen wanneer we persoonlijke ervaringen delen met andere mensen die belangrijk zijn in ons leven. Om je te helpen dit boek voor groepsstudie te gebruiken heb ik aan het einde van elk hoofdstuk ook een paar eenvoudige vragen laten opnemen. Wellicht wil je die gebruiken voor groepsgesprekken.

Toen ik in mijn eigen leven met deze vragen worstelde, trad ik een heel nieuwe wereld binnen, een wereld die gericht was op een gespreksrelatie met God en een avontuurlijke vorm van discipelschap. Ik hoop dat dit ook voor jou het geval zal zijn.

1. Waar ben je?

Het is het eerste spelletje dat ik me van mijn kinderjaren kan herinneren. Toen ik klein was, woonde ons gezin in een klein flatje. Terwijl mijn ouders druk bezig waren, zocht ik een plekje om me te verstoppen. Er waren niet echt veel keuzemogelijkheden. Soms verstopte ik me onder een bed, of achter de bank, of in de garderobekast. Waar het ook was, ik zat daar te wachten en hoopte dat iemand zou merken dat ik weg was. Het was altijd een bijzonder moment als ik mijn vader of moeder dichterbij hoorde komen en hoorde roepen: ‘Waar zit je toch?’

Deze vraag raakt me diep. Ik kan naar de reden daarvan alleen maar gissen. Misschien verzekerde deze vraag me ervan dat mijn ouders echt van me hielden. Of misschien gaf deze me het gevoel dat ik echt ergens bij hoorde. Misschien gaf het gewoon een goed gevoel om te weten dat mijn afwezigheid was opgemerkt. Ik weet niet zeker wat de reden was. Alles wat ik weet, is dat een uitbundige vreugde mijn hart vulde wanneer mijn ouders me kwamen zoeken en vroegen waar ik zat.

De eerste vraag die God in de Bijbel stelde, was dezelfde die mijn ouders ook stelden. Deze vraag komt uit het boek Genesis. Misschien weet je nog dat het gaat over een hof. Al snel nadat onze eerste voorouders geschapen waren, overtraden ze de enige regel waaraan ze zich moesten houden. De gevolgen waren natuurlijk tragisch: de intimiteit met God en met elkaar werd onmiddellijk verwoest; er kwam scheiding. Adam en Eva naaiden vijgenbladeren aan elkaar om zich voor elkaar te verbergen en ze verborgen zich voor God achter struiken in de hof. Dan lezen we deze prachtige, indringende woorden: ‘Maar God, de Heer, riep de mens: “Waar ben je?”’

Ik vraag me af hoe Adam en Eva zich voelden toen ze God hoorden roepen. Waren ze bang en vroegen ze zich af of God hen bij de kladden zou vatten en zou straffen? Ze moeten tenslotte geweten hebben dat ze God vreselijk op zijn ziel hadden getrapt.

Of voelden ze net zoiets als ik wanneer mijn ouders me kwamen zoeken? Deed Gods vraag hen beseffen hoezeer Hij naar hun gezelschap verlangde? Ik heb vaak over deze dingen nagedacht. Mijn vragen hebben in belangrijke mate vormgegeven aan de manier waarop ik met God omga en mijn geloof beleef. Ik zal uitleggen wat ik daarmee bedoel.

Gods zoekende hart

Onlangs luisterde ik naar iemand die het verhaal van zijn geestelijke reis vertelde. Hij beschreef hoe hij uiteindelijk God had gevonden, na jaren zoeken in verschillende richtingen. Ik had gemengde gevoelens over zijn gebruik van de uitdrukking ‘God vinden’. Enerzijds schuilt hierin een zekere waarheid. We zoeken inderdaad naar God. Anderzijds zijn wíj ook degenen die zich verstoppen. Niettemin probeert God steeds om ons te vinden. Dit is het goede nieuws van Genesis 3. Wanneer we ons voor God verbergen, komt Hij ons zoeken en roept tot ieder van ons: ‘Waar ben je?’

Deze vraag leidt ons dieper in het zoekende hart van God en herinnert ons eraan dat God altijd in liefde naar ons op zoek is. Niets kan ooit het vuur doven in Gods hart, dat graag een persoonlijke relatie met ons wil opbouwen, zelfs als we er een puinhoop van maken en het spoor bijster raken. Wanneer God ons vraagt waar we zijn, is het alsof God tegen jou en mij zegt: ‘Ik mis je. Mijn hart doet pijn vanwege jou. Ik wil weer een intiem contact met jou opbouwen. Ik heb verdriet om de afstand die er tussen ons is. Ik verlang naar je gezelschap en Ik zal je zoeken totdat Ik je gevonden heb.’

Is het je ooit opgevallen dat dit dezelfde boodschap is als de boodschap die Jezus bracht met betrekking tot God? Hij heeft dat op vele plaatsen in de Bijbel gedaan. Een van mijn favoriete verhalen is zijn verhaal over de vrouw die tien geldstukken had en er eentje was kwijtgeraakt. Weet je nog wat ze deed? Ze stak een lamp aan, haalde een bezem en begon te vegen. Tot wanneer? Totdat het donker werd? Nee. Totdat ze moe werd? Nee. Totdat de bezem versleten begon te raken? Nee. Ze veegde en veegde en veegde totdat ze het verloren geldstuk weer gevonden had. Ze veegde zolang het nodig was. Gods zoekende liefde kent geen grenzen. Niet één!

Jezus’ gelijkenis is een prachtige illustratie van Gods zoekende hart. God, zo zegt Jezus, is net als deze vrouw. God zoekt ieder van ons totdat we gevonden worden. We worden met een onbeperkte liefde bemind, met een liefde die ons nooit zal laten gaan. God heeft een hartstochtelijk verlangen naar een intieme relatie met ieder van ons. Ons hart is gevormd met het oog op deze goddelijke verbinding. Daarom zal niets anders dan een hechte en persoonlijke band met God onze diepste verlangens ooit kunnen bevredigen.

Neem even de tijd om na te denken over deze vraag: ‘Waar ben je?’ Laat deze vraag je verder meevoeren in Gods zoekende hart. Stel je God voor Die op dit moment met een aanhoudend verlangen aan jou denkt. Koester je in de zonneschijn van deze zinderende liefde die naar je toe stroomt. Laat haar krachtige stralen je hart verwarmen. Als Gods liefde je niet echt lijkt, vraag God dan om je deze kennis te geven, niet in je hoofd, maar in je hart. Frederick Buechner zegt het treffend: ‘Als je nooit de kracht van Gods liefde hebt gekend, dan komt dat misschien omdat je nooit hebt gevraagd of je die mocht ervaren – ik bedoel echt gevraagd, waarbij je rekende op een antwoord.’

Uit je schuilplaats komen

Op een dag ging een man naar een dokter omdat hij zich depressief voelde. De dokter onderzocht hem en constateerde dat hij fysiek in goede gezondheid verkeerde. Hij zei tegen de man: ‘Er is een circus in de stad, met een geweldige clown die Grimaldi heet. Iedereen die hem ziet, gaat lachen. Waarom doe jij dat ook niet? Hij zal je aan het lachen maken en dan zul je je veel beter voelen.’ De patiënt antwoordde: ‘Dokter, dat zal niets helpen. Ik ben Grimaldi.’

Velen van ons zijn net als Grimaldi. We verbergen wie we werkelijk zijn. We verbergen ons voor de mensen om ons heen. We verbergen ons voor God. Soms proberen we ons voor onszelf te verstoppen. We verbergen ons omdat we geloven dat we niet aanvaardbaar zullen zijn als anderen ons leren kennen zoals we werkelijk zijn. Dus een groot deel van ons leven zijn we druk bezig met het projecteren van beelden van wie we niet zijn. Achter deze façades bestaat de echte persoon – de echte ik – die soms zo goed verborgen is dat we zelf niet eens weten wat hij of zij werkelijk denkt of voelt.

We verbergen ons op velerlei manieren. We toveren een glimlach tevoorschijn terwijl we bedroefd zijn. We proberen zelfverzekerd over te komen terwijl we bang zijn. We doen alsof we het allemaal voor elkaar hebben terwijl alles uit elkaar valt. We doen alsof we geloven terwijl we eigenlijk twijfelen. We wenden belangstelling voor wanneer het ons eigenlijk niets kan schelen. In de woorden van het verhaal van Adam en Eva: we bedekken onze naaktheid met de vijgenbladeren van het ‘doen alsof’. Het is dan ook niet verrassend dat onze relaties met God en met andere mensen vaak gekenmerkt worden door een droevige oppervlakkigheid en een gebrek aan werkelijke intimiteit. Onechte mensen hebben onechte relaties.

Gods vraag nodigt ons uit om uit onze schuilplaats te komen, om onze vijgenbladeren weg te halen en echt te worden. Onze relaties met God en met anderen veranderen ten goede wanneer we hiermee beginnen. Wanneer we in volledige eerlijkheid voor onze Schepper komen, is er aan Gods kant een reactie die ons helpt beseffen dat we bemind worden. We gaan inzien dat we bemind worden, gewoon zoals we zijn. Als gevolg daarvan hoeven we niet meer zo veel te doen alsof. We kunnen uit onze schuilplaats tevoorschijn komen en op een open en vrije manier gaan communiceren. Dat is heel bevrijdend!

Mijn eigen reis heeft me dat geleerd. Ik kwam voor het eerst uit mijn schuilplaats toen ik een tiener was. Toen ik door een straat in Port Elizabeth liep, vertelde ik aan God wat er in mijn leven gaande was aan goede en slechte dingen. ‘God,’ zo bad ik, ‘ik geef mijn hele leven aan U.’ Sinds die avond heb ik nog vele malen uit mijn schuilplaats moeten komen. Elke keer is het alsof ik God een nieuwe verborgen laag in mijn leven laat zien. En elke keer dat ik dit doe, merk ik dat ik Gods liefde op een diepere manier ervaar dan daarvoor. Moge dit ook jouw ervaring zijn als je reageert op Gods vraag: ‘Waar ben je?’

Gods liefde zichtbaar maken

Deze vraag daagt ons ook uit om Gods liefde zichtbaar te maken voor anderen. We worden omgeven door mensen die het moeilijk vinden om te geloven dat zij belangrijk zijn voor God. Vaak zijn dit mannen en vrouwen die veel geleden hebben. Hun leven is getekend door onderdrukking, tragedie, afwijzing, misbruik of een andere vorm van diepe pijn. Ze hebben het gevoel dat het God niets kan schelen. Dit zijn mensen naar wie Gods hart met pijn en verlangen op zoek is. Maar ze hebben iemand nodig om de goddelijke barmhartigheid handen en voeten te geven voordat ze Gods liefdevolle vraag ‘Waar ben je?’ kunnen ervaren.

Hoe kunnen we dat doen? Het volgende verhaal heeft richting gegeven aan mijn pogingen om te leren hoe ik mensen die veel geleden hebben kan liefhebben. Het is het getuigenis van Renee Alston, dat ze zelf heeft verteld in haar boek Stumbling Towards Faith. Je krijgt koude rillingen van het boek, maar moet het beslist lezen! Als kind werd Renee herhaaldelijk verkracht door haar vader terwijl hij christelijke liedjes zong en het Onze Vader opzegde. Later werd ze op pijnlijke wijze in de steek gelaten door haar verslaafde en dakloze moeder. Oppervlakkige reacties van christenen op de pijn die ze ervoer, maakten haar gevoel van vervreemding alleen maar sterker. Toen ze het christelijk geloof bijna had opgegeven kwam er iemand in haar leven die Gods liefde zichtbaar maakte. Ze beschrijft die ervaring als volgt:

‘Door zijn leven en door zijn liefde leefde hij Gods liefde in mij naar binnen. Hij gaf om me, was bereid tijd met me door te brengen en omhelsde me met al mijn brokken ongeloof en twijfel. Hij gaf me geen gemakkelijke antwoorden. Hij gaf me eigenlijk helemaal geen antwoorden. Hij gaf me veeleer toestemming om het zonder antwoorden te doen – een onbeschrijflijk geschenk. Hij gaf me de ruimte om vragen te stellen, om eerlijk te zijn, om te worstelen en verdriet te hebben.

Ik voelde de vrijheid om half af te zijn. Ik voelde de vrijheid om te huilen, om te rouwen om alles wat ik had verloren. Ik voelde dat God me liefhad te midden van mijn half afgeronde rouwproces, dat hij me hoorde als ik huilde. Ik voelde die liefde door mijn vriend, een liefde die mild en geduldig en speels was.

Hij gaf me weer leven en hoop. Hij zag mijn droefheid en mijn gebrokenheid en stapte daarin binnen, in plaats van te proberen mij eruit te praten. Hij erkende mijn wanhoop en wees stil, zonder woorden, naar iets wat groter was dan hij. Hij wees me op de lente en het licht en het leven, terwijl hij steeds de winter, de duisternis en de pijn ten volle erkende.’

Kun je je een beetje voorstellen hoe we Gods liefde zichtbaar kunnen maken? Wanneer we aanwezig kunnen zijn bij mensen die lijden – zoals deze persoon er voor Renee was – dan brengen we Gods liefde naar hen toe. We ervaren zelf Gods liefde ook intenser. Als we echter niet in staat zijn om op deze manier liefde en aanvaarding te tonen, dan zou het kunnen zijn dat we zelf Gods liefde nog intenser moeten leren kennen. Want wanneer we echt door God gevonden zijn, vloeit zijn liefde als vanzelf over in de manier waarop we met anderen omgaan. Anderen liefhebben met de liefde die we van God hebben ontvangen, hoeven we zelden te forceren.

Antwoord geven op Gods vraag

Waar ben je? God verlangt ernaar een een-op-een-gesprek met ons te voeren. En dus neemt God het initiatief door naar ons toe te komen en ons deze vraag te stellen. Denk er eens een ogenblik over na. We beginnen niet vanuit het niets aan het gesprek met God. God is er al mee begonnen. We hoeven alleen maar mee te gaan doen met het gesprek dat al bezig is. Een manier om dat te doen is door op deze vraag te reageren. Hier volgen enkele suggesties.

Begin eenvoudig met God te vertellen wat er op dit moment in je leven speelt. Vertel je diepste verlangens, je vreugden, je zorgen, je schaamte en je angsten aan God. Misschien vind je het tijdverspilling om deze dingen aan God te vertellen. Tenslotte weet God alles al lang. Het gaat er echter niet om dat je God nieuwe informatie geeft. Het gaat er veeleer om dat je uit je schuilplaats komt en leert om openlijk met God te spreken over alles wat in je leven speelt, en dan zijn nabijheid ervaart die deze vorm van transparantie in je relatie met Hem tot stand brengt.

Misschien wil je ook ingaan op de uitdaging van deze vraag. Zoals we gezien hebben, daagt deze ons uit Gods liefde zichtbaar te maken. De God die we in de Bijbel tegenkomen, zoekt alle mensen, ongeacht wie ze zijn of wat ze gedaan hebben. Ieder mens heeft een speciale plek in Gods zoekende hart. Gods droom voor onze wereld is dat ieder mens dit gaat ontdekken. Vooral degenen die lijden en diepe pijn ervaren. Jij kunt een rol spelen in het realiseren van Gods droom. Natuurlijk kun je niet iedereen die lijdt de helpende hand reiken, maar in je gesprek met God kun je Hem vragen: ‘Heer, wie zit er in mijn pakket? Aan wie kan ik uw liefde brengen?’

Ik wil je er graag nogmaals aan herinneren dat God een intieme relatie met je wil opbouwen. Moge je bereidheid om deze vraag te beantwoorden en zo met God in gesprek te zijn de deur openen voor een intimiteit die je stoutste verwachtingen overtreft!

Vragen voor kleine groepen

1. Waar bevind je je op dit moment in je relatie met God?

2. Hoe verberg je je soms voor God en de mensen om je heen?

3. Wanneer werd je je voor het eerst bewust van Gods persoonlijke liefde voor jou?

4. Kun je iemand noemen die Gods liefde voor jou zichtbaar heeft gemaakt? Hoe heeft hij of zij dat gedaan?

5. Heb je een idee hoe God je roept om op dit moment verantwoordelijkheid jegens anderen te dragen?