André F. Troost

Lachen in de regen

88 Verhalen

UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM, ZOETERMEER

www.uitgeverijboekencentrum.nl
www.andretroost.nl

Ontwerp omslag: Mulder van Meurs Studio
Ontwerp binnenwerk: Geert de Koning

ISBN 978 90 239 0303 1
NUR 711

© 2011 Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enigewijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie- en, opnamenof op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijketoestemming van de uitgever.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk met ISBN 978 90 239 2625 2

Lachen in de regen
naar de regenboog.
Nu valt alles tegen –
morgen is het droog.

In deze verzamelbundel zijn ook de teksten opgenomen die door de auteur worden gelezen op de twee cd’s van het luisterboek De zomer in zicht. Deze teksten zijn met een * gemarkeerd.

Woord vooraf

In deze bundel Lachen in de regen zijn tientallen teksten gebundeld die ik in de loop van de laatste jaren schreef. Ook deze teksten werden gepubliceerd in diverse kerkbladen en in het blad Elisabethbode, later Elisabet. Eerder kwam een verzamelbundel uit onder de titel Met vallen en opstaan.
De aandachtige lezer zal snel gewaarworden dat de auteur onder andere pastoraal werkzaam was in hartje Amsterdam en in de vestingstad Heusden aan de Maas.

De verhalen waarvan de titels in de inhoud cursief staan, verschijnen in het najaar van 2011 ook als luisterboek onder de titel De zomer in zicht. Dit luisterboek bevat twee cd’s, met in totaal zesentwintig verhalen. De uitgever besloot dit nieuwe luisterboek te maken omdat er veel vraag blijkt te zijn naar het vorige luisterboek Om stil te worden; daarvan verschenen inmiddels enkele herdrukken.

De titel van de bundel die u nu in handen houdt, dekt mijns inziens de lading. Ontmoetingen in het pastoraat hebben vaak te maken met ‘regen’: verdriet, tegenwind, tegenslagen. Maar ook met het besef dat je schuilen kunt… Menigmaal breekt dan, soms zelfs midden in een hevige stortbui, de vreugde door, als een zonnestraal door de wolken. Lachen in de regen!

André F. Troost

Aan de kaak

Iets aan de kaak stellen.

Weet u waar dat gezegde vandaan komt?

Een kaak is een paal, waaraan eeuwen geleden dieven en andere criminelen vastgeklonken werden.

Zo’n ‘kaak’ was eigenlijk een soort schandpaal.

Bij voorkeur werd zo’n kaak opgesteld op een plek waar veel voorbijgangers langskwamen, bijvoorbeeld dicht bij de stadspoort.

Op die manier stond zo’n boef dan werkelijk urenlang te kijk en ‘te schande’.

Zo staat er tot op de dag van vandaag in het Brabantse Heusden nog een ‘kaak’, in 1785 daar door het Hoogheemraadschap geplaatst, vlak bij de Wijkse Poort. Bij kleine vergrijpen werd iemand aan zo’n paal pal voor de stadspoort ‘aan de kaak gesteld’.

Ik vertel dit allemaal om op mijn beurt iets aan de kaak te stellen.

Wat ik nu eens aan de kaak gesteld wil zien is het volgende: ik vind dat er tegenwoordig veel te veel aan de kaak wordt gesteld.

Ik zal een paar voorbeelden geven.

Er hoeft maar iets te gebeuren, in een politieke partij of in de gemeenteraad of in de kerkenraad of op school of in de familie, of daar gaan we weer: boze brieven in de bus, ingezonden stukken in kranten en tijdschriften, scherpe verwijten over en weer.

En mijn eenvoudige vraag is: moet dat nu?

Begrijp me niet verkeerd: als er werkelijk iets heel, héél erg verkeerd is, mag je, móét je iets aan de kaak stellen.

Stel je voor dat er in de oorlogsdagen over de hele linie gezwegen was…

Stel je voor dat leden van de Tweede Kamer zouden besluiten ter wille van de lieve vrede voortaan niets meer aan de kaak te stellen…

Nee, dat is wel het laatste wat ik zou willen!

Toch herhaal ik mijn standpunt: ik vind dat er tegenwoordig veel te veel aan de kaak wordt gesteld.

Van wie ik dat heb?

Van Jezus.

Hij zei: ‘Oordeel niet en gij zult niet geoordeeld worden.’

Met andere woorden: je moet niet overal je mening over ventileren. Zoiets werkt als een boemerang. Je krijgt al die bemoeizucht op een dag gewoon op je eigen harde hoofd terug.

Oordelen – je moet wel, je ontkomt er niet aan, het leven is vol van oordelen die nu eenmaal geveld moeten worden. Maar of je nu altijd ook mensen scherp véroordelen moet, dat is nog maar de vraag.

Waar komt toch die waanzinnige behoefte vandaan altijd maar weer mensen, dingen en toestanden aan de kaak te willen stellen?

Waarom lijkt het wel alsof sommige mensen alleen maar opbloeien wanneer ze een lekker potje ‘mens-ik-erger-me-aanjou’ kunnen spelen?

Ik denk dat ik het weet.

Wie een ander veroordeelt, prijst al gauw zichzelf de hemel in. We zeggen het er natuurlijk niet bij, zo beschaafd zijn we wel, maar mét dat we iemand veroordelen, zeggen we onuitgesproken: zo ben ík niet, kijk mij eens béter wezen, veel beter zijn dan die ander die nu zo mooi aan de kaak is gesteld…

‘Oordeel niet en gij zult niet geoordeeld worden.’

Voor je het weet krijg je een klap van de boemerang.

Wie altijd maar loopt te vitten en te veroordelen, moet er niet vreemd van opkijken wanneer hem op een dag een koekje van eigen deeg wordt gepresenteerd.

Je mag eigenlijk maar één ding in het leven veroordelen: de krampachtige behoefte om altijd maar anderen te veroordelen.

Jezus deed dat: Hij veroordeelde de veroordelaars, die in hun religiefabriek aan de lopende band alles wat niet beantwoordde aan hun normen van perfectie van die band afkieperden. Om dát oordeel is Jezus zelf tenslotte ook veroordeeld.

Want mensen die mild zijn voor hun falende medemens, die moeten we niet, die vinden we doetjes, watjes – die veroordelen we wegens wetteloosheid.

In het spoor van Jezus zou ik daarom al die mensen aan de kaak willen stellen die altijd maar iedereen aan de kaak stellen.

Alhoewel…

Op het moment waarop ik deze zinnen schrijf, realiseer ik me dat ik nu zelf ook aardig aan het veroordelen ben! Wie ben ik om zeker te weten dat uw oordelen niet rechtvaardig en hoogstnoodzakelijk zijn?

Ik geloof dat het hoog tijd wordt u mijn excuses aan te bieden. Ik besef opeens dat ik zelf nu niet bepaald het goede voorbeeld geef.

Misschien had ik bovengenoemde misstanden helemaal niet aan de kaak moeten stellen…

Sta ík even voor mijn eigen paal!

Of mag je toch – bij wijze van uitzondering – degene die altijd maar een ander veroordeelt best eens veroordelen?

Ik hoop in elk geval dat ik niemand ten onrechte aan de kaak heb gesteld…

Al onze vestigingen

Mag ik uw speciale aandacht vragen voor de kerkwinkel?

Al onze vestigingen zijn elke zondag open!

En kwalitatief zijn onze producten de beste die er op de wereld verkrijgbaar zijn.

Nu moet ik er wel direct bij zeggen dat onze producten niet door onszelf worden gemaakt.

Nergens zult u op de etiketjes de aanduiding ‘Made in Holland’ aantreffen.

Zelfs niet ‘Made in this world’.

Al onze producten komen namelijk uit een andere wereld.

De producten die wij aanbieden zijn afkomstig uit een wereld die je niet zien kunt: uit een onzichtbare wereld.

Daar moet u niet van schrikken.

Gelieve ook niet te vermoeden dat de kerk een soort hocuspocusachtige commune is.

Wij, mensen van de kerk, zijn gewone wereldburgers, mensen van vlees en bloed, met alle voors en tegens van dien.

Wij zijn soms heel aardig en sympathiek, maar af en toe ook heel irritant en onuitstaanbaar. Wij zijn net mensen – en dat willen we ook zijn.

Dus als u nu verwacht dat u bij binnenkomst van een kerk in een totaal andere wereld verzeild raakt, moet ik u teleurstellen.

De kerk is maar mensenwerk.

En toch…

Toch is die kerk tegelijkertijd iets van een andere wereld.

De kerk is een winkel uit de wereld van God.

U vindt er niet de gebruikelijke producten die in elke supermarkt voor het grijpen liggen.

Wel brood – maar brood voor het hart.

Wel water – maar water dat de zonden afwast.

Wel wijn – maar slechts een paar druppeltjes, die we drinken bij het avondmaal.

Wel ogenzalf – maar alleen om geestelijke verblinding te voorkomen.

Wel kleding – maar alleen witte gewaden, die God geeft aan wie Hem liefhebben.

Ik wil maar zeggen: in onze vestigingen koop je alleen wat van wezenlijk belang is, voor tijd en eeuwigheid.

Sinds wanneer de kerk een winkel is?

Sinds de dag waarop Jezus zei: ‘Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan, dan zal ik jullie rust geven.’

In al onze vestigingen proberen we daarom vooral ‘rust’ aan te bieden. Rust voor de ziel.

Als ergens schreeuwend behoefte aan is, dan wel aan rust voor de ziel.

Mensen jagen tegenwoordig van het een naar het ander, hebben geen tijd meer voor God en voor elkaar. Mensen hebben zelfs geen tijd meer voor zichzelf.

Jawel, voor de televisie en de voetbalclub en de soos – tijd volop!

Maar tijd en rust om werkelijk tot jezelf te komen? Ho maar!

En juist die tijd en die rust willen wij in onze vestigingen bieden aan iedereen die maar belangstelling toont.

Wat dat allemaal kosten moet?

Tamelijk veel.

U dacht toch niet dat je al dat moois zomaar voor niets en niemendal kunt meenemen? Laat niemand u dat wijsmaken!

Onze producten – nu ja, die van onze Grote Chef! – zijn zo kostbaar, dat u er wel iets voor over moet hebben. Veel zelfs. Alles, goedbeschouwd.

Wie denkt zomaar eventjes voor een prikje rust te kunnen vinden, komt teleurgesteld na een uurtje onze winkel weer uit – met een leeg boodschappenmandje.

Maar als u goed betalen wilt, dan kunt u van alles krijgen, te kust en te keur.

Hoe?

U kunt in onze vestigingen alleen maar kopen met een speciale creditcard.

En nu wilt u natuurlijk weten hoe u aan die creditcard komt… Ik zal het u verklappen.

Die creditcard ontvangt u van onze Chef persoonlijk, bij inlevering van een leeg hart.

Ja, u leest het goed: een leeg hart.

Bij de ingang van alle vestigingen staat een grote bak, hier en daar ook wel in gebruik als doopvont. Daar moet u alles in deponeren wat u in uw hart naar de kerkwinkel hebt meegenomen.

Eruit, is ons devies. En dan bedoelen we niet ú, persoonlijk, maar alles wat in uw hart zit aan zorgen, ziekten en zonden. U moet daar niet mee rond blijven lopen, ook al weten wij heus wel dat je aan die lastige verbouwing blijft denken, die reuma niet in een uurtje voelt wegtrekken en ook niet zomaar van je alcoholprobleem af bent.

Toch blijft het devies: eruit, eruit met al die zorgen, ziekten en zonden! Gooi ze maar in die bak, in dat bad bij de ingang van de zaak! De Chef zal er wel een oplossing voor verzinnen, hoe dan ook.

Als u nu maar met een leeg hart de winkel betreedt – dán zult u vinden wat u misschien al zo lang en zo hartstochtelijk hebt gezocht: rust voor uw ziel.

U bent bang dat de drempel van de kerkwinkel voor u te hoog zal zijn?

Ach ja, mensen die jarenlang niet in een van onze vestigingen geweest zijn, willen daar nog wel eens bang voor zijn.

Zet ook die zorg gerust uit uw hoofd!

Onlangs heeft de Chef alle drempels laten verwijderen.

U kunt zo naar binnen – blokkades zijn er echt niet meer!

Komt u zondag (weer) eens kijken?

Liever nog: kopen!

En u weet het nu – maar ik herhaal het toch nog maar even: alle producten zijn verkrijgbaar dankzij die ene creditcard, die de Chef wil geven aan mensen die komen met een leeg hart.

Al wie vandaag een pelgrim heet

Mag ik u even meenemen naar het glas-in-loodraam in het koor van de Engelse Kerk aan het Begijnhof te Amsterdam?

Het is in 1920 geschonken door een Amerikaan, Edward Bok. Wat erop staat?

Een afbeelding van biddende mensen, waarvan een met een Bijbel, aan dek van een afgemeerd schip.

Dit is het verhaal: na 1578 gold de calvinistische religie als de enig ware in Amsterdam. Dat trok Engelse protestanten aan, met name degenen die vonden dat de Engelse overheid geen recht had zich met kerkelijke zaken te bemoeien: puriteinen, ‘bruinisten’ (genoemd naar Robert Brown), die eigen, vrije gemeenten stichtten. Huns inziens bemoeide de koning zich ten onrechte met de benoeming van bisschoppen. Intussen werd hun kritiek fors afgestraft. Wat hebben ze een lijden te verduren gekregen! Maar ook in Mokum vonden ze niet de rust die ze zochten; daarom trokken ze in 1609 naar Leiden, waar John Robinson hun voorganger was. In 1620 kochten ze een schip, doopten het de Speedwell en gingen (zo’n dertig personen in getal) in Delfshaven aan boord. Helaas, de Speedwell bleek lek als een mandje; een deel van de opvarenden stapte over op de Mayflower die vanuit Southampton de oceaan overstak – en zo bereikten ze Nieuw Engeland: de Pilgrim Fathers. De helft stierf aan alle ontberingen...

Het raam in de Engelse Kerk toont het vertrek van de pelgrims in Delfshaven: biddend aan boord.

Waarom ik dit vertel?

Vanwege de bijbeltekst die mij door het hoofd speelt: ‘En zij staken van wal.’

Jezus vraagt zijn discipelen over het Meer van Galilea naar de overkant te varen.

Maar wat moet ik met zo’n tekst?

Is dat een oproep je heil elders te beproeven?

Dat is vaak geprobeerd.

Al in de bijbeltijd: Abraham trok uit Ur.

Zeker! Maar: hij werd door Gód geroepen.

Dat gold niet voor Jona, die ook aan boord ging – maar waarom? Omdat hij geen zin had naar dat goddeloze Ninevé te gaan.

Laten we eerlijk zijn: het lokt ons wel, de grote boze wereld achter ons te laten en koers te zetten naar een nieuw land, een heilig land, vol rust en vrede. Dat is een oeroud verlangen en de Bijbel is er vol van, maar het is de vraag of wij dat hier en nu al moeten willen.

‘Zij staken van wal.’

Velen hebben Holland verlaten, zijn geëmigreerd naar Australië of Zuid-Afrika, vanwege het geloof. Anderen trokken weg uit Amsterdam, naar de Hollandse ‘bijbelgordel’, de Veluwe, de Alblasserwaard, Zeeland. Om de kinderen... Je hebt toch de taak ze een beetje beschermd op te voeden en in een samenleving waarin niemand zich iets aantrekt van God en zijn gebod moet je je maar afvragen wat er van ze terechtkomt. Begrijpelijk! Ik spreek er geen kwaad van.

Maar het is nog maar de vraag wat je daar vindt, aan de ‘overkant’.

Het Beloofde Land? Zou het werkelijk?

‘Zij staken van wal.’

Wat vinden de discipelen aan de overkant van het Meer van Galilea, in het land der Gerasenen?

Een klooster?

Een puriteinse kerk?

Nee, een bezetene, vloekend, vol onreine geesten!

De man wordt genezen, wil Jezus volgen en wat gebeurt er – Jezus verbiedt het hem: ‘Keer terug naar uw huis en verhaal al wat God u gedaan heeft.’

Ik bedoel maar: Abraham moest op reis, maar de meeste mensen worden geroepen gewoon thuis te blijven om dáár zendeling te zijn.

Wat zou je het graag bereiken: een perfecte samenleving, een pure kerk, vrij van heidense smetten, een akker zonder onkruid – maar het evangelie waarschuwt ons: je vindt het niet, nergens.

Ook de Pilgrim Fathers hebben in Amerika het Beloofde Land niet gevonden.

Dus: opgeven, de gedachte pelgrims te zijn?

Nee!

Steek van wal!

We worden geroepen tot een innerlijke pelgrimage.

We worden geroepen met Jezus mee te gaan – soms naar de bruiloft in Kana, soms naar eenzame, woeste gebieden.

Je komt op de kruisweg achter Hem aan soms midden tussen de mensen terecht, maar het kan je ook gebeuren dat je, gehoorzaam aan zijn roepstem, op eenzame plekken belandt, waar je je afvraagt wat God nu uitgerekend daar met je voorheeft.

We worden geroepen een leven lang pelgrims te zijn, mensen op weg naar het nieuwe land dat God belooft.

Dáár zal pure vrede zijn!

Daar zal geen overheid meer dwingen, daar zal God een rechtvaardige Koning zijn.

Zij staken van wal.

Mag ik u aan boord nodigen?

Zullen wij ook maar van wal steken?

De haven van onze tijd is geen goede rede.

Ons wacht een ander, beter vaderland.

Scheep u in!

Stormen zullen er zijn, ook al is Jezus aan boord.

Maar bedenk: dít schip is betrouwbaar – het Woord van onze God!

En ginds wenkt de haven en zijn we veilig thuis.

Eens en voor altijd.

AL WIE VANDAAG EEN PELGRIM HEET

Al wie vandaag een pelgrim heet,
weet: elders vind ik rust.
Wees voor de overtocht gereed –
hoe ver, ginds wenkt de kust!

Geen haven die ons houden kan,
geen land dat sterker lokt
dan wat de ziel aanschouwen kan
als eens de adem stokt:

geen koning die nog knechten wil,
geen wet die woede wekt –
een leven puur, gerust en stil
en zuiver, onbevlekt;

geen lijden als een loden last,
geen innerlijke pijn,
in eigen huis niet langer gast,
maar kind aan huis te zijn!

Een mens die hier genoegen neemt
met wat de haven biedt,
blijft in zijn moederland ontheemd
en ziet Gods toekomst niet.

Maak u dan voor de reis gereed
en kom vandaag aan boord;
de hoge zee is wijd, maar weet:
het schip heet Christus’ Woord!

* Uit: A.F. Troost, Zingende gezegend, Zoetermeer 1995, lied 65. Melodie: gezang 397.