Mel Starr

De nachtbode

Een Master Hugh-mysterie

vertaald door Liesbeth Goedbloed

MOZAÏEK – ZOETERMEER

Van Mell Starr verscheen eerder bij Uitgeverij Mozaïek:

De meesterproef

Omslagontwerp Wil Immink

Omslagbeeld © John Foley / Trevillion Images

Vertaling Liesbeth Goedbloed

Layout/dtp Gerard de Groot

Oorspronkelijk verschenen bij Lion Hudson plc, Oxford, Groot-Brittannië, onder de titel A Corpse at St Andrew’s Chapel

ISBN 978 90 239 1181 4

NUR 342, 331

© 2009 Melvin R. Starr / Lion Hudson plc

© Nederlandse vertaling 2012 Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

Meer informatie over de Master Hugh-mysteries vindt u op www.melstarr.net en www.uitgeverijmozaiek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk met ISBN 978 90 239 9380 3

Voor Amy en dominee Jen

‘Er zijn veel sterke vrouwen, maar jij overtreft ze allemaal.’

(Spreuken 31:29, NBV)

1

Op 9 april 1365 werd ik vroeg in de ochtend wakker. Ik word wel vaker vroeg in de ochtend wakker, maar meestal herinner ik me drie weken later niets meer van zo’n ochtend. Deze dag herinner ik me niet omdat ik zo vroeg wakker werd, maar om de dingen die die dag gebeurden. Vreemd dat één ongewoon voorval ervoor zorgt dat je ook allerlei triviale dingen onthoudt. Zoals hoe laat je die dag wakker werd, wat je at en wie je wekte.

Ik heb in mijn vijfentwintigjarige leven wel meer meegemaakt wat ik nooit zal vergeten. Ik herinner me de dag nog waarop mijn broer Henry stierf aan de pest. Ik was nog maar een kind, maar ik weet nog heel goed hoe pater Aymer hem het laatste oliesel gaf. Pater Aymer droeg een kruidenzakje om zijn nek, dat hem moest beschermen tegen de ziekte. Het werkte niet, want binnen twee weken liet ook hij het leven. Ik zie dat kruidenzakje in gedachten nog voor me, zoals het aan een hennepkoord om de nek van de priester hing toen hij zich over mijn zieke broer heen boog.

Ik herinner me nog heel goed dat William van Garstang stierf. Het was in 1361. William en ik deelden met twee andere studenten een kamer aan de St. Michael’s Street in Oxford en we studeerden aan het Balliol College. Toen zijn lichaam bedekt raakte met builen probeerde ik zijn lijden te verlichten. Voor die kleine dienst schonk hij me, vlak voor hij stierf, de drie boeken die hij had. Een van die boeken was het boek Surgery van Henry de Mondeville. Hoe William aan dat boek kwam, weet ik niet. Maar ik zie het nu als een geschenk uit de hemel. Ik las het boek van De Mondeville en wist eindelijk wat mijn roeping in het leven was.

Was het dus Gods wil dat William zo’n vreselijke dood stierf? Zodat ik erachter kon komen wat Gods bedoeling met mijn leven was? Met die gedachte kan ik niet leven, want ik heb met eigen ogen gezien hoe Williams lichaam helemaal onder de bloedende pestbuilen zat. Ik kan niet geloven dat God een mens zoiets aandoet. Ik moet toegeven dat ik in dit opzicht een andere mening ben toegedaan dan Master Wyclif, die gelooft dat alles is voorbeschikt. Maar uit het kwade kan God iets goeds laten voortkomen en dat deed Hij ook toen Hij me liet kennismaken met de chirurgie. Misschien weegt het goede wat ik heb kunnen doen op tegen het lijden dat William heeft doorstaan. Maar voor William zelf niet.

Ik herinner me de dag nog waarop ik Lord Gilbert Talbot voor het eerst zag. Ik hechtte zijn been nadat hij een trap van een paard had gekregen. Die hechtingen waren het begin van een leven in dienst van Lord Gilbert en de mensen van Bampton en ze leidden er ook toe dat ik als drossaard werd aangesteld op het landgoed van Lord Gilbert in Bampton.

Aan andere dagen heb ik minder prettige herinneringen. Ik zal de Kerst van 1363 niet snel vergeten en dat geldt ook voor het feestmaal dat die dag werd aangericht in de hal van Lord Gilberts kasteel in Goodrich. Ik was uit Bampton gekomen om voor Lord Gilberts zus, Lady Joan, te zorgen. De mooie Joan had haar pols gebroken bij een val van een paard. Ik werd gehaald om haar pols te zetten. Het was dwaas van me om te denken dat ik die vrouwe voor me kon winnen, maar verliefde mensen zijn dwaas. Een paar dagen voor Kerst kwam er een gast op Goodrich aan, Sir Charles de Burgh. Lord Gilbert had hem uitgenodigd, ook al wist hij dat Sir Charles een dief was. En inderdaad, hij stal het hart van Lady Joan. Tussen de tweede en de derde gang van het kerstmaal stond hij op en bood Lady Joan een peer met kruidnagels erin gestoken aan. Ze pakte de vrucht aan en glimlachend haalde ze er met haar tanden een kruidnagel uit. Ze zijn vorig jaar september een paar dagen voor Sint-Michael getrouwd.

Ik dwaal af. Ik werd vroeg in de ochtend wakker; er werd op mijn deur geklopt. Ik knipperde de slapers uit mijn ogen, kroop uit bed en stommelde naar de deur. Ik deed open op het moment dat Wilfred, de portier, op het punt stond opnieuw op de deur te bonken.

‘Alan… de bode. We hebben ’m gevonden.’

Alan was een paar dagen daarvoor van huis gegaan, omdat de avondklok was genegeerd en hij te weten wilde komen door wie. Hij was niet thuisgekomen. Zijn jonge vrouw was de volgende ochtend helemaal in paniek naar me toe gekomen. Ik gaf John Holcutt, de baljuw, de opdracht zes mannen bijeen te roepen om Alan te zoeken, maar ze hadden geen spoor van de man gevonden. John was daar niet blij mee geweest, want het had hem een dag werk gekost en dat voor zes man! De braakliggende akkers waren nog steeds niet geploegd. Voordat ik me die woensdagavond in mijn kamer terugtrok, zocht John me op en smeekte me de zoektocht de volgende dag niet voort te zetten. Ik stemde ermee in. Als we Alan niet konden vinden terwijl de hele stad wist dat hij verdwenen was, dan zou het ook geen zin hebben om nog een dag rond te snuffelen in hooibergen en schuren.

‘Is hij thuisgekomen?’ vroeg ik.

‘Nee. En ’t is ook niet echt waarschijnlijk dat-ie ooit nog thuis zal komen. Behalve op een baar dan.’

‘Hij is dus dood?’

‘Ja.’

‘Waar is hij gevonden?’

‘Langs de kant van de weg, in de buurt van de Sint-Andreaskapel.’

Geen wonder dat niemand hem gevonden had. De Sint-Andreaskapel lag bijna een halve mijl naar het oosten. Ik vroeg me af waarom hij zich tijdens zijn werk zo ver buiten de stad had gewaagd.

‘Ik heb ’t al aan Hubert Shillside verteld. Hij wil dat u er een kijkje neemt, samen met hem.’

‘Zeg maar tegen hem dat ik zo snel mogelijk kom.’

Volgens mij had ik toen al het duistere voorgevoel dat Alan geen natuurlijke dood was gestorven. Maar ik geloof dat het niet goed is om al te wantrouwig te zijn. Toch zijn er momenten waarop het in mijn werk – als chirurgijn en drossaard – beter is niet op een eerste indruk af te gaan.

Alan was nog geen dertig jaar oud en hij pachtte een stuk land van Lord Gilbert Talbot. Iedereen had hem zo hoog dat hij, ook al was hij nog jong, tijdens de zitting door Lord Gilberts pachters was verkozen tot bode voor drie jaar. Het was een harde werker en hij had de hele winter lopen opscheppen dat zijn vier morgen land hem vijf bushels haver hadden opgeleverd. Een uitzonderlijk goede oogst, want hij had precies dezelfde grond als de andere pachtboeren in Bampton. Zijn succes zorgde er volgens mij ook voor dat de mannen jaloers op hem waren en misschien waren er wel vrouwen die Alans oogst vergeleken met de oogst die hun man van het land haalde. Maar dat was toch nog geen reden om iemand te vermoorden?

Ik geloof dat je vijanden kunt hebben waar zelfs je beste vrienden niets van weten. Alan was een vriend van me en de meeste mensen in de stad waren met hem bevriend geweest.

Terwijl ik van Kasteel Bampton naar het huis van Hubert Shillside aan de kerkstraat wandelde, probeerde ik mezelf wijs te maken dat Alan een natuurlijke dood gestorven was. Natuurlijk, als er een lijk onder de open hemel wordt gevonden, wordt er altijd moord en brand geschreeuwd, ook als het lijk al koud en verstijfd is. Dus moesten Hubert, de lijkschouwer, en ik, de drossaard en chirurgijn, onze plicht doen.

Alan was vlak bij de stad gevonden. We liepen langs het rozemarijnpad naar de hoofdstraat en dan links het bospad op, richting de weg die naar de Sint-Andreaskapel voerde. Wij – Hubert en ik, en John Holcutt die ook was meegegaan – zagen vanuit de verte al waar het lichaam lag. Toen we langs het laatste huis liepen, zagen we een groep mannen staan op de plek waar vorig jaar het land braak had gelegen om deze lente opnieuw te worden ingezaaid. Ze zagen ons aankomen en toen we bij hen waren, deden ze eerbiedig een stap achteruit.

Er lagen stenen tussen het weggetje en het veld en tussen die stenen was een haag opgeschoten. Aan de brandnetels, distels en wilde rozenbottels zaten jonge, lichtgroene blaadjes. Als het loof nog een paar weken de tijd had gehad om dicht te groeien, hadden we Alan waarschijnlijk nooit gevonden. Maar die dag waren twee mannen al vroeg in de ochtend op het land aan het werk. Ze ploegden het braakland om en vonden het lijk toen ze de ossen wendden aan het einde van de eerste voor die ze hadden getrokken. Het was net licht genoeg geweest om te zien dat er een witte voet uit de haag stak. De man die het span leidde, zag het toen hij de beesten aanporde om te keren.

Alans lichaam was vanaf de weg niet te zien, maar als je de brandnetels en distels opzijduwde – voorzichtig – zag je hem liggen. Hij lag opgerold, alsof hij vredig in slaap gevallen was tussen de braamstruiken. Ik gaf twee mannen de opdracht het lichaam uit de haag te halen. Het heeft toch bepaalde voordelen om drossaard te zijn of lijkschouwer: het was beter dat zij geprikt werden door de brandnetels dan wij. Een paar minuten later lag de bode languit op het pad. Toen hij daar lag, midden op de weg, onder de blote hemel, zag hij er niet meer zo vredig uit. Er zaten striemen op zijn gezicht, handen en onderarmen. Zijn kleren waren gescheurd, hij was blootsvoets en zijn nek zat helemaal onder het bloed. In zijn nek had hij een diepe wond, het vlees was weggerukt.

De lijkschouwer bukte om de wond aan een nader onderzoek te onderwerpen. ‘Ik denk dat een of ander beest dit heeft gedaan’, mompelde hij toen hij weer overeind kwam. ‘Kijk eens, zijn overjas is bij de mouwen gescheurd, alsof hij zichzelf wilde verdedigen tegen scherpe tanden.’

Ik knielde aan de andere kant van het lijk neer. Nu was het mijn beurt om de wond te onderzoeken die Alan, de bode, het leven had gekost. Het leek erop dat Hubert Shillside gelijk had. De klauwen en tanden hadden sporen achtergelaten in de vorm van bijtwonden in de nek en de armen en scheuren in de mantel. Ik stuurde de baljuw terug naar Kasteel Bampton om een paard te halen waarop we Alan konden terugbrengen naar de stad en naar zijn vrouw. Een voor een vertrokken de mannen die om ons heen stonden en de ploegers die Alan hadden gevonden liepen terug naar hun ossen. Al snel stonden alleen de lijkschouwer en ik nog op wacht bij het lijk. En het was maar goed dat we op wacht stonden. Boven ons hoofd klapwiekte al een groep zwarte kraaien.

Ik had het gevoel dat er iets niet klopte, maar ik slaagde er niet in dat gevoel onder woorden te brengen. Toch was ik er niet helemaal van overtuigd dat een wild beest dit op zijn geweten had. Ik denk dat de lijkschouwer ook zijn vragen had, want hij verbrak als eerste de stilte.

‘Er zijn van mijn leven geen wolven hier in de buurt geweest’, zei hij peinzend. ‘En volgens mij ook geen wilde honden.’

‘Maar ik heb Lord Gilbert weleens gehoord over wolven in de buurt van Goodrich. En bij Pembroke. Die kastelen liggen dicht bij het Forest of Dean en de heuvels van Wales. Toch worden ze zelfs daar, in zo’n onherbergzaam gebied, maar af en toe gesignaleerd.’

Zwijgend stonden Shillside en ik naar het lijk aan onze voeten te kijken. Mijn ogen dwaalden langs het pad. Toen ik niet vond wat ik zocht, liep ik een stukje in de richting van Bampton, keerde op mijn schreden terug en onderzocht het weggetje dat naar de Sint-Andreaskapel voerde. Mijn zoektocht leverde niets op.

Hubert sloeg mij met groeiende belangstelling gade. ‘Wat zoek je?’ vroeg hij uiteindelijk. Voor hem was het duidelijk dat ik iets zocht langs de kant van de weg.

‘Sporen. Als een dier dit heeft gedaan, zou je volgens mij toch íets van sporen moeten zien. De modder is hier heel zacht.’

‘Misschien’, antwoordde de lijkschouwer. ‘Maar wij lopen hier al meer dan een uur rond. Alle sporen die zo’n beest zou hebben achtergelaten, zijn allang platgetrapt en uitgewist.’

Ik was het met hem eens; dat kon zo zijn. Maar er was nog iets waar ik mee in mijn maag zat. ‘Je zou toch een hoop bloed moeten zien’, zei ik, ‘maar ik zie bijna niks.’

‘Hoezo?’ vroeg Shillside.

‘Wanneer je nek wordt verscheurd zoals bij Alan, dan is er altijd sprake van ernstig bloedverlies. Dat is de doodsoorzaak. Zie jij hier bloedsporen?’

‘Misschien is het door de grond opgenomen?’

‘Misschien… Laten we eens een kijkje nemen op de plek waar we hem hebben gevonden.’

Zo gezegd, zo gedaan. We duwden de brandnetels voorzichtig opzij. De begroeiing was platgedrukt op de plek waar Alan had gelegen, maar we zagen niet veel bloedsporen op de jonge blaadjes, de stenen en het gras.

‘Hier zit wel wat bloed’, meldde ik, ‘maar veel is het niet. Niet genoeg.’

‘Genoeg voor wat?’ vroeg de lijkschouwer met gefronste wenkbrauwen.

‘Niet genoeg om aan bloedverlies te overlijden.’

Shillside zweeg even. ‘Je brengt me in verwarring’, zei hij uiteindelijk. ‘Als die wond’ – hij wees naar Alans nek – ‘hem niet fataal is geworden, wat dan wel?’

‘Het is mij ook een raadsel’, was ik het met hem eens.

‘En kijk eens hoe we hem tussen de brandnetels hebben aangetroffen. Misschien heeft hij zich daarheen gesleept om aan dat beest te ontsnappen.’

‘Of misschien heeft het beest hem hiernaartoe gesleept’, voegde ik eraan toe. Maar ik geloofde er zelf niet in, al kon ik niet zeggen waarom niet.

Het was nu de beurt van de lijkschouwer om zoekend om zich heen te kijken. ‘Zijn schoenen en zijn knuppel’, zei Shillside peinzend, ‘waar zouden die gebleven zijn?’

Die knuppel herinnerde ik me wel. Elke keer dat de bode op pad ging om de orde in Bampton te bewaken, droeg hij een lange stok bij zich. Dat ding was langer dan hijzelf en zo dik als de onderarm van een volwassen vent. Ik heb het één keer met hem over dat wapen gehad. Hij zei tegen me dat zelfs de onhandelbaarste dronkeman zijn bed opzocht als hij daar een mep mee uitdeelde.

‘Hij was trots op die knuppel’, merkte Hubert op terwijl we de haag uitkamden op zoek naar de stok. ‘Hij kerfde er een “A” in, zodat iedereen wist dat-ie van hem was.’

‘Ik wist niet dat hij kon schrijven.’

‘O, maar dat kon hij ook niet’, legde Shillside uit. ‘Pater Thomas heeft hem laten zien hoe het moest en Alan heeft de letter zelf in de stok gekerfd. Hij was daar erg mee ingenomen.’

Een eind van het pad af, op een stuk woeste grond, vonden we de knuppel. Het was aan de rand van het bos, vlak bij de Sint-Andreaskapel. De knuppel lag meer dan dertig passen van de plek waar we Alans lichaam hadden gevonden. Maar schoenen vonden we niet.

‘Hoe zou die hier gekomen zijn?’ vroeg Shillside.

Alsof ik dat wist!

Hij bekeek de knuppel eens goed. ‘Daar is die letter – zie je?’ Hij wees naar de ‘A’ die kunstig was uitgesneden in het harde hout.

Ik bekeek de knuppel die de lijkschouwer voor mijn neus hield van alle kanten en opnieuw wist ik niet wat ik ervan moest denken. Shillside zag dat ik mijn wenkbrauwen fronste. ‘Wat denk je, Hugh?’

‘Er zitten geen sporen op. Als ik zo’n knuppel bij me had en een wolf viel me aan, zou ik om me heen slaan om me te verdedigen. Misschien zou ik hem voor de neus van het beest houden zodat hij daar zijn tanden in zou zetten, in plaats van in mijn arm.’

Shillside keek naar de knuppel en draaide hem om om hem van alle kanten te bekijken. Het oppervlak was glad en onbeschadigd. ‘Misschien’, zei hij nadenkend, ‘heeft Alan hem naar het beest gezwaaid en is de knuppel toen uit zijn hand gegleden. Kijk eens hoe glad hij is… Hij gleed uit zijn hand en is daar blijven liggen.’

‘Misschien is het inderdaad zo gegaan’, zei ik, want ik kon geen betere verklaring bedenken.

Toen we terugliepen naar het pad zagen we de baljuw aankomen met Bruce, het oude paard waar ik altijd op reed als ik ergens heen moest. Rustig en waardig zou hij Alan naar de stad brengen. We bukten ons om de bode op Bruce’ rug te tillen, John bij zijn voeten en Shillside en ik bij de schouders. Toen we hem optilden, knikte Alans hoofd achterover. Blijkbaar was zijn nek zo toegetakeld dat er nog weinig was wat het hoofd op zijn plek hield. Ik stak een hand uit om het hoofd te ondersteunen. Mijn nekharen gingen recht overeind staan; ik voelde iets vreemds, iets wat niet klopte.

‘Wacht’, zei ik. Mijn stem klonk blijkbaar vrij scherp, want de anderen schrokken op en keken me verwonderd aan. ‘Leg hem weer op de weg.’

Ik draaide het hoofd van de bode om en betastte het stukje schedel waarvan ik was geschrokken. Er zat een deuk in de schedel, net boven Alans rechteroor. Die holte zag je niet omdat Alans dikke haar eroverheen viel. Ik duwde het haar opzij en onderzocht Alans hoofdhuid. Daarna liet ik aan de baljuw en de lijkschouwer zien wat ik had ontdekt.

John Holcutt zweeg, maar Shillside ging met zijn vingers over de deuk, keek me aan en vroeg: ‘Hoe kan een wolf zoiets nou doen?’

We stonden een tijdje over deze nieuwe ontdekking na te denken. De lijkschouwer was de eerste die een verklaring probeerde te bedenken. ‘Kijk daar, tussen de brandnetels, in die haag. Daar liggen een hele hoop stenen, die uit het veld zijn gehaald en daar neergegooid. Misschien probeerde Alan zich wel te verstoppen tussen de bramen, maar viel hij en klapte hij met zijn hoofd op die stenen. Dat zou meteen verklaren waarom we hem daar gevonden hebben. En als hij bewusteloos was, kon hij zich niet verdedigen tegen het ondier dat hem de strot afbeet.’

Ik moet toegeven dat dit een afdoende verklaring was voor wat wij hadden gezien. En toch was ik niet overtuigd. ‘Ligt het voor de hand dat een sterke, jonge vent als Alan zo hard zou vallen dat hij een deuk in zijn schedel heeft en dat dat zijn dood wordt?’

‘Daar hoeft hij toch niet aan overleden te zijn’, reageerde Shillside. ‘Als hij buiten bewustzijn was, kon die wolf met hem doen wat hij wilde en was hij niet in staat zichzelf te verdedigen.’

‘Maar waarom is er dan nergens bloed te zien?’

‘Bloed?’ vroeg de lijkschouwer onzeker.

‘Als je zo’n verwonding oploopt als Alan en je leeft nog, dan zul je flink bloeden, ook al ben je bewusteloos. Alleen dode mensen bloeden niet.’

‘Dus Alan is gestorven toen hij met zijn hoofd op de stenen klapte? Denk je dat?’

‘Inderdaad’, gaf ik toe. ‘Of toen Alan door een steen werd geraakt.’

‘Maar… wolven gooien toch niet met stenen naar mensen?’ zei Shillside zacht. ‘Ik heb het idee dat jij twijfelt of hij wel door een dier gedood is. Waarom?’

‘Heb je ooit iemand gehoord over wolven in dit graafschap?’ vroeg ik hem. ‘John, heb jij sowieso weleens iemand over wolven gehoord?’

De baljuw schudde zijn hoofd. ‘Ik ook niet. Ik denk dat geen kip in Bampton ooit een wolf heeft horen huilen.’

‘Wat was het dan voor beest?’ probeerde Shillside.

‘Wat bedoel je? Een beer? Zelfs in Schotland komen die niet voor. Wilde honden? Wat zijn er dan verder voor vernielingen aangericht? Honden zouden een schaap pakken en de botten achterlaten en dan zouden wij weten dat het honden waren. Dat geldt trouwens ook voor die wolven. Maar ik heb niemand over zoiets gehoord en er is ook niets voorgevallen op het gebied van de bisschop. Anders had ik er vast iets van geweten.’

Er was nog iets wat me zorgen baarde: Alan had geen schoenen aan. ‘We hebben Alans stok gevonden, maar waar zijn zijn schoenen? Zou een man als Alan’, vroeg ik aan mijn makkers, ‘midden in de nacht zonder schoenen op pad gaan om te zien of de mensen zich wel aan de avondklok houden?’

De baljuw en de lijkschouwer keken naar Alans voeten. Shillside zoog op zijn onderlip, maar geen van beiden zeiden ze iets. We wisten allemaal wat het antwoord was op die vraag: dat was heel onwaarschijnlijk.

We bukten opnieuw om Alans lichaam op te tillen en over Bruce’ rug te leggen. Het oude paard schuifelde ongemakkelijk met zijn hoeven toen hij doorhad welke last hij moest dragen. Maar het dier had Lord Gilbert tijdens de strijd bij Poitiers vergezeld en hij kende de geur van de dood en van bloed. Hij schrok niet terug voor zijn plicht. John nam hem bij de halter en op Bruce’ wandelgangetje liepen we in een rouwstoet richting de stad en richting Alans huis aan de koestraat.

Het huis van de bode zag er net zo uit als dat van zijn buren. Het was gemaakt van balken, hordewerk en pleisterleem. Alleen het dak was misschien beter onderhouden dan dat van de meeste andere huizen. Er kwam een sliert rook uit de gevelopening. We troffen Matilda aan in de hof achter het huis, ze was uien aan het poten. Dit soort werk ging ook door als je man verdwenen was. Niemand had haar opgezocht om haar te vertellen dat haar man gevonden was, niemand wilde die slechte tijding brengen of het risico lopen dat hij een ontroostbare vrouw moest troosten. En dus deed ik het maar. Hubert Shillside stond naast me toen ik Matilda de boodschap vertelde waar ze al vierentwintig uur bang voor was. De voorpanden van haar overjas zaten onder de modder, evenals haar handen die ze eerst liet zakken en daarna voor haar gezicht sloeg om haar verdriet te verbergen.

Ik zag een bank achter het huis staan en ging die voor haar halen. Ze ging zitten, of beter gezegd: ze zakte er dankbaar op neer. Haar gesnik was binnen vast te horen geweest, want toen Matilda nog maar net zat, ging er in het huis een gehuil op. Ze had geprobeerd haar werk af te maken voordat haar zoontje wakker werd.

Door het huilende kind kwam Matilda weer tot zichzelf. Ze stond op, schoof langs mij en de lijkschouwer heen en rende naar binnen om haar baby te troosten. Ze kwam even later met het snikkende mannetje naar buiten. Het kind knipperde tegen het zonlicht – zijn haar was een grote warboel – en hij nam mij wantrouwig op.

Matilda wist wat verdriet was. Vier maanden daarvoor had ze er weer eens kennis mee gemaakt, net voor Kerst, toen haar dochtertje overleed zonder het levenslicht te hebben gezien. De vroedvrouw, Katherine Pecham, stond heel goed bekend en ze deed haar werk uitstekend. Maar er zijn maar weinig vrouwen die al hun kinderen gezond zien opgroeien en er nooit eentje naar het kerkhof hoeven te brengen.

De vrouw stond in de deuropening en leunde tegen de deurstijl. Ik had met haar te doen, maar ik wist dat ze niet lang hoefde te treuren. Er woonden in Bampton en de Weald enkele mannen die nog niet getrouwd waren en ook vijf weduwnaars die nog geen vijfendertig waren. De vrouw van een van hen was tijdens een bevalling gestorven. Na een fatsoenlijke rouwperiode zou een van die kerels haar ten huwelijk vragen. En terwijl zij elkaar met jaloerse blikken opnamen, zou Matilda’s rouwperiode steeds onfatsoenlijker worden. Nou, ze had ze straks in elk geval voor het uitkiezen.

Matilda was nog geen vijfentwintig jaar en heel wat knapper dan de meeste vrouwen. Andere vrouwen zagen er op die leeftijd al behoorlijk afgeleefd uit van het vele gesloof en de vele zorgen. Bovendien zou haar nieuwe echtgenoot heel wat grond aan zijn huwelijk overhouden. Ze zou een heergewaad moeten afdragen en een bepaald bedrag voor haar zoon en erfgenaam moeten betalen als hij oud genoeg was om het land van zijn vader over te nemen. Maar dat waren geen grote bedragen. Dat wist ik omdat ik, bij afwezigheid van Lord Gilbert en zijn rentmeester Geoffry Thirwall, de hoogte van die bedragen zou moeten vaststellen.

‘Waar is hij gevonden?’ vroeg Matilda.

De lijkschouwer vertelde het haar en hij legde uit dat Alan waarschijnlijk aangevallen was door een of ander wild beest, misschien wel een wolf. Haar ogen werden groot bij het horen van die woorden.

Ik vroeg haar of zij misschien wist waarom haar man tijdens zijn rondgang de stad verliet.

‘Misschien’, fluisterde ze, ‘zag hij die wolf en probeerde hij hem weg te jagen.’

Als de man inderdaad door een wolf was gedood, dan was die verklaring net zo voor de hand liggend als de verklaringen die Hubert Shillside en ik hadden bedacht. Ik vroeg of ik Alans schoenen eens mocht bekijken. Maar daar trapte Matilda niet in.

‘Die had-ie toch zeker aan’, gaf ze terug. ‘Hij was niet gek… om midden in de nacht op blote voeten rond te banjeren. Wie weet waar-ie in ’t donker op zou stappen?’

Ik wist daar niets op terug te zeggen. Maar het was precies het antwoord dat ik had willen horen en dat ik had verwacht. De lijkschouwer en ik keken elkaar even aan. We trokken onze wenkbrauwen op. Op een moment als dit doe ik vaak mijn best om maar één wenkbrauw op te trekken, zoals Lord Gilbert Talbot ook altijd doet. Maar ik heb dat trucje nog steeds niet onder de knie. Ik ben ervan overtuigd dat het alleen is weggelegd voor mensen van adel.

‘Wat is d’r met ’m gebeurd?’ vroeg ze.

Er viel een stilte en Shillside en ik wachtten allebei tot de ander het woord zou nemen. De lijkschouwer keek weg, alsof er aan het einde van de koestraat iets gebeurde waar hij echt het fijne van wilde weten. Dus vertelde ik het maar.

‘We hebben hem meegenomen’, besloot ik. ‘Het paard staat op straat, voor de deur, en John Holcutt is erbij gebleven. Misschien is het het beste als je zometeen even met Thomas de Bowlegh overlegt voor de begrafenis morgen.’

De volgende dag was het Goede Vrijdag, maar die vrijdag zou voor Matilda, de vrouw van de bode, nooit meer een feestdag zijn. Elk jaar, als ze de dood van onze Heer herdacht, zou ze ook herinnerd worden aan haar eigen verlies en die dag zou een dubbele kwelling voor haar zijn. Dat heb ik met Kerst: elke keer als ik aan een kerstmaal zit of peer of kruidnagel ruik, dan word ik herinnerd aan mijn verlies.

‘Ik ga naar hem toe’, zei ze en haar stem klonk vastberaden. Toen draaide ze zich om en liep naar de voordeur. Het was maar een paar stappen. De lijkschouwer en ik liepen achter haar aan.

John Holcutt verstijfde toen hij de scharnieren van de voordeur hoorde piepen – ze waren tijdens de winter verroest – en Matilda en het kind hoorde aankomen. Matilda stond stil en keek een paar minuten lang naar het paard en naar de last die het droeg. Niemand durfde de stilte te verbreken. Voorbijgangers sloegen hun ogen neer, bekruisten zich en slopen voorbij.

Matilda deed een stap in de richting van haar man, verschoof het kind op haar heup en stak haar hand uit om Alans eigenwijze haar van zijn koude voorhoofd te vegen. Ze streelde haar man, die dat niet meer voelde, en fluisterde iets in zijn dove oor. Ik deed mijn best om niets te horen.

De lentezon was nu een goed eind boven de daken van Bampton uit en Matilda stond in een baan gouden zonlicht. Terwijl Matilda bij dit felle licht door het donkere haar van haar man streelde, zag ze iets. Ik dacht eerst dat ze de buts achter op Alans schedel had ontdekt, maar dat was niet zo. Ze duwde zijn haar opzij en haalde er een blauwe draad uit.

‘Wat is dat nou weer?’ vroeg ze terwijl ze de draad omhoog hield.

Alan had niets blauws aan. Zijn mantel was bruin, zijn cotehardie geel en zijn hozen waren grijs. En zijn tuniek was vast en zeker wit, zo wit als Matilda hem tijdens de was maar kon krijgen.

Ik pakte de draad van haar over. Het was een lichtblauw stuk ruwwollen draad, ongeveer een vinger lang. Matilda had het van Alans hoofdhuid geplukt en ze had de draad vlak bij de plek waar zijn hoofd geraakt was gevonden.

‘Heb jij kleren in deze kleur?’ vroeg ik.

‘Nee… maar met die kleur is toch zeker niks bijzonders?’

Ik draaide me om naar Hubert Shillside. ‘Droeg een van de mannen die Alan vanmorgen vond iets blauws? Ik dacht het niet, maar het was nog niet helemaal licht en ik was met andere dingen bezig.’

De lijkschouwer dacht terug aan hun ontdekking en perste zijn lippen geconcentreerd opeen. ‘Die ploeger, die bij de ossen op de akker bleef staan, had die geen blauwe cotehardie aan?’

‘Ik heb niet op hem gelet’, gaf ik toe. ‘Als jij het zegt, dan geloof ik je meteen.’

Tijdens dit gesprek keek Matilda van mij naar de lijkschouwer. Ze hield de draad tussen twee vingers voor onze neus. ‘Ik geloof, Master Hugh, dat het toch niet helemaal klopt’, zei ze rustig.

Shillside wierp me een veelbetekenende blik toe, alsof hij wilde zeggen: ‘Kijk nou eens wat je hebt gedaan!’ Ik kon het niet helpen. Ik ben niet iemand die zomaar doet alsof en die wat hij echt denkt voor andere mensen kan verbergen.

‘Een paar dingen zijn inderdaad vreemd’, gaf ik toe. ‘Zijn schoenen…’ Ik knikte naar de blote voeten die tegen Bruce’ flank hingen. ‘Waar zijn die gebleven?’

‘Ik denk’, merkte Shillside op, ‘dat een van de mannen die hem vanmorgen hebben gevonden, ze nu aanheeft.’

‘Misschien. Maar omdat zij Alan gevonden hebben, hoeven ze toch nog geen beloning te hebben? Die schoenen zijn van Matilda en zij mag beslissen of ze ze wil weggeven.’

‘Gaat u d’rnaar op zoek?’ vroeg de weduwe. ‘De schoenlapper kan ze wel voor mij op maat maken, denk ik.’

‘Dat zal ik doen’, beloofde ik en zo is het allemaal begonnen: ik ging op zoek naar de schoenen en ik ontdekte iets heel anders. Zo gaat het wel vaker in mijn leven. Ik vind zelden waar ik aanhoudend naar op zoek ben en nog veel minder vaak was ik op zoek naar datgene wat ik vond. Omdat veel van wat ik gekregen heb dus het gevolg is van een gelukkig toeval waar ik niet naar op zoek was, schrijf ik het prijzenswaardige in mijn leven toe aan de wil van God Die, zo staat geschreven, weet wat wij nodig hebben voordat wij erom vragen. En toch – Hij weet dat ik een goede vrouw nodig heb, want dat heb ik Hem meer dan eens verteld, maar hoe hard ik ook op zoek ben naar zo’n vrouw, ze laat zich niet vinden. Ik moet hier niet te lang bij stilstaan, anders dwalen mijn gedachten weer af naar Lady Joan Talbot, tegenwoordig Lady De Burgh. Zulke overpeinzingen zijn bitter en zoet tegelijk. Ik vermijd ze liever, maar dat lukt me niet altijd. Mijn herinneringen aan Lady Joan zijn net zoiets als jeuk: zo nu en dan móet je gewoon krabben.

John, Hubert en ik tilden Alan van Bruce’ rug en legden hem op het bed dat hij met Matilda had gedeeld. Het lijk was al stijf, dus het had de neiging om de kromming aan te houden die het op de rug van het paard had aangenomen. Het was een gênante bedoening om het lijk zover te krijgen dat het recht en plat op het bed bleef liggen, vooral omdat de treurende weduwe erbij aanwezig was.

Shillside zei tegen Matilda dat hij die middag met een jury zou langskomen, want elk onopgehelderd sterfgeval moest worden onderzocht en beoordeeld als ongeluk of als moord. De lijkschouwer had al die tijd Alans knuppel in handen gehad. Hij zette hem nu in een hoek van het huis terwijl wij aanstalten maakten om te vertrekken.

Ik vroeg de treurende weduwe om de blauwe draad. Ik was verdrietig vanwege het sterfgeval, maar wat me op dat moment nog het meest dwarszat, waren die gestolen schoenen. Het druiste tegen mijn rechtvaardigheidsgevoel in. Op dat moment leek het iets kleins, maar ik was vastbesloten om diezelfde dag nog de geroofde schoenen terug te vinden en ze voor het vallen van de avond aan Matilda te geven. Het was mogelijk dat die blauwe draad me naar de dief zou leiden, maar misschien kon die draad me ook de weg wijzen naar iemand die meer van Alans dood afwist.          