Van Joke Verweerd verschenen bij Uitgeverij Mozaïek:

De wintertuin, roman

De rugzak, roman

Permissie, roman

Paradiso, roman

Snoeitijd, roman

Op de huid, roman

Pareloester, roman

Stuifzand, roman

Wapenbroeders, novelle

Binnenstebuiten, verhalen

Spiegeling, verhalen

Spiegeling, luisterboek

Opnieuw beginnen, verhalen

Opluisteren, verhalen, gedichten en gebeden voor christelijke feesten

Verdwalen en thuiskomen, kerstverhalen

Opnieuw beginnen

Verhalen over lief en leed

Joke Verweerd

Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

Deze verhalen verschenen eerder in CV Koers, opinieblad voor de christen vandaag (uitgave van EB Media, Postbus 2101, 7420 AC Deventer)

© 2007 Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

ISBN 978 90 239 1824 0

Ontwerp omslag Geert de Koning

Meer informatie over deze verhalenbundel en andere uitgaven van Mozaïek vindt u op .

Meer informatie over de auteur vindt u op

Alle rechten voorbehouden.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk met ISBN 978 90 239 9258 5

1. De kangoeroeoplossing

Toen Annemiek erover begon, riep ik: ‘Nooit van mijn leven!’

‘Ga je dan alsjeblieft mee om te kijken? Dan weet je waar ik over praat!’

Als zij dat vraagt, zo met een halve glimlach en haar hoofd schuin, kan ik moeilijk nee zeggen.

‘Oké, maar haal je niets in je hoofd!’

We gingen kijken.

Ooit in een kangoeroewoning geweest? Vast niet, want het moet nog ín komen; er zijn meer mensen zoals ik, die bij hoog en laag volhouden dat het niets is.

Een kangoeroewoning is een huis dat bestaat uit twee boven elkaar gelegen complete woningen. Het gezin woont boven, opa en/of oma beneden, in de zogeheten buidelwoning. Ieder heeft een eigen voordeur, een eigen keuken en er is een inpandige trap om elkaar te bereiken.

Hier in de wijk zijn er drie gebouwd, alle drie aan de kop van een rijtje eengezinswoningen. ‘Ik ben hier onder protest,’ meende ik te moeten zeggen toen we het huis binnenstapten.

Het rook naar verse verf en beton.

Jansje liep met ons mee, ze is van het overkoepelende orgaan van de mantelzorg. Zij was met het plan gekomen, maar had het, volgens mij, enkel over de voordelen gehad. Ik zag de nadelen.

Annemiek en Jansje voelen elkaar wel aan. Als mantelzorger weet je niet wat je jezelf op de hals haalt als je ergens in stapt. Het begint met een keer per week boodschappen voor iemand doen en voor je een jaar verder bent, wordt er vijf keer per dag een beroep op je gedaan. Dat weet Jansje allemaal.

‘Wat vind je?’ vroeg ze aan mij.

Ik zei niets, ik lette op Annemiek. Zou ze beseffen dat ze zo nooit meer vrij was? Je schoonmoeder in huis nemen of met je eigen gezin bij haar gaan inwonen, net hoe je het noemen wilt, dat is toch uit de tijd? Daar zijn toch wel andere oplossingen voor?

Dacht ze nu werkelijk dat het goed zou gaan? Leer mij mijn moeder kennen! Mijn moeder is nooit gemakkelijk geweest. Ze heeft al jaren reuma en zit in een rolstoel. Ik onderschat echt niet hoeveel pijn en ellende ze heeft. Maar het moeilijke is dat mijn moeder denkt dat het te delen is door te klagen. Door altijd maar weer te vertellen hoe erg het wel is.

Als Annemiek een portie narigheid van haar zou kunnen overnemen zou ze het nog doen ook, maar dat gáát niet. Mijn vrouw is er zo een die je tegen zichzelf in bescherming moet nemen. Te goed, te lief, te opofferend. Ze denkt dat alles wat op haar weg komt, haar taak is. Mijn eigen zussen wonen ver weg, die leven mee op een afstandje. Annemiek is de aangewezen persoon en geleidelijk aan doet ze heel wat meer dan medicijnen ophalen bij de apotheek en voor de boodschappen zorgen.

Ze is mijn moeders privéverpleegster, niet minder dan dat. Moeder verwacht dat Annemiek elke dag langskomt om de zaak op de rails te houden. Elk wissewasje is belangrijk en als het dat niet is, wordt het belangrijk gemaakt.

Hoe vaak moet Annemiek ’s avonds nog even heen en weer om het een of ander te regelen?

Ik roep dan tegen haar dat het gerust kan wachten tot morgen, maar zij reageert met: ‘En ik me de hele nacht van alles in het hoofd halen? ’k Ben zo terug.’

Ik voel op zo’n moment wel enige wroeging, want ik blijf op de bank zitten met de krant en koffie binnen handbereik.

In het begin heb ik nog de moed opgebracht om in Annemieks plaats te gaan, maar ik ben te ongeduldig. Ik val bij moeder met de deur in huis, zeg dat het onzin is om ons voor een flutkarweitje lastig te vallen. Dat er geen acute hulp nodig is als ze haar portemonnee niet vinden kan, want die heeft ze op dit moment toch niet nodig. Dat er ook geen man over boord is wanneer de kraan druppelt, dat doet hij al een tijdje. Het puzzelboekje dat achter het dressoir is gevallen, kan daar gerust overnachten, het ligt er morgen ook nog wel. Zie je het voor je? De olifant in de porseleinkast. Ik ga niet meer. Want als ik daar geweest was, kon Annemiek er een uur later de scherven gaan lijmen.

Mijn moeder denkt recht te hebben op constante aan-dacht. En hoe zou dat gaan als we op elkaars lip wonen? Vandaar dus mijn tegenzin, ik zag het niet zitten.

Waai op met je kangoeroewoning!, dacht ik toen ik achter de dames de kale trap naar de eerste verdieping nam. Ik heb er weinig woorden aan vuil gemaakt, hoewel het een mooi ruim huis was, en Annemiek zei ook niet veel. Mijn non-verbale afwijzing was blijkbaar overgeko-men.

Een tijdlang ging het redelijk goed. Met moeder en dus ook met Annemiek. Een kangoeroe was gewoon weer een spring-in-’t-veld in Australië. Die kangoeroewoningen konden ze aan de straatstenen niet kwijt en ik had stiekem binnenpret.

Het was inmiddels bijna zomer, dus lang licht; dan voel-de ik me iets minder schuldig als Annemiek ’s avonds nog even heen en weer ging om iets op te lossen voor moeder.

Tot die avond waarop ze met angst in haar ogen en buiten adem achterom kwam. Ze hijgde zo, dat ik dacht dat het haar hart was. Van schrik schreeuwde ik tegen haar. Of ze pijn had? Een ongeluk dan?

Nadat ze een paar slokken water had gedronken – haar tanden klapperden tegen het glas – kwam het verhaal eruit. Een auto had eerst langzaam naast haar gereden, de bestuurder had het raampje opengedraaid en geprobeerd contact te maken. Ze had gedacht dat hij misschien de weg wilde vragen, maar zijn bedoelingen lagen op een ander vlak. Ze was weer opgestapt en doorgefietst, maar hij had haar klemgereden bij de parkeerplaats van het winkelcentrum.

‘Ik ga daar altijd tussendoor, dat smalle steegje. Ik dacht: nou moet ik schreeuwen en gillen, maar dat ging niet en er was niemand. Ik stond er helemaal alleen voor.’

Ik schrok, belde de politie, schold op die kerel en op de maatschappij, ik schonk een glas wijn in voor Annemiek en gaf haar mijn zakdoek. En terwijl zij rustiger werd en alweer kon relativeren, stak in mij de storm op.

Die laatste zin – ‘Ik stond er helemaal alleen voor’ – klopte precies.

Ik zette me schrap, ging heftig in de verdediging. Ik gooide mijn moeder verwijten naar het hoofd en zei mijn zussen flink de waarheid over hun lakse houding: ‘’t Is maar makkelijk, jullie zijn er zo klaar mee! Annemiek draait overal voor op.’

Maar dat waren nog steeds omtrekkende bewegingen, niet de vinger op de zere plek. Dat deed onze dochter. ‘Als je met één vinger naar een ander wijst, dan wijzen er drie vingers naar jezelf.’ Zo, die zat.

Ik had nog een paar dagen nodig, maar toen ben ik letterlijk door de knieën gegaan. Annemiek zat op de bank; ze houdt helemaal niet van mijn deemoed, ze voelt zich er bijzonder ongemakkelijk onder. Maar ik heb haar gevraagd of zij wensen had. Hoe ze het hebben wilde. Als ze gezegd had: ‘Er moet meer hulp komen, schakel de familie maar in,’ dan had ik stappen ondernomen. Als ze gezegd had: ‘Ik doe het overdag, jij moet er ’s avonds maar heen,’ dan had ik ‘oké’ gezegd. Zelfs als ze gezegd had: ‘Ik kap er mee, moeder moet haar zelfstandigheid maar opgeven,’ dan had ik dat kunnen begrijpen.

Maar wat zei ze? ‘Ik vind die kangoeroewoning een goed idee.’

Wat moet je met zo’n mens? Daar kun je toch alleen maar je armen omheen slaan en er hoofdschuddend de hemel voor danken?

Beneden woont moeder. Ze heeft er de ruimte. Geen drempels, alles rolstoelvriendelijk.

Wij hebben beneden de tuinkamer, dat is het studeerhol van de kinderen geworden.

Op de eerste verdieping is ons woongedeelte en daarboven zit de slaapetage.

Nooit gedacht dat dit de oplossing zou kunnen zijn! Ik blijf een hekel houden aan het woord ‘kangoeroewoning’, ik noem het liever een driegeneratiewoning. Want ik had een enorm pluspunt over het hoofd gezien: door de kinderen is mijn moeder niet eenzaam meer. Niet omdat ze zo vaak kopjes thee samen drinken of zo, maar hun voeten op de trap, de muziek die soms behoorlijk doordendert, hun stemmen en het gelach – zelfs een ruzie boven haar hoofd is voor mijn moeder het teken dat ze niet alleen is. We overlopen elkaar niet. We brengen haar om de beurt de warme maaltijd. Dan roepen we halverwege de trap: ‘Is de buurvrouw thuis?’

En omgekeerd: zij heeft zoveel moeite met de trap, dat boven komen beperkt wordt tot de speciale gelegenheden. Maar het feit dat ze elke dag voor ons de aardappels schilt en de groenten schoonmaakt – met haar reumahanden doet ze er de halve middag over – maakt dat ze zich onderdeel voelt van een groter geheel.

‘Ik ben nu nooit meer alleen,’ zegt ze.

Wij hebben geluk gehad, je hoort ook heel andere verhalen over kangoeroes.

Voor ons werkt het. Annemiek is een stuk rustiger geworden. Ze zit ’s avonds niet meer op het puntje van haar stoel. Ze neemt soms vroeg op de avond een bad, trekt haar duster aan en dan zit ze met een handdoek om haar natte haren op de bank. Dat kon de laatste jaren nooit meer. Is het niet onnozel dat ik nu pas besef hoe zwaar ze het had?

Laat ze nou gisteravond over een traplift...