Dien de Haan

Wandelen met God

Onderweg naar de toekomst

UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM, ZOETERMEER

ISBN 978 90 239 2918 5

NUR 707

De bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de Nieuwe Bijbelvertaling, © 2004/2007 Nederlands Bijbelgenootschap, tenzij anders vermeld.

Ontwerp omslag Marleen Verhulst

Layout en dtp binnenwerk Gerard de Groot

© 2013 Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden

www.uitgeverijboekencentrum.nl

Wandelend op weg

‘Hebt u dat ook op papier?’

Een vaak gestelde vraag als ik ergens op een koffieochtend of een gemeenteavond had gesproken.

Nee dus. Nou ja, ik had wel wat op papier, maar wat ik precies zei en hoe ik het zei, dat kon van keer tot keer verschillen. Dat hing vaak ook af van hoe er een vorige keer in een andere plaats geluisterd en gereageerd werd. Wat leefde er en wat hield de mensen bezig en hoe kon ik daarop inspelen en anderen daarmee dienen? (Dat woord ‘dienen’ is wel leuk trouwens, als je Dien heet. Maar dat wisten de bezoekers van die bijeenkomsten meestal niet, want ze kenden me als ‘Annie Verdelman’, de medewerkster van wat toen nog de Elisabethbode heette. Zo kon het gebeuren dat me wel eens gevraagd werd: ‘Die Dien de Haan, leeft die nog…?’)

‘De eerste zegen is altijd voor jezelf,’ zei een oudere mevrouw een keer tegen me. Ze had gelijk. Die zegen mocht ik dan op mijn beurt weer aan anderen doorgeven, hen ermee dienen. Tijdens spreekbeurten, en nu dan ook op papier.

Toen ik de aantekeningen van de verschillende onderwerpen doornam, zag ik als vanzelf een lijn die alle tien de onderwerpen verbond. Het gaat over onze relatie met God en met elkaar. Over het beleven en samen delen van het christelijk geloof. Zomaar in het leven van iedere dag. Op weg naar de toekomst die aan het eind van die wandeling op ons wacht.

En dus gaat het telkens ook over de vraag: wat zegt de Bijbel daarover? En bijbellezen – hoe doe je dat? Als het bijvoorbeeld over ziekte en gezondheid gaat, of over de positie van de vrouw, of over de christelijke toekomstverwachting – kun je dan iets met wat daarover in de Bijbel staat, heb je daar dan vandaag wat aan, of is het toch eigenlijk achterhaald?

Laten we er samen eens over in gesprek gaan. Zoals we het deden tijdens die spreekbeurten die ik mocht houden.

Ik heb ontdekt dat de Bijbel een verrassend actuele reisgids is, op weg naar de toekomst. En ik heb het nu ook maar voor u op papier gezet.

Om u te dienen!

Zwolle, januari 2013

Dien de Haan

1

Wandelen met God

Wandelen. ‘Kuieren’ noemen ze dat op de Veluwe. Samen een eindje lopen, praten, stil zijn…

Maar we jakkeren wat af in het leven!

Zelfs in het Koninkrijk van God hollen we onszelf soms voorbij.

En tegelijk wordt er geroepen om ‘onthaasting’.

Want onze samenleving is leeg, kil en zo koud geworden.

Zoektocht naar God

Mensen zijn op zoek naar iets wat hun leven vullen en verwarmen kan. Naar ‘ervaring’, naar echte beleving van iets dat boven het gewone leven uitstijgt. Iets geestelijks, iets spiritueels.

Sommigen proberen via drugs de harde werkelijkheid van het leven te ontvluchten.

Anderen zoeken het in yoga en transcendente meditatie, geestverruimende muziek, occulte krachten, contacten met ‘meesters’, engelen en overledenen, geloof in reïncarnatie...

Wat zijn er veel mensen op zoek!

Ook onder christenen wordt er vandaag veel over spiritualiteit gepraat en geschreven. Ook veel christenen zijn op zoek naar ervaring, beleving. Naar warmte, gevoel. Een geloof waar je wat aan beleeft, dat tintelt en sprankelt en verwarmt.

Je kunt heel veel weten over God, je kunt de Drie Formulieren van Enigheid uit je hoofd kennen, een geweldige bijbelkennis hebben en onverdacht orthodox zijn... en je toch vanbinnen zo leeg voelen. Je weet het allemaal wel, maar het dóet je soms zo weinig.

Je zou het meer willen beleven, ervaren, wat het is om vertrouwelijk om te gaan met God. Om te wandelen met God. Om niet maar over Hem te praten en tot Hem te spreken in je gebed, maar om echt met Hem te leven en te spreken.

Zoals in het paradijs, toen God in de avondkoelte kwam en met de mensen wandelde in de hof – zo zoekt God ons.

God zoekt ons

Reken maar dat ze gepraat hebben, samen!

Over de dieren die Adam die dag weer had ontmoet, en over de namen die hij ze had gegeven, en die precies uitdrukten hoe ze waren: de leeuw en het paard en het hert en de duizendpoot. Over de planten en de bomen die er groeiden in de hof en hoe hij daar het beste voor zorgen kon. Over de vruchten die er groeiden, en hoe ze allemaal een heel eigen smaak hadden. Sommige maakten dat je geen dorst en geen moeheid voelde, al had je ook een hele dag gewerkt, en van andere proefde je ’s avonds als je slapen ging de vreugde nog, die ze je gaven. Over de rivieren zullen ze hebben gepraat, en over heel de overvloed die God aan dat eerste mensenpaar had gegeven...

En in alles wat Adam vertelde en vroeg, klonk zijn bewondering door voor de Schepper van al dat schoons, die daar zomaar naast hem ging en met hem wandelde en sprak in de zachte koelte van de avond... ‘Here God, wat bent U groot, wat bent U goed!’ Zo wandelden ze samen door de hof, de mens en zijn God. Hij wandelde en sprak met de Heer... God sprak en hij hoorde en God hoorde en hij sprak... hij wandelde en sprak met de Heer...

Een mens kan niet zonder God

Voel je nu ook iets van heimwee, als je je dat zo voorstelt? Als je in gedachten de geuren opsnuift van het paradijs... het klateren van het water hoort... de kleuren van de bloemen indrinkt met je ogen... en de vrede proeft van het zó dicht bij God te mogen zijn... met Hem te mogen wandelen en spreken in de vertrouwelijke stilte van het samenzijn...?

Heb jij dat nooit: dat soms zomaar een vreemd, heimweeachtig verlangen je bespringt, zelfs als je staat op de bergtoppen van het geluk? Dat gevoel van: en toch is dit het nog niet hele-maal, er moet méér zijn... maar ik kan er niet bij, ik kan het niet pakken...

Verlangen naar spiritualiteit, kun je dat noemen. Maar zou het niet heimwee zijn naar het verloren paradijs, het verlangen naar God...?

Een mens kan niet zonder God! We zijn op Hem aangelegd, we houden altijd dat vreemde heimwee vanbinnen, als we Hem kwijt zijn, dat heimwee naar het paradijs...

Een mens kan niet zonder God.

En God wil niet zonder de mens...

God wil niet zonder de mens

Als de mens gezondigd heeft (dat was niet maar een kwestie van een verboden vrucht pakken, maar van wat daar achter zat: het zonder God willen kunnen, zichzelf willen redden...) dan is het eerste wat God doet: de mens opzoeken, hem roepen − Adam, mens, waar ben je?

Wij denken vaak: ik kan God niet vinden...

Maar als je het je goed indenkt, dan kun je in je beste ogenblikken haast medelijden met God krijgen: God kon de mens niet vinden! Hij zocht hem, Hij zoekt ons, Hij roept het nóg: Waar ben je? Waar heb je je voor Mij verstopt, wat is er gebeurd, dat Ik je niet vinden kan? Wat zit ertussen, tussen jou en Mij? ‘Waarom was er niemand toen ik kwam? Waarom antwoordde niemand toen ik riep?’ (Jes. 50:2)

Daar word je stil van!

We hebben een God die ons zoekt, die ons roept, een God die spreekt!

Moet je je voorstellen: diezelfde God, ‘die de hemelen dacht en zij waren’, die maar hoeft te spreken en het is er, die spreekt tot ons, die roept ons, als wij ons hebben verstopt voor Hem, als we soms − als we gezondigd hebben − denken: zo kan ik mij aan God niet vertonen... zo hoef ik bij Hem niet aan te kloppen, Hij zal me zien aankomen!

Nou inderdaad: Hij zal ons zien aankomen! Hij roept ons al uit de verte achter onze uitvluchten vandaan: Waar ben je?

Hij heeft zijn eigen Zoon naar ons toe gestuurd om ons te zoeken, om mensen die verloren waren, te zoeken en te redden. En in Hem heeft Hij alles gezegd wat Hij te zeggen had, heeft Hij heel zijn hart voor ons opengelegd.

We hebben een God die spreekt!

Wij zijn niet de eersten, als we Hem zoeken, als we roepen naar God!

Híj is de eerste, Hij zoekt en Hij roept óns.

En geloven, echt geloven, dat is: antwoord geven.

Stil zijn, luisteren. Luisteren naar wat God zegt. En dan antwoorden.

Wandelen met God

Wandelen met God en al wandelend alles met Hem bespreken. Zoals Adam het deed in het paradijs, en Henoch later, en Noach. Midden in het gewone leven wandelen met God, en alles van dat gewone leven aan Hem voorleggen.

Met de woorden van Guido Gezelle:

Ik wandelde, ik wandelde alleen,

ik wandelde en sprak tot den Heer:

Hij sprak en ik hoorde, en Hij hoorde en ik sprak,

en ’k wandelde en ’k sprak tot den Heer.

Midden in het gewone leven.

Moet je eens opletten wat er van Henoch staat, in Genesis 5 (vers 21 en 22)! Ik citeer het uit de NBG-vertaling: ‘Toen Henoch vijfenzestig jaar geleefd had, verwekte hij Metuselach. En Henoch wandelde met God nadat hij Metuselach verwekt had, driehonderd jaar, en hij verwekte zonen en dochteren.’

Er is dus ergens een moment in Henochs leven geweest, waarin hij met God begon te wandelen. Voor die tijd kende hij God al wel, geloofde hij wel, maar wandelde hij nog niet met God. Dat deed hij pas toen z’n vrouw en hij hun eerste kind kregen.

Vind je dat niet herkenbaar? Je gaat trouw naar de kerk, je leest de Bijbel, je gelooft best wel. Maar toch...

En soms, op een hoogtepunt in je leven, bij de geboorte van je eerste kind, of op een dieptepunt, als je voor het eerst in je eigen leven met de dood wordt geconfronteerd, of terechtkomt in wat we de midlifecrisis noemen, dan kan er zomaar ineens die insnijding zijn. Dan voel je dat er méér moet zijn, dat je God nodig hebt, niet alleen op zondag en als je met de Bijbel bezig bent, maar altijd en overal, in je leven van elke dag.

Henoch begon te wandelen met God toen zijn eerste zoon geboren werd. En toen? Trok hij zich toen terug uit de wereld, om alleen maar in stilte te mediteren? Nee, toen leefde hij nog driehonderd jaar, en hij kreeg een groot gezin. En midden in zijn drukke leven wandelde hij met God!

Wij zeggen vaak: Ik heb het zo druk. De dagen glippen tussen m’n vingers door... ik kom aan echt leven met God haast niet toe.

Maar Henoch wandelde met God midden in de drukte van zijn bestaan, midden in de zorg om zijn gezin, en hij stond met open ogen in de wereld. Hij heeft geprofeteerd over de goddelozen van zijn dagen, staat er in de brief van Judas (vers 14 en 15), en hun gezegd dat God niet met zich spotten liet.

En van Noach, zijn achterkleinzoon, gold hetzelfde: hij was onder zijn tijdgenoten – en dat waren geen brave jongens: Noach wist wat er in de wereld te koop was – een rechtvaardig en onberispelijk man, en hij wandelde met God (Gen. 6:9).

Midden in het gewone leven

Dat vraagt God ook van ons, zegt de profeet Micha (6:8): ‘Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de HEER van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.’

Wandelen met God – dat is dus niet alleen iets voor de ‘binnenkamer’, waarin je je terugtrekt. Dat is het zeker ook. Maar het komt vooral ook tot uiting in het gewone leven, in onze levenshouding. In recht doen, als trouw en betrouwbaar bekend staan, en alle dingen van het leven beleven met God.

Spiritualiteit, wandelen met God, beleven en ervaren dat Hij er is? Graag, maar dan wel zo dat de mensen het aan ons merken! Dat het uitkomt in de manier waarop we met elkaar omgaan in de kerk en in de familie en in het gezin en in de straat. In de manier waarop we onze vreugde beleven en ons verdriet verwerken, op bruiloften en begrafenissen, in de teksten die we op geboortekaartjes en rouwbrieven schrijven, in de be-steding van onze tijd en ons geld, in onze omgang met de schepping en in de politiek... in heel het bonte leven waar we middenin staan en waarin God ons een plaats gegeven heeft!

Wandelen met God. En tijdens die wandeling Hem vragen: Heer, wat wilt U nu dat ik doen zal? Wat wilt U dat ik zeggen zal? Hoe kan ik zo leven dat U er blij mee bent en de mensen wat aan me hebben?

Obstakels op de weg

Dat klinkt allemaal heel mooi.

Maar nu de praktijk!

Heeft ons leven daar iets van: van dat wandelen en alles bespreken met God? En als dat niet zo is, hoe zou dat dan komen? En vooral: hoe zou dat dan anders kunnen worden?

Er kunnen dingen in ons leven zijn die onze omgang met God verhinderen, en ons gebed krachteloos maken. Obstakels, barricaden op de weg met Hem.

Als het niet goed zit tussen God en ons

Als het niet goed zit tussen God en ons, lukt het wandelen met Hem ook niet.

Je kunt het aan Adam en Eva zien: toen ze willens en wetens niet luisterden naar wat God had gezegd, toen ze zelf wilden uitmaken wat goed is en wat niet (‘ik vind, ik denk, volgens mij’), toen durfden ze zich niet meer aan God te vertonen. Omdat ze zich schaamden voor wat ze hadden gedaan? Omdat ze berouw hadden? Nauwelijks, want even later wezen ze met een beschuldigende vinger naar elkaar en naar God, om zichzelf vrij te pleiten... ‘Het ligt niet aan mij, maar aan die vrouw die U me gegeven hebt, aan die slang die U gemaakt hebt...’ Ze hadden wel spijt, maar spijt is nog geen berouw!

Maar ze durfden zich zoals ze waren niet aan God te vertonen, ze wilden voor Hem niet in hun blootje staan, in de naaktheid van hun schuld.

Zit het goed tussen God en ons?

Of verstoppen wij ons op onze beurt ook achter allerlei uitvluchten? Er zijn heel wat bosjes waarachter we ons kunnen verschuilen als God ons roept! ‘Als ik maar een andere opvoeding had gehad... Als mijn man maar anders was... Als het in de kerk maar anders was...’ Uitvluchten bij bosjes! Bosjes waarachter we wegkruipen...

Maar zit het goed tussen God en ons, heel persoonlijk? Of verbergen we wat voor Hem, komen we niet tevoorschijn zoals we werkelijk zijn, doen we ons mooier voor − aan Hem en de mensen − dan we zijn?

Dat is het eerste: zit het goed tussen God en ons? Tussen God en jou? Tussen God en mij?

Als het niet goed zit tussen ons en een ander

Dat is het tweede: als het niet goed zit tussen ons en een ander, dan lukt het wandelen met God evenmin.

Als je naar de tempel gaat om te offeren, zegt Jezus (Mat. 5:23-26) – en dan mag je voor offeren vandaag best ‘bidden’ lezen: ‘Laat mijn gebed voor u zijn als reukwerk, mijn geheven handen als een avondoffer’ (Ps. 141:2) – als je op weg bent naar God en je handen vouwt om te bidden, en je bedenkt dan ineens dat er iemand is die wat tegen jou heeft (niet: tegen wie jij wat hebt, maar die wat tegen jou heeft!) – wacht dan maar met offeren en bidden, haal je handen maar uit elkaar en ga het éérst goed maken met die ander!

Ik vind dat een moeilijke uitspraak van Jezus, en ik denk dat we daar bij tijd en wijle allemaal onze handen aan vol hebben. Maar is het niet waar dat je niet echt vertrouwelijk met God om kunt gaan als er bitterheid is in je hart? Petrus zegt dat later ook: in het huwelijk moet je als man en vrouw zó met elkaar omgaan, dat je gebeden niet belemmerd worden, dat er niets tussen jou en God in schuift (1 Petr. 3:7).

Zit het goed tussen ons en de ander, of wijzen we net als Adam en Eva in het paradijs met een beschuldigende vinger naar elkaar: in het gezin, in de familie, in de kerk...? Dan lukt het niet om echt met God te wandelen! Dan zit er wat tússen.

En dan kan het zijn dat God zich voor ons verbergt.

Als God zich onderweg verbergt

‘Als God er dan is, waarom merk ik dan zo weinig van Hem, waarom kan ik Hem niet vinden?’ Die vraag wordt ook door christenen gesteld. Door mensen die mogen leven in het licht van zijn evangelie, over wie Hij ‘zijn aangezicht heeft doen lichten’, en die langzaam maar zeker toch steeds meer in het donker terechtgekomen zijn. Voor wie het allemaal niet meer echt leeft. Ze gaan nog wel naar de kerk en ze lezen nog wel in de Bijbel en ze bidden nog wel, maar het licht lijkt gedoofd en het vuur geblust, het tintelt en sprankelt niet meer.

Dat kan natuurlijk ook alles te maken hebben met de secularisatie, met alle invloeden van buiten die op ons afkomen (of die we op ons af laten komen). Maar zou het ook dieper kunnen zitten?

Zou het ook kunnen zijn dat God zich soms voor ons verbergt? Want dat kan! Je zou aan de hand van een concordantie best eens een stevige bijbelstudie kunnen houden over alle gebeurtenissen in het Oude Testament waarin God zijn aangezicht verbergt.

Het is een onderwerp apart, maar ik noem kort drie dingen die me dan treffen.

• Als God zich verbergt, heeft dat vaak te maken met heel concrete zonden van zijn volk. Niet maar in het algemeen met ‘zondig-zijn’, maar met de wijze waarop we met Hem en met elkaar omgaan. Jesaja 1:15; 57:17; 59:2; Ezechiël 39:23.

• Als God zich verbergt, kan dat óók te maken hebben met zijn verlangen dat we Hem zullen zoeken en beter zullen leren kennen. Dan kan iedere beproeving tegelijk ook een oefening in vertrouwen worden. Dan kan er iets groeien van die diepe vroomheid van Psalm 27: ‘Mijn hart zegt u na: “Zoek mijn nabijheid!” Uw nabijheid, HEER, wil ik zoeken, verberg uw gelaat niet voor mij…’ Psalm 10:1; 13:2; 27:9; Jesaja 8:17. Herken je daar iets van? Van die strijd tussen licht en donker, die worsteling met God om Hem niet te verliezen?

• Maar ook: als God zich verbergt, zie je telkens weer het wonder dat Hij zich tóch weer omkeert, zijn volk weer in genade aanneemt. Niet op grond van hun bekering, hun geloof, hun wetsbetrachting, maar op grond van zijn ontferming, zijn barmhartigheid en zijn trouw! Jesaja 45:15; 54:8; Ezechiël 39:29.

Gesprekken onderweg

En toch… Ook als je dat allemaal in rekening brengt, heb je soms toch nog het gevoel dat je omgang met God niet echt lukt. Dat het zo schraal is in je geloofs-leven. Er moet toch méér zijn?

Wandelen met God, spreken met God – het klinkt mooi, maar hoorde je nu maar eens dat God wat terug zei! Hoorde je zijn stem dan maar eens! Soms hoor je christenen zeggen: ‘Toen zei God tegen mij...’ – maar heb jij dat ooit gehad? Je kunt wel zeggen: We hebben een God die spreekt, maar hoe kan ik zijn stem dan horen?

Misschien zoeken wij het wel veel te veel in het bijzondere. Een hoorbare stem uit de hemel! En ik zeg niet dat het niet kán.

Maar heb je Gods stem nog nooit in heel ‘gewone’ dingen gehoord?

Een najaarslaan van goud. Een berijpte boslaan in de winter. Machtige bergtoppen vol sneeuw. Een bloeiende plant in je vensterbank en velden vol zonnebloemen in de zomer. Een heel klein minuscuul vliegje dat op je hand komt zitten, en het lééft... Hoor je dan niet de stem van God, die zegt: Kijk, dat heb Ik allemaal geschapen...?

Wij wandelen naast elkaar,

de Vader en het kind

dat het nog niet begrijpt.

Het waagde nauw de vraag.          

Nog met de ochtenddauw

zijn wij op pad gegaan:

Hij nam mij bij de hand.                   

De bloemen groeten Hem

– Yes Lord – de schuchtere beek

houdt haast zijn kabbelen in.

De bergen worden licht.                  

Wij wandelen naast elkaar,

de Vader en het kind.

Ik zie Hem niet, maar Hij

is mij zó dicht nabij

als geen op aarde ooit was.

Een gesprek met vrienden. Een lied dat je hoort op de radio. Een merel die zingt op je dak, en ineens denk je aan het woord van Jezus: als God voor de vogels zorgt, zou Hij dat dan niet veel meer doen voor jou?

Een preek die je hoort. De Bijbel op je nachtkastje. Spreekt God niet meer vandaag? Zegt Hij niets terug als wij tot Hem spreken?

Misschien luisteren wij wel veel te weinig!

Lees je voor je in de stilte in de binnenkamer gaat bidden, ook eerst in de Bijbel? Antwoord je daar weleens op? Iemand vertelde eens dat ze soms, als ze een moeilijk gedeelte had gelezen dat ze niet begreep, hardop zei: Heer, ik ga niet van tafel voor U me in dit gedeelte íets hebt laten zien wat voor mij is, iets waardoor ik U weer beter leer kennen... Spreken wij zo weleens met God?

Praten we in ons gebed weleens met God over zijn prachtige schepping? Over dat gesprek dat we die dag met iemand hadden? Over dat lied op de radio en die merel op ons dak en de bloemen waar we van mogen genieten?

Spreekt God nog vandaag?

Heb jij het nog nooit gehad, dat juist op een moment dat je het nódig had, een woord uit de Bijbel je te binnen schoot waardoor je ineens weer verder kon? Zou dat niet het werk van de heilige Geest zijn? Jezus heeft eens gezegd dat zijn Geest ons de woorden te binnen zou brengen die Hij gesproken heeft. Hij haalt ze als het ware uit de reservevoorraad in ons hart tevoorschijn. Dan moet je wel een reservevoorraad hébben natuurlijk, dan moet je wel dicht bij de Bijbel leven, anders valt er niets naar boven te halen. Maar dan mag je daarin ook Gods stem horen, die tot ons spreekt, en dan mag je daarop antwoorden in je gebed.

God spreekt nog altijd – luisteren wij ook?

Onderwerpen van het gesprek

Ooit heb ik gelezen dat het goed is, na te gaan of onze omgang met God minstens vier elementen bevat, die je kunt onthouden aan de letters van het woord Abba. Ik vind dat een mooi woord, want Abba betekent immers Vader!

Abba: die letters kunnen staan voor Aanbidden, Bedanken, Belijden en Aanroepen.             

Aanbidden

Klein worden onder de gedachte dat jij, klein mensje dat je bent, zomaar met God mag wandelen en spreken, met de almachtige Schepper van hemel en aarde, en dat Hij om Jezus’ wil jóuw God en jóuw Vader wil zijn! En dat dan ook blij verwonderd tegen Hem zeggen: Here God, wat bent U groot, wat bent U goed (tov staat er dan in het Hebreeuws: we hebben een ‘toffe’, een ‘gave’ God!).

‘Aanbidden’, God bewonderen: zouden we dat niet veel meer moeten doen? En dan ‘gewoon’ ook eens zeggen: Here God, wat ben ik blij met U... ik moet er niet aan denken dat U er niet zou zijn... We hadden het toch nooit beter kunnen treffen dan met zó’n God?

Bedanken

Op de tien vingers van je beide handen eens optellen wat God vandaag allemaal voor je heeft gedaan, en de laatste week, de laatste maand, het laatste jaar... Wij vragen meestal veel, maar wat vergeten we het danken vaak!

Ik hoorde eens van een vrouw die tegen haar wijkpredikant zei: ‘Ik heb een hand vol zorgen.’ En ze telde ze allemaal af, op de vingers van haar ene hand. ‘Maar,’ zei ze, ‘ik heb ook een hand vol zegeningen.’ En toen telde ze weer, op de vingers van haar andere hand. ‘En ’s avonds,’ zei ze toen, ‘dan vouw ik mijn handen, dan vouw ik de zegeningen van mijn ene hand om de zorgen van de andere hand heen...’

Bedanken! Voor heel concrete zegeningen. Noem ze maar één voor één!

Belijden

Niet maar zo in het algemeen vragen: wilt U ons onze zonden van vandaag vergeven om Jezus’ wil, maar die zonden heel concreet noemen, belijden. Je hoogmoed. Je geïrriteerdheid. Je hang naar méér. Je lafheid om voor Jezus uit te komen tegenover de buren. Alles wat er tussen kan zitten, tussen God en jou, aanwijzen, zodat Hij het uit de weg kan ruimen door zijn Geest!

Aanroepen

En dan: aanroepen. God te hulp roepen bij je eigen leven en bij dat van anderen. Bij jezelf en bij de kinderen en bij de buren. Bij de wereld en bij de kerk. Corrie ten Boom vertelt dat ze, als ze zelf angstig was, voor anderen ging bidden – en dat ze dan al biddende zelf van haar angst werd bevrijd!

Aanbidden, bedanken, belijden en aanroepen. Zou het niet goed zijn om onze gesprekken met God regelmatig tegen het licht te houden om te zien of die vier elementen erin voorkomen?

Leren spreken onderweg

Discipline

Iemand heeft eens gezegd: christenen willen nog wel discipelen zijn, maar ze kennen weinig discipline... ’s Morgens zijn we te druk om de Bijbel te lezen en te bidden, en ’s avonds zijn we te moe. Een dag is weer voorbij voor je er erg in hebt.

Wandelen met God doe je midden in het gewone, drukke leven. Maar zouden we in onze dagindeling niet ook een vaste tijd moeten hebben waarop we met God alleen zijn ‘in de binnenkamer’? Een vaste tijd voor persoonlijk bijbellezen, stil zijn voor God, en gebed? Doe het maar zacht-hardop, als je bang bent dat je gedachten afdwalen. Laat God je stem maar hóren!

Persoonlijk heb ik er de meeste baat bij om de dag ’s morgens heel bewust met God te beginnen, en ’s avonds weer met Hem af te sluiten. Daar gaat rust van uit. Rust voor de dag en rust voor de nacht.

Het Onze Vader

Zou je bidden ook kunnen leren?

De discipelen vroegen het aan Jezus: Heer, leer ons bidden... En toen leerde Hij hun het Onze Vader. Geen gebed dat uitmunt door mooie woorden en lange volzinnen. Je hoeft niet ‘mooi’ te kunnen bidden, als het maar écht is!

Misschien zouden we, als we in onze eigen woorden bidden, dat vaker moeten doen langs de lijn en in de volgorde van het Onze Vader. Zo, dat het ons éérst gaat om Gods eer, Gods Rijk, Gods wil. Dat is toch iets geweldigs, dat wij via ons gebed daarbij worden ingeschakeld! Corrie ten Boom vertelt van een zendingswerker, wiens leven door vier mannen werd bedreigd. Op een avond kwamen ze naar zijn huis om hem te vermoorden. Maar er gebeurde niets, ze bleven buiten.

Later kwam één van hen naar de zendeling toe. ‘We hadden u willen vermoorden,’ zei hij, ‘maar we waren in de minderheid. Er liepen zeventien mannen om uw huis, en wij waren maar met ons vieren...’

Hoe kon dat? Diezelfde avond waren ergens in deze wereld zeventien mensen bij elkaar in een gebedskring, om voor die zendeling te bidden! Zeventien biddende mensen... en zeventien engelen om hem te bewaken!

Als we zo ons bidden eerst in dienst van Gods Koninkrijk stellen, dan mogen we daarna ook bidden om alles wat we zelf daarin nodig hebben. En dan verbindt ons dat ook aan elkaar. Dan is het niet meer allemaal ‘ikke-ikke-ikke’, maar óns: óns dagelijks brood, ónze schulden (dat is wat anders dan met een beschuldigende vinger naar de ander wijzen!), ónze zwakheid om staande te blijven in de dagelijkse strijd met alles wat ons van God af wil trekken.

Bidden langs de lijn van het Onze Vader – zou dat ons niet kunnen helpen om bidden te léren?                

Gebeden van anderen

Je kunt ook gebeden van anderen nabidden. Je hoeft niet altijd origineel te zijn in je spreken met God, je mag staan in een lange traditie van gelovigen die vóór ons met God hebben gewandeld en gesproken.

Zo kun je een psalm nabidden. Een lied, een gedicht. Een gebed van Franciscus van Assisi:

Heer, maak mij tot een instrument van uw vrede,

dat ik liefde zaai waar haat groeit, vergeving waar belediging is

geloof waar twijfel heerst, hoop waar wanhoop dreigt

licht waar duisternis is, vreugde waar droefheid is.

Goddelijke Meester, geef dat ik mij erop toeleg

troost te schenken eerder dan getroost te worden,

begrip te tonen eerder dan begrepen te worden,

te beminnen eerder dan bemind te worden.

Want door te geven, ontvangen wij,

door te vergeven wordt ons vergeven,

door af te sterven, groeien wij het eeuwige leven tegemoet.

Zingen

En wat denk je van zingen? Zingen is twee keer bidden, zei Augustinus. Zíng je weleens? Zomaar terwijl je in de auto zit, op weg naar je werk, of onder het stofzuigen en afwassen door, een psalm, een lied? Ik heb een oudere vrouw gekend, een heel eenvoudige vrouw, die zei: ‘Als ik alleen ben, dan zing ik maar...  Ik heb wel niet zo’n mooie stem, maar dan denk ik: dat weet de Heer ook wel...’ Dat noem ik ook wandelen met God! Ik denk: als iemand zó zingt, dan klinkt het in de hemel als muziek! Dan ‘neigt God zijn oor’ en leggen de engelen de vinger op hun lippen.

Gebedslijstje

Wat vind je van een gebedslijstje? Wij nemen ons vaak voor om voor iets of iemand te bidden, we beloven het ook wel: ik zal voor je bidden. Maar hoe lang houden we het vol? Hoe vlug zijn we het weer vergeten?

Er zijn mensen die een lijstje hebben waarop ze niet alleen noteren waarvoor en voor wie ze willen bidden, maar die de gebedspunten ook over de week verdelen: vrijdag en zaterdag bidden ze extra voor de predikanten die zich voorbereiden om zondag het Woord van God door te geven (als je dat zondagmorgen pas doet, ben je te laat…); zondag bidden ze voor de kerk over de hele wereld; maandag voor de kerkenraad (ook voor de gezinnen van de kerkenraadsleden!); dinsdag voor de zending... enzovoort. En vergeet ook de catechisaties niet! Bid je op de dagen dat er ’s avonds catechisatie is, daar ook extra voor?

Een gebedslijst kan helpen als geheugensteun. Niet als dwang, je mag er best van afwijken, maar wel om je gebed levendig te houden.

Samen

Ook sámen wandelen met God is iets heel moois. Je komt elkaar nader dan ooit, en samen kom je God nader.

Samen met de Bijbel bezig zijn en hardop bidden in het gezin, vader, moeder en zo gauw het kan ook de kinderen. Zo leren die ook bidden, en dat is iets wat veel ouderen vroeger thuis nooit echt hebben geleerd, als er ‘stil’ werd gebeden.

En waarom zouden we een verjaardagsavond of een avond waarop we bezoek en een goed gesprek hebben gehad, niet eens samen afsluiten met een gebed?

In veel gemeenten zijn ook gebedskringen. Sommigen kijken daar wat vreemd tegen aan, maar je moet het meegemaakt hebben om te ervaren hoe goed dat kan zijn: echt samen bidden. Samen wandelen met God.

Zo kun je ook samen met een aantal mensen een bidstond houden, voor ernstig zieken in de gemeente of in je vrienden- of kennissenkring.

Ten slotte

Wandelen met God. Vertrouwelijk omgaan met God. In Psalm 25 staat het nog mooier. In de HSV: ‘Vertrouwelijk gaat de HEERE om met wie Hem vrezen.’ Het is maar niet alleen dat wij met God mogen wandelen – Hij wil vertrouwelijk omgaan met óns! Met de woorden van de Groot Nieuws Bijbel: De Heer vertrouwt hem zijn geheimen toe en maakt hem zijn verbond bekend. Dat is echte spiritualiteit! Echt geestelijk leven, dat je ervaren kunt in het leven van iedere dag.

Dat God ons zó nabij wil zijn:

zijn oor geneigd naar onze woorden;

met milde handen − de doorboorde −

vertroostend stillend onze pijn.

Dat Hij ons zóveel geven wil,

wanneer wij dankbaar voor Hem knielen.

Zijn vrede daalt in onze zielen

en maakt ons van verwachting stil.

De kamervloer wordt tempelplein,

en onze stilgevouwen handen

raken beschroomd de hemelwanden.

Dat God ons zó nabij kan zijn.

Gespreksvragen

1. Heb je weleens dat heimwee-achtige gevoel, zelfs als je op de bergtoppen van het geluk staat, dat gevoel van: en toch is het dit nog niet helemaal, er moet toch meer zijn, maar ik kan het net niet pakken...?

2. Ken je het gevoel van ‘soms ervaar ik heel sterk dat God bij me is, en soms is het of Hij nergens te bekennen is’? Is dat iets om je schuldig over te voelen?

3. Wandelen met God: is dat iets voor jou alleen of werkt het ook door in je relaties? Kun je in je eentje geloven, wandelen met God, zonder kerk? Houd je dat vol?

4. Herken je iets van de obstakels die er op de weg met God kunnen liggen? Wat vind je moeilijker, waar voel je je schuldiger over: als je relatie met God hapert of als er wat fout zit in je menselijke relaties?

5. Spreken met God: kan dat? Zegt God weleens wat terug? Zeggen wij weleens wat terug?

Ook van Dien de Haan:

Lees maar, er staat meer dan er staat

Dagboek bij de Bijbel

Bijbels dagboek voor alle leeftijden. Helder en aantrekkelijk geschreven in ongedwongen, eigentijdse taal.

Dien de Haan schreef een dagboek voor iedereen: in eenvoudige, directe taal vertelt ze wat ze in de Bijbel heeft ontdekt en hoe troostvol en bevrijdend dat is.

Ze werkte systematisch de Bijbel door en koos ervoor om bijbelgedeelten thematisch uit te werken en er enkele weken aan te wijden. De lezer kan daarom wat langer bij elk bijbelboek vertoeven en de kern van het besproken gedeelte vasthouden. Haar werkwijze is authentiek en pastoraal. Haar taal is recht uit het hart, zonder omhaal van woorden en daardoor geschikt voor een breed publiek.

‘Ze schrijft heel betrokken en slaat een brug van de tekst naar de situatie van nu, zodat je je als lezer direct betrokken voelt. Ze schrijft vanuit een grote liefde en verwondering voor  Jezus.’ – I.A. Kole voor de Reformatorische Omroep

ISBN 978 90 239 2566 8

376 blz.