SARAH SUNDIN

Op zilveren

vleugels

Vertaling: Roeleke Meijer-Muilwijk

Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

In de serie ‘Wings of Glory’ verscheen eerder:

Een verre melodie

Ontwerp omslag Bas Mazur

Vertaling Roeleke Meijer-Muilwijk

Lay-out/dtp Gerard de Groot

ISBN 978 90 239 3025 9

NUR 342

Oorspronkelijk verschenen bij Revell, een divisie van Baker Publishing Group,

Grand Rapids, Michigan, USA, onder de titel A Memory Between Us.

Oorspronkelijke uitgave © 2010 Sarah Sundin

Nederlandse uitgave © 2012 Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden

www.uitgeverijmozaiek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk met ISBN 978 90 239 9411 4

Met liefde opgedragen aan mijn oudoom Roderick M. Stewart, die tijdens de aanval op Pearl Harbor diende in het eskader B-17’s, een eskader van de 94e Bombardementseenheid aanvoerde en met een Flying Fortress onder de Golden Gate Bridge door vloog.

1

Tweede evacuatiehospitaal, Diddington,

Huntingdonshire, Engeland

3 maart 1943

Luitenant Penelope Ruth Doherty zette het raam open en dronk de frisse lucht in om haar maag tot rust te brengen. ‘Zo, heren. Een beetje frisse lucht zal jullie goeddoen.’

Luitenant Lumley, in het bed bij het raam, snoof minachtend. ‘Ik kom uit Arizona, mevrouw. Voor mij is die drassige Engelse lucht dodelijker dan Duitse kogels.’

Ruth glimlachte naar deze patiënt, die zijn enkel gebroken had toen zijn vliegtuig, een P-38 Lightning, tijdens de landing neerstortte. ‘Een goede luchtcirculatie is heel belangrijk voor de genezing van wonden.’ En om de lucht te zuiveren van de misselijkmakende stank van worst uit blik, het ziekenhuis-ontbijt.

‘Zeg, Rooie, weet je wat mijn wonden zou genezen?’ Luitenant Holmes, de nieuwe patiënt, wees op zijn mond en knipoogde naar haar.

Ruth glimlachte liefjes. ‘O, wilt u nog een dosis wonderolie?’

‘En voor u heet ze luitenant Doherty.’ Technisch sergeant Giovanni, de hospik, zette zijn blad met voorraden naast het bed van luitenant Holmes neer. ‘Tijd om uw wonden te spoelen.’ De rug van de navigator zat vol scherven van een Duitse granaat.

‘Bovendien is haar haar eerder kastanjebruin dan rood.’ De blik van luitenant Lumley was minder nurks dan gewoonlijk. Gelukkig kon hij elk moment ontslagen worden.

‘Ik kom zo terug met de ochtendmedicijnen.’ Ruth liep langs een van de op steenkool brandende potkachels in het middenpad.

‘Au!’ riep luitenant Holmes.

‘Wat is er dan? Prikt het zo? Kindje toch,’ zei sergeant Giovanni quasimedelijdend.

‘U gebruikt toch geen jodium? Daar wordt mijn keel vreselijk dik van.’

Ruth dacht dat haar hart stilstond. Langzaam draaide ze zich om. Op het stoere gezicht van sergeant Giovanni verscheen een geschokte blik. Natuurlijk gebruikte hij jodium.

Anafylaxie. Nu moest ze snel reageren en haar emoties de baas blijven, had ze geleerd. Paniek zou zijn toestand verergeren.

Ze liep terug naar het bed van luitenant Holmes en glimlachte zo opgewekt mogelijk. ‘Weet u wat waarschijnlijk lekker is? Als we die wonden even met koel water spoelen. Sergeant, zou u dokter Sinclair even willen halen, alstublieft? Ik wil het ontslag van luitenant Lumley even met hem bespreken.’ Ze keek de hospik doordringend aan. ‘Nu,’ zei ze geluidloos.

‘Tuurlijk, baas.’ De sergeant liep met grote stappen naar de deur.

Ruth graaide handdoeken uit de la van het kastje naast het bed, legde die aan weerszijden van de romp van haar patiënt en goot voorzichtig water over de bruine vlekken op zijn rug. Daarna depte ze hem droog met een derde handdoek. Te laat, maar ze wilde de hoeveelheid jodium die de arme man binnenkreeg, nog enigszins beperken. ‘Dat is lekker, hè?’

‘Ik heb liever een kus.’

‘En ik heb liever een miljoen. Helaas hebben we niets te kiezen.’

‘Dat weet ik nog zo net niet. Ik kan die kus al voelen. Mijn lippen tintelen helemaal.’

Ruth omklemde de handdoek krampachtig. De anafylaxie was al begonnen. Waar bleef dokter Sinclair? Alleen hij kon de adrenaline toedienen die nodig was om het leven van deze man te redden. ‘Een ogenblikje, alstublieft. Ik ben zo terug.’

Snel liep ze naar de medicijnkamer, waar luitenant Harriet Marshall net klaar was met het natellen van de medicijnen, het laatste karwei in de nachtdienst. ‘Neem me niet kwalijk. Ik kom wat adrenaline en morfine halen. Luitenant Holmes heeft anafylaxie.’

Harriets engelachtige gezichtje verbleekte. ‘O, nee! Gelukkig is dokter Sinclair op de afdeling.’

‘Nog niet.’ Ruth pakte een blad en legde er twee gesteriliseerde injectienaalden op.

‘O. Waarom haal je de medicijnen dan nu al?’

‘Ik wil klaar zijn als hij komt. We mogen geen tijd verspillen.’ Een ampul met adrenaline.

‘Maar hij heeft nog niets voorgeschreven.’

Ruth keek het meisje recht aan. ‘Ik weet hoe anafylaxie behandeld moet worden.’

‘Dat… dat is heel aanmatigend. Straks wordt de dokter kwaad.’

Ruth pakte een ampul met morfine. ‘Dat kan me niet schelen; alleen het leven van mijn patiënt is belangrijk.’ Harriet hapte naar adem, maar dat negeerde ze. Snel ging ze terug naar het bed van luitenant Holmes.

Met grote angstogen keek hij naar haar op. ‘Mijn keel… die zwelt op. Het doet pijn. Was het toch jodium?’

‘Ja, meneer. Maar dokter Sinclair is al onderweg.’ Ze glimlachte kalmerend. ‘Laten we eerst maar eens zorgen dat u wat prettiger ligt.’ Ruth depte zijn rug droog en hielp hem bij het omdraaien.

Luitenant Holmes graaide naar zijn keel. ‘Ik… ik krijg geen lucht.’ Op zijn bleke huid waren rode bulten verschenen.

‘Jawel. Blijf maar rustig. Heel rustig. Denk maar aan iets anders. Waar komt u vandaan, luitenant?’

‘New… Hampshire,’ bracht hij moeizaam uit.

Ruth vulde een injectiespuit met adrenaline. ‘Dus u bent wel aan dit koude weer gewend, net als ik. Ik kom uit Chicago. Wij zijn niet zo verwend als de mensen uit Arizona. Waarschijnlijk vindt u het vandaag nog warm.’

De patiënt kon alleen nog maar met moeite ademhalen, niet meer praten. Waar bleef die arts in vredesnaam? ‘God, help me,’ fluisterde ze.

Ze vulde de andere spuit met adrenaline en babbelde over de sneeuw die de straten van de achterbuurt waar ze woonde, voor de verandering een schoon uiterlijk gaf, tot het dooide en alles er nog smeriger uitzag dan anders. Maar terwijl luitenant Holmes naar adem snakte, zag ze de laatste ogenblikken van haar ouders voor zich: pa, die rochelend ademde tot hij stikte in de bloedprop in zijn longen; ma, die steeds zwakker piepend overleed aan een longontsteking.

Als leerling-verpleegster had ze haar ouders niet kunnen helpen en nu, als verpleegkundige, kon ze deze jongeman niet helpen. Ze keek op de klok aan de muur. Als dokter Sinclair niet binnen zestig seconden binnenkwam, zou ze de adrenaline zelf toedienen.

En dan haar baan verliezen? Als oudste van zeven kinderen was ze verantwoordelijk voor haar broers en zusjes. Hoe zouden ze zonder haar ondersteuning kunnen rondkomen?

Meteen zag ze die geliefde gezichten voor zich. Zij waren haar levensdoel, haar grootste vreugde. Waarom moest het altijd zo gaan? Waarom moest ze kiezen tussen het juiste doen en haar familie beschermen?

Dokter Sinclair stormde de zaal binnen; zijn witte laboratoriumjas fladderde om hem heen. Ruth zuchtte diep.

‘Luitenant Doherty, haal wat adrenaline voor me.’

‘Die heb ik hier, sir.’ Ze overhandigde hem de injectiespuit.

Verbaasd keek hij ernaar. ‘Eén vijfde gram?’

‘Yes, sir.’

Even leek hij verontwaardigd, maar hij diende de adrenaline en vervolgens de morfine toe zonder verder commentaar.

Binnen een uur was luitenant Holmes’ toestand weer stabiel. Ruth maakte zijn wonden schoon, verving zijn verband en verschoonde het natte beddengoed. Daarna nam ze de lege injectiespuiten en ampullen mee terug naar de medicijnkamer. De injectiespuiten deponeerde ze in een pan met een blauwgroene kwikbichloride-oplossing om ze te ontsmetten.

‘Eigenlijk zou ik kwaad op je moeten zijn, denk ik.’ Dokter Sinclair leunde met zijn lange lichaam tegen de open deur.

Ruth schudde de pan tot de injectiespuiten helemaal ondergedompeld waren. ‘Het hoort bij mijn werk om voor de patiënt te zorgen.’

‘En om mijn wensen te voorkomen. Ik voel me gevleid.’

‘Onzin. Ik weet gewoon wat de juiste behandeling is.’

‘Jij had arts moeten worden.’

Ruth schudde haar hoofd. Hij had geen idee hoeveel moeite ze had moeten doen om geld bijeen te schrapen voor de verpleegstersopleiding. ‘Mij niet gezien.’

Aan zijn gegrinnik te horen kwam hij dichterbij. Ruth verstijfde. Ze had helemaal geen zin om alweer een versierpoging van deze man af te weren.

‘Ik weet een geweldig restaurant...’

Ruth draaide zich om en keek hem woedend aan. ‘Wat zou uw vrouw ervan vinden als ze u zo hoorde praten?’

Dokter Sinclair trok een van zijn grijzende wenkbrauwen op. ‘Kom nou, Ruth. Het is oorlog. Alle regels zijn veranderd. Je hoeft trouwens niet zo braaf te doen, want ik heb je door. Als ik in je ogen kijk, zie ik dat je net zo bent als ik.’

Ruth klemde haar kaken op elkaar. ‘No, sir. Helemaal niet.’

‘Een hart van roestvrij staal.’ Hij sloeg met zijn vuist op zijn eigen borstkas. ‘Dat heb jij ook.’

Ze keek in zijn kille, blauwe ogen en voelde zich koud worden tot op het bot. Dat was niet ver bezijden de waarheid. Hoe kon hij dat weten? Jaren geleden had ze haar hart afgeschermd door te doen alsof niets en niemand haar kon raken. Maar onder haar stalen zelfbeheersing klopte nog altijd een gevoelig hart.

‘Kom nou, Ruth.’ Hij richtte zijn blik op haar mond. ‘Eén zoen maar. Die lippen van jou kan ik echt niet langer weerstaan. Je zoent geweldig, dat kan niet anders.’

Inwendig kromp ze ineen. Toen Eddie Reynolds, met zijn kwajongensachtige grijns en die onweerstaanbare pluk bruin haar voor zijn ene oog, had gezegd dat ze beter zoende dan alle andere meisjes in de klas, had ze geluisterd. Maar naar deze getrouwde, tweederangs arts wilde ze niet luisteren.

Dokter Sinclair legde zijn hand om haar middel.

In één klap stokte Ruths adem door het gewicht van haar herinneringen. Ze sloeg zijn arm weg. ‘Raak me niet aan. Nooit.’

‘O, kom nou…’

Ruth duwde hem opzij en ging vanuit de medicijnkamer weer de afdeling op. Stukje bij beetje kwam haar adem terug; ze zag sterretjes. Ze liep de halfronde afdeling door. ‘Sergeant Giovanni, ik moet… ik moet even pauze nemen. Ik ben zo terug.’

‘Prima. Nu de dokter er is, kan het wel even.’

Ruth graaide haar blauwe cape van de haak bij de voordeur en ging naar buiten.

Zodra ze de cape omgeslagen had, steunde ze met haar handen op haar knieën en dwong zichzelf langzaam en regelmatig adem te halen.

Met dokter Sinclair kon ze niet meer samenwerken, maar wat kon ze daaraan doen? Moest ze met de hoofdverpleegster praten? Zou ze daarmee iets bereiken?

Ze ging rechtop staan. Nu zag ze alles weer duidelijk, ook wat ze moest doen. Een discreet gesprek voeren met het afdelingshoofd, en overplaatsing aanvragen naar een andere afdeling. Ze moest hier gewoon weg.

Vastberaden liep ze over de modderige weg, tussen de roestige Nissenhutten die als afdelingen fungeerden door, naar het administratiegebouw. De deur van luitenant Vera Benson stond open en Ruth stapte het kantoortje binnen.

De hoofdverpleegster was aan het telefoneren. Ruth maakte aanstalten om weer naar buiten te gaan, maar luitenant Benson gebaarde dat ze moest gaan zitten.

‘Wat spijt me dat voor je, Agnes. Drie verpleegsters PWOP? Nu al?’ Ze keek Ruth aan en trok haar ene roodblonde wenkbrauw op.

Ruth wist natuurlijk wat PWOP betekende: zwanger zonder toestemming. Dat was voor een verpleegster de gemakkelijkste manier om ontslagen te worden van haar verplichtingen tegenover het leger.

‘Ja, dat is inderdaad een probleem. Ik zal kijken wat ik kan doen. Wij hebben hier ook geen volledige bezetting, maar ik zal eens met de meisjes praten.’

Luitenant Benson legde de hoorn op de haak. ‘Wat kan ik voor u doen, luitenant Doherty?’

‘Was dat een ander hospi… sorry. Dat zijn mijn zaken niet.’

Luitenant Benson hield haar hoofd scheef en glimlachte. ‘Ik heb u zelf uitgenodigd om mee te luisteren, en het zijn onze zaken wel degelijk. In Suffolk zijn ze bezig met de opzet van het twaalfde evacuatiehospitaal. Vreselijk personeelstekort. Zelfs nog erger dan hier.’

‘Ik wil wel overgeplaatst worden, mevrouw.’

Het hoofd keek haar verbijsterd aan. ‘Pardon?’

Onwillekeurig glimlachte Ruth. Zelden waren haar problemen zo snel en netjes opgelost. Als ze niet beter wist, zou ze denken dat God aan haar kant stond. ‘Alstublieft, mevrouw. Een overplaatsing is precies wat ik nodig heb.’

2

Luchtmachtbasis Thurleigh, Bedfordshire

13 mei 1943

Majoor Jack Novak keek zijn negen bemanningsleden beurtelings aan. Met één blik kon hij ieders aandacht trekken, de groep tot een eenheid maken en die eenheid enthousiasme en zelfvertrouwen inboezemen.

Naast hem stond zijn vliegtuig, een B-17 Flying Fortress, in de middagzon: een en al gestroomlijnde schoonheid, stijf van de machinegeweren. Jack had verstand van Forts en van mannen. Onder zijn leiding konden deze Fort en deze mannen alles aan wat de nazi’s vandaag tijdens hun eerste gevechtsmissie voor hen in petto hadden.

‘Goed, jongens,’ zei hij. ‘Jullie hebben het verhaal van kolonel Moore gehoord tijdens de instructiebijeenkomst. Gisteren hebben de laatste Duitse en Italiaanse troepen in Noord-Afrika zich overgegeven aan de Geallieerden.’

Gejuich van de bemanning.

‘Volgens mijn vader moet je nooit iemand slaan die al op de grond ligt, maar voor Hitler maken we graag een uitzondering. Afgesproken?’

‘Afgesproken!’

‘Nu gaan we ze uit Europa verdrijven. Vandaag bombarderen we maar één vliegveld, maar dat is wel het vliegveld van Hitler. Daar stuurt hij de jagers omhoog die onze vliegtuigen en schepen lastigvallen. Pikken we dat?’

‘Nee!’

‘Precies, dat pikken we niet!’ Jack grijnsde breed. ‘We hebben een verrassing voor hem. Vandaag verdubbelen we de sterkte van de Achtste Luchtmacht.’

‘Vier nieuwe bombardementseenheden, maar wij zijn de beste.’ Luitenant Bill Chambers zag eruit alsof hij op een hobbelpaard thuishoorde, niet in de cockpit van een enorme bommenwerper met vier motoren. Hij was ten minste opgehouden met handenwringen, wat hij de hele instructiebijeenkomst gedaan had. Misschien kon dit joch de strijd wel aan.

‘Goed, jongens, we zullen ze eens laten zien wat de 94e Bombardementseenheid kan.’ De bemanning liep in de rij door de deur naar het middengedeelte van de B-17. Jack gaf elke man een bemoedigende klap op zijn rug: zijn radio-operator, zijn boordwerktuigkundige, zijn navigator en zijn copiloot, twee boordschutters om het midden te bemannen, één voor in de staart en één voor de ronde geschutskoepel die onder de vliegtuigromp hing.

Als laatste kwam kapitein Charlie de Groot, zijn bommenrichter, die zijn gevechtshelm over zijn woeste blonde haardos trok. ‘Wat wordt het, schipper? Praise the Lord and Pass the Ammunition, of The Army Air Corps?’

Het eerste lied was geschreven ter herdenking van Pearl Harbor. Op 6 december 1941 waren Jack en Charlie van Hamilton Field, bij Francisco, opgestegen in een eskader van twaalf Forts. Het was een ongewapende missie geweest. In Hawaï waren ze overvallen door de oorlog: bliksemsnelle kleine Zero-vliegtuigjes met rode gehaktballen op hun vleugels, Japanse kogels en Amerikaanse granaten die langs hen flitsten. Jack zag de kolkende zwarte rookkolommen en de brandende olie nog voor zich tegen de prachtige, blauwgroene achtergrond van het tropische eiland. De verwarring, hulpeloosheid en woede die hij daar gevoeld had, zou hij niet snel vergeten.

Jack en Charlie hadden heel wat missies in de Grote Oceaan volbracht, maar nu waren ze in Engeland. Jack knipoogde naar zijn beste vriend. ‘The Army Air Corps. Daar kan niets tegenop.’

‘Aye, aye, schipper.’ Charlie nam een trekje van zijn sigaret en stapte het vliegtuig in. ‘Off we go into the wild blue yonder,’ zong hij. Bij het zien van zijn ronde, kinderlijke gezicht zou je niet verwachten dat hij zo’n diepe bas had.

Jack kuierde naar de neus van het vliegtuig. Hij trok zijn gele Mae West zwemvest even recht, zodat zijn parachutetuig wat gemakkelijker zat. Zo wist hij meteen zeker dat hij zijn zwemvest en zijn parachute droeg. Dat was een geruststellende gedachte. Op de neus van het olijfgroene vliegtuig stond in gele letters: Sunrise Serenade. De titel van een geweldig lied en een toepasselijke naam voor deze bommenwerper, die alleen overdag werd ingezet.

Met zijn handen in zijn zij overzag hij het vliegveld: de gecoördineerde bewegingen van mannen en vrachtwagens, de geur van vliegtuigbrandstof en nerveus enthousiasme... sjonge, wat gaaf. Op luchtmachtbasis Thurleigh hadden twee eskaders van de 94e eenheid samen met de veteranen van de 306e Bombardementseenheid getraind; de twee andere eskaders hadden in Bassingbourn les gekregen van de 91e Bombardementseenheid. De 306e was de eenheid van Jacks jongste broer Walt.

Tot voor kort.

‘Arme jongen.’ Jack kon bijna niet wachten om de nazi’s die Walts vliegtuig beschoten hadden, met gelijke munt te betalen. Door dat luchtgevecht was Walt in een hospitaal in Oxford beland; zijn rechterarm was geamputeerd.

Jack inspecteerde de zesendertig vliegtuigen die rondom de randrijbaan geparkeerd stonden. De randrijbaan omcirkelde drie elkaar kruisende startbanen. Als eskadercommandant was hij verantwoordelijk voor het moreel; vandaag was dat beter dan ooit. Als zijn mannen in de strijd even goed presteerden als tijdens de training, zou hij bevorderd worden tot tweede commandant van zijn eenheid. Daar kon hij nauwelijks op wachten. Het uitoefenen van gezag deed hem goed; hij genoot volop als hij mensen en machines tot hun recht kon laten komen.

Jack stak zijn handen omhoog en pakte de rand van het voorste luik. Met een behendige sprong trok hij zich op en lanceerde zichzelf het vliegtuig in. De meeste mannen gebruikten de deur, maar Jack gaf de voorkeur aan deze uitdagende, atletische manoeuvre.

Hij boog zich voorover naar het neuscompartiment. Daar stelde Charlie zijn Norden bommenvizier bij en Norman Findlay, de navigator, was druk bezig met zijn kaarten. Hij wilde Norman genoemd worden, geen Norm.

Daarna kroop Jack terug door de smalle gang naar de cockpit.

Hij was vergeten te bidden. Jack bleef op handen en knieën zitten. Hij had zijn vaders naam en uiterlijk geërfd, maar pa zou nooit vergeten te bidden. Walt evenmin, en die was niet eens predikant. Ray, hun oudste broer, bad waarschijnlijk hele psalmen die hij uit zijn hoofd kende. Hij vertaalde ze voor de grap in het Hebreeuws, en als hij zich echt verveelde ook nog eens in het Grieks en Latijn.

Maar Jack vergat gewoon te bidden. Fraaie predikant was hij. Hij sloot zijn ogen. Heer, wilt U deze missie leiden, alstublieft? Stuur die bommen rechtstreeks naar hun doel. Bewaar ons alstublieft en breng alle honderdnegenenzestig vliegtuigen veilig terug. Hij deed één oog open om op zijn horloge te kijken. Tijd om zich te melden. In Jezus’ naam, amen.

‘Dit is een melkvlucht.’ De bruine ogen van Bill Chambers glansden boven de rand van zijn zuurstofmasker.

Jack glimlachte zijn copiloot toe. Dat joch had het jargon al snel opgepikt. Een melkvlucht: een makkie. ‘We zijn er nog niet, maatje.’

Maar hij moest toegeven dat alle ingrediënten voor een melkvlucht aanwezig waren: perfect weer, nog geen vijftig kilometer boven vijandelijk terrein, geen luchtafweergeschut en geen teken van de Luftwaffe. Charlie had het bombardement op het vliegveld Longuenesse van St. Omer in het door de nazi’s bezette Frankrijk meesterlijk uitgevoerd. De rest van het eskader bestond uit groentjes, die de fout maakten te zuinig en te kortstondig te bombarderen. Zodra ze terug waren, zou Jack de gang van zaken kritisch beoordelen.

Technisch sergeant Harv Owens, de boordwerktuigkundige, leunde over de rugleuning van Bills stoel heen. ‘Hé, Billy, heeft Novak je weleens verteld wat er met zijn vorige drie copiloten gebeurd is?’

‘Harv…’ zei Jack waarschuwend.

‘Voor zijn ogen doodgeschoten. Alle drie. Die stoel brengt ongeluk, zeg ik je.’

Jack kreunde. Een hoog moreel was van het grootste belang, niet alleen voor de gemoedsrust, maar ook voor de samenwerking, de effectiviteit en het succes van de bemanning. ‘Terug naar je geschutskoepel, Harv.’

Mopperend stapte de technicus op het geschutsplatform achter in de cockpit en stak zijn hoofd in de plexiglas koepel boven op het vliegtuig.

‘Is… is dat echt waar?’ Bills sproeten staken fel af tegen zijn asgrauwe voorhoofd.

Jack controleerde snel de instrumenten en legde daarna zijn hand op de schouder van de jongen. ‘Ik ben niet bijgelovig, en dat zou jij ook niet moeten zijn. Anders moet je maar denken dat nare dingen altijd maar drie keer achter elkaar gebeuren.’

‘Dus ik ben buiten gevaar?’

Niemand was buiten gevaar, maar Jack klopte op Bills stoel. ‘Wil je van plaats ruilen?’

‘No, sir.’

Jack glimlachte en keek even naar buiten om de andere acht B-17’s van zijn eskader in zicht te houden. De kustlijn schommelde voor hen uit. Straks zouden ze de gevaren van afweergeschut en jagers verruilen voor een nog groter gevaar: het Kanaal. De tekst van The Army Air Corps Song speelde door zijn hoofd: ‘Wil je leven tot je grijs bent, hou je neus dan uit het blauw.’ Jack hield ook zijn blik afgewend van het blauw.

Een luchtafweergranaat ontplofte in een zwart wolkje, ongeveer driehonderd meter boven hen.

‘O nee, luchtafweergeschut,’ zei Bill.

‘Slordig en zuinig… je kunt het slechter treffen.’

Harv draaide zijn geschutskoepel met de twee .50 kaliber machinegeweren rond. ‘Hé, Adolf, noem je dat schieten? Stuur maar een paar jongens hierheen, dan zal ik je wat laten zien!’

‘Geen geklets,’ zei Jack. ‘Hou de intercom vrij.’

Twee zwarte rookslierten stegen ongeveer vijftig meter voor hem op. Jack hield zijn adem in en bracht het vliegtuig omhoog. Het ergste van luchtafweergeschut was dat je niet kon terugvechten.

Een uitbarsting van lawaai, rook en vlammen. Snel keek hij naar links. Brekend glas. De neus ging naar beneden. Jack trok de stuurknuppel naar zich toe tot de vluchtindicator horizontaal aangaf en keek toen naar de meters van de vier motoren: die zagen er goed uit. IJskoude lucht floot door het rechterbovenraam, dat er nu uitzag als een gapende mond met glinsterende, helderwitte tanden.

Jack schudde de scherven plexiglas van zijn schoot. ‘Nou, Bill, dat was zo erg nog…’ De rest van de zin bleef in zijn keel steken.

Bill staarde hem met grote, glazige ogen aan, zonder te knipperen. Een puntige granaatscherf was in zijn rechterslaap gedrongen. De moed zonk Jack in de schoenen. Lieve God, niet weer. Dat arme joch. Hij dacht dat hij veilig was.

Bills lichaam zakte voorover op de stuurknuppel en bracht de Sunrise in een duikvlucht.

Jack zette zich schrap en bediende alle schakelaars. Zinloos. Hij moest Bills gewicht van de stuurknuppel zien te krijgen.

Hij rukte zijn veiligheidsgordel los, schoof snel opzij en duwde Bill terug in zijn stoel. Met zijn rug stevig tegen Bills lichaam trok hij uit alle macht aan de stuurknuppel. ‘Harv,’ riep hij. Het snoer van zijn koptelefoon en zijn zuurstofslang waren tot de maximale lengte uitgerekt. ‘Breng Bill naar het middendeel. En eh… Charlie? Dit is niet te geloven.’

‘Ik kom, schipper.’ Zelfs door het gekras van de intercom heen klonk Charlies stem aangedaan. Jack voelde met hem mee, maar rouw zou tot later moeten wachten.

Jack worstelde met de stuurknuppel. Hij moest de Sunrise omhoog zien te trekken. De kustlijn kroop onder de neus van de Fort, en slechts achtentwintig procent van de vliegeniers overleefde een duik in het Kanaal. Jack zou niet in de plomp belanden. Vandaag niet. Helemaal nooit.

‘Harv!’ Waar bleef die man?

Harv zat voorovergebogen, met zijn zuurstofmasker opzij, en veegde met de rug van zijn hand zijn mond af. Waarom waren de grootste, stoerste kerels toch altijd de eersten die over hun nek gingen bij het zien van bloed?

Jacks oren tuitten en leken te exploderen. Zijn bovenlichaam trok krom en viel naar voren, alsof hij met een enorme roeispaan op zijn achterwerk geslagen werd.

Hij zette zich af tegen het controlepaneel. De steken in zijn achterste gingen over in warmte, in hitte en voelden uiteindelijk aan als gloeiende dolken. Jack kreunde en zakte naar achteren.

Iemand pakte hem stevig vast. ‘Je bent geraakt, Novak.’ Harv klonk schor.

‘Dacht ik al.’ Jack hervond zijn evenwicht en rolde naar achteren over de stoel van de copiloot. Zijn linkerbeen hing slap en zijn voet was nat en warm. Onwillekeurig schreeuwde hij, maar hij had geen tijd voor pijn. Hij moest een vliegtuig besturen en een eskader leiden. Hij hief zijn armen op en dwong zijn trage, gevoelloze vingers om de stuurknuppel. ‘Bommenrichter? Ben je er nog?’

‘Door elkaar gerammeld,’ zei Charlie via de intercom. ‘Sloof je niet zo uit met je loopings, Jack.’

‘Kom ’ier.’ Zijn tong en hersens voelden log en dik aan, maar hij kon dit tot een goed einde brengen. Zijn jongste broertje Walt had een Fort aan de grond gezet terwijl zijn rechterarm er bijna af lag.

Jack klemde zijn mond dicht om niet te schreeuwen en knipperde heftig met zijn ogen om de meters te zien. Bij motor twee zakten de spruitstukdruk en de oliedruk… die moest hij uitschakelen, de propellers in vaanstand zetten en parallel aan de schroefwind draaien om de vertraging te verminderen. Eerst moest hij het vliegtuig horizontaal zien te krijgen, maar zijn hele lichaam schokte van de pijn.

Charlie kroop de cockpit in. Hij was niet geweldig in het aflezen van meters, maar hij had al driemaal eerder als copiloot gefungeerd. Charlie keek gealarmeerd van Jack naar Bill. Even dreigde hij in paniek te raken, maar hij had zichzelf meteen weer in bedwang. Hij ging op de stoel van de piloot zitten, sloot zijn koptelefoon aan en greep de stuurknuppel. ‘We vliegen op vijfentwintighonderd meter hoogte, schipper. Wat doen we?’

‘Houden zo.’ Jack friemelde aan zijn zuurstofmasker. ‘Oké, mannen, we zitten laag genoeg. We kunnen zonder...’ Hoe heette het ook alweer? Dat spul dat je inademde...

‘Zet je zuurstofmasker maar af, mannen,’ zei Charlie. ‘Norman, kom jij even hierheen?’

Zuurstof. Dat was het. ‘Vijfentwintighonderd. We moeten de carburatorluchtfilters aanzetten.’ Waarom wist hij dat woord nog wel? Hij wilde de schakelaar op het paneel rechts omzetten, maar zijn hand weigerde in die richting te bewegen.

‘Harv,’ zei Charlie, ‘Norman en jij geven de schipper eerste hulp.’

‘Nee.’ Jack schudde zijn hoofd. De metertjes veranderden in een vage vlek. ‘Ik kan… ik kan dit wel.’ Maar zijn stem klonk vragend en het werd hem zwart voor de ogen.

‘Eerst wat morfine en een stevig verband. Daarna mag je verder vliegen.’

‘Als ik… als ik maar verder mag…’ Zijn lippen tintelden. Zijn lichaam zakte achterover.

Druk op zijn achterwerk… roodgloeiend, openrijtend, doordringend. Hij hief zijn hoofd op en schreeuwde het uit. Erger dan een pak slaag van pa of een pak rammel van grootvader, en hij kon het weten. Tenslotte had hij daar ruime ervaring mee.

‘Sorry, Novak. Ik moet die bloeding stelpen.’ Het New Yorkse accent van Joe Rosetti.

Rosetti? De radio-operator? Jack deed zijn ogen open. Hij lag op zijn buik op de ijskoude aluminiumvloer van de radiokamer. Hoe was hij daar terechtgekomen? Hij moest buiten westen geraakt zijn.

Dan zat Charlie bij het controlepaneel. En Norman? O, nee. Hoeveel vliegtraining had Norman gehad? ‘Motor twee. Rosetti, ze moeten motor twee in vaanstand zetten. Zeg dat tegen ze.’

‘Radio aan piloot. Novak wil motor twee in vaanstand hebben. Oké, ik zal het zeggen.’ Rosetti knielde naast Jack neer. ‘Dat is al gebeurd.’

Jack haalde snel en oppervlakkig adem en hij proefde zweet op zijn lippen. ‘Hoe gaat het met de Sunrise?’

‘Niet best. Motor één verliest olie. Charlie zegt dat we misschien een noodlanding op het Kanaal moeten maken.’

‘Nee!’ Jack duwde zichzelf omhoog, schreeuwde van pijn en zakte weer in elkaar met zijn gezicht op de grond. ‘Zeg dat tegen Charlie: nee! Geen noodlanding. Dat is een bevel.’

Rosetti gaf de informatie door. Een lange stilte. ‘Begrepen.’

Nee, Charlie begreep het niet. Hoe zou hij het kunnen weten? Jack had hem dat verhaal nooit verteld. Dat zou hij ook nooit doen.

Jacks ogen vielen dicht en hij gleed onder de golven, die koud en grijs en onpersoonlijk waren.

Veertien jaar oud was hij. Hij wilde alleen maar indruk maken op de jonge meisjes met hun kersverse rondingen die een opwindende nieuwe vorm gaven aan een badbak. Hij kon naar de overkant van de rivier de San Joaquin zwemmen. Natuurlijk kon hij dat. Het kon niet meer dan achthonderd meter zijn.

Als Jack ergens zijn zinnen op zette, kon niets hem weerhouden.

Niets, behalve de sterke stroom vanuit Stockton. Niets, behalve het getij dat hem naar de Baai van San Francisco zoog. Niets, behalve het koude smeltwater van de Sierra, dat hem volkomen uitputte.

Hij dreef langs het centrum van Antioch; zijn hulpgeroep ging verloren in het lawaai van de scheepswerf, de conservenfabrieken en de papierfabriek.

Jack gleed onder de golven, die koud en grijs en onpersoonlijk waren.

Geen noodlanding, Charlie. Wat je ook doet, maak geen noodlanding op het water.