Vertaling: Roeleke Meijer-Muilwijk

UITGEVERIJ MOZAÏEK, ZOETERMEER

Ontwerp omslag Bas Mazur

Vertaling Roeleke Meijer-Muilwijk

Layout/dtp Gerard de Groot

ISBN 978 90 239 3029 7

NUR 342

Oorpronkelijk verschenen bij David C Cook, Colorado Springs, USA, onder de titel Into the Free.

Engelstalige uitgave © 2012 Julie Cantrell

Nederlandse uitgave © 2013 Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden

www.uitgeverijmozaiek.nl

Voor mijn moeder,

die me leerde mensen lief te hebben om wie ze zijn

en hen te vergeven wat ze niet zijn.

En voor mijn man,

die me leerde het bos in te gaan en mijn gedachten tot stilte te brengen

zodat ik God kon horen.

En voor mijn kinderen,

die me leerden het lied van de bomen te horen

en meer lief te hebben dan ik voor mogelijk hield.

For winter’s rains and ruins are over,

And all the season of snows and sins;

The days dividing lover and lover,

The light that loses, the night that wins;

And time remembered is grief forgotten,

And frosts are slain and flowers begotten,

And in green underwood and cover

Blossom by blossom the spring begins.

- Algernon Charles Swinburne, ‘Atalanta in Calydon’

Een

maart 1936

Een lange, zwarte trein knarst dwars door de velden van meneer Sutton. Zijn paarden doen niet eens de moeite hun hoofd op te tillen. Ze zijn niet bang voor de ijzeren wielen en de rokende locomotief. De treinen komen elke dag langs, in rechte lijnen, net als de zomen die mama in de broeken van rijke mensen stikt. Strijken en naaien, wassen en verstellen. Dat doet mama voor geld. En ik? Ik klauter in de bomen van meneer Sutton, woon in een van de hutten van meneer Sutton, verkoop de pecannoten van meneer Sutton en droom ervan op de paarden van meneer Sutton te rijden – dat alles in de schaduw van het grote huis van meneer Sutton.

‘Hij bezit de hele planeet. Elke vierkante centimeter. Van pool tot pool, van zee tot zee!’ Ik leun over de tak van de zoete amberboom, mijn lievelingsboom, en roep mijn gedachten naar Luiaard, m’n buurman. Z’n hut staat naast de onze in het rijtje personeelswoningen op het land van meneer Sutton. Drie kleine jachthutten met gammele veranda’s en lekkende daken. Nummer twee, overeind gehouden door de andere hutten die er als boekensteunen aan weerszijden tegen aanleunen, is de onze. De hutten staan zo dicht op elkaar dat ik elk van de drie kan raken als ik van hieraf naar beneden spuug.

Luiaard zit op z’n knieën in de schaduw achter nummer één. Hij graaft regenwurmen op omdat hij vanmiddag naar de rivier wil. Met gerimpelde handen laat hij een paar dikke wurmen in een gedeukt conservenblik met aarde vallen. Dan zegt hij: ‘De treinen bezit ie niet.’

Ik kan alleen maar raden waar de wagons naartoe gaan en waar ze geweest zijn. Ik doe alsof ze ‘lenige leeuwen, getergde tijgers en dwergpaardjes met pimpelpaarse hoge hoedjes op’ vervoeren. Dat staat in Fabels en Sprookjes, het rafelige boek waaruit mama voorlas tot ik het zelf kon lezen.

Ik tel de wagons terwijl de trein langs dendert. Vijftien… negentien.

‘Waar gaat ie naartoe, denk je?’ vraag ik aan Luiaard.

‘De vrijheid tegemoet,’ zegt hij. Hij laat nog een lange, glibberige wurm in het blik vallen en staat op om de aarde van zijn broek te kloppen. Dan strompelt hij terug naar zijn veranda, traag als honing. Ongeveer zes jaar geleden schoot hij tijdens het schoonmaken van zijn jachtgeweer dwars door zijn eigen schoen heen. Nu heeft hij nog maar twee tenen aan zijn rechtervoet. Sindsdien loopt hij helemaal krom en scheef. Hij begon zichzelf een ouwe luiaard te noemen omdat hij maar twee tenen heeft. Net als de tweevingerige luiaard. Die naam past bij hem, en hoewel mama hem nog steeds meneer Michaels noemt, kan ik me niet herinneren dat ik hem ooit anders genoemd heb dan Luiaard.

Ik blijf doortellen tot zevenentwintig wagons en kijk de trein na tot de staart verandert in een piepkleine zwarte vlo op de bovenkant van een van de pecannotenbomen van meneer Sutton. Zeventien van die bomen staan als soldaten tussen de hutten en het grote huis in om de grens tussen mijn wereld en de zijne te bewaken. Het is maar goed dat meneer Sutton niet van pecannoten houdt. Als ik ze kan verkopen, mag ik het geld van hem houden.

Ik kijk de trein na tot hij helemaal verdwijnt. Ik weet niet hoe de vrijheid er volgens Luiaard uitziet, maar ik stel me voor dat het een land is waar meisjes van negen, zoals ik, niet bang zijn voor hun vader. Waar moeders niet in de put zitten. Waar meneer Sutton niet de hele wijde wereld bezit.

Ineens vraag ik me af of Jack daar naartoe gaat als hij zijn koffers pakt en er met het rodeogezelschap van Cauy Tucker op uittrekt.

Jack is m’n vader, al vertik ik het om hem zo te noemen.

Luiaard hobbelt de drie scheefgezakte treden naar zijn veranda op. Mama zingt droevige liedjes in onze keuken. De paarden van meneer Sutton eten gras, zorgeloos, alsof ze weten dat ik ze niet mag zadelen omdat ze niet van mij zijn. Ik klim hoger in de amberboom en hoop dat de machinist die trein zal keren en terug zal komen om me op te halen. Om me mee te nemen naar dat verre land. Zoals Luiaard zegt: de vrijheid tegemoet.

‘Niet te geloven dat je me lijn liet knappen,’ zegt Luiaard plagend om me te herinneren aan ons uitstapje van vorige week. Toen kreeg ik de grootste meerval aan de haak die ik ooit gezien heb. Luiaard trekt de vislijn om een haak heen om de rotanstengel te repareren. Hoofdschuddend zegt hij: ‘Die meerval had ik nou nooit laten glippen.’

Ik klauter nog hoger in mijn boom en kijk hoe hij zich klaarmaakt om weer naar de rivier te gaan. Het is net na het middageten en als ik m’n ogen tot spleetjes knijp, zie ik allerlei deftige hoeden de winkels om het plein binnengaan. Volgens mij hebben de meeste van die mensen nog nooit een meerval aan de lijn gehad of op een plekje in de schaduw wriemelende wurmen uit de grond getrokken. ‘Fijn dat het zaterdag is, hè?’

Luiaard knikt. Hij weet dat ik blij ben omdat ik vandaag geen school heb. Omdat ik mama help met de was van haar klanten en Luiaard help met zijn karweitjes, heb ik eigenlijk bijna geen tijd om naar school te gaan.

Ik draai me weer om naar de stad, waar hele gezinnen uit de lunchrooms komen. Ze lijken op mieren die precies op tijd weer teruggaan naar hun nest. ‘Wat een tijdverspilling om binnen te zitten,’ zeg ik tegen Luiaard. ‘Waarschijnlijk horen ze de bomen geeneens.’

Luiaard lacht. Maar het klinkt vriendelijk. Hij staat aan mijn kant.

In onze stad zingen de bomen. Ik ben niet de eerste die ze hoort. De Choctaw-indianen hebben dit gebied Iti Taloa genoemd. Dat betekent: ‘de gezangbomen’. Toen kocht de een of andere rijke man uit Virginia al het land op. Hij legde spoorlijnen aan en haalde een draaimolen helemaal uit Europa, zodat er midden in het park kleurige zeemeerminnen almaar rond konden draaien op de muziek. Volgens mij dacht hij dat het daarom niemand wat uitmaakte dat hij de meeste Choctaw-indianen wegjoeg en aan allebei de kanten van de stad een groot wit bord zette met ‘Welkom in Millerville’ erop. De nieuwe naam sloeg nooit aan. De meeste mensen noemen de stad nog steeds Iti Taloa, en de directeur van het postkantoor neemt brieven voor beide bestemmingen aan. Mij maakt het ook niet uit wat je op de envelop schrijft. Ik noem het gewoon thuis.

Meer dan eens heb ik Jack tegen mama horen zeggen: ‘Het kan jouw volk zeker niks schelen dat ze op gestolen land wonen.’ Zijn stem klinkt altijd bitter en scherp als hij ‘jouw volk’ zegt. Volgens mij komt dat doordat z’n moeder een Choctaw-indiaan was.

‘Het is ook jouw volk,’ heeft mama één keer gezegd. ‘Jouw vader was een Ier, of niet soms?’ Ik weet vrij zeker dat dat de laatste keer was dat ze het waagde Jack tegen te spreken.

Wat Jack ook over Iti Taloa zegt, is: ‘We hebben dan misschien geen goud of diamanten, maar we hebben wel hele goeie aarde.’ Vanwege die aarde lopen er drie spoorlijnen door de stad om katoen en maïs in te laden. Daarom hebben de mensen hier zelfs nu, tijdens de Grote Depressie, nog steeds werk. En daarom kunnen ze ook geld over de balk gooien bij de grote warenhuizen Millerville General en Boel’s Department Store, of zelfs bij de rodeo. Die staat trouwens midden in het centrum van de stad.

Als je vanuit de hemel naar beneden kon kijken om een glimp van Iti Taloa op te vangen, zou je net boven de Jackson Prairie moeten kijken, vlak bij de grens met Alabama. Hier vind je met bomen bedekte hellingen van wel honderdtachtig meter hoog met diepe rivierdalen ertussen uitgesneden. Hier, waar het boerenland als een schort over de rondingen van de waterwegen uitgespreid ligt, vind je pijnbomen, eiken, magnolia’s en ceders. En hier, in de takken van deze bomen, zul je mij, een kind van deze warme, wilde ruimte, waarschijnlijk aantreffen.

Als ik niet vastzit in school, of mama en Luiaard aan het helpen ben, zwerf ik barrevoets rond, klauter op rode rotswanden bij de rivieren en drink koud water zo uit de bron. Elke dag scharrel ik door oude bossen vol hardhout en vruchtbare velden; dan doe ik alsof ik verkenner ben voor een verdwaalde indianenstam of eeuwenoude ruïnes onderzoek. Andere kinderen in de stad spelen met poppen en oefenen op de piano. Daar geef ik niks om. De bomen zijn mijn vrienden, en deze zoete amberboom is m’n hartsvriendin. Vooral omdat ze vlak voor onze veranda geplant is, zodat ik kan zien hoe mama’s trouwring bijna van haar magere ringvinger glijdt terwijl ze wortels in een zwarte gietijzeren pan laat vallen. Toen ik nog te klein was om te klimmen, heb ik mijn boom Zoetje genoemd. Nu klauter ik elke dag in haar takken en luister naar haar liedjes.

Op dit moment zingt mijn boom niet. Maar mama wel. Ik zie dat ze haar blonde haar uit haar lange, magere gezicht strijkt en in een paardenstaart bindt. Ik probeer te horen wat ze zingt, maar ik hoor alleen het rollen van de donder boven de paardenweide van meneer Sutton. Ik doe alsof dit het geluid van een rammelende maag is. Een draak die middageten nodig heeft. Mama kijkt naar me door het open keukenraam en snijdt nog meer wortels in plakken voor de stoofpot. Ze houdt op met zingen en glimlacht naar me. ‘Jacks lievelingskostje,’ zegt ze. Ik denk dat ik niet meer zo veel van stoofpot hou.

Ik leun met mijn rug tegen de stam van Zoetje en kijk hoe de bui langzaam maar zeker onze kant op komt. Mama werpt één blik op de zwarte stapelwolken en begint te praten zoals de regels in de boeken die zij leest. ‘In Mississippi,’ zegt ze, ‘veegt de waanzin alle vloeren schoon voor ze met de donder naar buiten rolt.’

Ik zeg niks. Ik mag dan nog maar een kind zijn, maar ik weet wat mama denkt, want dat voel ik ook. De storm wervelt om me heen en dreigt me met wortel en al uit de grond te rukken. Misschien klamp ik me daarom aan de bomen vast.

Mama zucht, zet de radio harder en zingt mee: ‘Yonder Come the Blues.’ Haar stem wordt zacht en droevig, en er valt niks meer te raden. Het zal niet lang meer duren voor ze nog dieper wegzakt. In het donkere dal. Zo noem ik het.

Als mama naar het dal gaat, laat ze mij achter. Ze neemt niemand mee. Het is daar zo donker en diep dat niks en niemand haar eruit kan krijgen. Ik ga zitten. En wacht. En bid dat mama gauw terug komt uit het dal en dat ze dan weer van me zal houden.

‘Go back blues, don’t come this way.’ Met vertraagde bewegingen laat ze de wortels in de pan vallen terwijl ze zingt. Ik hoop dat ik nooit zo word als mama. En dat niemand zoals Jack me ooit gaat vertellen wat ik moet doen.

Zoetje hoort mijn gedachten en houdt me stevig vast. Ze begint haar nieuwe lentebladeren aan te trekken. Dat is een teken dat er elk moment wat groots kan gebeuren.

Ze is een lieve boom.

Ik klim hoger en probeer ongemerkt een blik te werpen op drie gespikkelde eieren in een nest. Krijsend voert een spotlijster een duikvlucht naar me uit, dus ik ga maar snel ondersteboven hangen. Mijn jurk stop ik netjes tussen mijn benen.

Ik strek m’n armen ver uit en doe alsof ik een spin ben die een web weeft. De wolken worden zwaar. Luiaard schuifelt naar binnen om de bui af te wachten voor hij gaat vissen. Daar gaat hij op zijn rotan schommelstoel zitten, met zijn haan op schoot, en kijkt uit het open raam. ‘Als het regent,’ zegt hij luid en duidelijk, zodat ik ’m goed kan horen, ‘wil God dat we stilzitten en opletten.’

Ik klauter langs de takken van Zoetje naar beneden om bij ’m te gaan zitten. Maar voordat ik langs mama’s keukenraam kom, word ik met gegrom begroet. Alleen is het deze keer geen rommelende donder.

Ik schreeuw het uit: ‘Mama, er zit een grote, gevaarlijke hond hier buiten!’

Mama geeft geen antwoord. Ze blijft gewoon zingen, langzaam en zacht. Alles gaat aan haar voorbij, ze is alleen nog maar afgestemd op die droevige muziek.

Ik wil het aan Luiaard vertellen, maar hij zit al onderuitgezakt in zijn stoel, met zijn ogen dicht. Daarom besluit ik ’m niet te storen. Ik laat me onder onze scheefgezakte veranda glijden om het grommende beest wat beter te kunnen bekijken. Het duurt even voor mijn ogen aan het donker gewend zijn. De kleuren veranderen van zwart in grijs, en dan wordt alles duidelijk. Eindelijk zie ik wat de lente me gebracht heeft. Een verdwaalde bastaardhond ligt opgerold onder onze hut. Uitgehongerd en schurftig en met een opgezwollen buik vol angst. En vol jonge hondjes.

Tegen de tijd dat ik haar vind, heeft ze, zoals mama zou zeggen, een ‘gekwelde paarlenglans’ in haar ogen. Die ogen lijken wel koude, ronde knikkers die de duivel net gemaakt heeft. Dat gegrauw, niet veel meer dan een zacht gegrom, is waarschijnlijk alleen een vraag om hulp, maar ik durf haar toch echt niet te aaien. Terwijl ik met opgetrokken benen onder de veranda ga zitten, begeven de wolken het eindelijk en de regen slaat als kogels in. Het lijkt me een goed idee te blijven zitten tot de bui voorbij is. Bovendien durf ik te wedden dat die hond niet alleen hier zit om droog te blijven. Dat zie ik aan die buik.

Ik hou afstand terwijl om ons heen de regen neerstort, in alle lage plekjes onder het huis sijpelt en om mijn modderige tenen spoelt. De winter is al drie weken aan het inpakken voor vertrek, maar door de regen krijg ik het zelfs koud van de frisse lentelucht.

Ik ga in kleermakerszit in de modder zitten en wed met mezelf dat deze hond een jonkie zal hebben voordat ik tot honderd kan tellen. ‘Eén-Mississippi,’ fluister ik. ‘Twee-Mississippi.’ En ja hoor, het eerste jonge hondje wordt geboren als ik bij tweeënnegentig ben. Ik durf geen vin te verroeren.

Ze krijgt alles bij elkaar negen jonkies, en ik kan het bijna niet bijhouden. Ik tel drie zwarte, vier bruine en twee gevlekte hondjes. Ik ben van plan om ze allemaal te houden, dus geef ik ze namen zoals Jingles en Mimi. Maar elke keer dat ik probeer zo dichtbij te komen dat ik er een aan kan raken, laat de moeder haar gele tanden zien en gromt naar me.

Ik wacht bijna een uur, maar nog steeds heeft ze de vruchtzakken niet verwijderd. Ze maakt haar jonkies niet schoon en voedt ze niet. Integendeel: ze smoort er twee onder haar eigen gewicht door bovenop hen te vallen. Ze verroert zich niet, maar blijft gewoon liggen. Ik kan het niet langer aanzien, dus kruip ik dichterbij in de hoop dat ik de andere jonge hondjes kan redden.

Maar net als eerst begint het gegrom. De tanden flitsen. De moeder rukt haar kop heen en weer, kijkt woedend naar mij en dan weer naar haar jonkies. Modder en bloed en het vocht dat bij de geboorte hoort, vliegen door de lucht en blijven op mijn wang plakken. Ik kruip aan de voorkant onder de veranda uit en probeer vanaf de achterkant weer onder het huis te komen. Regen striemt op mijn huid tot ik ongemerkt naar binnen kan glippen tussen doorzakkende steunpalen, kleverige spinnenwebben en wespen die op krachten komen voor de zomer. Ik blijf op m’n buik in de bloedrode modder liggen. Als een slang glijd ik vooruit, met trage bewegingen, en ik probeer de moederhond niet nog meer te laten schrikken. Ze ligt te beven, en ze heeft haar jonkies in het rond gestrooid als korrels ongekookte rijst op een keukenvloer.

Een zacht, bruin klompje jonge hond komt vlak voor me languit op de grond te liggen. Het ruikt naar de roestige oude ploeg in de paardenweide van meneer Sutton. Alles verroest, alles vergaat… maar daar mag ik nu niet over nadenken.

Nu kan ik bij het bruine jonge hondje. Ik voel het gladde, zijdeachtige vlies dat haar vacht bedekt als een dun laagje rauw eiwit: glibberig, wasachtig en melkwit. Als het haar niet smoorde, zou het prachtig zijn. Ik raap haar op en ze wriemelt in mijn hand, waar ik zo bang van word dat ik haar bijna laat vallen. Voordat ik achteruit kan schuiven om weer in de buitenlucht te komen, springt de moederhond op me af.

Haar tanden, nu vlak bij mijn wang, zijn bedekt met een dikke, gele smurrie die ruikt naar al die dooie dingen die ik in het bos vind. Ze trekt haar snuit in rimpels en gromt vanuit haar onderbuik, zet haar oren op en strekt haar staart. Ik weet dat ik me niet moet bewegen. Ik hou me heel stil en blijf naar het jonge hondje kijken tot de moederhond zich weer op de grond laat vallen en nog eenmaal langdurig gromt om me te waarschuwen. Dan wrijf ik het plakkerige vlies van het jonge hondje af en duw haar naar de moederhond toe in de hoop dat die zal begrijpen hoe het verder moet, maar de hond blijft grommen. Ik begrijp wat ze bedoelt.

Ik schuif achteruit onder het huis vandaan de tuin in, en knijp mijn ogen tot spleetjes. Inmiddels zijn de zware, grijze wolken opgeschoven naar de verste uithoeken van de hemel. De zon schijnt weer witgeel. Ik pak een lange stok. Misschien kan ik de moeder onder het huis uit jagen, de zilveren vliezen van de jonkies afvegen en ze achter het huis in de wastobbe schoonmaken. Ik zwaai dreigend met de stok naar de hond: ‘Schiet op! Wegwezen!’ Ze tilt een van de jonge hondjes op tussen haar kaken en draagt het de tuin in. Een klein klompje leven. Het jonge hondje wordt heen en weer geslingerd tussen de tanden van z’n mama tot het uiteindelijk met één klein pootje door het vlies heen breekt. De moeder graaft een brede spleet in onze tuin en laat het kleine lijfje in het verse graf vallen. Het jonge hondje landt met een holle bons; het klinkt als het geluid van Jacks laarzen op de houten veranda aan de voorkant.

Dan zet de moeder haar lange nagels diep in de aarde en begraaft haar kind levend. Ik schreeuw. Zij grauwt. Geen zacht gegrom ditmaal, maar het angstige grauwen van een moeder. Ze begraaft kind na kind na kind, en terwijl zij graaft, graaf ik ook en ik haal de jonge hondjes weer boven. Een voor een.

Ik verspil geen tijd. Ik scheur de slijmerige vliezen door in de hoop dat ik de jonge hondjes nog kan redden. Als de zwerfhond beseft wat ik gedaan heb, laat ze zich op de grond vallen. Ze wil niet naar me kijken terwijl ik vier jonkies bij haar terugbreng. De vijf dooie hondjes begraaf ik opnieuw, dieper, achter het huis. Hopelijk worden ze daar niet door prairiehonden opgegraven en opgegeten.

Als ik eindelijk klaar ben, klauter ik weer hoog in mijn boom en hoop dat de moeder haar vier jonkies zal laten leven. Ik noem ze Rose, Twinkle, JuJuBee en Belle. Donkerbruine balletjes vervilt haar.

Nog altijd staat mama in de keuken te zingen terwijl ze de jus roert, maar ze is van blues overgegaan op kerkliederen. ‘’k Geef mijzelf aan U volkomen.’ Ineens vraag ik me af of ik er net zo uitzag als deze jonge hondjes toen ik geboren werd, en of mama mij ooit heeft willen begraven.

Twee

De spotlijster duikt en wervelt boven haar eieren in het rond, en vanuit de takken van Zoetje kijk ik toe terwijl Luiaard eindelijk uit z’n hut komt. Hij pakt zijn verzameling wurmen van de veranda en schudt het water van de rand van het blik. Ik klim van mijn lievelingstak naar beneden en met twee sprongen door het natte onkruid sta ik naast Luiaard. De wolken zijn verdwenen en de late namiddagzon maakt mijn schaduw lang en mager. Ik doe alsof ik op stelten loop. Een circusartiest.

‘Klaar?’ vraagt Luiaard terwijl hij twee rotanstengels pakt. Ik kijk achterom naar mama, voor het raam. Ze heeft er geen idee van dat ik net jonge hondjes geboren heb zien worden en dat ik de helft van het nest achter het huis begraven heb. Ze merkt niet dat de regen opgehouden is, dat de zon schijnt of dat we net allemaal achtergelaten zijn door een trein die ontsnapt is, de vrijheid tegemoet. Ze valt weer weg. In het donkere dal. En hoe graag ik ook wil gaan vissen, ik heb het gevoel dat ik hier moet blijven om op mama te passen.

‘Ik moet de jonge hondjes in de gaten houden,’ lieg ik.

Luiaard knikt en loopt weg, naar de rivier.

Ik klim weer in de armen van Zoetje en probeer alles weg te fantaseren. Ik word een valk die opstijgt en hoog boven de brede, natte velden op zoek gaat naar lekkere hapjes. ‘Wat wou je nou?’ vraag ik plagend aan de spotlijster, met mijn scherpe nagels op haar gericht. ‘Denk je dat ik bang word van een beetje gekrijs?’ Ik maak me druk en ik geloof al bijna dat ik hier de baas ben. Niet meneer Sutton. Niet Jack. Zelfs God niet, al blijft mama me vertellen dat alles in zijn handen is.

Als ik bijna bij het nest van de spotlijster ben, klinkt het geratel van Jacks truck door de tuin. Het snijdt in mijn oren. Hij komt terug na weer een rodeowedstrijd, hopelijk met wat prijzengeld dat hij gewonnen heeft met het berijden van stieren. Ik kom bijna elke dag langs het bord. Cauy Tucker Rodeo. Precies midden in de stad. Het staat links als ik naar school loop. Rechts als ik weer naar huis loop. Ik hou altijd mijn hoofd naar beneden, draag mijn lunchdoos en probeer de cowboys niet na te kijken terwijl ze met koeien worstelen en schapen hoeden. Ze rijden op hun paarden langs me heen om kalveren en geiten uit de veewagons op de spoorweg naar de rodeostal te drijven, en ik moet me inhouden om niet op een van die zadels te klauteren en de teugels over te nemen. Ik zou dat paard dwars door het park sturen en haar even laten grazen in het verse, groene gras voor ze die pony’s op de draaimolen laat zien hoe een echte galop eruitziet. Daarna zouden we in volle vaart naar het theater gaan en daar zou ik mijn arm omhoogsteken om de glanzende kroonluchter aan te raken. Van daaraf zouden we naar het advocatenkantoor rijden om eens goed te kijken naar het kogelgat, het bewijs dat Annie Oakley haar geweer echt vanaf de straat afgevuurd heeft, zoals iedereen zegt. Maar paarden en stieren, zadels en geweren horen bij Jacks wereld. Dit is de mijne.

Nu is Jack thuis, en hij is nog maar amper voorbij de veranda als ik z’n stem hoor, zo hard en boos dat de luiken schudden op hun scharnieren.

‘Wat mankeert jou? Maak dat je wegkomt!’ Jack stormt het huis weer uit, achter een van de landarbeiders van meneer Sutton aan. Die man moet binnengeslopen zijn terwijl ik de jonge hondjes begroef. Waarschijnlijk is hij gekomen om mama nog een zakje met medicijn te brengen, en daar is Jack niet blij mee. ‘Zodra ik effe niet kijk…’ Jack schopt tegen de muur. ‘Laat ik je hier nooit meer zien, waardeloze zuiplap!’

De landarbeider rent als een muis de tuin in en vlucht naar de schuur van meneer Sutton. Hij kijkt over zijn schouder om zeker te weten dat Jack ’m niet achtervolgt. Jack staat op de veranda en kijkt ’m na tot hij verdwenen is. Daarna vliegt hij de keuken weer in en schreeuwt tegen mama. Hij pakt de pan met stoofpot op en schreeuwt nog harder. ‘Denk je dat stoofpot klaarmaken de oplossing is? Dat ik het dan niet merk?’ Mama’s knieën knikken en ze lijkt wel een beetje op de hond, die weer onder de veranda gekropen is, zo bang.

Zelfs de spotlijster voelt Jacks woede en gaat binnen mijn bereik op haar nest zitten om haar eieren te redden. Ik omklem de dikke stam van Zoetje met m’n handen. Het zijn maar kleine, vieze handjes uit Mississippi. En ze beven nog ook.

Jack loopt tierend heen en weer. Ik klauter naar beneden om het beter te kunnen zien en glip stilletjes naar de zijkant van het huis. Door het keukenraam gluur ik naar binnen.

Zijn laarzen stampen dreunend op de vloer. Het klinkt als indiaanse oorlogstrommen. Eindelijk staat hij stil en plant zijn beide laarzen stevig neer. Dan duwt hij mama met haar rug tegen de kale keukenmuur en propt een handvol stoofpot in haar mond.

Ze stribbelt tegen. Hoestend. Kokhalzend. Hij propt nog meer in haar mond. Nog meer, en hij knijpt met z’n reusachtige hand in haar slanke hals. Jacks vingerknoken worden roze en daarna wit en z’n hele arm trilt terwijl hij met geweld vlees in mama’s mond duwt.

In de verte blaffen een paar honden. Een treinfluit kondigt aan dat er vanmiddag weer nieuwe goederen aangevoerd worden. De wind neemt toe. Felle bliksem flitst langs de hemel en in de dikke, hete lucht hangt de stank van elektriciteit. Alsof God zelf een lucifer afgestreken heeft. Dan slaat Jacks vuist in op mama’s wang en ik zweer dat ik het geluid hoor van bot tegen bot. Was ik maar met Luiaard meegegaan. Ik zou niks liever willen dan vissen.

Na de tweede slag breekt mama los. Ze rent de voordeur uit, en ik spring naar beneden en kruip gauw onder de veranda, uit het zicht. Jack volgt haar op de hielen. Zo dicht achter haar dat de hordeur geen tijd heeft om dicht te slaan tussen hen in. Een vers klavertjevier hangt over de rand van z’n cowboyhoed. Mama schreeuwt: ‘Alsjeblieft, Jack. Denk aan Millie.’ Dan probeert ze wat anders, wat ’m misschien wel wat zou kunnen schelen. ‘Straks raak je je baan nog kwijt.’

Niemand hoort haar. Niemand behalve ik, de honden en de spotlijster. Dat weet ik van alle vorige keren dat dit gebeurde. Jack houdt niet op, wat mama ook zegt. Als iemand in het grote huis mama al hoort roepen, komen ze echt niet kijken. Dat doen ze nooit. Jack weet dat hij z’n baan als stierenrijder niet kwijt zal raken. Mama zou meneer Tucker of iemand anders nooit vertellen hoe Jack eigenlijk is. Ze wil dat die aframmelingen geheim blijven. Ze heeft een heleboel geheimen.

Eén keer, toen Jack mama met een bloedneus en een kapotte lip achterliet, wilde ik meneer Sutton gaan halen. Mama trok me op schoot, terwijl haar hele wang dik en paars werd, en zei dat ik het nooit mocht vertellen. ‘Het is heel wat om in de rij te staan voor gratis brood of om hulp te vragen om de huur te betalen,’ legde ze uit. ‘Maar er is niks ergers dan de schande van het onbemind zijn.’

Nu laat Jack mama struikelen in het gras en gooit zich boven op haar. Zijn vieze laarzen raspen over haar blote kuiten terwijl ze zich los probeert te worstelen. ‘Net zo waardeloos als je pappie al zei.’ Jack stompt haar. ‘Het enige waar ie ooit gelijk in had.’

Mama blijft worstelen, maar Jack heeft haar klem, als een kalf bij een van zijn rodeogevechten. Dan draait hij zich snel om, rukt zijn mes uit de zak van zijn spijkerbroek en knipt het open. Alsof hij het in z’n slaap geoefend heeft. Hij duwt het gladde, zilveren lemmet precies onder mama’s kin, dicht tegen haar keel. Ze houdt op met bewegen. Alles is stil. Ik hoor m’n eigen ademhaling. Ik hoop dat Jack het niet hoort, anders gebruikt hij dat mes misschien tegen mij. Hij heeft geen reden nodig.

Hij drukt het lemmet tegen mama’s slanke hals en er druppelt een klein straaltje bloed naar beneden dat in de holte boven haar linker sleutelbeen loopt. Ik weet hoe erg dit kan worden. Ik heb Jack mama zien slaan tot ze haar mond niet kon opendoen om te eten, haar handen niet kon bewegen om te strijken, of niet meer op haar eigen benen kon staan zonder op de grond te vallen van de pijn. Elke keer dat het gebeurt, bezweer ik mezelf dat dit de laatste keer is dat ik Jack mama pijn laat doen.

Ik stop mijn hand in mijn zak. Ik wrijf met mijn vingers over het gladde, zilveren zakmes, het enige cadeau dat Jack me ooit gegeven heeft. Ik weet hoe ik hier een eind aan moet maken. Nu is het zover. Ik zal Jack doden en mama redden.

Doe het nou gewoon, denk ik. Schiet op!

Ik knip het mes open. Bedenk de aanvalshoek.

Maar net als ik klaar ben om uit te halen, verandert Jacks stem opeens. Zijn waanzinnige kreten verstommen. Zijn stem snijdt niet langer door de lucht. Hij houdt op met slaan, leunt met zijn volle gewicht boven op mama en zegt tandenknarsend: ‘Ik zou je kunnen vermoorden, Marie. Echt.’

Met een ruk trekt hij het mes weg, achter zijn rug. Dan gaat hij rechtop staan en kijkt op mama neer. Bevend ligt ze op de grond, met tranen in haar ogen, hijgend, en hij spuugt in haar gezicht. Precies in haar gezicht.

Mama sluit haar ogen. Jack geeft haar nog één harde schop in haar zij. Het geluid van een koele watermeloen die kapotgeslagen wordt in de hitte van de zomer, een doffe, holle dreun waardoor alle zoetheid wegsijpelt.

‘Ik walg van je,’ zegt hij. Mama blijft liggen als een vod, verfrommeld in aarde, bloed en tranen.

Als ik eindelijk het lef heb om te bewegen, knip ik mijn mes dicht, stop het terug in mijn zak en ruil het voor een handvol stenen. Jack start de truck en ik ren achter ’m aan. Ik gooi grind tegen de laadklep en schreeuw: ‘Kom nooit meer terug! Ik haat je! Ik hoop dat je van die dikke vette stier af valt en doodgaat!’ De woorden komen eruit als knalvuurwerk. Dat is mijn stem niet. Het is de stem van iemand anders. Iemand die dapper en sterk is. Iemand die niet bang is voor wat haar eigen vader haar zou kunnen aandoen.

Hij staat op de rem en zet de truck in z’n achteruit. Ik wil vluchten, maar ik blijf staan waar ik ben. Ik wrijf met mijn vingers over vijf puntige stenen. ‘God, geef me kracht,’ bid ik, en ik denk aan mama’s verhalen over David en Goliat.

Met een ruk zet Jack de truck terug op ons stukje van de plantage van de familie Sutton en springt met een woedende blik uit zijn stoel. Hij stampt recht op me af, mank aan zijn rechterknie. Zijn koolzwarte ogen branden in de mijne. Maar voor het eerst van m’n leven kijk ik niet weg. Ik sla ook niet op de vlucht. Ik kijk ’m recht aan en wijk geen duimbreed.

Jack weet niet dat alles nu anders is. Ik ben bijna tien, en ik heb er genoeg van. Deze keer ben ik net zo kwaad als hij. Deze keer ga ik me niet verstoppen. Ik trek mijn goeie arm naar achteren, mik goed op de man voor wie ik banger ben dan voor wie dan ook, en smijt de stenen recht naar ’m toe. Alle vijf tegelijk. Ik hoop zijn ogen te raken, hem een bloedneus te bezorgen of, als mijn gebed beantwoord wordt, een dodelijke snee in zijn grote, gemene hoofd te maken. Maar alle vijf de kiezelstenen stuiteren tegen Jacks borst terug als regendruppels en hij staat geen tel stil, terwijl hij lacht.

Hij grijpt me bij m’n arm en sleept me naar mama toe. Met moeite probeert ze op te staan en hij slaat haar weer tegen de grond. ‘Kijk haar nou,’ schreeuwt hij tegen me. ‘Kijk, zeg ik je! Moet het met jou ook zo aflopen?’ Weer probeert ze op te staan en weer schopt hij haar neer. Ik sla ’m. Stomp ’m zo hard als ik kan. Mijn hand steekt en het bloed stijgt naar m’n hoofd. Ik wil niet meer dat hij mama schopt. Ik blijf stompen en slaan en schreeuwen dat hij moet ophouden.

Mijn gestomp doet ’m natuurlijk geen pijn, want hij is Goliat, en ik ben nog maar negen, al denk ik soms dat ik de enige volwassene in het gezin ben. De enige die in de buurt blijft en er niet vandoor gaat naar de rodeo of naar het donkere dal als ik mijn zin niet krijg. Jack lacht en loopt met grote stappen terug naar de truck.

‘Hoepel maar op!’ schreeuw ik. ‘We hebben je toch niet nodig, stomme cowboy!’

Als hij wegrijdt, laat hij een uitrafelend spoor in het stof achter.