In Refomeisje kruipt Annemarie in de huid van het meisje dat ze was. Met een mengeling van verwondering en dankbaarheid kijkt ze terug naar de kerk en de omgeving waarin zij tot geloof kwam. Het verhaal biedt een respectvolle inkijk in de refocultuur en is herkenbaar voor ‘insiders’. Een openhartig relaas, kwetsbaar, spiegelend en warm van toon.

Refomeisje is een boek dat tot nadenken stemt en gespreksstof oplevert.

Annemarie van Heijningen-Steenbergen (1977) is spreker , schrijver en columnist. Ze schrijft momenteel in Visie en publiceerde ruim anderhalf jaar haar column in het Reformatorisch Dagblad.

Van Annemarie van Heijningen verschenen ook bij Uitgeverij Boekencentrum:

Refomeisje

Annemarie van Heijningen-Steenbergen

Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Bedankt voor de aankoop van dit ebook. We hopen dat je er enthousiast over bent. Graag wijzen wij je erop dat het niet toegestaan is om dit ebook aan iemand door te geven of digitaal te verspreiden. Dit ebook is voorzien van een watermerk waardoor het op jouw naam staat en kopieën naar jou terug verwijzen.

De namen in dit boek zijn gefingeerd.

ISBN 978 90 239 7927 2

NUR 402

Ontwerp omslag: Reprovinci.nl

Ontwerp binnenwerk: Anton Sinke, www.antonsinke.nl

Foto pagina 9: Ruben Timman

Foto auteur omslag: Dik Nicolai

© 2015 Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

Alle rechten voorbehouden

www.uitgeverijboekencentrum.nl

Sopraan

Zelfs vindt de mus: de topper van mijn moeder.

Haar stem klinkt ’s nachts en nadert overdag.

Zij ging van kracht tot kracht steeds voort.

Bij Laat mij niet van druk verkwijnen

reikte haar alt tot de zoom van sopraan.

Ik kon niet tippen aan haar heiligheid,

was woedend jaloers op haar zwaluw.

Haar ziel verging echt van verlangen

maar toen ze kon, wilde ze blijven.

Bang voor de val, bevreesd

voor valsheid in geschrifte.

Anton Ent

(Uit: Man van twee wegen, KBS, ’s-Hertogenbosch 2007)

Bij de titel

Ik ben een refomeisje. Mijn grootouders gingen naar de Oud Gereformeerde Gemeenten en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland. Mijn ouders zijn lid van de Gereformeerde Gemeenten. De psalmen uit 1773 leerde ik al vroeg van buiten. Tijdschriften als De Vriend van oud en jong, De Saambinder en StandVastig rolden met regelmaat bij ons door de brievenbus.

Het was fijn om een refomeisje te zijn, tussen veel andere reformatorische mensen. Veilig. Beschermd. Doordrongen van ‘het ene nodige’.

Vanaf mijn zeventiende werd mijn wereld groter. Ik gluurde voorzichtig over kerkmuren. Het etiket ‘refomeisje’ peuterde ik los. Ik noemde mezelf christen, zonder bijvoeglijk naamwoord.Er volgt een doodgewoon verhaal, van huisje-boompje-beestje. Van auto, man en kindjes. Niets bijzonders aan. ‘Dit is het leven,’ dacht ik. ‘We zijn gesetteld.’ Een domme gedachte. Was het me vroeger niet ingeprent: dat de mens wikt, maar God beschikt?

De weg leidde tamelijk onverwacht naar Groningen. Vaarwel, Biblebelt. Dit is Groningen, de provincie van de krimpende kerken. Dit is Groningen, de provincie van de vrijzinnigheid. Tot voor kort wist ik niet wat dat was, vrijzinnigheid. Ik begrijp het nog steeds niet erg goed. Het moet te maken hebben met kerken waar het simpele geloof in de Bijbel de mensen stelselmatig wordt ontnomen.

Kijk, was ik op de Biblebelt voor veel mensen licht, in deze context blijk ik ineens zwaar te zijn. Het etiket dat ik jaren geleden achter me liet, is mij weer opgeplakt. Want hier, in Groningen, ben ik opnieuw een refomeisje.

Inleiding

Nest bevuilen?

‘Ga jij ook zo’n boek schrijven waarin je je eigen nest bevuilt?’ Een vraag die mij met regelmaat werd gesteld. ‘Nee,’ zei ik dan kort, ‘met dit boek heb ik andere intenties.’

Nestwarmte

Ik heb de warmte gekend van het bevindelijke nest. De saamhorigheid van het zingen rond het orgel. Het discussiëren op de jeugdvereniging over dingen die er werkelijk toe doen. De vanzelfsprekendheid waarmee je met z’n allen naar de kerk ging. Herinneringen waarvan mijn hart nog altijd sneller gaat kloppen.

Mijn ouders, die dit nest trouw zijn gebleven, vertellen regelmatig over die onderlinge warmte. Ik hoor over verbondenheid en meeleven. Over duizenden kaarten die jaarlijks naar elkaar worden gestuurd. Over sociale netwerken die worden opgezet wanneer iemand in de problemen zit. Over koken voor jonge weduwnaars. Over waken bij eenzame stervenden.

Is dit een nest dat het verdient om met woorden beklad te worden?

Niet alles koek en ei

Daarmee is het nog geen nest van voortdurend pais en vree. Waar mensen met elkaar te maken hebben, doen mensen elkaar pijn. Dit is inherent aan ons mens-zijn. In dit boek kom je die pijn tegen. Er klinken vragen tussen de regels door: waarom ging het soms zoals het ging? Vragen, die van dit boek meer maken dan enkel een autobiografisch verhaal. Vragen, die naar mijn overtuiging ook gesteld mogen worden. Een goed, stevig opgebouwd nest kan immers tegen een stootje.

Vreemde vogel

Ik heb uiteindelijk het nest verlaten. Maar ik ben het niet vergeten. In dit nest heb ik het Leven ontvangen. In dit nest mocht ik het brood eten, de beker drinken, gedenken en geloven. De verbinding blijft, mijn leven lang.

Die verbinding moet de reden zijn dat ik in de pen geklommen ben. Dit boek is geen theologische verhandeling, maar een persoonlijke zoektocht. Geschreven voor wie het lezen wil. Herkenbaar voor mensen die een vergelijkbare weg zijn gegaan. Spiegelend voor mensen die in het nest zijn gebleven.

Ik hoop dat dit boek een bijdrage levert aan het voeren van waardevolle gesprekken tussen mensen. Gesprekken waarbij het ene hart reikt naar het andere.

Uiteindelijk is dit vooral een verhaal van verwondering: God werkt in mensen. En Zijn Geest spreekt ons aan in onze geestelijke moedertaal: de taal van de cultuur waarin we zijn opgegroeid.

Over genade gesproken.

Annemarie

1. Het erf des verbonds

Ik ben geboren op het erf van het verbond en mijn moeder zei dat dit een voorrecht was. Dat wilde ik graag geloven. Stel je voor, dat ik niet geboren was op het erf van het verbond. Dan was ik opgegroeid in de wereld, zonder God of gebod. Dan had ik nooit geweten dat ik een nieuw hart nodig had. Ik moest er niet aan denken.

De wereld, dat waren mensen die leefden alsof God niet bestond. Wij wisten dat God wel bestond. Daarmee waren we niet beter, maar we déden wel beter. Na het eten kwam de Bijbel op tafel. Er stonden veel ‘goede boeken’ in onze boekenkast. We hadden geen televisie. Wel een radio, maar die was enkel voor het nieuws en de Muzikale Fruitmand. Het was gezellig, als de Muzikale Fruitmand aanstond. Vooral als mijn vader in de stuurhut mee ging fluiten. Mijn vader kon mooi fluiten. Gewoon alleen door zijn lippen smal te maken en te blazen. Het klonk helder en vrolijk. Als ik probeerde of ik ook kon fluiten, kwam er geen geluid. Ik kon wel zingen. De liedjes die te horen waren bij de Muzikale Fruitmand, en de liedjes van onze cassettebandjes, zaten al snel in mijn hoofd. Ik zong ze als ik speelde. Ik zong ze in de winkels. Ik zong ze bij mijn moeder achter op de fiets. Ik zong uit volle borst en met heel mijn hart: Geen smart meer daar omhoog. God heb ik lief. Daarboven juicht een grote schaar’.

Zo zag mijn erf van het verbond er dus uit. Wat het precies was, erf van het verbond, wist ik niet. Het had te maken met de doop. Als je gedoopt was, had je een teken en een zegel op je voorhoofd. Niet echt natuurlijk, je kon het niet zien. Maar het zat er wel. Toen je als baby’tje gedoopt werd, kreeg je water op je voorhoofd. Je kon dat doopwater niet wegwassen. Het bleef er altijd zitten. Dat was juist het wonder. Je was apart gezet. Je mocht je gedoopte voorhoofd aan de Heere laten zien. En je mocht zeggen: ‘Heere, hier ben ik. Ik ben apart gezet.’

Gedoopt zijn, bidden en in de Bijbel lezen was niet genoeg. Dat deed je met de buitenkant. Het was nodig dat je binnenkant veranderd werd. Je moest een nieuw hart ontvangen. Je moest bekeerd worden. Daarom leerde ik om na mijn avondgebedje nog wat woorden toe te voegen: ‘Heere, geef mij alstublieft een nieuw hartje. Want ik heb een boos hartje. Om Jezus’ wil, amen.’

Het erf van het verbond had ook alles te maken met Opent uwe mond. Dat was Psalm 81:12. Een belangrijke psalm, met de woorden: … op mijn trouw verbond, al wat u ontbreekt, schenk Ik zo gij ’t smeekt, mild en overvloedig. ‘Als je smeekt om een nieuw hart,’ legde mijn moeder uit, ‘zal de Heere het je geven. Hij doet wat Hij belooft. Hij is een waarmaker van Zijn woord.’ Daarbij keek ze erg beslist. Hoewel ik behalve mijn oma eigenlijk geen bekeerde mensen kende, stelde het me wel enigszins gerust. Want bidden om een nieuw hart deed ik iedere dag. Soms probeerde ik ook echt te sméken. Bekeerd worden was het aller-, allerbelangrijkste in een mensenleven. En onbekeerd sterven het aller-, allerergste. Dan ging je verloren. Dan ging je naar de hel. Daar stokten mijn gedachten. Ik wist één ding zeker: dat mocht met mij niet gebeuren. Nooit.