Kerstavond

..

Kerstverhalen

..

Irma Joubert, Arie Kok, Leendert van Wezel e.a.

..

..

..

..

..

..

Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

ISBN 978 90 239 9643 9

NUR 303

..

Eindredactie Nienke Timmers

Ontwerp omslag b’IJ Barbara

Foto omslag Tanneke Peetoom – Trigger Images / Hollandse Hoogte

Verzorging ePub ZetProducties Haarlem

..

© 2013 Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer

..

Alle rechten voorbehouden

..

www.uitgeverijmozaiek.nl

Ria Borkent - De kerstwens

Bij de derde beddenzaak lijkt ze meer geluk te hebben. Geen vrouw achter de toonbank, maar een man. Juiste leeftijd, zo te zien midden dertig. Hij staat iemand te helpen die aan afrekenen toe is. Op de achtergrond zweven de zachte klanken van In dulci jubilo.

Ze loopt langzaam de winkel in, onder de glimmende kerstversieringen door, en bedenkt hoe prettig het is dat ze hem rustig van dichterbij kan observeren nu ze zich met enige afstand opstelt, schuin achter zijn klant. Hij schuift twee strakverpakte dekbedhoezen in een grote plastic tas en zet die rechtop op de toonbank. Zijn handen zien er jong en sterk uit met kabels als gladde bergkammen, egaal van kleur, geen vlekkenlandschap zoals bij haar. ‘Gaat het zo mee? Of wilt u het bezorgd hebben?’ Vriendelijke, lage stem. Bruin haar dat warrig over het voorhoofd valt. Goede oogopslag. Ze kijkt naar zijn armen in het soepel vallende colbert en stelt zich voor... Onbekende jonge armen, het moet een onbekende zijn.

Ze schrikt een beetje wanneer hij haar aanspreekt. De klant voor haar is uit beeld verdwenen en zijn gezicht is nu recht voor haar in de aanmoedigingsmodus. ‘Zegt u het maar.’

‘Ik was aan zee in een appartement en daar hadden ze een hoofdkussen op bed liggen dat leek een soort luchtkussen.’

Ze zwijgt, voelt zich belachelijk en koppig tegelijk. Ze ziet haar gezicht opgeblazen weerspiegeld in een kerstbal die op de toonbank in een kerststukje is verwerkt. Haar handen omklemmen de sluiting van haar tas alsof het de veiligheidsbeugel is in een achtbaan.

‘Als een springkussen,’ probeert de verkoper. Zijn linker mondhoek krult op, wat zijn gezicht een toegeeflijke uitdrukking geeft.

‘Misschien lag het ook wel aan het sloop, dat was met rubber gevoerd. Ik hoefde hem de hele nacht geen een keer op te stompen als ik me omdraaide. Terwijl ik dat bij mijn kussen wel moet.’ De verkoper kijkt naar haar gerimpelde handen of hij zich wil vergewissen van hun stompkracht.

Er komt een peinzende trek op zijn gezicht terwijl hij achter de toonbank vandaan komt en langs de bedden naar een open kast toe loopt. Hij gooit verschillende pakken op een bed neer, ontdoet ze van hun plastic beschermhoes en drukt ze beurtelings in onder verklarende teksten als ‘deze is wat zachter’, ‘deze is steviger’, ‘dit is honderd procent eiderdons’, ‘dit is synthetisch’.

Ze kijkt naar de hoofdkussens en ziet ze ingedeukt, opgeschud, gebruikt. Op al deze kussens zullen mensen hun hoofd neervlijen, er zullen boeken onder liggen, zakdoeken, horloges, pyjamabroeken, oordopjes, condooms, foto’s, mobieltjes. Er zullen tranen op hun sloop vloeien, make-upresten op achterblijven en haren, speekselslierten in trekken en woeste snottebellen aan worden afgeveegd. Er zal op worden geschreid, gesnurkt, gebeden, wakker gelegen, gedroomd, gewoeld, gepiekerd en geslapen. Doorleefde hoofdkussens zullen het zijn, kussens die als knuffels vast omklemd worden, gehate kussens die nooit goed liggen, lijfeigen kussens die mee moeten op reis, kussens met de geur van de geliefde.

Ze denkt terug aan een winter. De dag voor kerst. De verschrikking van die middag en nacht. De politie aan haar deur, de kinderen die gauw ergens ondergebracht werden, de geur van het ziekenhuis waar ze hem terugzag enkele uren nadat hij in de namiddag een kerststukje was gaan brengen naar een oude vrouw in zijn wijk. Peter zou maar een uurtje weg zijn. Toen dat langer duurde was ze onrustig geworden. Hij is even bij haar binnengegaan, hield ze zichzelf voor terwijl ze Mirja’s fruithapje begon klaar te maken en een ruzietje tussen de jongens beslechtte. Hij is aan de praat geraakt. Peters aandacht voor oudere of ongeziene mensen, even een praatje of een grap, een groet, aanraking – het had haar vanaf het begin vertederd en in zeker opzicht trots op haar man gemaakt.

Het was een spookrijder geweest. De ambulancedienst had nog geprobeerd hem te redden, maar het was vergeefs gebleken; ze zag hem terug op de spoedeisende hulp in een zijkamertje, waar men haar heenbracht om afscheid te nemen. Haatte provinciale wegen sindsdien. Details flitsten op: haar helderheid en idiote vraagstelling: Heeft mevrouw Jansen dat kerststukje nog gekregen of was het op de heenweg? De kinderen die konden huilen in die dagen. Zijn geur die haar tegemoetkwam als ze zijn kledingkast opendeed die eerste weken, en hoe ze haar gezicht verborg in zijn schipperstrui, onverstaanbare kreten uitstotend. Zijn kussensloop dat ze maandenlang liet zitten als ze het bed verschoonde. Hoe kon ze Peter onthouden? De katoenen geur van pijn.

‘En dit hoofdkussen is honderd procent wolgevuld, van het Texelse schaap.’

Ze kijkt hoe hij het andere weghaalt en met een uitnodigende blik zijn arm naar het bed uitstrekt.

Texel. De naam roept het eilandgevoel op dat ze na Peters dood geadopteerd en gekoesterd heeft: vakanties dienen te worden doorgebracht op een plek waar je de zee kunt horen stormen, waar drieteenstrandlopertjes langs het water achter de afrollende golfjes aanrennen, waar de grens tussen water en lucht soms wazig is, niet meer te onderscheiden valt, soms helder en messcherp is, zoals de grens tussen haar leven en het zijne scherp is geworden. Hoeveel waddenweekenden hebben ze al fietswandelend langs polders, kwelders, plassen en duinen doorgebracht. Visarenden, pijlstaarten, zilverplezieren, hij heeft ze waargenomen, benoemd en voor haar aangewezen, haar lieve kijkgrage strandloper die zo plotseling uit haar groene land is weggewiekt.

Ze strekt zich uit op het bed, haar schoenen op de dikke plastic voetenstrook. Het kussen voegt zich naar haar grijze hoofd als een ergonomische wattenbol rond een oud sieraad. Ze beweegt haar hoofd om het meebewegen van het kussen te testen. Hoe kom je er in minder dan een halve minuut achter hoe zo’n ding zich houdt gedurende jouw nachten?

De verkoper reikt een ander kussen aan, en nog een. Ze probeert ze allemaal, draait zich om en om, maar vindt niet het gevoel dat ze zoekt. Send me the pillow. Er wordt een hoefijzervormig kussen onder haar hoofd geschoven, ze voelt de handen van de jonge man een moment aan haar slapen, voordat hij terugwijkt en haar vragend aankijkt. Ze ligt stil op haar zij wanneer ze zegt: ‘Doe deze maar.’

Moeizaam staat ze op, kantelt haar bekken, trekt als het ware een denkbeeldige staart onder zich om te voorkomen dat ze door haar rug gaat. Het is een vanzelfsprekendheid geworden bij het opstaan waaraan ze geen aandacht schenkt, al merkt ze dat ze nu niet zo stijf is als ’s morgens.

Bij de kassa kijkt ze hem op de vaardige handen. Ze steekt haar pasje in het apparaat, toetst de bekende nummers in, haar vrije hand als een verweerd dakje erboven.

‘Kunt u hem vanmiddag nog bezorgen?’

‘Dat wordt volgende week mevrouw, de bezorgdienst is al naar huis.’

‘Kunt u hem zelf niet even brengen, dan? Meteen na sluitingstijd? Ik woon hier vlak naast het woonplein. Alstublieft.’

Haar stem heeft iets smekends gekregen, hoort ze.

Ze trekt de rits van haar portemonnee beurtelings open en dicht.

De man tegenover haar aarzelt.

‘Het is kerstavond, mevrouw.’

Haar gezicht vertrekt even van pijn, dan herhaalt ze zacht: ‘Kerstavond, ja.’ Haar hand strijkt over de verpakking, ze kijkt half naar buiten waar de schemering langs de gevels komt aankruipen en brengt haar hand langzaam naar haar mond, neemt haar onderlip tussen duim en wijsvinger en prevelt: ‘Kerstavond,’ terwijl haar ogen verder weg zwenken, wegdraaiend als de autolichten buiten van de parkeerplaats.

‘Gaat u naar de kerstnachtdienst?’ vraagt hij zacht, als bij ingeving.

‘Nee, nee.’

‘Weet u wat, ik kom dan straks wel even dat kussen brengen. Vergeet uw stok niet.’

Hij noteert haar adres en beent voor haar uit om de winkeldeur voor haar te openen.

Andere jaren is ze altijd bij Mirja en haar gezin. Dit jaar heeft ze al in november gezegd: Deze kerst wil ik thuisblijven. Verbazing alom. ‘Waarom, mama. U gaat toch niet alleen zitten met de kerst? Ach kom, mama, Xavier en Peet verheugen zich er zo op. Weet u wel dat voor Peet kerst betekent: oma en een legpuzzel? En dromen van vuurwerk,’ voegde haar dochter er lachend aan toe. ‘Hans haalt u op van huis, u hoeft niet met de trein.’

Ze blijft meestal tot na de jaarwisseling. Haar gedachten wentelen terug naar die nieuwjaarsnacht waarin ze met haar kleinkinderen buiten stond. ‘De knallen die ik nu hoor, raap ik morgen op,’ verkondigde Xavier. Even later was het vuurwerk gedoofd. ‘Wat een mooie sterren,’ zei Peet, ‘heeft dat ook met vuurwerk te maken?’ ‘Nee,’ meende Xavier, ‘Jezus heeft naar onze lichtjes mogen kijken, nu mogen wij naar zijn lichtjes kijken.’

Ze heeft ze beiden al heel jong een eenvoudige junior vogelkijker gegeven en een zakvogelgids, omdat hun opa dat gedaan zou hebben. Smaakte bij een volgend bezoek het genoegen dat er eentje riep: ‘Kijk oma, kramsvogels’ – wel acht dikke veerproppen gewoon in boompje in achtertuin. Ze had ze niet eerder gezien en lachte naar hem.

Waarom wil ze dit jaar niet?

Dat is nog niet zo makkelijk te achterhalen. Dat het veertig jaar geleden is, kan geen reden zijn. Van het meubelplein loopt ze naar de straat, langzaam en goed kijkend waar ze haar voeten neerzet. Ze wacht een stroom auto-ogen af en steekt over. Cur Deus Homo. Waarom werd God mens? De oude boektitel nog uit haar opleidingstijd springt in haar gedachten. Om God te zijn met een lichaam. Het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond. ‘Ik ben erbij.’ Met voeten die naar je toe komen, met handen om je aan te raken. Hij legde kinderen de handen op, zegende hen. God met ons. ‘Aanraken,’ mompelt ze.

Liefde, genegenheid, aanraken, dat komt toch bij hem vandaan? Ze is haar hele leven aangeraakt, geknuffeld door haar kinderen, omhelsd door vrienden, gekust door buren en mensen van haar kerk, waarom is deze aanraking belangrijk voor haar. Waarom is dit in haar opgekomen?

De eerste jaren kon ze niet naar de kerk met kerst. Met haar kleine kinderen thuis worstelde ze zich de jaren en speciaal de decembermaand door. Het wende niet en toch werd ze sterker. Ze pakte haar verlies op en verweefde het in haar leven.

Ze loopt haar straat in. Kerstbomen in de kamers of gordijnen dicht met licht door de kieren, het lijkt altijd zo gezellig en warm. Hier en daar loopt nog iemand op straat, maar de meeste mensen hebben hun boodschappen binnen. Op de tast zoekt ze naar haar huissleutel. De thee is snel gezet. Nu haar pantoffels en dan lekker in haar beige fauteuil zitten. Denkend aan haar aankoop wacht ze af.

Vanaf het dressoir kijkt Peters lachende hoofd haar aan. Rommelige krullen, grijze ogen, de beminde lijnen van mond en kaak en voorhoofd. Zijn trekken zijn van lieverlee vervaagd in haar ziel en hebben als communicerende vaten de contouren van de foto aangenomen, wat haar als verlies voorkomt. Hij heeft alleen nog maar dit gezicht. Dit gezicht, jonger dan dat van haar kinderen. Wanneer ze met leeftijdsgenoten praat, meent ze een enkele keer iets van zijn gezicht te herkennen in de gelaatstrekken van de ander. Ze zoekt dat niet, ze ziet het alleen maar en vraagt zich af of hij er zo ongeveer uitgezien zou kunnen hebben. Hoe zou hij oud geworden zijn, in welke vorm? Er was een tentoonstelling in het museum met sepiafoto’s van jonge mensen. Naast elke foto hing het portret van dezelfde mens in zijn ouderdom, het was schokkend en fascinerend tegelijk. In de jonge gezichten verborg zich het oude hoofd en omgekeerd. ‘Ik weet niet waarom ik het graag wil,’ zegt ze richting de foto. ‘Ik heb het daar bedacht in het huisje, aan zee weet je wel, en nu denk ik steeds...’ Peter blijft lachen. ‘Dus je vindt het wel goed.’

De bel gaat. Ze staat met moeite op. Voelt spanning in haar lijf als ze naar de voordeur loopt en die opent. Hij is het. Hij draagt een lange mantel, heeft een pet op het hoofd en een hand vol draagtas. Zijn ogen blikken goedgemutst naar haar op.

‘Dag mevrouw. Zal ik hem hier neerzetten?’ Hij buigt zijn arm naar binnen, het plastic kraakt.

Ze schraapt haar keel, haar stem moet nu wel mee willen doen.

‘Komt u even binnen. Ik wil u iets vragen, nee, zet hem hier maar niet neer.’ ‘Komt u toch even binnen,’ herhaalt ze, als hij op de stoep blijft staan en de tas dan maar op de drempel laat steunen. ‘Het is koud. Dan kan ik de voordeur dichtdoen.’

Hij zet de stap naar binnen. Ze sluit de deur achter hem en de kou buiten.

Ze kijkt hem recht in de ogen. Ester die de scepter aangereikt krijgt en haar vraag kan stellen, maar dat in etappes doet. Ze gaat geen volk redden maar heeft wel een wens.

‘Ik wil u vragen of u even met mij meeloopt, en dan wil ik u echt iets vragen.’

Ze verlaat het halletje en loopt naar de gang. Ze vraagt niet ‘wilt u thee?’ zoals ze aanvankelijk bedacht en met zichzelf afgesproken heeft, maar gaat nu recht op haar doel af.

Loopt hij mee? Komt hij achter haar aan? Ze hoort de dikke tas tegen haar gestuukte gangwand schuren, het geluid van bewegende kleding, stappende schoenen achter zich op de granieten vloer.

De deur naar haar slaapkamer zwaait open. Er is zacht lamplicht. Het bed is netjes opgemaakt. Er ligt geen kussen, dat heeft ze nu even weggehaald. Er ligt wel een nieuw sloop.

‘Hier wil ik het hoofdkussen hebben,’ zegt ze.

Hij legt de zak op het bed, begint die van zijn plastic verpakking te ontdoen, verwijdert ook de zachte stoffen binnenverpakking. Hij neemt de sloop van het bed af en stopt met professionele handigheid het hoofdkussen in het gereedliggende sloop, de punten in de hoeken.

‘Voilà,’ zegt hij. ‘Graag gedaan, mevrouw. En ik wens u...’

Ze onderbreekt hem, beweegt zich naar hem toe, kiest intuïtief een plek tussen hem en de slaapkamerdeur. ‘Nee, nee, ga nog niet weg. Wacht nog even.’

Ze zet haar stem uit – die nu niet mag breken. Het is of ze een hendel overhaalt in haar strottenhoofd, die alle adem naar één punt moet jagen.

‘Ik wil iets anders vragen. Ik wil vragen... als ik op bed ga liggen... of u even naast mij komt liggen en uw arm om mij heen slaat...’

..

Ze ziet zijn ogen zich verwijden achter zijn bruingevlamde bril, de bruine wenkbrauwen schieten omhoog, een spiertje trekt in zijn onderste ooglid, de boog waar vrouwen hun lijntjes zetten. Ze heeft het Mirja vaak zien doen.

‘U wilt...?’

‘Een arm om mij heen. Nog één keer met kerst een arm om mij heen.’

Ze wendt zich af, schopt snel haar pantoffels uit, slaat het dekbed terug, gaat op het bed zitten zonder hem verder aan te kijken, laat zich langzaam op haar zij zakken tot ze ligt, met de rug naar hem toe. Er daalt een kalmte in haar neer. Alleen al dat ze haar vraag gesteld heeft geeft haar rust, alsof ze ergens is aangekomen na een reis.

Hij zegt niets, denkt ze. Maar ze hoort hem ook niet weggaan.

Haar jurk ligt over haar knieën, haar kousenvoeten verdwijnen onder het teruggeslagen dekbed.

Ze legt haar handen geduldig voor zich terwijl haar hoofd op het kussen rust.

Ze kijkt niet over haar schouder achterom, haar nek zou trouwens nog geen klein stukje mee kunnen draaien tot waar haar ogen zijn jas zouden kunnen zien.

‘Alstublieft,’ zegt ze zacht voor zich uit. Nu is er alleen zijn adem die ze hoort. Een auto ver weg.

Stilte.

Het geluid van zijn bril die op het nachtkastje wordt gelegd.

Geluiden van beweging, broekspijpen, ze voelt hoe de matras beweegt, hoe hij achter haar schuift, zijn borst tegen haar rug legt, zijn benen tegen haar benen, behoedzaam. Even weet hij geen blijf met zijn geschoeide voeten, hij legt ze op het dekbedeind. Ze voelt zijn knieën in haar knieholten. Ze liggen als lepels in een doosje naast elkaar. Hij legt zijn arm om haar heen. Niet om haar buik. Hij laat zijn arm rusten op haar heup en haar bovenbeen. Het is goed.

Hier ligt ze, zijn arm is om haar heen.

En het is op de rand van kerstavond. Ze is heel wakker nu, staat aan de vloedlijn waar de einder vervaagt. De zee ligt voor haar, de zee legt zijn golven op het strand en blijft dat doen. De zee blijft er altijd bij, is eeuwig, gaat nooit dood.

Ze voelt zijn arm om zich heen.

Irma Joubert - Een trommeltje vol herinneringen

Vertaling: Dorienke de Vries

De zee is van donkerblauw fluweel en de maan werpt een lang, zilveren lint over het golvende landschap. Onder haar voeten dreunt kalmpjes het reuzenschip, achter haar pinkelen duizenden vrolijke lichtjes en af en toe zweeft op een windvlaag gedempte muziek voorbij.

In haar hart is een peilloze eenzaamheid, dieper dan de zee.

Thuis is het nu vroeg in de ochtend, rekent ze zeven uur verder. Vader staat op de veranda zijn pijpje te roken, moeder is al koffie aan het zetten. Ze verlangt naar huis.

Paul slaat op dit moment vast en zeker voor de derde keer zijn wekker uit. Nog even en hij zal uit bed springen, douchen, aankleden, koffiedrinken, de vuilniszak buiten zetten en de deur van de flat achter zich dichttrekken; en dat allemaal binnen tien minuten. En dan is hij ook nog op tijd op zijn werk.

Ze verlangt naar haar ouders, maar weet niet zeker of ze ook naar Paul verlangt. Wat haar bezield heeft om dat contract te tekenen en voor zes maanden de wijde wereld in te varen, weet ze nu nog niet. Ze weet alleen dat ze dreigde te stikken, dat ze gewoon weg moest.

Ze zucht en draait zich langzaam om. Ze moet naar haar kajuit en proberen wat te slapen, anders heeft ze morgen geen enkele fut om de passagiers in de watten te leggen.

‘Prachtige avond, ja?’ klinkt in de schemering achter haar ineens de diepe stem met het vreemde accent.

‘Nou, prachtig,’ zegt ze een beetje geschrokken, maar die schrik is meteen over. Het is Florin, de nieuwe scheepsarts uit Roemenië. Zijn kajuit ligt aan dezelfde gang als die van haar en Kelly.

Hij komt een stapje dichterbij. De maan schijnt op zijn dikke, zwarte haar en in zijn donkere ogen. ‘Ook op zoek naar een beetje rust?’ vraagt hij.

‘Ja,’ zegt ze. ‘Het is heerlijk, hier buiten – bijna... magisch.’

Hij knikt, komt naast haar aan de reling staan en staart over de zilveren zee in de verte. Onder hen deint de rustige ademhaling van de Golf van Mexico. ‘Maar je krijgt er wel heimwee van, vind je niet?’

Dat is het enige wat de hele bemanning gemeen heeft. Ze komen van over de hele wereld: uit Italië en Scandinavië, uit Maleisië en Kroatië, uit Oost-Duitsland, Rusland en Zuid-Afrika – en allemaal hebben ze heimwee.

‘Ja,’ zegt ze. ‘Zeg dat wel.’

Dan draaien ze zich om en gaan naar hun kajuit.

..

***

‘Zouden we ooit nog eens tegelijk vrij hebben?’ vraagt Kelly ongeveer een week later. ‘Morgen zijn we op Jamaica, jij hebt de hele dag vrij en ik moet vast de ene manicure na de andere doen. En dat terwijl de gouden stranden en de helderblauwe wateren liggen te lonken...’

Marianne lacht. ‘Volgende keer is het jouw beurt en dan moet ik weer werken,’ zegt ze troostend. ‘Ik denk trouwens dat ik sowieso niet aan land ga. Ik heb zin om de hele dag hier te blijven en lekker een boek te lezen.’

‘Je bent niet wijs!’ roept Kelly ontsteld. ‘Je hebt pas over tien dagen weer een vrije dag. Het is Jamaica! Ga dat eiland bekijken!’

‘In je eentje is daar niet veel aan,’ zegt Marianne aarzelend. Hoewel ze al bijna twee maanden op het schip is, heeft ze nog niet echt vrienden gemaakt.

‘Ik weet dat Richard met nog een stel een waterval gaat beklimmen. Je kunt wel met hen mee,’ beslist Kelly. ‘Je doet gewoon je zwemkleren aan onder je gewone kleren, want ze zeggen dat je er behoorlijk nat van wordt.’

Een waterval beklimmen? denkt Marianne weifelend, als ze de volgende dag met een paar bemanningsleden en een clubje passagiers in een gammel busje over een weg vol gaten naar de waterval hobbelt. Het klinkt nogal gevaarlijk.

‘Wat kijk je ernstig,’ zegt Richard die tegenover haar zit.

‘Ik kan niet zo goed tegen hoogtes, en ook niet tegen wild water,’ begint ze terug te krabbelen. ‘Ik denk niet...’

‘Bangerik!’ plaagt hij. ‘Daarom zijn Florin en ik juist meegegaan. Als je valt, zullen wij je met alle plezier opvangen.’

Ja, vast en zeker, denkt Marianne met een lachje. Richard is de gangmaker van de groep en degene die de nieuwelingen overal bij betrekt.

Toch is niet hij het, maar Florin, die zijn hand naar haar uitsteekt wanneer ze tegen de natte rotsen opklauteren.

‘Zet je schrap, hoor!’ waarschuwt Marianne. ‘Anders liggen we straks allebei beneden in die poel.’

Hij lacht zijn glanzend witte tanden bloot. ‘Kom nou maar,’ zegt hij en hij houdt haar hand stevig vast. Haar bootschoenen glijden even weg; hij verstevigt zijn greep en trekt haar omhoog tot ze naast hem op de richel staat.

‘Het water is anders niet al te koud,’ zegt ze.

‘Kom,’ zegt hij en hij begint weer te klimmen.

De rotswanden worden steeds steiler, de afstand tussen de steunpunten steeds groter en de poelen waarin het water valt steeds dieper. ‘Je laat me niet vallen, hoor!’ waarschuwt ze een beetje benauwd.

Maar wanneer ze hem weer eens beetpakt en ze samen in een poel tuimelen, merkt ze dat het water alleen maar nat is. Een blik op zijn lachende gezicht vertelt haar dat dit geen ongelukje was. ‘Je hebt ons er expres in laten vallen!’ roept ze.

‘Lekker, hè?’ zegt hij lachend.

‘En als ik nou niet kon zwemmen?’

‘Dan had ik je gered.’ Nog steeds lachend zwemt hij met krachtige slagen naar de kant. ‘Kom, we zijn bijna boven.’

Weer steekt hij zijn hand naar haar uit.

En tegen de achtergrond van die schitterende blauwe waterval op dat zwoele, tropische eiland in de Caribische Zee verliest Marianne haar hart aan een Roemeense arts met donkere ogen en spierwitte tanden.

..

***

De e-mails van Paul komen geregeld, bijna even geregeld als die van haar moeder. Nog maar vier maanden, schrijft hij. Ik kan bijna niet meer wachten.

De bomen beginnen hier uit te lopen en de lente hangt in de lucht. Ik verlang naar je.

Diep vanbinnen voelt ze een lichte beklemming.

Paul komt regelmatig langs. Ik geloof dat hij je erg mist, schrijft haar moeder.

Ik ben eind dit jaar klaar met mijn stage en daarna ga ik pas echt verdienen, schrijft Paul.

Vader gaat dit weekend met Paul op forellenvangst, schrijft haar moeder. Marianne begrijpt het wel: Paul is de zoon aan het worden die haar vader nooit heeft gekregen.

Maar elke avond na het werk staat Florin op haar te wachten. Soms gaan ze een hapje eten in de kantine voor de bemanning, soms maken ze een wandelingetje op het achterdek of staan ze aan de reling te kijken naar de rustige deining van de zee. Of ze luisteren binnen naar muziek, als het koud en winderig is.

En ze praten. Ze vertelt hem over de uitlopers van de Drakensbergen waartussen ze is opgegroeid, over de groene weilanden die zich uitstrekken tot aan de horizon en over de bergpieken die in de verte hoog oprijzen tegen de blauwe hemel. Ze vertelt hem over haar vader die koeien houdt en gewassen verbouwt, over het bescheiden winkeltje met huisvlijt dat haar moeder drijft in het dorp. Ze vertelt dat ze op de middelbare school in een internaat moest en later voor haar studie naar Pretoria. Alleen over Paul, die al jarenlang een deel is van haar leven, vertelt ze hem niets.

Tegen Florin kan ze het zeggen, elke keer als ze last heeft van heimwee. Hij begrijpt het.

Op zijn beurt vertelt hij haar over zijn land; over zijn moeder, die weduwe is en haar handen kapotgewerkt heeft om haar drie zoons een goede opleiding te geven. Hij vertelt over de armoede in zijn land, over de eeuwenoude gebouwen die steeds erger in verval raken, over hun feesten en gebruiken. Ze weet precies wanneer hij last heeft van heimwee, ook al zegt hij het niet.

Ze vertelt hem over haar moeilijke klanten en ze lachen samen om de rare portretten onder zijn patiënten.

Ze praten over gisteren en vandaag, maar nooit over morgen. Hun wereld is niet groter dan een groot passagiersschip in een zeepbel, die zweeft in een onmetelijk nergens van ruimte en tijd.

..

***

‘Ik vind dat we morgen een brommer moeten huren om het eiland te verkennen,’ zegt Florin als ze voor het eerst in twee maanden weer eens een gezamenlijke vrije dag hebben. ‘Grand Turks is maar een klein eiland. In een dag heb je het helemaal gezien, met gemak.’

‘Neem jullie snorkelspullen mee,’ stelt Richard die avond voor. ‘Aan de oostkant van het eiland liggen prachtige koraalriffen.’

‘Ben je verliefd aan het worden?’ vraagt Kelly als ze vlak voor het naar bed gaan haar lichte, Ierse huid met nachtcrème insmeert.

‘Welnee,’ zegt Marianne. ‘Helemaal niet. Ik heb net nog met Paul geskypt. Ik mis hem erg en voor hem duren die laatste vijf weken ook veel te lang.’

Het is een stralende, zonnige dag. Het zand is bijna verblindend wit en de zee helder als kristal. Florin helpt met het verstellen van haar helm. ‘Hou je goed vast,’ zegt hij dan en in zijn donkere ogen dansen pretlichtjes. ‘Ik heb altijd coureur willen worden.’

‘En dat vertel je me nu pas,’ kreunt ze. Ze gaat achter hem zitten en slaat haar armen om zijn gespierde lijf.

Ze rijden over smalle weggetjes en door modderplassen. De wind giert om hen heen. Ze stoppen op hoge rotsen en kijken uit over de zee, ze zwemmen in het lui deinende water en laten zich droog bakken in de koesterende zon. Daartussendoor klemt ze zich aan hem vast en drukt ze haar lichaam tegen zijn brede rug.

Die avond, wanneer de lichtjes van het eiland alweer ver achter hen liggen en de donkere zee zachtjes klotst onder hun voeten, zegt hij met zijn vreemde tongval: ‘Ik hou van jou, Marianne.’

..

***

De dagen bestaan uit minuten die meedogenloos voorbij tikken. Het handjevol weken vliegt voorbij, de zandloper loopt leeg.

Alleen ’s nachts kruipen de donkere uren van seconde naar seconde.

Het kan nooit iets worden; we leven in twee verschillende werelden, aan twee verschillende kanten van de aardbol, beseft ze. Alleen hier, in de sprookjeswereld van deze reuzenboot met de elfenlichtjes en de eilanden in de verte, alleen hier is zij de prinses en hij de ridder.

Hij weet het ook. ‘Ik wou dat ik je kon ontvoeren naar een dicht en donker bos...’ begint hij.

‘En als er dan een wolf komt?’ speelt ze mee.

‘Dan hak ik hem doormidden.’

‘Je bent toch geen houthakker,’ lacht ze. ‘Je bent dokter.’

‘Dan... snijd ik zijn amandelen eruit.’

Op twintig november verloopt haar contract. Ik heb iets bijzonders voor ons tweeën geregeld, schrijft Paul. Ik kan gewoon niet meer wachten.

..

***

Stil staan ze naast elkaar op het voordek. De laatste passagiers hebben het schip verlaten. Om hen heen schitteren de nachtelijke lichtjes van Miami in het roerloze water van de haven.

‘Ik wou dat het anders had kunnen zijn,’ zegt ze.

Later zitten ze op een bankje. Zijn ene arm is stijf om haar heen. ‘Ik wou dat we er iets op hadden kunnen vinden,’ zegt hij.

‘Als we eenmaal terug zijn in ons echte leven, zullen we beseffen dat het de juiste beslissing was. We hebben geen keus.’

‘Ik ben bereid naar jouw land te komen. Ik heb op internet gelezen dat er bij jullie een groot tekort aan artsen is. Ik vind vast wel een baan. Dan kunnen we zien of het wat wordt tussen ons. Een soort proeftijd,’ stelt hij hoopvol voor.

Langzaam schudt ze haar hoofd. Ze ziet de afkeurende gezichten van haar ouders en van Paul al voor zich. ‘We komen uit heel verschillende kerken en heel verschillende culturen, Florin,’ zegt ze. ‘We kunnen elkaars taal niet eens verstaan.’

‘We begrijpen elkaar toch.’

Ze blijft haar hoofd schudden. ‘Het kan niet.’

Hij zucht diep. ‘Ik weet het. Ik zal je nooit vergeten, Marianne.’

Ze knikt zwijgend. Ze weet het en ze begrijpt het ook.

Ergens in de vroege ochtenduren zegt hij: ‘Ik heb nog een cadeautje voor je.’

‘We hadden toch afgesproken dat we elkaar niets zouden geven, Florin.’

‘Het is maar een kleinigheidje. Wacht hier.’

Hij komt terug met een vierkant pakje. ‘Het is geen ring, hoor,’ zegt hij met een scheef lachje.

Voorzichtig pakt ze het uit. Er zit een trommeltje in, zo een waar je losse thee, oorbellen of schuifspeldjes in bewaart.

Hij legt zijn hand op het deksel. Zijn vingers zijn lang en slank.

Ze doet haar ogen dicht om de tranen tegen te houden.

‘Dit is je herinneringstrommeltje. Je mag het nu nog niet openmaken,’ klinkt zijn lage stem. ‘Toen ik je voor het eerst zag, wist ik meteen dat ik je nooit meer zou vergeten. Dit herinneringstrommeltje is nu nog leeg. Zodra je morgen op het vliegtuig stapt, doe je er al je herinneringen een voor een in en daarna doe je het deksel er stevig op. Later, heel af en toe, maak je het trommeltje open om het snoer van herinneringen eruit te halen. En dan...’ Hij zwijgt.

‘Ik zal jou ook nooit vergeten, Florin,’ zegt ze.

..

***

Op het vliegveld staat alleen Paul te wachten. Ze kijkt hem in zijn blauwe ogen en dan zijn zijn armen al stijf om haar heen. ‘Allemensen, Marianne, wat heb ik je gemist,’ zegt hij. ‘Ik laat je nooit meer weggaan, als je dat maar weet.’

Ze rijden de Vaalrivier over. Hij vertelt over de baan die hij aangeboden heeft gekregen, maar als zij vertelt over de werkervaring die ze heeft opgedaan, valt hij haar in de rede. ‘Na ons trouwen hoef je anders niet meer te werken.’

‘Maar ik wil graag werken!’ zegt ze. ‘Ik vind het fijn.’

‘Het is nergens voor nodig,’ zegt hij op een toon die geen tegenspraak duldt.

Door de vlakten van de Vrijstaat rijden ze terug naar Natal. Hij vertelt aan één stuk door over de mogelijkheden die zijn nieuwe baan hem biedt. Ze zou hem graag vertellen over haar terugvlucht en over het lange wachten op Heathrow – alleen niet over de uren die ze huilend op haar krappe vliegtuigstoel heeft doorgebracht – maar ze krijgt de kans niet.

Ze rijden de Drakensbergen over en voor hun ogen ontvouwt zich het groene land. Het wordt stil in de auto. Ik zal papa en mama vertellen over de mensen met wie ik maandenlang heb samengewerkt, denkt ze. Alleen niet over die dokter met zijn zwarte ogen en vreemde tongval. Later, misschien, maar nu nog niet.

Thuis wordt ze door alles en iedereen met open armen ontvangen. Over een maand is het kerst; het zal het mooiste kerstfeest worden sinds jaren.

‘Hè, wat heerlijk om weer thuis te zijn,’ zegt Marianne en ze doopt nog een lange boerenbeschuit in haar beker boerentroost.

Dan staat Paul op. ‘Ik moet weg. Vanavond haal ik je weer op en dan gaan we samen uit eten.’

Ze fronst haar wenkbrauwen. Ze is doodmoe en ze ruikt nu al de schapenbout die in de oven staat te sudderen. ‘Ik blijf liever thuis. Waarom kom je niet gewoon hier eten en...’

‘Ik heb al gereserveerd,’ zegt hij gedecideerd.

‘Ga maar gerust, dan bewaar ik die schapenbout wel voor morgenavond,’ zegt haar moeder vlug.

Nadat Paul is vertrokken, komt haar moeder op haar bed zitten terwijl Marianne uitpakt. Ze praat over koetjes en kalfjes en Marianne luistert afwezig. Als ze het tasje met cadeautjes pakt, zegt ze: ‘Ik heb voor jullie allemaal een cadeautje meegebracht, maar dat krijgen jullie pas met de kerst. Ik verheug me nu al op papa’s gezicht; ik heb precies het juiste cadeau voor hem.’

‘Maar kind,’ zegt moeder voorzichtig, ‘je bent met kerst toch niet bij ons?’

‘Natuurlijk wel!’ zegt Marianne geschrokken. ‘Waar anders?’

‘Heeft Paul dan niets gezegd?’

‘Nee.’

‘O. Nou, dan zal hij dat vanavond wel doen.’ Snel verandert moeder van onderwerp. ‘Wat is dat voor trommeltje?’

Marianne kijkt naar het trommeltje tussen de nachtspullen in haar handbagage. Haar vingers strelen voorzichtig het dichte deksel. ‘O, zomaar... een trommeltje van... van een van die eilanden.’

Ze pakt het uit haar tas en duwt het diep weg tussen de sjaals in de onderste la van haar klerenkast.

..

***

’s Avonds komt Paul terug om haar op te halen. In zijn lichtgrijze broek en zwarte leren jasje ziet hij er aantrekkelijk uit. Galant doet hij het portier voor haar open en daarna rijden ze naar een luxueus hotel in de buurt. Het is een zoele, maanverlichte avond. Ze krijgen een speciaal tafeltje toegewezen, in de tuin, een beetje apart van de andere. ‘Zo heb ik je helemaal voor mezelf,’ zegt Paul. ‘Hier kunnen we ongestoord praten.’

Van een gesprek komt echter niet veel. Paul praat, zij luistert. Hij bestelt champagne en ze klinken op hen samen en op zijn nieuwe baan. Hij bestelt een voorgerecht. ‘Wil je rode of witte wijn?’ vraagt hij.

‘Liefst witte.’

‘Dat past niet echt bij het hoofdgerecht dat ik in gedachten had,’ zegt hij en hij kiest een zware rode wijn.

Met moeite houdt ze haar aandacht bij wat hij vertelt. Het hoofdgerecht smaakt een beetje naar rubber. Ze is doodop en verlangt naar haar bed.

‘Paul, hoe zit het nou met het kerstfeest?’ vraagt ze als hij hun nagerecht bestelt.

‘Ga me nou niet vertellen dat je moeder alweer haar mond voorbijgepraat heeft.’ Er verschijnt een rimpel boven zijn neus.

‘Ze heeft gezegd dat ik met de kerst niet thuis zal zijn.’

De rimpel blijft. ‘Het moest een verrassing voor je blijven... Nou ja, dan zal ik het maar vertellen. Ik heb voor ons samen een cruise geboekt, van Durban af langs de oostkust, zeven dagen. En onderweg gaan we ons verloven, op een schip op zee. Ja, daar heb je nou je zogenaamde verrassing, met dank aan je moeder.’

En plotseling, aan dat tafeltje voor twee op het buitenterras van een chic hotel aan de voet van de Drakensbergen, weet ze precies wat haar meer dan zes maanden geleden heeft bezield om aan boord van een schip te klimmen en weg te varen, het onbekende tegemoet.

‘Ik vier het kerstfeest niet samen met jou, Paul,’ zegt ze flink.

Verbijsterd kijkt hij haar aan. ‘Wat krijgen we...’ Ze hoort de onderdrukte ergernis in zijn stem.

‘En ik ga me ook niet met je verloven. Niet met de kerst en daarna ook niet. Wij... we passen niet echt bij elkaar.’

Ze ziet het volslagen ongeloof in zijn ogen. ‘Marianne, ben je...’

‘Breng me alsjeblieft naar huis,’ zegt ze en ze staat op.

..

***

En dus zijn ze op kerstavond maar met hun vieren: haar vader en moeder, haar zus en zij. Ze steken de kaarsen aan, zingen Stille nacht en halen herinneringen op aan kerstvieringen van lang geleden, toen ze nog klein waren en oma nog leefde en vader nog in het Kerstmannenpak paste. Het is fijn om thuis te zijn.

Maar wanneer ze later die avond alleen op haar kamer is, overvalt het verlangen haar toch. Hoe zouden ze in zijn land kerstfeest vieren? Is hij nu bij zijn broers en zijn moeder, of is hij nog in Miami? Zijn contract moet toch ook een keer afgelopen zijn.

Ze weet niet eens meer precies hoe hij eruitzag. Zijn ogen, ja, en zijn haren... maar zijn mond?

Dan trekt ze de onderste la van haar kast open en haalt het herinneringstrommeltje tussen haar sjaals vandaan. Peinzend haalt ze het dekseltje eraf. Sprongen de herinneringen nu maar tevoorschijn als de geest uit Aladins lamp, om de hele kamer te vullen!

Maar in werkelijkheid is het alleen een leeg trommeltje, een sprookje vol onechte dromen.

Ze probeert de herinnering eruit te schudden. Het is maar een klein trommeltje, maar zelfs de allerkleinste herinnering...

Er valt een papiertje uit dat op de bodem lag. Het is klein opgevouwen.

Voorzichtig vouwt ze het snippertje open. Ze ziet een nummer staan.

Het nummer van een mobiele telefoon.

Een hele tijd blijft ze roerloos zitten. Dan beginnen haar vingers als vanzelf te tikken: ‘Ik heb vanavond veel last van mijn hart. Volgens mij heb ik een dokter nodig.’

Een minuut later begint haar mobieltje te piepen. Voorzichtig drukt ze het knopje in en leest wat er staat: ‘Mijn vlucht naar jouw land is al geboekt. Ik hield het ook niet langer uit.’