Sociale beveiliging

Dit e-book is voorzien van een sociale beveiliging. In tegenstelling tot de Adobe DRM beveiliging wordt uw gebruikersgemak door deze beveiligingsvorm niet beperkt. Het e-book is voorzien van een onzichtbaar watermerk, waarin uw persoonlijke gegevens worden opgenomen. In het geval van misbruik kunnen wij hiermee eenvoudig de bron van de illegale kopie opsporen. Misbruik wordt altijd gemeld bij Stichting Brein. Kijk voor meer informatie op www.stichtingbrein.nl.

Wandelcoaching

Jeroen Hendriksen

Meer informatie over deze en andere uitgaven vind je op www.boom.nl.

Copyright: © Boom | Jeroen Hendriksen 2012

Omslag: Boekhorst design, Culemborg

Binnenwerk: Elan Media, Gemonde

Redactie: Lilian Eefting, Leef in tekst, Groningen

Illustraties (omslag en binnenwerk): Beatrijs van den Bos, Arnhem

ISBN: 9789024466856

NUR: 808

1e druk: 2012

ALLE RECHTEN VOORBEHOUDEN

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bijvoorbeeld een (digitale) leeromgeving of een reader in het onderwijs (op grond van artikel 16, Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot Stichting Uitgeversorganisatie voor Onderwijslicenties, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.stichting-uvo.nl).

‘Niet alleen met de aarde, maar ook met elkaar voelen we ons door al dat wandelen verbonden. Wij weten ons door de aarde gedragen, en ook door elkaar. Een mens vertrouwt zijn medemens gemakkelijk iets toe wanneer er samen wordt gewandeld. Uit diepe kamers borrelen woorden op. Of lang vergeten liederen. Er wordt gezongen. Ook dat is fijn.’

Kristien Hemmerechts in Trouw in een essay over een bijzonder persoonlijk bezit: haar wandelschoenen

(27 augustus 2011).

Inhoud

Omslag voor

Over Ebook

Titelpagina

Colofon

Motto

Inhoud

Inleiding

Opzet van het boek

Voor wie is dit boek geschreven?

Een woord van dank

1 Inleiding op wandelcoaching

1.1 Kenmerken van wandelcoaching

1.2 Voorwaarden voor wandelcoaching

1.3 Gedragsverandering

1.4 De ecologische coach

1.5 Grenzen aan wandelcoaching

1.6 Afronding

Deel 1 Over het voorbereiden op de wandeling

2 Op stevige schoenen het terrein verkennen

3 Een rugzak vol flow

4 Reinigend ademen

5 Buiten pijn en banden bekennen

6 De paardenfluisteraar

7 Traag wandelen om actief te luisteren

8 Von himmelhoch jauchzen bis zu Tode betrübt …

9 Kleine stappen naar een groot doel

Deel 2 Over de hoofdthema’s tijdens de wandeling

10 Levensvragen

11 Authenticiteit, een persoonlijk onderzoek

12 Erkenning: niets is praktischer dan een goede theorie!

13 Accepteren doe je onvoorwaardelijk

14 Emoties zijn het hart van onze hersenen

15 ‘Dat voelt niet goed!’ ‘Wat?’

16 Geluk bestaat uit liefde, actie en hoop

17 Het glas spiegelt de spiegel

18 Dirigent of eerste violist: over persoonlijk leiderschap

Deel 3 Over de nazorg: coaching en werkvormen

19 Een goed gesprek over levenskunst

20 De ‘ja, maar’-man: over provocatieve wandelcoaching

21 Dilemma’s voor de coach

22 No limits

23 Kleine kruidenleer

24 Op zoek naar passie en liefde

25 Over het visualiseren van toverbergen

26 Aangeraakt worden door de muze: verhalen vertellen

27 Het zoet en het zuur van afscheid nemen

Bijlage A: Checklist wandelcoaching

Bijlage B: Mindmappen maken

Bijlage C: Reflectieformulier

Bijlage D: Huiswerkopdrachten

Bijlage E: Emoties en gevoelens

Bijlage F: Fasen tijdens het afscheidsproces

Over de auteur

Omslag achter

Inleiding

‘Iedere wandeling begint met de eerste stap.’

Mijn leven lang ben ik wandelaar. Ik ben een man die kilometers verslindt tijdens weekenden en vakanties. Een man die steeds verrast wordt door vergezichten, leuke contacten, mooie paden, fraaie hotelletjes, heerlijke maaltijden en niet te vergeten verrassende inzichten die al pratend ongecensureerd ontstaan. De wandelaar kan ook als een metafoor gezien worden: ik wandel relaxed door het leven (het zondagskind), kijk terug naar het pad dat ik al gegaan ben, sta stil of kijk vooruit naar wat de toekomst mogelijk brengen gaat. Iedere reis begint met de eerste stap, aldus een Japans gezegde.

Ik denk weleens terug aan mijn wandelingen van vroeger. Als kind, ik heb het over pakweg 1955, liep ik de Argonautentocht door ’t Gooi, samen met de andere verkenners. Het was altijd vrieskoud, we liepen midden februari in korte broeken en zonder handschoenen. Na afloop stond er altijd erwtensoep voor ons klaar bij mijn moeder, wat een feest! Maar de wandelingen die ik me nu nog het best herinner waren de wandelingen met een verhaal, kort samengevat gingen ze over geloof, hoop en liefde. Geloof als ballast, hoop op een nieuwe wereld, vrij van uitbuiting en oorlog, liefde als het ultieme bindmiddel tussen twee mensen.

Ik genoot van goede gesprekken, van de concentratie op elkaar en het in elkaar opgaan. Dat droeg bij aan mijn onverzadigbare nieuwsgierigheid en dat maakte tegelijkertijd de wandeling korter. De fascinatie voor wandelen is gebleven. Het leuke van wandelen is dat (bijna) iedereen het kan, er ervaring mee heeft en het leuk vindt om te doen: voor je het weet zit je al in de flow!

Mijn vrijetijdsbesteding is een stukje vakgebied geworden: in toenemende mate ben ik vanaf 1995 gaan wandelen met coachees en heb ik wandelcoaching gebruikt bij training en opleiding. De vraag wat wandelcoaching (of wandelend coachen) zo bijzonder maakt, houdt mij al lang bezig en in dit boek heb ik geprobeerd een antwoord te vinden. In de korte hoofdstukken beschrijf ik ervaringen, ik reflecteer, gebruik theorie uit de psychologie en aanverwante wetenschappen, filosofeer en geef tips voor specifieke oefeningen. Niet om te zeggen: zo moet het, maar om bij de lezer energie en nieuwe ideeën los te maken.

Gedurende het schrijfproces zag ik me met vele vragen geconfronteerd, zoals:

Wandelcoaching wordt vaak beschreven als ‘anders en krachtiger’ in zijn communicatie, bijvoorbeeld omdat je elkaar niet in de ogen kijkt. Wat is daarvan waar?

Vraagt wandelcoaching om voorbereiding en nawerk? Of kun je het gewoon doen als het in je opkomt?

Kan iedere coach werken met wandelcoaching?

Wat zijn de gevaren en valkuilen van wandelcoaching voor de coach en diens wandelmaatje?1

Welke thema’s komen er zoal wandelend aan de orde?

Welke werkvormen passen er goed bij het wandelen?

Is een boek over wandelcoaching ook bruikbaar voor niet-coaches?

De antwoorden op deze vragen zijn soms zeer expliciet en soms ook impliciet terug te vinden in dit boek.

Opzet van het boek

In deel 1 beschrijf ik een aantal voorbereidingen op wandelcoaching: denk aan stevige schoenen en een goede rugzak voordat je op pad gaat. Wat doet je lijf, je ademhaling tijdens het wandelen? Wat is luisteren eigenlijk?

In deel 2 verken ik de kernthema’s die bij het wandelcoachen aan bod komen: authenticiteit, erkenning, acceptatie, gevoel en emotie, geluk en reflectie, om enkele voorbeelden te noemen.

En deel 3 bestaat uit meer praktische beschouwingen. Deze leiden tot concrete werkvormen die de wandelcoach kan inzetten, bijvoorbeeld werken met metaforen, visualisaties, meditatie of de kunst van het verhalen vertellen. Ik sluit af met enkele praktische bijlagen.

Ieder hoofdstuk rondt af met een lijst van enkele boeken die naar aanleiding van de desbetreffende inhoud van het hoofdstuk na te lezen zijn. Ik heb ze met opzet bij de hoofdstukken laten staan, zodat direct duidelijk is wat bij wat hoort. Vaak zijn het boeken die ik in de opleiding van trainers en coaches heb gebruikt en die ik soms al vanaf mijn studietijd met mij meedraag. Je krijgt een kijkje in mijn eigen boekenkast!

Ik heb een overzichtelijk aantal onderwerpen behandeld in dit boek. Al schrijvend kwamen er steeds meer onderwerpen naar voren en had ik het dubbele aantal bladzijden kunnen vullen. Maar dat was niet mijn bedoeling. Het gaat er mij meer om het gebied aan te duiden, de kaart in te kleuren en wegwijzers te plaatsen. Zo blijft er voor de lezer nog genoeg over om te ontdekken en kan hij zelf zijn weg kiezen.

Voor wie is dit boek geschreven?

Dit boek is bruikbaar voor een breder publiek dan alleen de wandelcoaches. Ik ben ervan overtuigd dat twee volwassenen een goed gesprek kunnen voeren tijdens de wandeling. Door het lezen van dit boek komen niet-coaches op heel praktische en bruikbare gedachten, is mijn ervaring. En Socrates zei het al: we weten al alles, alleen moet iemand ons helpen om het te verwoorden. Mensen die bereid zijn naar elkaar te luisteren en door te vragen op de essentie van het probleem kunnen heel ver komen in het coachen van elkaar. Misschien niet met allerlei mooie oefeningen of nuttige interventies, maar het gaat natuurlijk om de kern: praten, luisteren, ontdekken en een nieuw perspectief ontwikkelen. Heb ik dat zelf, voordat ik ooit van coaching gehoord had, ook niet zo gedaan?

Dit boek is uitdrukkelijk geen boek waarin coaching in zijn algemeenheid als begrip of theorie behandeld wordt; ik heb dat eerder elders uiteengezet en ik ben niet de enige! Dit boek is een boek over mijn passies: wandelen, coachen, onderzoeken, theorie en praktijk met elkaar verbinden. Leren.

Een woord van dank

Ik wil enkele mensen bedanken: Beatrijs van den Bos, mijn levenspartner en wandelmaatje (ik heb haar tijdens het wandelen in Kazachstan leren kennen), voor het kritisch meelezen en de strakke omslag en tekeningen. Arjan de Wit, trouwe wandelmaat door de jaren heen. Yvonne te Braake en Jacques van den Broek voor hun relevante opmerkingen bij onderdelen van de tekst. En Marloes van Beersum van Uitgeverij Boom Nelissen die mij goed geholpen heeft met haar opmerkingen over de grote lijn van de tekst. Deelnemers aan mijn trainingen, ik kan ze allemaal niet bij naam noemen. Hetzelfde geldt voor de deelnemers aan LinkedIndiscussies, waar ik enkele vragen over wandelcoaching gedropt heb. En natuurlijk die heel lange rij ‘wandelmaatjes’ die met mij de Veluwe belopen hebben op zoek naar de pot met goud.

Jeroen Hendriksen

Arnhem, maart 2012

1 In dit boek hanteer ik consequent de term ‘wandelmaatje’ in situaties die met wandelen van doen hebben, omdat wandelmaatje meer de onderlinge gelijkwaardigheid tijdens coaching benadrukt. Buiten wandelsituaties gebruik ik de term coachee of een enkele maal cliënt.

1 Inleiding op wandelcoaching

Lang heb ik erover getwijfeld of ik een inleidend theoretisch hoofdstuk over wandelcoaching voor dit boek wilde schrijven of dat dat volkomen overbodig was. Pas halverwege het schrijven van dit boek begon er iets in mij te kriebelen dat aangaf dat het van belang kon zijn om een en ander over wandelcoaching op een rijtje te zetten. Twee overwegingen hebben dat vooral veroorzaakt:

1 het grote aantal mensen dat erop wijst dat wandelcoaching een krachtigere communicatie geeft dan coaching tussen vier muren, juist omdat de coach en diens wandelmaatje elkaar niet aankijken;

2 van verschillende kanten wordt erop gewezen dat het bij coaching om gedragsverandering gaat en dat het niet automatisch zo is dat het probleem met een mooie wandeling opgelost wordt.

In dit hoofdstuk onderzoek ik de specifieke kernthema’s bij wandelcoaching: allereerst de functie van de ogen, maar ook de beweging tijdens het lopen, de functie die de natuur heeft bij wandelcoaching, de flow en het verstillen. Mensen die wandelen, willen verhalen vertellen en dat bevordert op zich weer het makkelijker uiten van gevoelens en emoties. Tot slot wordt de rol van spiritualiteit toegelicht.

Ik geef ook aandacht aan wat er allemaal wel of niet geregeld moet worden voorafgaand aan de wandeling, tijdens en achteraf, inclusief een handige checklist. En natuurlijk: coaching is gedragsverandering, dus de coach en zijn wandelmaatje willen wat met zo’n wandeling! Ik introduceer de ecologische coach: de coach die van mensen houdt, die zuinig is met woorden, een leeg hoofd heeft en profiteert van tijd en ruimte, zonder enige stress, maar met grote doelgerichtheid.

Er is, vooral in filosofische zin, al veel geschreven over wandelen. De huidige belangstelling voor wandelen is daar niet vreemd aan. Ook in vroeger tijden werd er wat afgewandeld, waar vervolgens – gelukkig – weer over geschreven werd. De oude Grieken en Romeinen deden dat al, maar ook latere filosofen, van wie Jean-Jacques Rousseau (Zwitserland/Frankrijk, 18e eeuw) een mooi voorbeeld is. Ik laat deze denkers graag hier en daar aan het woord, omdat zo’n spreuk of citaat echt de kern kan raken en ook een mooi leitmotiv voor een wandeling kan zijn. Laat ik maar onmiddellijk van de gelegenheid gebruikmaken: in zijn Overpeinzingen van een eenzame wandelaar (postuum gepubliceerd in 1782) schrijft Rousseau over zijn tweede wandeling:

‘Nu ik dus het plan heb opgevat in de meest ongewone situatie waarin een mens zich maar kan bevinden, mijn dagelijkse gemoedstoestand te beschrijven, zie ik geen betere en eenvoudigere manier om deze onderneming uit te voeren dan door getrouw aantekening te houden van mijn eenzame wandelingen en van de overpeinzingen waarmee deze worden vervuld als ik mijn geest en mijn gedachten onbelemmerd en ongeremd laat gaan. Die uren van eenzaamheid en beschouwing zijn de enige van de dag waarin ik, zonder afgeleid en gehinderd te worden, geheel mijzelf en van mijzelf ben en waarin ik werkelijk kan zeggen wat de natuur met mij heeft voorgehad.’

De man zit in een moeilijke fase in zijn leven, gaat wandelen om zichzelf te vinden en wil daar aantekeningen van maken. Rousseau neemt zichzelf al reflecterend/schrijvend in coaching!

1.1 Kenmerken van wandelcoaching

De ogen

Wie je ook vraagt naar ervaringen met wandelcoaching, negen op de tien coaches of coachees zal antwoorden dat het zo bijzonder is om naast elkaar te lopen, elkaar niet aan te kijken en juist daardoor (?) snel en makkelijk tot inzichten in jezelf te komen. Die relatie wordt steeds gelegd: door elkaar niet aan te kijken keer je meer in jezelf en krijg je makkelijker en sneller je problemen op een rij of kun je de stap naar een inzicht of een oplossing maken. Alsof je meer en directer contact krijgt met jezelf. Een merkwaardig, maar opwindend gegeven. Werkt het echt zo in de communicatie? Er zijn, volgens mij en mijn zoektochten, geen wetenschappelijke bewijzen die dit ervaringsgegeven onderbouwen. Haast integendeel; in welk boek of onderzoek wordt niet gepleit voor een op elkaar betrokken houding die onderstreept wordt door elkaar goed in de ogen te kunnen kijken? Alleen Freud praatte aan het hoofdeinde van de divan zonder zijn patiënt te kunnen of willen aankijken.

De ervaring van wandelaars en hun coaches moeten we wellicht als een soort van ervaringsgegeven accepteren. Opvallend is ook de ervaring dat wandelaars stilstaan als hen iets belangrijks binnenvalt en ze daar iets over willen uitwisselen. Dan is het oogcontact er opeens wel, een blik die tegelijkertijd heel sterk intern gericht is, reflectief haast. Dan komt een inzicht, een gevoel of emotie of een idee bovendrijven. Dat zijn de gouden momenten voor de coach om diens wandelmaatje uit te nodigen tot verdergaand onderzoek.

Bewegen

Alle ervaringsdeskundigen zullen ook onmiddellijk betogen dat de beweging wezenlijk is. Het is bekend dat wandelen, naast andere sporten zoals joggen, hardlopen of fietsen, endorfine opwekt in het lichaam, een hormoon dat ons alerter maakt, beter doet denken en op ideeën doet komen. De ervaringen met de ogen en het bewegen worden eigenlijk nooit consequent ingezet om bewustwording te vergroten, inzichten te verkrijgen en problemen op te lossen. Slechts incidenteel hoor je iets over ‘wandeltherapie’.

Bewegen betekent ook dat je je lekkerder gaat voelen dan in een stoel, dat het decor verandert, dat je afgeleid mag worden om je een volgend ogenblik te verdiepen in een metafoor die je op dat moment ontleent aan een heuveltje dat je op moet klimmen, een zijpaadje dat je inslaat of een knoestige boom die stevig wortelt in de aarde. Soms kan bewegen ook een beetje ontsnappen zijn, en waarom ook niet? Of het is een confrontatie met wat je lijf kan hebben en wat niet. Want kun je nog wel een uur of twee uur (of een dag) doorlopen, draag je goede schoenen, heb je je goed voorbereid?

Niets is prettiger dan met elkaar in dezelfde cadans te lopen, met een op elkaar afgestemde ademhaling, maar ook met een (daardoor?) op elkaar afgestemde manier van zich verhouden tot elkaar. Ontspannen en gefocust.

‘Ach, lopen is niet beschaafd’, betoogt Kristien Hemmerechts in haar essay over wandelen. ‘Je gaat er van zweten, je wordt nat als het regent, je haar geraakt in de war, modder spat op je benen of broekspijpen. Of op je schoenen.’ Ze denkt zelfs dat de mensheid aan zijn ondergang is begonnen door te stoppen met lopen en te kiezen voor brommer, auto of vliegtuig.

Natuur

Ik kies voor bos en heide. Maar ik ken ook het verhaal dat iemand al wandelend met zijn coach over de Keizersgracht in Amsterdam een geweldige ingeving kreeg. Of in het park. Coach en coachee bepalen samen de beste plek, maar je kunt wel zeggen dat de natuurwandeling over het algemeen meer in beweging zet dan de stadswandeling. Stilte speelt namelijk een heel belangrijke rol, juist ook in de beleving van mensen van zichzelf. Stilte durven toelaten, stilte ervaren, stilte accepteren, hoe ver staan we daar vaak niet vanaf? En wat betekent stilte (rust, ruimte) in zijn werkomgeving voor je wandelmaatje?

Het verblijven in de natuur roept ook nieuwe vragen op: hoe beleef ik natuur? Is natuur in mijn leven gemarginaliseerd tot een vakantieverschijnsel? Kan ik in de natuur tijdens het wandelen inspiratie vinden en kan ik die overbrengen op collega’s/het werk? Wat is de rol van mijn lijf in werk en privé?

De natuur werkt vaak als een spiegel van de processen in onszelf. Ook Rousseau kan hierover meepraten:

‘Ten slotte, na nauwkeurige bestudering van verschillende andere planten die ik nog in bloei zag staan en waarvan de aanblik en de beschrijving, die mij bekend was, mij niettemin nog steeds plezier deden, hield ik langzamerhand op met deze kleine waarnemingen en gaf ik mij over aan de niet minder aangename, maar aangrijpendere indruk die dit alles in zijn geheel op mij maakte.’

Van het kleine naar het grote. Van allerlei verschillende deelindrukken naar het grote beeld, naar de helicopterview. Dat is een kunst op zich. Maar werkt het vaak niet zo bij een wandeling?

Flow

‘Go with the flow!’ Laat je gaan – vrij, onbelemmerd en spontaan! Veel mensen kennen het woord flow in deze context. Sinds de positieve psychologie geboren is, zo rond 2000, is flow een onderdeel van onderzoek geworden met andere belangrijke, vaak als niet-wetenschappelijk beoordeelde thema’s als geluk en emoties, welbevinden en geestelijke gezondheid.

‘Go with the flow’ staat inderdaad voor een soort beweging: je laat je meeslepen door wat je aan het doen bent en waar je veel plezier aan beleeft. Je voelt je in de flow tevreden en fijn en voldaan. Wat je doet gaat moeiteloos en de tijd lijkt geen rol meer te spelen. Je voelt je blij en gelukkig. Flow is ook: meer tijd besteden aan wat je prettig vindt om te doen. Bovendien spelen bij flow de grote levensthema’s een rol (Terstegge, 2011). Bouwstenen voor flow zijn volgens Terstegge (ik geef hier een selectie):

een helder doel voor ogen: je wilt ergens uitkomen en je weet waar dat is;

elke handeling krijgt feedback, van jezelf of van de ander;

intense concentratie: je hoofd raakt leeg en opent zich voor nieuwe impulsen;

actie en bewustzijn zijn één: de activiteit neemt alle energie.

Ik herken veel van deze kenmerken bij mijn wandelmaatjes tijdens de wandeling; ook bij mezelf! Buiten zijn, bewegen, wezenlijke thema’s aan de orde stellen, inzichten krijgen, samen zijn en creatief worden, het zijn allemaal kenmerken van flow. Misschien is het zelfs zo dat de flow bevordert dat we zo makkelijk praten en dat we zo snel zulke belangrijke inzichten krijgen zonder dat we elkaar in de ogen kijken.

Verhalen vertellen

Verhalen vertellen is oeroud. En we kunnen het allemaal, zeker als het te maken heeft met onze eigen geschiedenis. Er zijn verhalen die verteld moeten worden en ruimte en tijd nodig hebben. Verhalen die ertoe doen, want tijdens wandelcoaching wordt niets voor niets verteld. Het is fantastisch als je wandelmaatje in een flow komt met zijn verhaal, waarmee ik bedoel dat iemand vertellen kan zonder onderbrekingen.

De coach kan ook een verhaal vertellen, verbonden aan zijn eigen geschiedenis of als verzonnen anekdote. De coach gebruikt het verhaal dan als een impliciete boodschap naar zijn wandelmaatje (een opdracht, het huiswerk) of als een weg waarlangs de weerstand van het wandelmaatje omzeild kan worden. Elkaar verhalen vertellen betekent ook elkaar leren accepteren en verbinden met elkaar als het schoffelen voor het zaaien. Juist bij wandelcoaching is er ruimte voor verhalen: waargebeurde verhalen, maar ook fantasieën, sprookjes of uitgewerkte metaforen. Hele verhalen over Winnie de Poeh of over het Grote Dierenbos en Paulus de Boskabouter kunnen worden geïmproviseerd, met stemmetjes en al.

Verstillen

Wandelen in de natuur leidt makkelijk tot momenten van stilte, al was het maar omdat je bij tijden op een smal paadje achter elkaar loopt (organiseer smalle paadjes in je wandeling!). Vaak hebben wandelmaatjes na een confronterend inzicht zo’n moment van stilte en reflectie nodig. Ik gun het ze. Reflection in action wordt dat vaak genoemd, een term van de Amerikanen Argyris en Schön. Zij benoemden ook de reflectie achteraf: reflection on action. In het laatste trainen we ons als coaches voortdurend, terwijl oog krijgen voor de reflectie tijdens de wandeling (tijdens het werk) misschien wel belangrijker is omdat het juist nuttig materiaal levert voor de reflectie achteraf. De combinatie van beide vormen van reflectie levert de leerwinst en bevordert de gedragsverandering die bij het oplossen van problemen hoort. Beide vormen van reflectie hebben hun plaats bij wandelcoaching en soms heeft de coach een notitieblokje nodig om alles op te schrijven.

Zelf denk ik dat er nog een derde vorm van reflectie bestaat: reflection the day after, reflectie die ervoor zorgt dat we ‘opeens’ na een paar dagen een ingeving krijgen die van groot belang is, de kern van de zaak raakt of voor verdieping zorgt.

Het verstillen tijdens een wandeling kan ook betekenen dat iemand behoefte krijgt om even te zitten, na te denken en soms zelfs meditatief te worden. Bovendien geeft het veel ruimte om het over emoties en gevoelens te hebben. In mijn ervaring gaat dat ook makkelijker dan tussen vier muren, misschien ook weer omdat je elkaar niet hoeft aan te kijken.

Gevoelens en emoties