Robert Ludlum

Het Janson Dilemma

Het kost hem geen moeite om met geschenken te strooien. Al zou hij het eeuwige leven hebben, dan nog kan hij niet alles verbrassen wat hij bezit, want in zijn macht berust de Nibelung-voorraad.

Nibelungenlied

circa 1200

PROLOOG

8.37° NB, 88.22° OL

Noordelijke Indische Oceaan, 400 km ten oosten van Sri Lanka, Noordwest-Anoera

Het was een benauwde nacht. De lucht was op lichaamstemperatuur en het was vrijwel windstil. Aan het begin van de avond hadden een paar buitjes voor verkoeling gezorgd, maar nu leek alles warmte af te geven, zelfs de zilveren halve maan waar af en toe plukjes wolken langs schoven. Het oerwoud zelf scheen de warme, klamme adem uit te stoten van een roofdier op de loer.

      Shyam schoof rusteloos heen en weer in zijn canvas stoel. Hij wist dat het voor de tijd van het jaar een vrij gewone nacht op het eiland Anoera was. In het begin van de moesson was de lucht altijd onheilspellend zwaar. Toch werd de stilte alleen verbroken door de eeuwig waakzame muggen. Omstreeks halfeen ’s nachts schatte Shyam dat hij er zo’n vierenhalf uur wacht op zijn controlepost op had zitten. In die tijd waren er welgeteld zeven automobilisten die kant op gekomen. De controlepost bestond uit twee evenwijdige rijen prikkeldraadversperringen – ‘messenleggers’ – met een tussenruimte van vijfentwintig meter, aan weerskanten van de onderzoeks- en registratiezone. Shyam en Arjun waren de twee wachten op de voorpost en zaten voor het houten hokje aan de kant van de weg. Aan de andere kant van de heuvel hoorden nog twee back-ups te zitten, maar de urenlange stilte van die kant deed vermoeden dat ze ingedut waren, net als de manschappen in de geïmproviseerde barakken een kleine honderd meter terug. Ondanks alle ernstige waarschuwingen van hun meerderen waren dit dagen en nachten van ononderbroken verveling. De noordwestelijke provincie Kenna was in goede tijden al dunbevolkt, en dit waren geen goede tijden.

      Nu klonk er op de lichte bries het geluid van een razende motor, zo vaag als het gonzen van insecten in de verte.

      Shyam kwam langzaam overeind. Het geluid kwam dichterbij.

      ‘Arjun,’ zong hij. ‘Ar-jun. Daar komt een auto.’

      Arjun draaide met zijn hoofd om zijn nek los te maken. ‘Nu nog?’ Hij wreef in zijn ogen. De vochtigheid maakte dat het zweet zo zwaar als olie op zijn huid bleef liggen.

      Eindelijk kon Shyam de koplampen in de duisternis van het lichtbeboste terrein onderscheiden. Boven het geluid van een opgevoerde motor uit klonken jubelkreten.

      ‘Stomme boerenkinkels,’ gromde Arjun.

      Shyam daarentegen was blij met elke afleiding van de saaie wacht. Hij had de afgelopen zeven dagen nachtdienst gedraaid op de controlepost Kandar, en dat was niet meegevallen. Natuurlijk had hun meerdere er met een stalen gezicht de nadruk op gelegd hoe belangrijk, cruciaal en alleszins vitaal hun opdracht was. Controlepost Kandar was vlak bij het Steenpaleis, waar de regering de een of andere geheime bijeenkomst had. Dus was de bewaking streng, en dit was de enige echte weg die het paleis verbond met de streek in het noorden die in handen van de rebellen was. Maar de guerrilla’s van het Kagama Bevrijdingsfront kenden de controlepost en hielden zich gedeisd. Net als bijna alle andere mensen. Tijdens de campagnes van en tegen de opstandelingen was meer dan de helft van de dorpelingen in het noorden de provincie ontvlucht. En de boeren die in Kenna waren gebleven hadden weinig geld, wat inhield dat de wacht op het gebied van ‘fooien’ weinig te verwachten had. Er gebeurde nooit iets en zijn portemonnee werd niet gespekt. Had hij dat soms aan een vorig leven te danken?

      De vrachtwagen kwam in het zicht. In de cabine zaten twee jongens met ontbloot bovenlijf. Het dak was open. Een van de jongens stond op en goot joelend een schuimend blikje bier leeg over zijn borst. De vrachtwagen – waarschijnlijk beladen met de koerakkan van de een of andere arme boer – kwam met een snelheid van ruim honderdtwintig de bocht om, zo hard als de kreunende motor maar kon, en met blèrende Amerikaanse rockmuziek van een van de krachtige AM-zenders op het eiland.

      Het uitgelaten geschreeuw en gejubel weerklonk door de nacht. Ze klonken als een roedel dronken hyena’s, dacht Shyam mistroostig. Armoedige joyriders; ze waren jong en verpest, en gaven nergens ene moer om. Maar dat zou morgenochtend wel anders zijn. De laatste keer dat dit was gebeurd, kreeg de eigenaar van de vrachtwagen bezoek van de beschaamde ouders. De vrachtwagen werd teruggegeven, tezamen met een flinke lading koerakkan ter compensatie van de eventuele schade. Wat de jongeren betreft – nou, die konden niet zitten zonder te verrekken van pijn, zelfs niet op een zachte autostoel.

      Shyam liep met zijn geweer de weg op. De vrachtwagen minderde geen vaart en hij deed een stap terug. Geen stommiteiten. Die kinderen waren ladderzat. Een bierblikje zeilde door de lucht en viel met een zware plof op de grond. Zo te horen was het nog vol.

      De vrachtwagen slalomde om de eerste messenlegger, vervolgens om de tweede en scheurde door.

      ‘Moge Shiva ze de ledematen van het lijf rukken,’ zei Arjun. Hij krabde met zijn stompe vingertoppen in zijn zwarte haardos. ‘De achterhoede hoeven we niet te waarschuwen. Die jongeren hoor je van kilometers afstand aankomen.’

      ‘Wat hadden we moeten doen?’ vroeg Shyam. Ze waren tenslotte geen verkeersagent, en het was verboden om het vuur te openen op het eerste het beste voertuig dat weigerde te stoppen.

      ‘Boerenjongens, gewoon een stelletje boerenjongens.’

      ‘Hé,’ zei Shyam. ‘Ik ben zelf een boerenjongen, hoor.’ Hij betastte de badge die op zijn kakioverhemd was genaaid. Er stond ARA op. Army of the Republic of Anoera. ‘Dit zit toch niet op mijn huid getatoeëerd? Als mijn twee jaar erop zitten, ga ik weer terug naar de boerderij.’

      ‘Dat zeg je nu. Ik heb een oom die gestudeerd heeft. Hij is al tien jaar ambtenaar en verdient de helft van wat wij verdienen.’

      ‘En je bent elke roepie waard,’ zei Shyam sarcastisch.

      ‘Ik zeg alleen maar dat je de kansen moet grijpen die het leven biedt.’ Arjun maakte een beweging met zijn duim naar het blikje op de weg. ‘Het klonk alsof daar nog bier in zit. Kijk, dát bedoel ik nou. Pure verversing, makker.’

      ‘Arjun,’ protesteerde Shyam. ‘We horen samen op wacht te staan, weet je nog? Met z’n tweeën, hoor.’

      ‘Wees maar niet bang, vriend,’ grijnsde Arjun. ‘Ik deel wel met je.’

Toen de vrachtwagen een kilometer voorbij de wegversperring was, nam de chauffeur gas terug en ging de jongeman op de passagiersstoel zitten. Hij wiste zich af met een handdoek alvorens een zwart T-shirt aan te trekken en zijn gordel om te doen. Het kleverige bier stonk vreselijk in de zware lucht. Beide guerrilla’s keken ernstig.

      Op de platte bank achter hen zat een oudere man. Zijn zwarte krullen plakten op zijn voorhoofd van het zweet en zijn snor glom in het maanlicht. Toen de vrachtwagen langs de controlepost denderde, had de KBF-officier onzichtbaar op zijn buik gelegen. Nu drukte hij op de SPREKEN-knop op zijn walkietalkie – een oud, maar robuust model – en gromde een paar instructies.

      Met een metalen gekreun ging de achterklep van de aanhanger op een kier om de gewapende mannen die erin zaten wat lucht te geven.

De heuvel aan de kust had talrijke namen en betekenissen. Bij de hindoes stond hij bekend als Sivanolipatha Malai, Shiva’s Voetafdruk, ter ere van zijn ware oorsprong. De boeddhisten kenden hem als Sri Pada, Boeddha’s Voetafdruk, want zij geloofden dat hij was gemaakt door Boeddha’s linkervoet op zijn reis naar het eiland. De moslims noemden hem Adam Malai, ofwel Adamsheuvel: Arabische kooplieden in de tiende eeuw beweerden dat Adam, nadat hij uit het paradijs was verstoten, hier had verbleven en net zo lang op één voet had gestaan tot God zijn boetedoening had erkend. De koloniale heersers – eerst de Portugezen en vervolgens de Hollanders – bekeken de heuvel meer met een praktisch dan spiritueel oog: de landtong was een ideale plek voor een fort waar ze geschut konden plaatsen tegen de dreiging van vijandige oorlogsschepen. In de zeventiende eeuw werd er voor het eerst een fort op de heuvel gebouwd. Toen het bouwwerk in de volgende eeuwen werd herbouwd, had men weinig aandacht voor de tempeltjes in de buurt. Nu konden die dienen als tussenstations voor het leger van de Profeet tijdens de definitieve aanval.

      Onder normale omstandigheden zou de aanvoerder, de man die ze de Kalief noemden, zich nooit blootstellen aan de onvoorspelbare verwarring van een gewapend conflict. Maar dit was geen gewone nacht. Dit was een nacht waarin geschiedenis zou worden geschreven. Hoe zou de Kalief níét van de partij kunnen zijn? Bovendien was hij zich ervan bewust dat zijn besluit om zich bij zijn manschappen op het slagveld te voegen het moraal onnoemelijk had opgevijzeld. Hij werd omgeven door stoutmoedige Kagama die wilden dat hij getuige was van hun heldenmoed, of van hun martelaarschap als zulks het geval mocht zijn. Ze keken naar zijn gelaat, naar zijn fraaie ebbenhouten trekken en krachtige kaak, en zagen niet zomaar een man die door de Profeet was gezalfd om hen naar de vrijheid te leiden, maar ook iemand die hun daden voor het hele nageslacht zou bijschrijven in het levensboek.

      En aldus hield de Kalief met zijn speciale eenheid de wacht op een zorgvuldig uitgekozen, hoge uitkijkpost. De grond onder de dunne zolen van zijn laarzen was hard en nat, maar het Steenpaleis – of liever gezegd de hoofdingang – lag glanzend voor hem. De uitgestrekte oostmuur was van kalksteen. De verweerde stenen en brede, pasgeschilderde poort baadden in het licht van schijnwerpers die om de meter in de grond verzonken waren. Het licht fonkelde. Het wenkte.

      ‘U of uw ondergeschikten zullen vanavond misschien sterven,’ had de Kalief een paar uur eerder tegen zijn bevelhebbers gezegd. ‘Zo ja, dan zal uw martelaarschap nooit worden vergeten. Nooit! Uw kinderen en ouders zullen geheiligd worden dankzij hun familiebetrekking met u. Heiligdommen zullen te uwer nagedachtenis worden gebouwd! Pelgrims zullen naar uw geboorteplaats trekken! U zult altijd in de herinnering blijven en worden vereerd, zoals de vaders van onze natie.’

      Het waren hartstochtelijke, moedige, gelovige individuen, die het Westen graag minachtend terroristen noemde. Terroristen! Voor het Westen, de ultieme bron van terreur in de wereld, getuigde die term van cynische gemakzucht. De Kalief verachtte de tirannen van Anoera, maar voor de westerlingen die hen in het zadel hadden geholpen, koesterde hij een onverbloemde haat. De Anoeranen begrepen tenminste dat er een prijskaartje aan hun macht hing; de rebellen hadden hun die les, geschreven met bloed, herhaaldelijk onder de neus gewreven. Maar de westerlingen waren gewend om straffeloos op te treden. Misschien zou dat wel veranderen.

      Nu keek de Kalief hoopvol naar de heuvels rondom hem; hij koesterde niet alleen hoop voor zichzelf en zijn volgelingen, maar ook voor het eiland zelf. Anoera. Waartoe zou het in staat zijn als het zelf zijn lot weer in handen had genomen? De rotsen, stenen en heuvels met slingerplanten leken hem aan te moedigen.

      Moeder Anoera zou haar beschermheren in het gelijk stellen.

      Eeuwen geleden moesten bezoekers hun toevlucht zoeken in het metrum van poëzie om de schoonheid van haar flora en fauna te bezingen. Maar al snel had het kolonialisme, gevoed door afgunst en hebzucht, zijn bittere logica opgelegd: schoonheid moest worden geplunderd en wat boeide moest in de boeien worden geslagen. Anoera werd een prijs waar de grote zeevarende mogendheden in het Westen om zouden wedijveren. Boven de groepjes kruidenbomen verrezen fortificaties; tussen de tritonsschelpen op het strand lagen kanonskogels. Het Westen had bloedvergieten ingevoerd op het eiland, en gevoed door onrecht had het wortel geschoten en als een giftig kruid om zich heen gegrepen.

      Wat hebben ze je aangedaan, Moeder Anoera?

      Achter thee met gebak trokken westerse diplomaten grenzen die tumult en chaos in de levens van miljoenen zouden brengen, en ze behandelden de wereldatlas als een kindertekening.

      Dat noemden ze onafhankelijkheid! Het was een van de grootste leugens van de twintigste eeuw. Het regime zelf belichaamde een gewelddaad tegen het volk van de Kagama en het enige antwoord was nog meer geweld. Telkens als een zelfmoordbommenlegger een hindoeminister velde, bralden de westerse media over ‘zinloze moordaanslagen’, maar de Kalief en zijn soldaten wisten dat er niets zinvollers was. De golf bomaanslagen die de meeste publiciteit had opgeleverd – gericht tegen uitgesproken civiele doelen in de hoofdstad Caligo – was het geesteskind van de Kalief zelf. De busjes waren min of meer onzichtbaar gemaakt door het vervalste, afneembare logo van een bekend internationaal koeriers- en vrachtbedrijf. Zo’n eenvoudige list! Ze waren volgestouwd met kunstmestnitraat doordrenkt met diesel en de koerier bezorgde slechts een dodelijke vracht. Die golf aanslagen had de afgelopen tien jaar voor de grootste mondiale verontwaardiging gezorgd, wat een merkwaardige vorm van huichelarij was, want hij bracht de oorlog slechts onder de aandacht van de oorlogszuchtigen.

      Thans fluisterde het hoofd Verbindingen iets in het oor van de Kalief. De basis Kaffra was vernietigd en de communicatiemiddelen ervan waren ontmanteld. Ook al zou het nieuws bekend worden, dan nog kon de bewaking van het Steenpaleis ondersteuning van buiten wel vergeten. Dertig seconden later had de verbindingschef nog een boodschap: de bevestiging dat een volgende legerbasis weer in handen van het volk was. Nu was er een tweede controlepost in hun handen. De Kalief voelde hoe er iets in zijn ruggengraat begon te kriebelen. Binnen enkele uren zou de hele provincie Kenna uit zijn despotische wurggreep zijn bevrijd. Het herstel van het machtsevenwicht kon beginnen. De nationale bevrijding zou gloren met de zon aan de horizon.

      Maar niets was zo belangrijk als de inname van het Steenpaleis. Niets. De Tussenpersoon had daar geen misverstand over laten bestaan, en tot nu toe had de Tussenpersoon altijd gelijk gehad, ook over de waarde van zijn eigen bijdragen. Hij had woord gehouden. Sterker nog: hij was op het overdadige af royaal geweest met zijn bewapening en – minstens even belangrijk – met zijn inlichtingen. Hij had de Kalief niet teleurgesteld en de Kalief zou hem evenmin teleurstellen. Zijn tegenstanders hadden hun hulpbronnen, ruggensteun en weldoeners; waarom zou hij die niet ook hebben?

‘Het is nog koud!’ riep Arjun opgetogen toen hij het blikje bier opraapte. Het blikje was zelfs beslagen van de kou. Kreunend van genoegen drukte Arjun het tegen zijn wang. Zijn vingers maakten ovale afdrukken in het ijzige condenslaagje, dat vrolijk sprankelde in het gele kwiklicht van de controlepost.

      ‘En zit het echt vol?’ vroeg Shyam weifelend.

      ‘Het is nog dicht,’ zei Arjun. ‘Zwaar van de vreugdevitaminen!’ En zwaar was het, onverwacht zwaar zelfs. ‘We plengen een scheut voor de voorouders. Dan een paar flinke slokken voor mij en de drupjes die dan nog over zijn mag jij hebben, want ik weet dat jij er toch niet van houdt.’ Arjuns dikke vingers tastten naar het lipje en gaven er een forse ruk aan.

      Het gedempte plofje van de ontsteking – als het geluid van een feestartikel dat confetti uitbraakt – klonk een fractie van een seconde voor de eigenlijke explosie. Voor Arjun was het bijna lang genoeg om te beseffen dat hij het slachtoffer van een list was, en voor Shyam dat zijn argwaan – hoewel die zich had afgespeeld op het niet geheel bewuste niveau van een vage onrust – gerechtvaardigd was geweest. Toen de ruim drie ons plastic-explosief ontplofte, kwam er een abrupt eind aan de gedachtestroom van beide mannen.

      De klap was een verpletterend moment van licht en kabaal die op slag uitdijde tot een vurige ellips van verwoesting. De schokgolven vernietigden zowel de twee messenleggers en het houten huisje aan de kant van de weg als de barakken en de manschappen die daar sliepen. Het tweetal wachtposten dat werd geacht voor ruggensteun te zorgen aan het uiteinde van de wegversperring, stierf in zijn slaap. De intense, kortstondige hitte deed een gebied van rood lateriet tot obsidiaanachtig glas verkorsten. En vervolgens was de explosie voorbij, even plotseling als hij was gekomen, zoals de vuist van een man als hij zijn hand opent. Het geweld van de verwoesting was vluchtig, de vernietiging zelf permanent.

      Toen een konvooi van transportvrachtwagens met een canvas huif een kwartier later door de overblijfselen van de controlepost reed, was er geen list meer nodig.

De Kalief besefte dat er iets ironisch school in het feit dat alleen zijn tegenstanders het briljante van de aanval zo vlak voor zonsopgang volledig zouden begrijpen. Op aarde zou de oorlogsmist datgene aan het oog onttrekken wat van grote afstand onmiskenbaar zou zijn: het patroon van nauwkeurig gecoördineerde aanvallen. De Kalief wist dat analisten bij de Amerikaanse geheime diensten binnen enkele dagen naar satellietbeelden zouden turen die het patroon zo duidelijk zouden maken als een schematekening in een studieboek. De zege van de Kalief zou legendarisch zijn; zijn verplichtingen aan de Tussenpersoon – niet in de laatste plaats op aandrang van de Tussenpersoon zelf – zou een kwestie tussen hem en Allah blijven.

      Er werd een verrekijker naar de Kalief gebracht om de erewacht voor de hoofdingang te bestuderen.

      Dat waren menselijke ornamenten, een accordeon van kartonnen poppetjes. Nog zo’n voorbeeld van de elitaire stompzinnigheid van de regering. De nachtelijke verlichting van het paleis zorgde ervoor dat ze een makkelijke prooi waren, en tegelijkertijd verhinderde die dat ze veel in de omringende duisternis konden onderscheiden.

      De erewacht bestond uit de elite van de ARA, welgemanierde en schoongewassen carrièrejagers die handig de vouw in hun keurig geperste uniform wisten te bewaren. De crème de la de crème brulée, dacht de Kalief met een mengeling van ironie en minachting. Het waren hansworsten, geen soldaten. Door zijn verrekijker tuurde hij naar de zeven mannen die ieder een geweer rechtop tegen hun schouder hielden, waar het indruk zou maken, maar volmaakt zinloos zou zijn. Het waren niet eens hansworsten. Tinnen soldaatjes.

      De verbindingschef knikte naar de Kalief. De sectiecommandant was op zijn post om ervoor te zorgen dat de soldaten in de barakken niet konden uitrukken. Een lid van het gevolg van de Kalief overhandigde hem een geweer. Het was een zuiver ceremoniële handeling die hij zelf had bedacht, maar ceremonie was nu eenmaal de dienares van de macht. Aldus zou de Kalief het eerste schot lossen, en wel met hetzelfde geweer als waarmee een beroemde onafhankelijkheidsstrijder een halve eeuw tevoren de Hollandse gouverneur-generaal had omgebracht. Het geweer, een Mauser M24 met grendel, was volmaakt gerestaureerd en zorgvuldig bijgesteld. Uitgepakt uit de zijden doek waarin het had gezeten, glom het als het zwaard van Saladin.

      De Kalief nam de eerste wachtpost op de korrel en ademde half uit, zodat het hart van het vizier op ’s mans gedecoreerde borst gericht was. Hij haalde de trekker over en concentreerde zich op de gelaatsuitdrukkingen van de man: achtereenvolgens geschrokken, benauwd en verdwaasd. Rechtsboven op zijn borst bloeide een klein rood ovaal als een corsage.

      Nu volgden de andere leden van het peloton van de Kalief zijn voorbeeld met een salvo van welgemikte kogels. Als marionetten waarvan de touwtjes worden doorgeknipt zegen de zeven officieren ineen, of tuimelden met de armen uiteen op de grond.

      Ondanks zichzelf moest de Kalief lachen. De manier waarop die soldaten waren gestorven had niets waardigs; die was even absurd als de tirannie die ze hadden gediend. Een tirannie die nu zou merken dat hij in de verdediging was gedrongen.

      Rond zonsopgang konden loslopende vertegenwoordigers van de Anoeraanse regering in de provincie maar beter hun uniform uittrekken om te voorkomen dat vijandige horden hun armen en benen zouden afhakken.

      Kenna zou geen deel meer van de onwettige Republiek Anoera uitmaken. Kenna was van hem.

      Het was begonnen.

      De Kalief voelde een golf van gerechtvaardigde trots en de glasheldere, messcherpe waarheid vervulde hem als een licht. De enige oplossing voor het geweld was nog meer geweld.

      Velen zouden de komende minuten het leven laten, en zij zouden nog geluk hebben. Maar in het Steenpaleis bevond zich één man die niet de dood zou vinden, althans nog niet. Hij was een bijzonder iemand, een man die naar het eiland was gekomen in een poging vrede te stichten. Hij was een machtig man, vereerd door miljoenen, maar niettemin een handlanger van het neokolonialisme. Dus die zouden ze met zorg behandelen. Die man – die beroemdheid, de ‘vredestichter’, die man van alle volkeren, zoals de westerse media maar volhielden – zou geen slachtoffer van een militaire schermutseling worden. Hij zou niet doodgeschoten worden.

      Voor hem zouden gepaste beleefdheidsvormen in acht worden genomen.

      En daarna zouden ze hem onthoofden als de misdadiger die hij in feite was.

      De revolutie zou zich voeden met zijn bloed!

DEEL EEN

1

Het internationale hoofdkwartier van de Harnett Corporation besloeg de twee hoogste verdiepingen van een slanke wolkenkrabber van zwart glas in Dearborn Street in de Loop van Chicago. Harnett was een internationaal bouwbedrijf, maar niet het type dat wolkenkrabbers in Amerikaanse grote steden neerzet. De meeste projecten speelden zich buiten de Verenigde Staten af; samen met andere grote ondernemingen zoals Bechtel, Vivendi en Suez Lyonnaise des Eaux namen ze projecten aan als stuwdammen, rioolwaterzuiveringsinstallaties en energiecentrales op gasturbines: weinig opzienbarende maar noodzakelijke infrastructuur. Zulke projecten waren eerder civieltechnische uitdagingen dan esthetische, maar ze vergden ook het vermogen om in de eeuwig veranderende zone tussen de openbare en particuliere sector te werken. Derdewereldlanden vroegen, onder druk gezet door de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds om te privatiseren, stelselmatig offertes voor telefoonnetten, water- en energiebedrijven, spoorwegen en mijnen. Als instellingen in andere handen overgingen, werden nieuwe projecten noodzakelijk, en zo kwam het dat ondernemingen met een smalle doelstelling als de Harnett Corporation erkenning hadden gevonden.

      ‘Ik kom voor Ross Harnett,’ zei de man tegen de receptionist. ‘Mijn naam is Paul Janson.’

      De receptionist, een jongeman met sproeten en rood haar, knikte en belde het kantoor van de directeur. Hij wierp een ongeïnteresseerde blik op de bezoeker. De zoveelste blanke van middelbare leeftijd met een gele das. Wat was daar voor bijzonders aan?

      Voor Janson was het een erekwestie dat men hem zelden een tweede blik gunde. Hoewel hij atletisch en stevig gebouwd was, had hij een onopvallend voorkomen; er was inderdaad niets bijzonders aan hem te zien. Hij had een gerimpeld voorhoofd, kortgeknipt staalgrijs haar en zag er zo oud uit als hij was. Of hij zich nu in Wall Street bevond of op de Bourse, hij kon zich vrijwel onzichtbaar maken. Zelfs de dure snit van zijn grijze kamgaren pak was perfecte camouflage, net zo toepasselijk in het oerwoud van het bedrijfsleven als de groene en zwarte verf die hij ooit in het echte oerwoud van Vietnam had gedragen. Er kwam een geoefend oog aan te pas om te zien dat zijn schouders, en niet de geijkte schoudervullingen, voor zijn vierkante postuur zorgden. En je zou een tijdje met hem op moeten trekken om te merken dat zijn donkergrijze ogen niets ontging, of om zijn kalme, ironische manier van doen te bespeuren.

      ‘U moet even geduld hebben,’ zei de receptionist onverschillig en Janson kuierde weg om de fotogalerij in de receptie te bekijken. Die foto’s lieten zien dat de Harnett Corporation momenteel waterwerken en zuiveringsinstallaties in Bolivia bouwde, dammen in Venezuela, bruggen in Saskatchewan en energiebedrijven in Egypte. Het waren de beelden van een gezond bouwbedrijf. En het was inderdaad welvarend, althans tot voor kort.

      De onderdirecteur van het bedrijf, Steve Burt, vond dat het veel beter kon. Aan de recente terugval kleefden aspecten die zijn argwaan hadden gewekt, en hij had Paul Janson in de arm genomen voor een onderhoud met president-directeur Ross Harnett. Janson had eigenlijk weinig behoefte aan een nieuwe cliënt. Hoewel hij pas vijf jaar beveiligingsconsulent voor grote bedrijven was, had hij onmiddellijk naam gemaakt door zijn ongewone effectiviteit en discretie, wat inhield dat de vraag naar zijn diensten zowel zijn tijd als belangstelling te boven ging. Hij zou deze klus niet aangenomen hebben als Steve Burt geen oude vriend van hem was geweest. Net als hij had Burt een ander leven gekend, een leven dat hij ver achter zich had gelaten nadat hij weer zijn intrede in de burgermaatschappij had gedaan. Janson wilde hem niet graag teleurstellen. Hij zou op z’n minst het onderhoud laten plaatsvinden.

      Harnetts secretaresse, een hartelijke vrouw van een jaar of dertig, stevende door de receptie en bracht hem naar Harnetts kantoor. Het was een moderne, spaarzaam gemeubileerde ruimte met glazen wanden op het zuiden en oosten. De middagzon werd door de gepolariseerde glazen huid van het gebouw tot een koele glans teruggebracht. Harnett zat achter zijn bureau aan de telefoon en de vrouw bleef met een vragend gezicht in de deuropening staan. Harnett gebaarde bijna gebiedend naar Janson dat hij plaats kon nemen. ‘Dan zullen we gewoon nieuwe onderhandelingen moeten openen voor alle contracten met Ingersoll-Rand,’ zei Harnett. Hij droeg een lichtblauw overhemd met een monogram en een witte boord; de mouwen waren opgerold over zijn dikke onderarmen. ‘Als zij zich niet aan de beloofde prijzen houden, zal ons standpunt moeten zijn dat wij vrij zijn om de onderdelen elders te halen. Ze kunnen me wat. Het contract is nietig.’

      Janson nam plaats in de zwarte leren stoel tegenover hem, die een stukje lager was dan die van Harnett. Het was een ongelikt stukje vertoon, dat in Jansons ogen eerder onzekerheid dan gezag verried. Janson keek onverbloemd op zijn horloge, slikte zijn ergernis in en keek om zich heen. Harnetts kantoor bevond zich op de zevenentwintigste verdieping en bood een weids uitzicht op het Michigan-meer en het centrum van Chicago. Een hoge stoel op een hoge verdieping. Harnett wilde er geen misverstand over laten bestaan dat hij de top had bedwongen.

      Harnett zelf was klein en krachtig gebouwd, en hij sprak met een raspende stem. Janson had zich laten vertellen dat Harnett regelmatig excursies maakte naar de lopende projecten van de firma, en dat hij dan met de voormannen praatte alsof hij er zelf een was geweest. Hij had inderdaad het air van iemand die op de werkvloer was begonnen en in het zweet zijns aanschijns de top had bereikt. Maar zo was het niet bepaald gegaan. Janson wist dat Harnett een MBA had van de Kellogg School of Management van Northwestern University en dat zijn deskundigheid op financieel in plaats van bouwkundig terrein lag. Hij had de Harnett Corporation opgebouwd door de filialen op te kopen in een tijd dat die op zwart zaad en ernstig onder de prijs zaten. Omdat de bouwwereld in sterke mate aan cycli onderhevig was, had Harnett ingezien dat goed getimede aandelenruiltjes hem in staat stelden tegen bodemprijzen een onderneming op te bouwen die goed bij kas zat.

      Uiteindelijk hing Harnett op en hij keek Janson enkele ogenblikken zwijgend aan. ‘Ik hoor van Stevie dat u bepaald een eersteklas reputatie hebt,’ zei hij verveeld. ‘Misschien ken ik wel andere cliënten van u. Voor wie hebt u gewerkt?’

      Janson keek hem verbaasd aan. Was dit soms een sollicitatiegesprek? ‘De meeste cliënten die ik aanneem,’ zei hij met een pauze na het laatste woord, ‘worden mij door andere cliënten aanbevolen.’ Het kwam hem onbeleefd voor om het hem met zoveel woorden onder de neus te wrijven: niet Janson moest met referenties komen, maar de potentiële cliënt. ‘Onder bepaalde omstandigheden mogen mijn cliënten mijn werk met anderen bespreken. Mijn eigen politiek is nooit uit de school te klappen.’

      ‘U lijkt wel een houten Klaas.’ Harnett klonk geïrriteerd.

      ‘Pardon?’

      ‘Het spijt me, want ik heb sterk de indruk dat we gewoon elkaars tijd zitten te verdoen. U hebt het druk, ik heb het druk en we hebben geen van tweeën de tijd om spelletjes te spelen. Ik weet dat Stevie het in zijn hoofd heeft gehaald dat we een lekke schuit zijn en water maken. Zo is het niet. Feit is dat het nu eenmaal in de aard van deze bedrijfstak ligt om veel ups en downs mee te maken. Stevie is nog te groen om dat te begrijpen. Ik heb dit bedrijf opgebouwd, ik weet wat er zich in elk kantoor en op elke bouwplek in vierentwintig landen afspeelt. Voor mij is het de vraag of we überhaupt wel een beveiligingsconsulent nodig hebben. En het voornaamste dat ik van u weet is dat uw diensten niet goedkoop zijn. Wat zuinigheid aangaat ben ik diepgelovig. Voor mij is een sluitende begroting het evangelie. Probeert u mij op dit punt te volgen. Elke cent die we uitgeven moet worden verantwoord. Als die niet méér opbrengt, wordt hij niet uitgegeven. Dat is één bedrijfsgeheim dat u best van mij mag weten.’ Harnett leunde achterover als een pasja die wachtte tot een bediende hem thee had ingeschonken. ‘Maar voelt u zich alstublieft vrij om me van gedachten te laten veranderen. Ik heb mijn zegje gedaan. Nu luister ik graag.’

      Janson glimlachte vermoeid. Hij zou Steven Burt zijn verontschuldigingen moeten aanbieden. Janson betwijfelde overigens of iemand die Steven welgezind was hem ooit van zijn leven ‘Stevie’ had genoemd. Maar het was duidelijk dat hier sprake was van kortsluiting. Janson accepteerde niet veel aanbiedingen, en op deze zat hij helemaal niet te wachten. Hij zou zich als een haas terugtrekken. ‘Ik weet echt niet wat ik moet zeggen, meneer Harnett. U klinkt alsof u alles onder controle hebt.’

      Harnett knikte vreugdeloos, alsof er een open deur werd ingetrapt. ‘Ik heb de touwtjes strak in handen, meneer Janson,’ zei hij zelfgenoegzaam en neerbuigend. ‘Onze projecten worden over de hele wereld verdomd goed beschermd. Dat is altijd zo geweest, en we hebben nog nooit een probleem gehad. Nog nooit een lek, overloper of zelfs maar een diefstal van enige betekenis. En ik vind dat ik in de beste positie ben om te weten waar ik het over heb. Zijn we het daarover eens?’

      ‘Een president-directeur die niet weet wat er in zijn eigen bedrijf gaande is, heeft de touwtjes niet echt in handen, wel?’ antwoordde Janson effen.

      ‘Precies,’ zei Harnett. ‘Precies.’ Zijn blik bleef rusten op de intercom naast zijn telefoon. ‘Hoor eens, u wordt van harte aanbevolen, Stevie had u niet beter kunnen aanprijzen, en ik weet zeker dat u heel goed bent in uw werk. Ik stel het op prijs dat u langs bent gekomen, en zoals ik al zei spijt het me dat we uw tijd hebben verdaan...’

      Het gebruik van het woordje ‘wij’ was Janson niet ontgaan, en evenmin wat er tussen de regels door werd gezegd: sorry dat een directielid ons allebei tot last is geweest... Ongetwijfeld zou Steven Burt straks een schrobbering van de baas krijgen. Janson besloot om zich toch maar een afscheidswoordje te veroorloven, al was het alleen maar voor zijn vriend.

      ‘Geen enkel probleem,’ zei hij terwijl hij overeind kwam om Harnett over het bureau heen een hand te geven. ‘Ik ben blij dat alles gesmeerd verloopt.’ Hij hield zijn hoofd schuin en zei bijna terloops: ‘O, nog even dit. Wat die “geheime offerte” betreft die u onlangs hebt uitgebracht voor het project in Uruguay...’

      ‘Wat weet u daarvan?’ Harnetts ogen stonden opeens argwanend. Kennelijk was er een snaar geraakt.

      ‘Het was toch drieënnegentig miljoen vijfhonderdveertigduizend?’

      Harnett liep rood aan. ‘Wacht even. Die offerte heb ik gisterochtend pas goedgekeurd. Hoe kunt u dat in godsnaam...’

      ‘Als ik u was, zou ik me er zorgen over maken dat de Franse concurrent, Suez Lyonnaise, ook op de hoogte is van het bedrag. Volgens mij zult u ontdekken dat hun offerte precies twee procent lager zal liggen.’

      ‘Wat?!’ Harnett ontplofte als een vulkaan. ‘Heeft Steve Burt u dit verteld?’

      ‘Steven Burt heeft mij helemaal geen informatie verstrekt. Trouwens, hij zit bij Uitvoeringen en niet bij de boekhouding of financiën, dus weet hij wel iets van de details van de offerte?’

      Harnett knipperde twee keer met zijn ogen. ‘Nee,’ zei hij na een korte stilte. ‘Hij kon dat helemaal niet weten. Goddomme, niemand kon ervan weten. Onze boekhouding had die offerte gecodeerd per e-mail naar het ministerie in Uruguay verstuurd.’

      ‘En toch weten mensen ervan. Omdat het dit jaar niet voor het eerst zal zijn dat ze u met een krap verschil de loef afsteken, is het wel? In feite hebt u de afgelopen negen maanden al een keer of tien de vingers gebrand. Elf van uw vijftien offertes zijn afgewezen. Zoals u al zei: het is een branche met een heleboel ups en downs.’

      Harnetts gezicht was vuurrood, maar Janson keuvelde op collegiale toon verder: ‘Welnu, in het geval-Vancouver waren er andere overwegingen. Tja, er waren rapporten van ingenieurs van de gemeente dat ze plastificeermiddel in het beton van de heipalen hebben aangetroffen. Dat maakte het stortwerk gemakkelijk, maar verzwakte de structuur. Dat was uw schuld natuurlijk niet, uw specificaties hebben niets aan duidelijkheid te wensen overgelaten. Hoe kon u nou weten dat een onderaannemer de lokatie-inspecteur zou omkopen om zijn rapport te vervalsen? Een ondergeschikte neemt een aalmoes van vijfduizend dollar aan en nu hebt u het nakijken in een project van honderd miljoen. Geestig, hè? Aan de andere kant hebt u nog meer pech gehad met een aantal betalingen onder de tafel. Ik bedoel, mocht u zich afvragen wat er mis is gegaan met de deal in La Paz...’

      ‘Nou?’ drong Harnett aan. Hij stond onnatuurlijk houterig op, alsof hij bevroren was.

      ‘Laten we maar zeggen dat Raffy weer zijn slag heeft geslagen. Uw manager geloofde Rafael Nuñez toen hij zei dat hij er wel voor zou zorgen dat het smeergeld de minister van Binnenlandse Zaken zou bereiken. Dat is natuurlijk nooit gebeurd. U had de verkeerde tussenpersoon gekozen, zo eenvoudig is dat. Raffy Nuñez heeft in de jaren negentig een heleboel bedrijven een oor aangenaaid. Het merendeel van uw concurrenten kent hem nu wel zo’n beetje. Die hebben zich rot gelachen toen ze uw man in de La Paz Cabana zagen dineren en tequila’s achterover zagen slaan met Raffy, omdat ze precies wisten wat hem boven het hoofd hing. Maar ach, u hebt het in elk geval geprobeerd, hè? Wat maakt het uit als uw bedrijfsresultaten dit jaar dertig procent lager liggen? Het is tenslotte maar geld, nietwaar? Zeggen de aandeelhouders dat niet altijd?’

      Terwijl Janson aan het woord was, zag hij dat Harnetts gezicht van vuurrood lijkbleek was geworden. ‘O, juist. Dat hebben ze niet gezegd, hè?’ vervolgde Janson. ‘Een clubje belangrijke aandeelhouders is zelfs op zoek naar een ander bedrijf – Vivendi, Kendrick, Bechtel misschien – om een vijandige overname te bekokstoven. Dus bekijk het maar van de zonnige kant. Als zij hun zin krijgen, is dit allemaal uw probleem niet meer.’ Hij deed net alsof hij niet merkte dat Harnett naar adem hapte. ‘Maar ik vertel u vast allemaal dingen die u allang weet.’

      Harnett leek versuft en in paniek. Door de enorme vlakte van gepolariseerd glas belichtten gedempte zonnestralen klamme zweetdruppeltjes op zijn voorhoofd. ‘Godverdomme,’ mompelde hij. Nu keek hij naar Janson als een drenkeling naar een vlot. ‘Noem uw prijs,’ zei hij.

      ‘Pardon?’

      ‘Noem uw prijs, verdomme,’ zei Harnett. ‘Ik moet u hebben.’ Hij grijnsde in een poging zijn wanhoop achter een masker van jovialiteit te verbergen. ‘Steve Burt vertelde me dat u de beste bent, en u bent allejezus goed, dat is duidelijk. U snapt toch wel dat ik u daarnet maar wat zat te stangen? Luister, krachtpatser: u verlaat deze kamer niet voordat u en ik tot overeenstemming zijn gekomen. Is dat duidelijk?’ Het zweet begon zijn overhemd onder zijn armen en bij zijn boord donker te kleuren. ‘Want wij tweeën gaan zakendoen.’

      ‘Ik dacht het niet,’ zei Janson opgewekt. ‘Gewoon omdat ik heb besloten deze klus niet aan te nemen. Dat is een luxe die ik geniet als zelfstandig consulent. Ik besluit zelf welke cliënten ik aanneem. Maar echt: ik wens u het allerbeste met alles. Er gaat niets boven een vijandige overname om het bloed te laten stromen, hè?’

      Harnett stootte een gemaakt lachje uit en klapte in zijn handen. ‘Ik mag uw stijl wel,’ zei hij. ‘Goeie onderhandelingstactiek. Goed, oké, u wint. Zeg het maar.’

      Janson schudde glimlachend zijn hoofd, alsof Harnett iets grappigs had gezegd, en liep naar de deur. Vlak voordat hij het kantoor verliet, bleef hij staan en draaide hij zich om. ‘Maar nog één tip – gratis,’ zei hij. ‘Uw vrouw weet ervan.’ Het zou niet netjes geweest zijn om de naam van Harnetts Venezolaanse maîtresse te noemen, dus voegde Janson er zijdelings maar niet mis te verstaan aan toe: ‘Van Caracas, bedoel ik.’ Janson keek hem veelbetekenend aan. Hij had er geen oordeel over; hij legde – als de ene prof tegen de andere – slechts de vinger op een potentieel kwetsbare plek.

      Er verschenen rode vlekjes op Harnetts wangen en hij leek overvallen te worden door onpasselijkheid. Het was het gezicht van een man die een onbetaalbare echtscheiding boven het hoofd hangt, nog afgezien van de strijd om het bedrijf die hij waarschijnlijk zou verliezen. ‘Ik ben bereid je opties op aandelen te geven,’ riep hij Janson achterna.

      Maar de consulent was al op weg door de gang naar de liften. Hij had er niets op tegen gehad om die blaaskaak te zien kronkelen. Maar tegen de tijd dat hij weer in de hal was, werd hij overvallen door een zuur gevoel van verloren tijd en van nog grotere zinloosheid.

      In zijn achterhoofd weerklonk vaag een stem van heel lang geleden, uit een ander leven. En zo geef jij zin aan je leven? Dat had Phan Nguyen hem op duizend verschillende manieren gevraagd. Het was zijn lievelingsvraag. Nog steeds kon Janson de kleine, intelligente ogen zien; het brede, verweerde gezicht; de dunne, kinderlijke armen. Alles wat met Amerika te maken had leek – met evenveel fascinatie als weerzin – de nieuwsgierigheid van zijn ondervrager te wekken. En zo geef jij zin aan je leven? Janson schudde zijn hoofd. Krijg de tering, Nguyen.

      Toen Janson in zijn limousine stapte, besloot hij rechtstreeks naar O’Hare te rijden. Hij kon een vroegere vlucht naar Los Angeles nemen. Kon hij de vragen van Nguyen maar net zo makkelijk achter zich laten.

Bij de ingang van de Platinum Club-salon van Pacifica Airlines stonden twee vrouwen in uniform achter een balie. De uniformen en de balie hadden dezelfde blauwgrijze tint. De jasjes van de dames hadden het soort epauletten waarop de grote luchtvaartmaatschappijen zo dol waren. Janson bedacht dat de insignes in een andere tijd en op een andere plek de beloning van slagveldervaring geweest zouden zijn.

      Een van de vrouwen had staan praten met een dikke man met zware kaken en een openhangende blauwe blazer en een bieper aan zijn riem. Een glimmend stukje badgemetaal dat uit zijn borstzak stak zei Janson dat de man een inspecteur van de luchtvaartpolitie was, die kennelijk een pauze onder de mensen nam. Ze onderbraken hun gesprek toen Janson arriveerde.

      ‘Uw instapkaart, alstublieft,’ zei de vrouw toen ze zich tot hem wendde. Ze had een gepoederde bruine tint die ergens onder haar kin eindigde, en een kapsel met koperkleur uit een busje.

      Janson zwaaide met zijn vliegbewijs en het pasje waarmee Pacifica zijn vaste klanten beloonde.

      ‘Welkom bij de Pacifica Platinum Club, meneer Janson,’ zong de vrouw.

      ‘We waarschuwen u wel als u aan boord moet,’ zei haar collega – kastanjebruine lokken en oogschaduw in de kleur van de blauwe biezen op haar jasje – met een diepe, vertrouwelijke stem. Ze gebaarde naar de ingang van de lounge alsof het de hemelpoort was. ‘En intussen kunt u op uw gemak genieten van onze gastvrije voorzieningen.’ Ze knikte hem bemoedigend en met een brede glimlach toe. Die van Petrus had niet veelbelovender kunnen zijn.

      Weggedoken tussen de steunpilaren en draagbalken van een bomvolle luchthaven waren oases als de Platinum Club van Pacifica een poging van de hedendaagse luchtvaartmaatschappij om te voorzien in de behoeften van de transportbranche. De schaaltjes waren niet gevuld met de gezouten pinda’s voor les misérables van de tweede klasse, maar met de iets duurdere boomnoten zoals cashew-, pecan- , walnoten en amandelen. Op een granieten bar stonden kristallen karaffen met stroperige perziknectar en vers geperst sinaasappelsap. Het tapijt was van chique microvezel in de blauwgrijze huiskleur van de maatschappij met een wit-en-donkerblauw traliewerkje. Op ronde tafeltjes tussen de grote leunstoelen lagen netjes opgevouwen exemplaren van de International Herald Tribune, USA Today, de Wall Street Journal en de Financial Times. Op een Bloomberg-scherm flikkerden betekenisloze getallen en beelden, de wajangschaduwen van de internationale economie. Door de lamellen van de luxaflex was het asfalt nog net zichtbaar.

      Janson bladerde zonder veel belangstelling door de kranten. Toen hij de ‘Market Watch’ van de Journal opsloeg, gleed zijn blik over kolommen vol bekende oorlogszuchtige metaforen: een bloedbad op Wall Street omdat een golf zakkenvullers de aanval op de Dow had geopend. Een sportbericht in USA Today was gewijd aan het instorten van de verdediging van de Raiders door een dolle blitz van de voorhoede van de Vikings. Ondertussen lieten onzichtbare luidsprekers een nummer van de diva du jour horen, van de soundtrack van een kassucces over een legendarische veldslag tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een stortvloed van bloed en zweet was eer bewezen met een stortvloed van studiogeld en digitale grafische technologie.

      Janson plofte in een van de met textiel beklede leunstoelen en zijn blik ging naar de werkstations waar managers en directieleden hun laptop aansloten om hun e-mail van cliënten, werkgevers, potentiële klanten, ondergeschikten en minnaressen op te halen in hun eeuwige zucht om aan de slag te blijven. Uit aktetassen puilden omslagen van boeken die beweerden marketingadvies te bieden op basis van werken als De kunst van het oorlogvoeren van Sun Tzoe, aangepast voor de verpakte-goederenindustrie. Een gelikt, zelfgenoegzaam en onbedreigd volkje, vond Janson van de managers en kaderleden die hem omringden. Dol als ze waren op vrede, waren ze toch net zo gek op de beeldtaal van de oorlog! Zij konden de uiterlijke kenmerken van het militaire apparaat zonder risico romantiseren, zoals roofdieren ornamenten werden als de preparateur ze had opgezet.

      Er waren momenten dat ook Janson het gevoel had dat hij was opgezet en tentoongesteld. Bijna alle roofvogels stonden nu op de lijst van bedreigde diersoorten, niet in de laatste plaats de kale adelaar, en Janson moest erkennen dat hijzelf ooit een roofvogel was geweest: een agressieve duvelstoejager, ingezet tegen krachten van agressie. Janson had oud-strijders meegemaakt die verslaafd waren geraakt aan een dieet van adrenaline en gevaar en die, toen hun diensten niet meer nodig waren, met succes in speelgoedsoldaatjes veranderden. Ze doodden de tijd in de Sierra Madre door tegenstanders na te zitten met paintball-geweren, of, nog erger, door zich te verhuren aan louche firma’s met louche behoeften, doorgaans in landen waar corruptie hoogtij viert. Janson had een hartgrondige minachting voor dat soort mensen. En toch vroeg hij zich weleens af of de uiterst gespecialiseerde dienst die hij de Amerikaanse zakenwereld te bieden had niet gewoon een eerzame versie van hetzelfde fenomeen was.

      Eerlijk is eerlijk: hij was eenzaam, en die eenzaamheid was nooit zo acuut als tijdens de zeldzame leemtes in zijn overvolle agenda, de tijd tussen het inchecken en vertrekken, de tijd die hij in veredelde wachtkamers doorbracht. Na de volgende vlucht zou niemand hem opwachten, behalve de zoveelste limousinechauffeur met een pet op die zijn naam op een wit stuk karton verkeerd had gespeld, en vervolgens weer een ondernemer-cliënt, een zorgelijk sectorhoofd van een lichte industrie in Los Angeles. Het was een tour of duty die Janson van het ene directiekantoor naar het andere bracht. Vrouw en kinderen waren er niet, hoewel er ooit wel sprake van een vrouw en op z’n minst de hoop op een kind was geweest, want Helene was zwanger toen ze stierf. ‘Wil je God aan het lachen maken, vertel Hem dan je plannen,’ placht ze haar opa te citeren, en het gezegde was op een afschuwelijke manier uitgekomen.

      Janson keek naar de amberkleurige flessen achter de bar. Hun drukke etiketten waren een excuus voor de vergetelheid die ze bevatten. Hij hield zichzelf in gevechtsconditie, trainde obsessief, maar zelfs als hij werkte, was hij niet vies van een slok of twee. Dat kon toch geen kwaad?

      ‘Richard Alexander,’ klonk een nasale stem via de intercom. ‘Passagier Richard Alexander. Wilt u zo vriendelijk zijn zich te melden bij de balie van Pacifica?’

      Het was de gewone ruis van elke luchthaven, maar Janson ontwaakte met een schok uit zijn dagdroom. Richard Alexander was een beroepspseudoniem dat hij vroeger dikwijls had gebruikt. In een reflex keek hij reikhalzend om zich heen. Toeval, dacht hij. Daarna besefte hij dat zijn mobiel diep in zijn binnenzak trilde. Hij deed het oortelefoontje van de Nokia Tri-band in en drukte op SND. ‘Ja?’

      ‘Meneer Janson? Of moet ik Richard Alexander zeggen?’ Een gestreste vrouwenstem met een radeloze ondertoon.

      ‘Met wie spreek ik?’ zei Janson bedaard. Stress had iets verdovends, althans aanvankelijk. Het maakte hem rustiger, niet nerveuzer.

      ‘Alstublieft, meneer Janson. Het is van het grootste belang dat we elkaar direct spreken.’ Het waren klinkers en medeklinkers die werden uitgesproken met de precisie van iemand die zowel over de grens was geboren als degelijk was opgeleid. En de achtergrondgeluiden zeiden nog meer.

      ‘Ga door.’

      Het bleef even stil. ‘Als we elkaar zien.’

      Janson drukte op END om de verbinding te verbreken. Zijn nekharen kriebelden. De toevalligheid van de omgeroepen naam en het telefoontje, de eis van een onmiddellijk onderhoud: de vermeende smekeling was blijkbaar in de onmiddellijke nabijheid. De achtergrondgeluiden bij het telefoontje hadden zijn argwaan alleen maar bevestigd. Nu schoten zijn ogen van de een naar de ander terwijl hij zich afvroeg wie hem op deze manier te pakken probeerde te krijgen.

      Was het een val, gezet door een oude, rancuneuze tegenstander? Er waren heel wat mensen die zich door zijn dood gewroken zouden voelen. Mogelijk zou de zucht naar wraak voor een enkeling niet geheel onterecht zijn. En toch leek die mogelijkheid hem onwaarschijnlijk. Hij was tenslotte niet meer in het veld; hij was niet bezig een onwillige ‘overloper’ van de VKR van de Dardanellen via Athene naar een wachtend fregat te brengen via sluipweggetjes langs alle officiële grenscontroles. Hij was verdorie op de luchthaven O’Hare. Misschien was dat juist de reden dat deze ontmoetingsplek was gekozen. Mensen neigden ertoe zich veilig te voelen op luchthavens, omgeven door metaaldetectors en geüniformeerde bewakers. Het zou een slimme list zijn om die illusie van veiligheid te benutten. Want op een vliegveld dat dagelijks bijna tweehonderdduizend passagiers verwerkte, was veiligheid inderdaad een illusie.

      Hij overwoog verschillende mogelijkheden, maar zette ze snel uit zijn hoofd. Bij het dikke glas dat op de landingsbaan uitkeek zat een blonde vrouw in stroken zonlicht zo te zien een spreadsheet op haar laptop te bekijken; Janson zag haar mobiel naast haar liggen, hij was niet verbonden met een oortelefoontje. Dichter bij de ingang was een andere vrouw in een druk gesprek verwikkeld met een man wiens trouwring alleen zichtbaar was als een strookje bleke huid op een voor de rest gebruinde hand. Jansons blik bleef ronddwalen totdat hij haar even later zag: de vrouw die zojuist had gebeld.

      In een schemerig hoekje van de lounge zat een elegante vrouw van middelbare leeftijd bedrieglijk rustig met haar mobiel aan haar oor. Ze had wit, opgestoken haar en droeg een donkerblauw pakje van Chanel met discrete knoopjes van parelmoer. Ja, zij was het, hij wist het zeker. Waar hij minder zeker van was, waren haar bedoelingen. Was ze een huurmoordenaar, of maakte ze deel uit van een ontvoeringsteam? Dat waren maar een paar van de talrijke mogelijkheden die hij moest elimineren, hoe vergezocht ze ook leken. Standaard strategisch protocol, geworteld in jarenlange praktijkervaring, schreef dat voor.

      Janson sprong overeind. Hij moest ergens anders heen, dat was een basisregel. Het is van het grootste belang dat we elkaar direct spreken, had ze gezegd; zo, ja, dan zou dat op zijn voorwaarden zijn. Hij liep naar de uitgang van de VIP-lounge en pakte in het voorbijgaan een kartonnen bekertje van de waterkoeler. Hij liep op de begroetingsbalie af met het bekertje voor zich alsof het vol was. Daarna geeuwde hij, kneep zijn ogen dicht en liep de zwaargebouwde luchthaveninspecteur pardoes tegen het lijf, die een stukje naar achteren wankelde.

      ‘Het spijt me verschrikkelijk,’ zei Janson verbouwereerd. ‘Godallemachtig, ik heb u toch niet onder gemorst?’ Janson ging snel met zijn handen over ’s mans blazer. ‘Bent u nat geworden? God, het spijt me echt heel erg.’

      ‘Niets aan de hand,’ antwoordde hij een tikje ongeduldig. ‘In het vervolg gewoon uitkijken waar u loopt, oké? Er zijn een heleboel mensen op deze luchthaven.’

      ‘Het is nog tot daaraan toe als je niet weet in welke tijdzone je zit, maar... Jézus, ik weet gewoon niet wat mij mankeert,’ zei Janson. Hij was het toonbeeld van een zenuwachtige passagier met jetlag. ‘Ik ben kapot.’

      Toen Janson de VIP-lounge verliet en zich naar hal B begaf, zoemde zijn mobiel weer, wat hij wel had verwacht.

      ‘Ik denk niet dat u begrijpt hoe dringend dit is,’ begon de belster.

      ‘Dat klopt,’ snauwde Janson. ‘Dat begrijp ik niet. Waarom vertelt u me niet waar het over gaat?’ In een hoek van de gang zag hij een soort nis van een meter diep en vervolgens de verwachte metalen deur van een ruimte waar passagiers niet mochten komen. Op een bordje erboven stond VERBODEN VOOR ONBEVOEGDEN.

      ‘Dat kan ik niet,’ zei de belster. ‘Althans niet telefonisch, vrees ik. Maar ik bevind me op het vliegveld en kan u spreken...’

      ‘In dat geval moet u me over een minuut nog maar een keer bellen,’ onderbrak Janson haar, en hij verbrak de verbinding. Hij gaf een zet tegen de horizontale sluitstang van de deur en ging naar binnen. Het bleek een smalle kamer. Langs de wanden bevonden zich elektrische panelen; LCD-schermen gaven een overzicht van de waarden van de verwarmings- en koelinstallatie van de luchthaven, die zich even ten oosten van de terminal bevond. Aan een kapstok hingen petten en jacks voor buitenwerk.

      Drie luchthavenmedewerkers in donkerblauwe werkkleding zaten om een formica tafeltje koffie te drinken. Het was duidelijk dat hij hun gesprek had onderbroken.

      ‘Waar denkt u dat u mee bezig bent?’ riep een van hen naar Janson toen de deur met een klap achter hem dichtviel. ‘U mag hier niet komen.’

      ‘Dit is verdomme de plee niet,’ mompelde de andere binnensmonds.

      Janson glimlachte vreugdeloos. ‘Jullie zullen me haten, jongens, maar raad eens.’ Hij haalde de politiebadge die hij de zware man in de lounge had ontfutseld te voorschijn. ‘De nieuwste drugsbestrijdingsmaatregel. Willekeurig onderzoek naar drugsvrij luchthavenpersoneel, om het laatste memo van de regering over dit onderwerp te citeren. Het wordt tijd om die kopjes te gaan vullen, jongens. Het spijt me voor het ongemak, maar daarom verdienen jullie ook zoveel, niet dan?’

      ‘Dit is je reinste flauwekul!’ jammerde nummer drie vol weerzin. Hij was vrijwel kaal op een grijs randje op zijn achterhoofd na, en achter een oor zat een kort potlood.

      ‘Opzouten, jongens,’ blafte Janson. ‘Deze keer volgen we een gloednieuwe procedure. Mijn team heeft zich verzameld bij gate 2 van hal A. Laat ze niet wachten. Als ze ongeduldig worden, willen ze zich weleens met de monsters vergissen, als je begrijpt wat ik bedoel.’

      ‘Dit is je reinste flauwekul,’ herhaalde de kale.

      ‘Wil je soms dat ik een rapport indien dat een lid van de Air Transport Association heeft geprotesteerd en/of heeft geprobeerd zich aan het drugsonderzoek te onttrekken? Als je onderzoek positief uitpakt, kun je maar beter naar een nieuwe baan uitkijken.’ Janson kruiste zijn armen voor zijn borst. ‘Opsodemieteren en vlug een beetje.’

      ‘Ik ga al,’ gromde de kale, en hij klonk al minder zeker van zichzelf. ‘Ik ben al weg.’ Alle drie repten ze zich knorrig en geërgerd de kamer uit, met achterlating van hun klemborden en koffiekopjes. Janson wist dat het hun een volle tien minuten zou kosten om bij hal A te komen. Hij keek op zijn horloge en telde de resterende seconden af tot zijn mobiel weer overging. De belster had precies een minuut gewacht.

      ‘Bij de ticketbalie is een cafetaria,’ zei Janson. ‘Daar zie ik u. Het tafeltje uiterst links, helemaal achterin.’ Hij trok zijn jasje uit, trok een donkerblauw windjack aan, zette een pet op en ging in de nis staan wachten. Een halve minuut later zag hij de vrouw met het witte haar langslopen.

      ‘Hé, schatje!’ riep hij, en met één vloeiende beweging sloeg hij een arm om haar middel, een hand over haar mond en trok haar de inmiddels verlaten dienstruimte in. Janson had zich ervan vergewist dat er geen getuigen waren van de drie seconden durende operatie, en als dat toch zo was, kon zijn handeling door de woorden die hij gebruikte worden geduid als een liefdevolle omhelzing.

      De vrouw was geschrokken en verstijfd van angst, maar ze probeerde niet eens te gillen en legde een mate van professionele beheersing aan de dag die Janson geenszins geruststellend vond. Toen de deur dicht was, gebaarde Janson bruusk naar de formica tafel. ‘Zeg het maar,’ zei hij.

      De vrouw zag er ongerijmd elegant uit in die Spartaans ingerichte ruimte. Ze nam plaats op een van de metalen klapstoelen. Janson bleef staan.

      ‘U bent niet bepaald wat ik me van u had voorgesteld,’ zei ze. ‘U ziet er niet uit als een...’ Ze werd zich bewust van zijn onverbloemd vijandige blik en besloot haar zin niet af te maken. ‘Meneer Janson, hier is echt geen tijd voor.’

      ‘Ik zie er niet uit als een wat?’ snauwde hij. ‘Ik weet verdomme niet wie u denkt dat u bent, maar ik begin er niet aan om de inbreuken op het protocol op te sommen. Ik ga u niet vragen hoe u aan mijn mobiele nummer komt of hoe u achter de dingen bent gekomen die u weet. Maar als we hier klaar zijn, moet ik alles weten wat ik wil weten.’ Ook al was ze een particulier die zijn diensten zocht, dan nog was het publieke karakter van het rendez-vous volledig tegen de regels. En het gebruik van een werkpseudoniem was een kardinale inbreuk, ook al gebruikte hij die naam allang niet meer.

      ‘U hebt uzelf duidelijk genoeg gemaakt, meneer Janson,’ zei ze. ‘Laten we het erover eens zijn dat mijn benadering onbezonnen was. U zult me moeten vergeven...’

      ‘O ja? Moet ik dat.’ Hij haalde diep adem en bespeurde een vage geur om haar heen: Penhaligon’s Jubilee. Hun blikken kruisten elkaar en Jansons boosheid werd iets minder toen hij haar gezicht zag. Haar mond was vertrokken van zorgelijkheid en de grijsgroene ogen waren vervuld van een grimmige vastberadenheid.

      ‘Zoals ik al zei, heb ik erg weinig tijd.’

      ‘Ik heb alle tijd van de wereld.’

      ‘Peter Novak niet.’

      Peter Novak.

      De naam bezorgde hem een schok, wat ook de bedoeling was. Vorig jaar had Novak, een legendarische Hongaarse financier en filantroop, de Nobelprijs voor de vrede gekregen voor zijn conflictbemiddeling over de hele wereld. Novak was oprichter en directeur van de Liberty Foundation, die aan ‘geleide democratie’ gewijd was. Dat was Novaks passie, en de Foundation had kantoren in de hoofdsteden van heel Oost-Europa en andere delen van de minder ontwikkelde wereld. Maar Janson had dan ook persoonlijke redenen om zich Peter Novak te herinneren. En die redenen kwamen neer op een ereschuld aan de man die zo immens was dat Janson zijn dankbaarheid weleens als een last had ervaren.

      ‘Wie bent u?’ vroeg Janson.

      De grijsgroene ogen van de vrouw keken hem doordringend aan. ‘Mijn naam is Márta Lang en ik werk voor Peter Novak. Ik kan u mijn visitekaartje laten zien als u dat nuttig vindt.’

      Janson schudde langzaam zijn hoofd. Haar kaartje zou hem een betekenisloze functie tonen en haar als de een of andere hoge medewerkster van de Liberty Foundation vermelden. Janson herkende het type domweg aan de manier waarop ze de woorden ‘Ik werk voor Peter Novak’ had uitgesproken. Zij was zijn manusje-van-alles, het boegbeeld, de adjudant; elke beroemde man had er een. Mensen als zij gaven er de voorkeur aan buiten de schijnwerpers te blijven, maar hadden grote, zij het afgeleide macht. Aan haar naam en een vaag spoortje van een accent te horen was het duidelijk dat ze evenals haar baas Hongaars was.

      ‘Wat wilt u me vertellen?’ vroeg Janson. Hij kneep zijn ogen een beetje samen.

      ‘Alleen dat hij uw hulp nodig heeft. Zoals u ooit zijn hulp nodig had. In Baaqlina.’ Márta Lang sprak de naam van dat stoffige stadje uit als een zin, een alinea, een hoofdstuk. Voor Janson was het dat ook.

      ‘Dat ben ik niet vergeten,’ zei hij zacht.

      ‘Dan is het enige dat u nu hoeft te weten dat Peter Novak uw hulp nodig heeft.’

      Ze had maar een paar woorden gezegd, maar het waren wel de juiste. Janson keek haar een hele tijd aan.

      ‘Waar gaan we heen?’

      ‘U kunt uw instapkaart weggooien. Ons straalvliegtuig is startklaar en we hebben toestemming om onmiddellijk te vertrekken.’ Ze stond op. De wanhoop verleende haar op de een of andere manier kracht en gezag. ‘Nu moeten we gaan. Met het risico dat ik in de herhaling val: de tijd dringt.’

      ‘Laat mij het gevaar nemen om in de herhaling te vallen: waarnaartoe?’

      ‘Dat zal onze vraag aan u zijn, meneer Janson.’

2

Toen Janson achter haar het met rubber beklede aluminium trapje van Novaks Gulfstream V beklom, viel zijn oog op een motto op de flank. De witte cursieve letters contrasteerden glanzend met het emailblauw van het toestel: SOK KICSI SOKRA MEGY. Hongaars, het zei hem niets.

      De startbaan was een muur van kabaal; het gieren van de luchttoevoer klonk boven het zware geraas van uitlaten uit. Maar toen de cabinedeur eenmaal dicht was, was het doodstil, alsof ze een geluiddichte kamer hadden betreden.

      Het straalvliegtuig was fraai, maar niet overdadig ingericht; het was de cabine van een man voor wie geld geen rol speelde, maar die om luxe gaf. Het interieur was bordeauxrood; aan weerskanten van het gangpad stonden grote, leren clubfauteuils. Sommige stonden tegenover elkaar met een laag, vastgeklonken tafeltje ertussen. Een eindje naar achteren zaten al vier grimmige mannen en vrouwen, blijkbaar personeel van Márta Lang.

      Márta gebaarde dat hij voor in de cabine tegenover haar moest gaan zitten. Daarna pakte ze een interne telefoon en mompelde een paar woorden. Slechts heel in de verte hoorde Janson het toenemende gieren van de motor toen het toestel begon te taxiën. De geluidsisolatie was buitengewoon. Een beklede wand scheidde hen van de cockpit.

      ‘Wat betekent dat opschrift op de romp?’

      ‘Vele kleintjes maken één grote. Het is een Hongaars volksgezegde waar Peter Novak dol op is. U begrijpt vast wel waarom.’

      ‘Je kunt niet zeggen dat hij zijn oorsprong verloochent.’

      ‘In voor- en tegenspoed heeft Hongarije hem gemaakt tot wie hij is. En Peter vergeet zijn verplichtingen niet.’ Ze wierp hem een blik van verstandhouding toe.

      ‘Ik ook niet.’

      ‘Dat weet ik,’ zei ze. ‘Daarom weten we dat we op u kunnen rekenen.’

      ‘Als hij een opdracht voor me heeft, zou ik die graag zo gauw mogelijk willen weten. En liever uit zijn mond dan uit die van iemand anders.’

      ‘U zult het met mij moeten doen. Ik ben onderdirecteur van de Liberty Foundation en werk al vele jaren voor hem.’

      ‘Ik zet geen vraagtekens bij uw absolute loyaliteit jegens uw baas,’ zei Janson koeltjes. ‘Novaks mensen staan daar... bekend om.’ Een paar rijen naar achteren leek haar personeel over kaarten en grafieken gebogen te zitten. Wat was er aan de hand? Zijn ongerustheid nam toe.

      ‘Ik begrijp wat u zegt, en ook datgene wat u uit beleefdheid verzwijgt. Ik besef dat mensen als ik dikwijls worden beschouwd als zweverige, ware gelovigen. Neemt u alstublieft van mij aan dat we ons geen illusies maken. Peter Novak is ook maar een mens. Hij trekt zijn broek met één pijp tegelijk aan, zoals jullie Amerikanen plegen te zeggen. Dat weten wij beter dan wie ook. Dit is geen godsdienst. Meer een roeping. Stelt u zich voor dat de rijkste persoon die u kent tegelijkertijd ook de slimste en de aardigste is die u kent. Als u wilt weten waarom hij loyaliteit oproept, is dat omdat hij om mensen geeft, en wel met een intensiteit die bijna bovenmenselijk is. In gewone taal: het kan hem wél een ruk schelen. Hij wil deze wereld als een betere plek achterlaten dan hij hem heeft aangetroffen, en als u wilt mag u dat ijdelheid noemen, maar als dat ijdelheid is, kunnen we er niet genoeg van hebben. Hetzelfde geldt voor zijn soort visie.’

      ‘Het comité van de Nobelprijs heeft hem een visionair genoemd.’

      ‘Dat woord gebruik ik onder voorbehoud. Het is aan inflatie onderhevig. Elk artikel in Fortune roept de eerste de beste kabelgigant of spuitwaterkoning uit tot visionair. Maar de Liberty Foundation was inderdaad Novaks visioen, en dat van hem alleen. Hij geloofde in geleide democratie toen dat idee nog een luchtkasteel leek. Hij geloofde dat er een beschaafde samenleving kon worden herbouwd in delen van de wereld waar totalitaire regimes de beschaving van het leven hadden beroofd. Vijftien jaar geleden lachten de mensen hem uit als hij het over zijn droom had. Wie lacht er tegenwoordig nog? Niemand wilde hem helpen: de VS niet en de VN evenmin. Maar dat maakte niet uit. Hij heeft de wereld veranderd.’

      ‘Dat bestrijd ik niet,’ zei Janson ernstig.

      ‘De analisten van uw ministerie van Buitenlandse Zaken hebben eindeloos rapporten over ‘oeroude etnische vetes’ uitgebracht, over conflicten en grensdisputen die nooit opgelost konden worden, wat niemand ook hoefde te proberen. Maar hij heeft het geprobeerd. En keer op keer met succes. Hij heeft vrede gebracht in gebieden die nooit één ogenblik van vrede hebben gekend zolang iemand zich kon herinneren.’ Márta Lang kreeg een brok in haar keel en stopte met praten.

      Het was duidelijk dat ze niet gewend was aan dergelijk emotioneel vertoon, en Janson was zo vriendelijk het woord te nemen zodat zij zich kon herstellen. ‘Ik zou de laatste zijn om het oneens te zijn met wat u hebt gezegd. Uw baas is iemand die vrede zoekt omwille van de vrede, en democratie omwille van de democratie. Dat is allemaal waar. Het is ook waar dat zijn persoonlijke fortuin even groot is als het BNP van veel van de landen waar hij optreedt.’

      Lang knikte. ‘Orwell heeft gezegd dat heiligen schuldig behoren te worden gevonden tot hun onschuld bewezen is. Novak heeft zich keer op keer bewezen. Hij is van alle markten thuis en een man voor alle volkeren. Je kunt je de wereld inmiddels moeilijk zonder hem voorstellen.’ Nu keek ze hem met roodomrande ogen aan.

      ‘Vertel eens wat meer,’ zei Janson. ‘Waarom zit ik hier? Waar is Peter Novak?’

      Márta Lang haalde diep adem alsof wat ze op het hart had lichamelijk pijn zou doen. ‘Hij wordt gevangen gehouden door de Kagama-rebellen. We hebben u nodig om hem te bevrijden. Ik begrijp dat jullie dat “exfiltratie” noemen. Anders zal hij sterven op de plek waar hij zich bevindt. In Anoera.’

      Anoera. Gevangene van het Kagama Bevrijdingsfront. Reden te meer – ongetwijfeld de voornaamste reden – dat ze hem voor die klus wilden. Anoera. Een plek waar hij de afgelopen vijf jaar vrijwel dagelijks aan had gedacht. Zijn eigen privéhel.

      ‘Ik begin het te begrijpen,’ zei Janson met droge mond.

      ‘Een paar dagen geleden is Peter Novak op het eiland gearriveerd voor een poging om vrede te stichten tussen de rebellen en de regering. Er was sprake geweest van talrijke hoopvolle tekenen. Het KBF verklaarde dat ze Peter Novak een eerlijke tussenpersoon vonden. Een afvaardiging van de rebellen stemde in met een heleboel dingen die ze vroeger botweg hadden geweigerd. En een duurzaam akkoord in Anoera – dus een eind aan de terreur – zou een hele stap zijn. Volgens mij begrijpt u dat beter dan wie ook.’

      Janson zei niets, maar zijn hart ging tekeer.

Hun huis, verschaft door de ambassade, stond in Cinnamon Gardens in de hoofdstad Caligo; overal in de directe omgeving stonden nog de bomen waarmee het land ooit bebost was geweest. Bladeren ritselden en vogels krasten in de ochtendbries. Maar hij werd uit een diepe slaap gewekt door een zacht kuchend geluid uit de badkamer en vervolgens een lopende kraan. Helene kwam uit de badkamer terwijl ze driftig haar tanden poetste. ‘Misschien moest je vandaag maar met ziekteverlof,’ had hij slaperig gezegd. Helene schudde haar hoofd. ‘Het heet niet voor niets ochtendziekte, lieveling,’ zei ze glimlachend. ‘Die verdwijnt weer, net als de ochtenddauw.’ Ze begon zich aan te kleden voor haar werk bij de ambassade. Als ze glimlachte, lachte haar hele gezicht mee: haar mond, haar wangen, haar ogen; vooral haar ogen... De beelden overspoelden hem: Helene die haar kleren neerlegde voor een dag op de ambassade, waar ze rapporten voor Buitenlandse Zaken corrigeerde. Een blauwe linnen rok. Een witte zijden blouse. Helene die de slaapkamerramen wijd openzette om de tropische ochtendlucht binnen te laten, gekruid met kaneel, mango en Indische jasmijn. Haar stralende gezicht, haar wipneus en glasheldere ogen. In de warme nachten van Caligo voelde Helenes lichaam koel tegen het zijne. Wat voelde zijn geteisterde lichaam altijd eeltig en ruw aan tegen haar zijdezachte huid. ‘Neem een vrije dag, liefste,’ had hij gezegd, en zij antwoordde: ‘Beter van niet, lieveling. Ze gaan me missen of ze missen me helemaal niet en geen van beide is goed.’ Toen ze vertrok, gaf ze hem een kus op zijn voorhoofd. Was ze maar bij hem gebleven. Was ze maar...

      Publieke wandaden, privéleven: de bloederigste kruispunten.

      Anoera, een eiland ter grootte van West Virginia in de Indische Oceaan, had een bevolking van twaalf miljoen en was gezegend met zeldzaam natuurschoon en een rijke culturele erfenis. Janson was er voor anderhalf jaar uitgezonden als hoofd van een taakeenheid die inlichtingen moest verzamelen voor een onafhankelijke taxatie van de explosieve politieke situatie op het eiland en om te assisteren bij de zoektocht naar eventuele buitenlandse elementen die er onrust zaaiden. Want de afgelopen vijftien jaar was het paradijs in rep en roer gebracht door een van de dodelijkste terreurorganisaties ter wereld, het Kagama Bevrijdingsfront. Duizenden jongemannen, in de ban van iemand die ze de Kalief noemden, droegen een leren hanger met een cyanidecapsule eraan als symbool van hun bereidheid hun leven voor de zaak te geven. De Kalief was vooral verzot op zelfmoordaanslagen. Een paar jaar geleden verwierf een jong meisje wier sari over een enorme hoeveelheid explosieven vol kogellagers bloesde, zich met een zelfmoordaanslag een plek in de geschiedenisboeken van het eiland op een politieke bijeenkomst voor de eerste minister. De premier vond de dood, tezamen met meer dan honderd omstanders. En vervolgens waren er de vrachtwagenbommen in het centrum van Caligo. Een verwoestte het International Trade Center van Anoera. Een andere, vermomd als een vrachtwagen van een koeriers- en vrachtdienst, had een twaalftal personeelsleden van de Amerikaanse ambassade in Anoera het leven gekost.

      Een van hen was Helene. Het zoveelste slachtoffer van het zinloze geweld. Of waren het er twee – wat te denken van het kind dat ze samen gehad zouden hebben?

      Bijna verlamd van verdriet had Janson toegang geëist tot de door de NSA onderschepte berichten, inclusief de mobiele-telefoongesprekken tussen de guerrillaleiders. De transcripten, die haastig in het Engels waren vertaald, gaven weinig inzicht in stembuigingen en context; rappe dialoog was gereduceerd tot zwarte getypte letters op wit papier. Maar de jubeltoon was onmiskenbaar. De bomaanslag op de ambassade was een van de fierste momenten van de Kalief.

      Helene, je was de zon van mijn leven.

In het vliegtuig legde Márta haar hand op Jansons pols. ‘Het spijt me, meneer Janson. Ik heb alle begrip voor de pijn die dit naar boven moet brengen.’

      ‘Vanzelf,’ zei Janson effen. ‘Het is een deel van de reden waarom jullie mij hebben uitverkoren.’

      Márta wendde haar blik niet af. ‘Peter Novak balanceert op het randje van de dood. De conferentie in de provincie Kenna was niets minder dan een val.’

      ‘Die was van meet af aan waanzin,’ snauwde Janson.

      ‘O ja? Natuurlijk had de rest van de wereld het opgegeven, behalve degenen die stiekem geweld prediken. Maar niets stuit Peter zo tegen de borst als defaitisme.’

      Janson werd rood van nijd. ‘Het KBF heeft opgeroepen tot de vernietiging van de Republiek Anoera. Het KBF gelooft in de inherente eerzaamheid van revolutionair geweld. Hoe kun je met zulke fanaten onderhandelen?’

      ‘De details zijn banaal. Dat zijn ze altijd. Uiteindelijk was het plan om van Anoera een federatie te maken die meer autonomie aan de provincies zou toekennen. Neem de grieven van de Kagama weg door een zinvolle versie van zelfbestuur en bied de Anoeranen tegelijkertijd waarachtige burgerbescherming. Dat was in het belang van beide partijen. Dat vertegenwoordigde gezond verstand. En soms wint het gezonde verstand het. Dat heeft Peter keer op keer bewezen.’

      ‘Ik weet niet wat ik jullie moet nageven: heldhaftigheid of arrogantie.’

      ‘Is er zo makkelijk een lijn tussen die twee te trekken?’

      Janson was even stil. ‘Geef die klojo’s gewoon wat ze willen,’ zei hij uiteindelijk gedempt.

      ‘Ze willen niets,’ zei Lang zacht. ‘We hebben ze gevraagd hun prijs te noemen, zolang Peter maar levend en wel wordt vrijgelaten. Ze willen er niet eens over nadenken. Ik hoef u niet te vertellen hoe zeldzaam dat is. Het zijn fanaten. We krijgen steeds maar hetzelfde antwoord: Peter Novak is ter dood veroordeeld wegens misdaden jegens de gekoloniseerde wereld en het decreet voor zijn executie is onherroepelijk. Bent u bekend met de traditionele soeni-feestdag Id oel-Kebir?’

      ‘Die gedenkt het offer van Abraham.’

      Lang knikte. ‘Het ram in de distels. Volgens de Kalief zal dat dit jaar worden gevierd met het offer van Peter Novak. Hij zal op Id oel-Kebir worden onthoofd. Dat is aanstaande vrijdag.’

      ‘Waarom? Waaróm in godsnaam?’

      ‘Omdat...’ zei Lang. ‘Omdat hij een sinistere handlanger van het neokolonialisme is, dat zegt het KBF. Omdat het KBF zich daarmee op de kaart zal zetten, en de executie hun meer beruchtheid zal verschaffen dan tien jaar bomaanslagen. Omdat de man die ze de Kalief noemen te snel van het potje is gehaald toen hij klein was – wie weet er in godsnaam waarom? De vraag veronderstelt een niveau van rationaliteit waarover de terroristen niet beschikken.’

      ‘Grote god,’ zei Janson. ‘Maar als hij probeert zich op deze manier te profileren, wat voor logica er ook achter steekt, waarom heeft hij het dan nog niet in de pers gegooid? Waarom heeft de pers zich er nog niet meester van gemaakt?’

      ‘Hij is sluw. Door te wachten tot de executie voltrokken is, vermijdt hij alle internationale druk om in te grijpen. Ondertussen weet hij dat wij het niet durven te publiceren, omdat het zelfs de geringste mogelijkheid van onderhandelingen uit de wereld helpt.’

      ‘Waarom zou een grote mogendheid druk nodig hebben om tussenbeide te komen? Feit is dat ik nog altijd niet begrijp waarom u met mij praat. U hebt het zelf gezegd: hij is een man van alle volkeren. Aanvaard dat Amerika de laatste supermacht is. Waarom wendt u zich niet tot Washington voor hulp?’

      ‘Dat is het eerste dat we hebben gedaan. Ze verstrekten informatie. En ze waren buitengewoon verontschuldigend toen ze uitlegden dat ze in geen enkel opzicht officiële hulp konden geven.’

      ‘Dat is verbijsterend. Novaks dood kan voor tientallen gebieden uitermate destabiliserend zijn, en als er één ding is waar Washington dol op is, is het wel stabiliteit.’

      ‘Ze houden ook graag Amerikaanse staatsburgers in leven. Buitenlandse Zaken gelooft dat iedere vorm van interventie door de VS de levens van tientallen Amerikaanse burgers die zich momenteel in het door de rebellen bezette gebied bevinden in gevaar kan brengen.’

      Janson zweeg. Hij wist hoe dergelijke berekeningen tot stand kwamen; hij had zelf vaak genoeg deel van zo’n proces uitgemaakt.

      ‘Ze legden uit dat er ook andere... complicaties zijn.’ Márta sprak het woord met duidelijke tegenzin uit. ‘De Saoedi-Arabische bondgenoten van Amerika zijn bijvoorbeeld in de loop der jaren zwijgende supporters van het KBF geweest. Ze zijn niet erg enthousiast over hun aanpak, maar als ze onderdrukte moslims in dat islamitische meer dat de Indische Oceaan heet niet steunen, betekent dat gezichtsverlies tegenover de rest van de islamitische wereld. En dan is er nog de kwestie van Donna Hedderman.’

      Janson knikte. ‘Een studente antropologie van de Columbia-universiteit die veldwerk doet in Noordoost-Anoera, wat zowel dwaas als dapper is. Gevangengenomen door de Kagama-rebellen op beschuldiging een CIA-agente te zijn. Wat zowel dwaas als boosaardig is.’

      ‘Ze houden haar al twee maanden gevangen, in eenzame opsluiting. Afgezien van lippendienst bewijzen, hebben de Verenigde Staten geen fluit gedaan. Ze wilden een toch al ingewikkelde situatie niet “nog ingewikkelder” maken.’

      ‘Ik snap het. Als de Verenigde Staten weigeren in te grijpen voor een Amerikaans staatsburger...’

      ‘Wat voor indruk zullen ze dan maken als ze honderdtachtig graden draaien om een reddingsploeg voor een Hongaarse miljardair te sturen? Inderdaad. Ze hebben het niet met zoveel woorden gezegd, maar daar kwam het wel op neer. De woorden “politiek onverdedigbaar” zijn dikwijls gevallen.’

      ‘En vervolgens hebt u alle voor de hand liggende tegenargumenten gebruikt...’

      ‘Plus nog een paar niet zo voor de hand liggende. We hebben alle registers opengetrokken. Met het gevaar arrogant over te komen, moet ik zeggen dat we meestal onze zin krijgen. Niet dit keer. Vervolgens kwam de aap uit de mouw.’

      ‘Laat eens raden. Je had wat ze een “vreselijk vertrouwelijk” gesprek noemen,’ zei Janson. ‘En ze lieten mijn naam vallen.’

      ‘Herhaaldelijk. Een aantal hoge functionarissen van Buitenlandse Zaken en de CIA hebben u stuk voor stuk sterk aanbevolen. U bent geen overheidsambtenaar meer. U bent een onafhankelijke agent met internationale betrekkingen met anderen op uw vakgebied, of wat uw vakgebied placht te zijn. Volgens uw vroegere collega’s bij Consular Operations is Paul Janson “de beste op zijn vakgebied”. Volgens mij waren dat de exacte bewoordingen.’

      ‘De tegenwoordige tijd is misleidend. Ze hebben u verteld dat ik met pensioen ben. Ik vraag me af of ze u ook de reden hebben verteld.’

      ‘Waar het om gaat, is dat u tegenwoordig een onafhankelijke agent bent,’ zei ze. ‘U bent vijf jaar geleden bij Consular Operations weggegaan.’

      Janson hield zijn hoofd schuin. ‘Met het ongemakkelijke gevoel dat je hebt als je iemand op straat gedagzegt en vervolgens ontdekt dat je dezelfde kant op gaat.’

Zijn vertrek bij Consular Operations had een tiental ontslaggesprekken met zich meegebracht. Een aantal daarvan was fatsoenlijk, andere waren uitgesproken ongemakkelijk en een paar waren ronduit stormachtig verlopen. Het gesprek dat hem nog het helderst voor de geest stond, was dat met onderminister Derek Collins. Op papier was hij directeur van het Bureau of Intelligence and Research van Buitenlandse Zaken; in werkelijkheid was hij de chef van de afdeling Geheime Campagnes, Consular Operations. Hij zag nog zo voor zich hoe Collins vermoeid zijn bril met dat zwarte montuur afzette en de brug van zijn neus masseerde. ‘Ik geloof dat ik met je te doen heb, Janson,’ had Collins gezegd. ‘Ik had nooit gedacht dat ik mezelf dat nog eens zou horen zeggen. Jij was “de machine”, Janson, de man met een brok graniet op de plek waar zijn hart had moeten zitten. Nu beweer je dat datgene waarin je uitblinkt je weerzin opwekt. Waar slaat dat nou op, verdomme? Dat doet me denken aan een meesterbanketbakker die zegt dat hij niet meer van zoet houdt. Een pianist die heeft besloten dat hij het geluid van muziek niet meer kan verdragen. Geweld is iets waar je heel erg bijzonder goed in bent. En nu vertel je me dat je er niet meer tegen kunt.’

      ‘Ik verwacht ook niet dat jij het zult begrijpen, Collins,’ had hij geantwoord. ‘Zeg maar dat mijn hart er niet meer in zit.’

      ‘Jij hebt geen hart, Janson.’ De ogen van zijn chef stonden ijskoud. ‘Daarom doe je dit soort werk. Daarom ben je goddomme wie je bent.’

      ‘Mogelijk. Maar misschien ben ik niet wie je denkt dat ik ben.’

      Een blaffend lachje. ‘Ik kan niet in een scheepstros klimmen, Janson. Ik kan geen verrekte PBR besturen en als ik door een infraroodkijker tuur, word ik zeeziek. Maar ik ken mensen, Janson. Dat is míjn werk. Jij beweert dat mensen doodmaken je weerzin opwekt. Ik ga je iets vertellen waar je ooit zelf achter zult komen: dat is de enige manier waarop je ooit zult voelen dat je leeft.’

      Janson schudde zijn hoofd. Hij kreeg rillingen als hij aan de implicaties dacht en ze herinnerden hem aan de reden waarom hij weg moest, waarom hij dat al veel eerder had moeten doen. ‘Wat voor iemand...’ begon hij, en toen haperde hij, door afschuw overvallen. ‘Wat voor soort mens moet moorden om te voelen dat hij leeft?’

      Collins’ blik leek zich in zijn vlees te boren. ‘Ik geloof dat ik dat ook wel aan jou kan vragen, Janson.’

Nu, in Novaks vliegtuig, hield Janson aan: ‘Hoeveel weet u van mij?’

      ‘Inderdaad, meneer Janson. Zoals u al vermoedde, heeft uw vroegere werkgever uitgelegd dat u nog een appeltje met de Kagama te schillen hebt.’

      ‘Heeft hij dat woordelijk zo gezegd: een appeltje te schillen?’

      Ze knikte.

      Stukjes kleding, botfragmenten, een paar afgerukte ledematen die weggevlogen waren. Dat was alles wat er van zijn geliefde over was gebleven. De rest was ‘gecollectiveerd’, in het grimmige jargon van een Amerikaanse forensisch expert. Een communie van dood en verderf. Het bloed en de lichaamsdelen van de slachtoffers, ongrijpbaar en niet van elkaar te onderscheiden. En waarvoor?

      En waarvoor?

      ‘Het zij zo,’ zei Janson na een korte stilte. ‘Deze mensen hebben geen poëtische ziel.’

      ‘En ja, ze begrepen ook dat uw naam ons niet bepaald onbekend was.’

      ‘Vanwege Baaqlina.’

      ‘Kom mee.’ Márta stond op. ‘Ik ga u aan mijn ploeg voorstellen. Vier mannen en vrouwen die u op alle mogelijke manieren zullen helpen. Alle informatie die u nodig hebt, zullen zij verstrekken of weten te vinden. We hebben dossiers vol onderschepte draadloze boodschappen en alle relevante informatie die we in de korte tijd die we hadden konden verzamelen. Kaarten, grafieken, bouwkundige reconstructies. Het staat u allemaal ter beschikking.’

      ‘Nog één ding,’ zei Janson. ‘Ik weet waarom u zich tot mij hebt gewend voor hulp, en ik kan niet weigeren. Maar hebt u er weleens aan gedacht dat ik om precies dezelfde redenen de verkeerde persoon voor deze klus zou kunnen zijn?’

      Márta Lang wierp hem een ijzige blik toe, maar gaf geen antwoord.

De Kalief liep in zijn schitterend witte gewaad door de Grote Zaal, een uitgestrekt atrium op de eerste verdieping van het Steenpaleis. Alle sporen van het bloedbad waren weggespoeld, althans bijna. Het ingewikkelde geometrische patroon op de gebrandschilderde tegelvloer werd slechts ontsierd door een vage tint van roest op het voegwit waar ze het bloed te lang hadden laten liggen.

      Nu nam hij plaats aan het hoofd van een tien meter lange tafel, waar thee uit de provincie Kenna voor hem was ingeschonken. Aan weerskanten stonden leden van zijn persoonlijke lijfwacht: potige, simpele mannen met een waakzame blik die hij al jaren aan zijn zijde had. De Kagama-vertegenwoordigers – het zevental dat had deelgenomen aan de onderhandelingen op initiatief van Peter Novak – waren al ontboden en konden elk ogenblik arriveren. Stuk voor stuk hadden ze zich goed van hun taak gekweten. Ze hadden te kennen gegeven dat ze moe waren van de strijd, dat ze ‘de nieuwe realiteit’ erkenden, en ze hadden de bemoeizieke mogul en de vertegenwoordigers van de regering in slaap gewiegd met verhaaltjes over ‘concessies’ en ‘compromissen’.

      Alles was volgens plan uitgevoerd door de zeven geloofwaardige stamoudsten van de Kagama, die stuk voor stuk gemachtigd waren om als woordvoerder voor de Kalief op te treden. Om die reden zou er een laatste dienst van hen worden verlangd.

      ‘Sahib, de afgevaardigden zijn er,’ zei een jonge koerier met zijn ogen verlegen neergeslagen toen hij naderbij kwam.

      ‘Dan zul je willen blijven kijken om anderen te vertellen wat zich in deze prachtige zaal heeft afgespeeld,’ antwoordde de Kalief. Dat was een bevel en het zou als zodanig worden opgevolgd.

      De brede mahoniehouten deuren aan de andere kant van de Grote Zaal gleden open en de zeven mannen kwamen een voor een binnen. Ze waren rood aangelopen van opwinding en straalden bij het vooruitzicht van de dankbaarheid van de Kalief.

      ‘Ik aanschouw de mannen die zo deskundig hebben onderhandeld met de vertegenwoordigers van de Republiek Anoera,’ zei de Kalief luid en duidelijk. Hij stond op. ‘Hooggeëerde officieren van het Kagama Bevrijdingsfront.’

      De zeven mannen bogen bescheiden het hoofd. ‘Het was niet meer dan onze plicht,’ zei de oudste, wiens haar grijs werd maar wiens ogen fonkelden. Zijn glimlach trilde van verwachting. ‘U bent de architect van ons lot. Wat wij hebben gedaan was slechts ten dienste van de majestueuze vervulling van uw...’

      ‘Zwijg!’ viel de Kalief hem in de rede. ‘Hooggeëerde leden van het Kagama Bevrijdingsfront, die het vertrouwen dat wij in hen hebben gesteld beschaamd hebben.’ Hij wierp een blik op de leden van zijn gevolg. ‘Kijk eens hoe zelfvoldaan deze verraders voor me staan te grijnzen en trekkebekken, want ze kennen geen schaamte. Ze zouden ons lot verkwanselen voor een schotel linzen! Ze waren nooit gemachtigd tot wat ze hebben geprobeerd. Het zijn lakeien van de republikeinse onderdrukker, afvalligen van een zaak die in de ogen van Allah gewijd is. Iedere seconde die zij nog ademhalen op aarde is een belediging voor de Profeet, sallah Allah oe alihi wa sallam.’

      Met zijn wijsvingers wenkte hij de leden van zijn lijfwacht om te doen wat hun was opgedragen.

      Met de geschrokken repliek en protesten van de afgevaardigden werd korte metten gemaakt door een rap geweersalvo. Ze bewogen zich krampachtig en spastisch. Er verschenen felrode bloesems op witte tunieken. De schoten van de lichte wapens weergalmden door de zaal met het geknetter van vuurwerk. Een aantal afgevaardigden slaakte kreten van angst voordat ze stierven, voorover tuimelden en zich opstapelden als evenzoveel stukken brandhout.

      De Kalief was teleurgesteld; ze klonken als bange meisjes. Dit ware goede mensen: waarom konden ze niet waardig sterven? De Kalief tikte een van zijn getrouwen op de schouder. ‘Moestafa,’ zei hij. ‘Zorg alsjeblieft dat de troep onmiddelijk wordt opgeruimd.’ Ze hadden tenslotte gemerkt wat er met de voegen gebeurde als bloed te lang bleef liggen, nietwaar? De Kalief en zijn gevolg waren nu heer en meester van het paleis; zij waren dus verantwoordelijk voor het onderhoud.

      ‘Zoals u wilt,’ antwoordde de jongeman met een diepe buiging, terwijl hij zijn leren hanger betastte. ‘Het zal meteen gebeuren.’

      Daarna wendde de Kalief zich tot het oudste lid van zijn gevolg, een man op wie hij altijd kon rekenen om hem van de lopende zaken op de hoogte te houden. ‘Hoe gaat het met onze ram in de struiken?’

      ‘Sahib?’

      ‘Hoe vaart de gevangene in zijn nieuwe accommodatie?’

      ‘Niet goed.’

      ‘Houd hem in leven!’ zei de Kalief streng. ‘Goed opgesloten en levend.’ Hij zette zijn theekopje neer. ‘Als hij voortijdig sterft, kunnen we hem aanstaande vrijdag niet onthoofden. Dat zou me zeer mishagen.’

      ‘We zullen goed voor hem zorgen. De plechtigheid zal volgens plan verlopen. Tot in de kleinste details.’

      Kleinigheden waren belangrijk, inclusief de dood van kleine luiden als de afgevaardigden. Hadden die mannen begrepen wat voor dienst ze de zaak zojuist met hun dood hadden bewezen? Begrepen ze de liefde wel die de kogelregen had aangedreven? De Kalief was hen en hun offer waarlijk dankbaar. En dat offer had niet langer kunnen uitblijven, want er was al een KBF-communiqué de deur uit waarin de onderhandelingen werden gehekeld als een anti-Kagama-complot, en degenen die eraan hadden deelgenomen als verraders. De afgevaardigden moesten domweg worden doodgeschoten om het communiqué geloofwaardig te maken. Dat was niet iets wat hij hun van tevoren had kunnen uitleggen, maar hij hoopte dat een aantal van hen het op het ogenblik van hun dood had begrepen.

      Het diende allemaal hetzelfde doel. De executie van Peter Novak en de desavouering van de afgevaardigden zouden de vastbeslotenheid van de Kagama om een complete en onvoorwaardelijke overwinning te behalen gegarandeerd versterken. En alle andere beunhazen van buiten – handlangers van het neokolonialisme, wat voor humanitaire pet ze ook ophadden – die wilden proberen een beroep te doen op ‘gematigden’ en op ‘pragmatisten’ om aldus het enthousiasme van de rechtvaardigen te ondermijnen, zouden zich wel twee keer bedenken. Dergelijke halve maatregelen, zulke langebaancompromissen waren een belediging voor de Profeet zelve! En een belediging voor de vele duizenden Kagama die tijdens dit conflict al het leven hadden gelaten. Er zouden geen haren gekloofd worden, alleen de hoofden van verraders.

      Bovendien zou de wereld begrijpen dat het Kagama Bevrijdingsfront niet met zich liet sollen, dat zijn eisen gehonoreerd moesten worden en zijn woord moest worden gevreesd.

      Bloedvergieten. Een levende legende offeren. Hoe kon een dove wereld anders leren luisteren?

      Hij wist dat de boodschap doorgegeven zou worden aan diegenen van de Kagama die het moesten weten. De internationale pers was altijd een andere kwestie. Voor de verveelde waarnemers in het Westen was vermaak de ultieme waarde. Welnu, de worsteling van de nationale bevrijding voltrok zich niet voor hun vermaak. De Kalief wist hoe de westerlingen dachten, want hij had onder hen geleefd. Zijn volgelingen waren voor het merendeel ongeschoolde mannen die de ploegschaar hadden verwisseld voor het zwaard; ze hadden nog nooit gevlogen en wisten maar weinig van de wereld, op datgene na wat ze via de zwaar gecensureerde radiostations in de taal van de Kagama hoorden.

      De Kalief respecteerde hun onbedorvenheid; maar zijn ervaring was veel breder en dat moest ook wel: het huis van de meester kon slechts met meestergereedschap worden ontmanteld. Na zijn studie aan de universiteit van Hyderabad had hij in twee jaar zijn ingenieursdiploma behaald aan de universiteit van Maryland in College Park. Hij mocht graag zeggen dat hij ‘in het hart van de duisternis’ was geweest. Zijn periode in de Verenigde Staten had de Kalief – Ahmad Tabari, zoals hij toen heette – geleerd hoe de westerling de rest van de wereld bekeek. Die periode had hem laten kennismaken met mannen en vrouwen die waren opgegroeid in bevoorrechte huishoudens waar de voornaamste worsteling over de afstandsbediening ging en verveling het grootste gevaar was dat hen bedreigde. Voor die mensen waren namen als Anoera of Sri Lanka of Libanon of Kasjmir of Myanmar vervlakt tot metaforen, niet meer dan symbolen van de zinloze barbarij van niet-westerse volkeren. In elk geval genoot het Westen de grote gave van vergeetachtigheid, ten aanzien van zijn medeplichtigheid en van het feit dat zijn eigen barbarij alle andere vormen deed verbleken.

      Westerlingen! Hij wist dat ze voor talrijke volgelingen slechts een abstractie waren, een spookachtige en zelfs demonische abstractie. Maar voor de Kalief waren ze dat niet; hij kon ze zien en voelen, want dat had hij gedaan. Hij wist hoe ze roken. Daar was bijvoorbeeld de verveelde vrouw van een buitengewoon decaan die hij tijdens zijn studie had leren kennen. Op een bijeenkomst voor buitenlandse studenten die het universiteitsbestuur had belegd, had ze hem uitgehoord over zijn ontberingen, en terwijl hij vertelde, merkte hij hoe haar ogen groot werden en haar wangen rood aanliepen. Ze had blond haar, liep tegen de veertig en verveelde zich; haar comfortabele bestaan was een gevangenis. Wat begon als een praatje bij de schaal met punch, werd op haar aandringen de volgende dag gevolgd door koffiedrinken en daarna door nog veel meer. De verhalen over zijn vervolging hadden haar opgewonden, net als de brandplekken van sigaretten op zijn romp. Ongetwijfeld viel ze domweg ook op het exotische in hem, hoewel ze slechts toegaf te worden aangetrokken door zijn ‘intensiteit’. Toen hij vertelde dat er ooit elektroden aan zijn geslachtsdelen waren bevestigd, bekeek ze hem met een mengeling van afschuw en fascinatie. Waren er blijvende gevolgen, had ze hem ernstig gevraagd. Hij moest lachen om haar nauw verholen belangstelling en zei dat ze dat met alle plezier zelf mocht onderzoeken. Haar man met zijn naar poep stinkende adem en zijn bespottelijke trippelpasjes zou pas uren later thuiskomen.

       Die middag voerde Ahmad zijn salat – rituele gebed – uit met haar vocht nog aan zijn vingers. Een kussensloop diende als gebedsmatje.

      De weken die volgden waren een stoomcursus westerse zeden, waarvan hij evenveel opstak als van al het andere dat hij in Maryland leerde. Hij nam of kreeg nog meer minnaressen, hoewel geen van hen van de anderen wist. Ze spraken ontevreden over hun verwende leventje, maar geen van hen zou er ooit over piekeren die vergulde kooi te verlaten. Met een half oog op de blauwe gloed van de tv sloegen de verwende blanke loeders het wereldgebeuren gade terwijl ze met hun handen zwaaiden om hun nagellak sneller te laten drogen. Nooit gebeurde er iets wat de Amerikaanse tv niet kon terugbrengen tot een update van vijftien seconden wereldnieuws: dunne schijfjes onrust tussen hele moten over de laatste dieetmode, huisdieren in nood en waarschuwingen over duur speelgoed voor hummels dat riskant kon zijn als ze het inslikten. Wat was het Westen toch rijk aan materie en arm van geest! Was Amerika een baken voor andere landen? Zo ja, dan joeg dat baken andere vaartuigen op de klippen!

      Toen de vierentwintigjarige afgestudeerde naar zijn land van herkomst terugkeerde, was zijn gedrevenheid nog groter. Geprolongeerd onrecht, was toegenomen onrecht. En – hij kon het niet vaak genoeg zeggen – de enige oplossing voor geweld was nog meer geweld.

Het volgende uur nam Janson de dossiers door en luisterde hij naar de korte uiteenzettingen van de vier medewerkers van Márta Lang. Veel materiaal was hem bekend; een aantal analyses weerspiegelde zelfs zijn eigen rapporten uit Caligo die hij ruim vijf jaar geleden had ingediend. Twee dagen geleden hadden de rebellen ’s nachts legerbases bezet, waren ze door controleposten gestormd en hadden ze met succes de provincie Kenna in handen gekregen. Het was duidelijk dat het allemaal nauwgezet was voorbereid, inclusief het feit dat de topconferentie met alle geweld in de provincie moest plaatsvinden. In zijn laatste communiqué aan zijn volgelingen had het KBF de Kagama-delegatie op de conferentie officieel gedesavoueerd en verraders genoemd die zonder machtiging waren opgetreden. Dat was natuurlijk een leugen, een van de vele.

      Er waren een paar nieuwe bijzonderheden. De populariteit van Ahmad Tabari, de man die ze de Kalief noemden, was de afgelopen paar jaar toegenomen. Een aantal voedselprogramma’s bleek hem zelfs de sympathie van hindoe-boeren te hebben opgeleverd. Ze hadden hem de bijnaam Exterminator – Uitroeier – gegeven, niet vanwege zijn voorliefde om burgers te vermoorden, maar dankzij een campagne voor ongediertebestrijding die hij had gelanceerd. In gebieden die in handen waren van het KBF werden zonder uitzondering strenge maatregelen genomen tegen de borstelrat, een inheems ongedierte dat schadelijk was voor pluimvee en graan. In feite was Tabari’s campagne ingegeven door een oud bijgeloof. In de clan van Tabari – de hele familie waartoe zijn vader behoorde – was de borstelrat het symbool van de dood. Ongeacht het aantal koranverzen dat Ahmad Tabari uit zijn hoofd had geleerd, was dat oertaboe onuitwisbaar in zijn ziel gegrift.

      Maar Jansons volledige aandacht werd opgeëist door het terrein van het fysieke, niet dat van het psychologische. De volgende twee uur bestudeerde hij gedetailleerde topografische kaarten, korrelige satellietbeelden van de gefaseerde verrassingsinval en oude blauwdrukken van wat ooit de ambtswoning van een koloniale gouverneur-generaal was geweest, en daarvoor een fort: het gebouw op Adam’s Hill dat door de Hollanders het Steenpaleis was genoemd.

      Keer op keer staarde hij naar de hoogtekaarten van Adam’s Hill en het Steenpaleis en keek hij heen en weer van de luchtfoto’s naar de bouwkundige blauwdrukken. Aan één conclusie was niet te ontkomen: als de Amerikaanse regering had geweigerd de SEALS erop af te sturen, waren politieke overwegingen maar een deel van de reden. Het andere deel was dat iedere exfiltratiecampagne maar een uiterst geringe kans van slagen bood.

      Langs medewerkers wisten dat. Hij las het op hun gezicht: ze vroegen hem een operatie te leiden die in wezen van meet af aan gedoemd was te mislukken. Maar misschien durfde niemand dat tegen Márta Lang te zeggen. Of hadden ze het wel gezegd en wilde ze het niet geloven? Het was duidelijk dat ze Peter Novak beschouwde als iemand voor wie het de moeite waard was om te sterven. Zij zou haar leven voor hem geven; en mensen zoals zij waren altijd bereid ook de levens van anderen in de waagschaal te stellen. Maar kon hij haar ongelijk geven? Er waren dikwijls Amerikaanse levens verspeeld door bespottelijke doelen na te jagen, zoals voor de tiende keer een brug bouwen over de Dak Nghe, die – ook voor de tiende keer – voor de dageraad vernietigd zou worden. Peter Novak wás een groot man. Talrijke mensen dankten hun leven aan hem. En hoewel Janson had getracht er niet aan te denken, was hij daar zelf een van.

      Als mensen niet hun nek uit wilden steken om zo’n apostel van verlichting te redden, wat zei dat dan over de idealen van vrede en democratie waaraan Novak zijn leven had gewijd? Extremisten hadden weinig op met westerlingen en hun vluchtige geloofsartikelen, maar was extremisme ten behoeve van matiging op zich geen morele tegenstrijdigheid? En was Jansons erkenning van dat feit niet juist wat hem had gedwongen zich terug te trekken?

      Abrupt ging Janson rechtop zitten. Er was een manier. Misschien.

      ‘We hebben vliegtuigen, boten en vooral de juiste agenten nodig,’ zei hij tegen Lang. Zijn stem had een subtiele verandering ondergaan, van de modus van inlichtingen verzamelen tot die van bevelen uitvaardigen. Hij stond op en ijsbeerde zwijgend heen en weer. De beslissende factor zouden de manschappen en niet de machines zijn.

      Márta Lang keek de anderen vol verwachting aan; de blik van grimmige berusting was geweken, voorlopig althans.

      ‘Ik heb het over een eliteploeg specialisten,’ zei hij. ‘De beste op ieder gebied. Er is geen tijd om te oefenen. Het moeten mensen zijn die al eerder hebben samengewerkt, mensen met wie ík heb samengewerkt en die ik kan vertrouwen.’ Voor zijn geestesoog liet hij een hele reeks gezichten de revue passeren als een serie dossierfoto’s, en in zijn hoofd snoeide hij de lijst volgens essentiële criteria tot er vier man overbleven. Stuk voor stuk waren het mensen met wie hij in zijn vorige loopbaan had samengewerkt. Stuk voor stuk waren het mensen aan wie hij zijn leven zou toevertrouwen; sterker nog: stuk voor stuk dankten ze hun leven aan hém. Qua instelling zouden zij een ereschuld eerbiedigen. En toevallig waren het geen van allen Amerikanen. Buitenlandse Zaken kon opgelucht ademhalen. Hij gaf de lijst aan Lang. Vier man uit vier verschillende landen.

      Plotseling gaf Janson een klap op de vastgeklonken tafel. ‘Jezus!’ riep hij. ‘Wat mankeert me? Die laatste naam zul je moeten schrappen, Sean Hennessy.’

      ‘Dood?’

      ‘Niet dood. In de bajes. Her Majesty’s Prison Service. HMP Wormwood Scrubs. Hij is een paar maanden geleden verwikkeld geraakt in een wapenakkefietje. Ze verdenken hem ervan lid van de IRA te zijn.’

      ‘Is hij dat?’

      ‘Toevallig niet. Dat was hij al niet meer sinds zijn zestiende, maar de militaire politie heeft zijn naam toch in de Provo-dossiers gehouden. In werkelijkheid deed hij een klus voor Sandline Ltd.: de Democratische Republiek Congo veilig stellen voor de delving van coltaan.’

      ‘Is hij de beste persoon voor het werk dat je op het oog hebt?’

      ‘Ik zou liegen als ik iets anders zei.’

      Lang toetste een reeks nummers in op iets wat eruitzag als een vlakke telefoon en bracht de hoorn naar haar oor.

      ‘Met Márta Lang,’ zei ze met gearticuleerde precisie. ‘Márta Lang. Verifiëren, alstublieft.’

      Er verstreken zestig lange seconden. Uiteindelijk sprak ze weer. ‘Sir Richard, alstublieft.’ Het nummer dat ze had gebeld stond kennelijk niet in de gids. Het was niet nodig om uit te leggen aan degene die opnam dat het een noodgeval was, want dat werd automatisch aangenomen. Verificatie omvatte omgetwijfeld zowel een stemanalyse als een controle van het telefoontje op het ANSI-kenmerk dat uniek is voor alle Noord-Amerikaanse telefoonverbindingen, inclusief de mobiele.

      ‘Sir Richard,’ zei ze, en haar stem ontdooide een tikje. ‘Ik heb hier de naam van een HMP-gevangene die Sean – S-E-A-N – Hennessy met dubbel n en dubbel s heet. Waarschijnlijk een arrestatie van de Special Investigative Branch, ongeveer drie maanden geleden. Status: aangeklaagd, niet veroordeeld, voorarrest.’ Haar ogen zochten de zijne voor bevestiging en Janson knikte.

      ‘Hij moet onmiddellijk in vrijheid worden gesteld en op het vliegtuig gezet worden naar...’ Ze dacht na. ‘Er staat een LF-toestel op Gatwick. Zorg dat hij zo snel mogelijk aan boord komt. Bel me binnen drie kwartier terug met een geschatte tijd van aankomst.’

      Janson schudde verbaasd zijn hoofd. ‘Sir Richard’ kon niemand anders zijn dan sir Richard Whitehead, directeur van de Britse Special Investigative Branch. Maar wat de meeste indruk op hem maakte was haar koele, gelastende toon. Whitehead moest haar terugbellen, niet om te melden of het verzoek kon worden ingewilligd, maar wanneer. Als Novaks hoogste medewerker was ze blijkbaar kind aan huis bij de politieke elite over de hele wereld. Hij had zich druk gemaakt om de voordelen die zijn Anoeraanse tegenstanders genoten, maar Novaks mensen waren ook niet bepaald verstoken van hulpbronnen.

      Janson had ook bewondering voor Langs instinctieve respect voor operationele beveiliging. Er werd geen eindbestemming prijsgegeven: het vliegtuig van de Liberty Foundation op Gatwick hoefde slechts een ruw vluchtplan te verstrekken. Pas als het eenmaal in het internationale luchtruim was, hoefde de piloot de plek van het rendez-vous te weten dat Janson had vastgesteld, in de archipel van de Nicobaren.

      Nu begon Janson een lijst van benodigde militaire uitrusting door te nemen met een van Langs medewerkers, een man die Gerald Hochschild heette en als de facto officier Logistiek optrad. Op elk verzoek reageerde Hochschild niet met ja of nee, maar met een tijdsspanne: twaalf uur, vier uur, twintig uur. De hoeveelheid tijd die nodig was om de uitrusting te vinden en naar het rendez-vous in de Nicobaren te brengen.

      Het was bijna te gemakkelijk, peinsde Janson. Toen besefte hij waarom. Terwijl mensenrechtenorganisaties confereerden om het probleem van de handel in kleine wapens in Sierra Leone of die van militaire helikopters in Kazachstan te bespreken, had de Foundation van Novak een meer rechtstreekse methode om de verderfelijke spullen uit de markt te nemen: ze kochten ze gewoon op. Hochschild bevestigde dat modellen die uit de productie werden genomen en daarmee onvervangbaar werden door de Liberty Foundation werden opgekocht. Ze werden opgeslagen en uiteindelijk gerecycled als schroot, of aangepast voor burgerdoeleinden in het geval van militaire voertuigen.

      Een halfuur later ging er een groen lichtje branden op de telefoon. Márta Lang nam de hoorn van de haak. ‘Dus hij is onderweg? Conditie?’ Er viel een korte stilte en toen zei ze: ‘In dat geval nemen we aan dat hij binnen zestig minuten vertrekt.’ Haar stem werd vriendelijker. ‘Je bent een schat. We stellen het enorm op prijs. Echt. En breng alsjeblieft mijn hartelijke groeten over aan Gillian. Wij allemaal hebben jullie in Davos gemist dit jaar. Je kunt ervan op aan dat Peter de premier ervan langs heeft gegeven! Ja. Ja. Binnenkort praten we echt bij.’

      Een vrouw met vele gezichten, dacht Janson bewonderend.

      ‘Er is een gerede kans dat die Hennessy van u eerder op het rendez-vous is dan u,’ zei Márta zodra ze had opgehangen.

      ‘Petje af,’ zei Janson.

      Door de raampjes was de zon een gouden bol, omgeven door witte wattenwolken. Hoewel ze de ondergaande zon tegemoet vlogen, hield het verstrijken van de tijd daarmee gelijke tred. Toen Lang een blik op haar horloge wierp, wist hij dat ze meer zag dan alleen een tijdstip; ze zag ook het aantal uren dat Peter Novak nog over had. Haar blik kruiste de zijne en ze wachtte even alvorens iets te zeggen. ‘Wat er ook gebeurt,’ zei ze, ‘ik wil u danken voor wat u ons geeft.’

      ‘Ik heb nog niets gegeven.’

      ‘U hebt iets van aanzienlijke waarde gegeven,’ zei ze. ‘U hebt ons hoop gegeven.’

      Janson wilde iets zeggen over de realiteit, de geringe kansen, de vele zwarte scenario’s, maar bedacht zich. Hij moest een hoger pragmatisme eerbiedigen. In deze fase van de operatie was valse hoop beter dan helemaal geen hoop.

3

De herinneringen waren dertig jaar oud, maar konden van gisteren zijn. Ze ontrolden zich ’s nachts in zijn droom – altijd de nacht voor een operatie, gevoed door verdrongen angst – en hoewel ze op verschillende punten begonnen en eindigden, was het alsof ze van dezelfde eeuwige spoel kwamen.

      In het oerwoud was een basis. Op de basis was een kantoor. In het kantoor stond een bureau. Op het bureau lag een papier.

      Het was de lijst voor de Harassment & Interdiction-beschieting van die dag.

Mogelijke raketaanval van de VC, lanceringscoördinaten AT384341, tussen 0200 en 0300 vanmorgen.

Een politiek-kadervergadering van de VC, in het dorp Loc Ninh, BT415341, tussen 0200 en 0300 om 2200 vanavond.

Infiltratiepoging van de VC onder de Go Noi-rivier, AT404052, tussen 2300 en 0100.

Die stapel beduimelde briefjes op het bureau van de detachementscommandant Alan Demarest, stond vol met soortgelijke rapportages. Ze werden geleverd door informanten aan functionarissen van het Vietnamese leger, die ze vervolgens doorgaven aan het Military Assistance Command-Vietnam, de MACV. Zowel de informanten als de rapportage kregen een letter en een getal toegewezen als beoordeling van de betrouwbaarheid. Bijna alle rapporten waren geclassificeerd als F/6: betrouwbaarheid van agent onzeker, betrouwbaarheid van rapport onzeker.

      ‘Onzeker’ was zwak uitgedrukt. Rapporten kwamen van dubbelspionnen, van sympathisanten van de VC, van bepaalde informanten en soms gewoon van dorpelingen die een rekening te vereffenen hadden en een makkelijke manier hadden bedacht om de dijk van het rijstveld van een rivaal door iemand anders te laten verwoesten.

      ‘Dit moet zogenaamd de basis voor onze Harassment & Interdiction-beschieting zijn,’ had Demarest tegen Janson en Maguire gezegd. ‘Maar het is allemaal gelul. De een of andere januskop van de VC in Hanoi heeft ze voor ons geschreven en doorgegeven aan de letterneukers bij de MACV. Dit, heren, is een verspilling van artillerie. Weet je hoe ik dat weet?’ Hij hield een dun velletje omhoog en wapperde ermee als met een vlag. ‘Er zit geen bloed op het papier.’ Er klonk twaalfde-eeuwse koormuziek uit de piepkleine luidsprekertjes van een achtsporenbandrecorder, een van Demarests liefhebberijtjes.

      ‘Brengen jullie me maar voor zo’n verrekte VC-koerier,’ vervolgde Demarest fronsend. ‘Nee, breng me er maar tien. Als ze papieren bij zich hebben, neem die dan mee terug met een bloedzegel van de VC. Bewijs maar eens dat military intelligence geen contradictio in terminis is.’

      Die avond waren ze met z’n zessen van de gangboorden van de polyester STAB, de tactische-aanvalsboot van de SEALS in de handwarme ondiepten van Ham Luong gerold. Ze waadden door een paar honderd meter rivierslib en gingen aan land op een peervormig eiland. ‘Terugkomen met gevangenen, of niet terugkomen,’ was de opdracht van hun bevelhebber geweest. Met een beetje geluk zou het wel lukken: het was bekend dat het eiland, Noc Lo, in handen was van de Vietcong. Maar de laatste tijd was geluk een schaars artikel geweest.

      Het zestal droeg zwarte pyjama’s, net als de vijand. Geen identiteitsplaatjes, geen onderscheidingstekenen of kenmerken van hun eenheid, van het feit dat ze SEALS waren, noch van het nog belangrijkere feit dat ze Demarests Duivels waren. Twee uur lang hadden ze zich een weg door de dichte begroeiing van het eiland gebaand, alert op elk teken van de vijand: geluiden, voetsporen en zelfs de geur van noc-chuam-saus die de vijand over zijn eten goot.

      Ze hadden zich in drie paren opgesplitst: twee man voorop met een tussenruimte van tien meter; twee in de achterhoede met een veertigponds M60 voor rugdekking.

      Janson liep voorop met Hardaway, een lange, forsgebouwde man met een donkerbruine huid en ver uiteenstaande ogen. Hij hield zijn crewcut kort met een elektrische tondeuse. Hardaways diensttijd zat er twee maanden later op en hij popelde om weer naar huis te gaan. Een maand geleden had hij de centerfold van een seksblaadje eruit gescheurd en in genummerde vierkantjes verdeeld. Elke dag maakte hij een vierkantje zwart. Als ze allemaal zwart waren, zou hij zijn centerfoldmeisje mee terug naar huis nemen en inruilen voor een echt exemplaar. Dat was in elk geval Hardaways plan.

      Toen ze driehonderd meter landinwaarts waren, raapte Hardaway een voorwerp van autobandrubber en canvas op en liet het met een vragende blik aan Janson zien. Het waren modderschoenen. De lichtgebouwde VC-soldaten gebruikten ze om zich spoorloos door de moerassen te bewegen. Net weggegooid?

      Janson gaf opdracht voor een stille wake van een halve minuut. De ploeg verstijfde ter plaatse en spitste de oren voor alle geluiden die er niet hoorden. Noc Lo lag midden in de vuurlinie waar vierentwintig uur per dag ongelimiteerd geschoten en gebombardeerd mocht worden en er was geen ontkomen aan de gedempte geluiden van geschut in de verte, het gebulder van mortieren om de halve seconde. Op enige afstand van de vegetatie kon je de witte pulsering boven de horizon zien. Dertig seconden later leek het zeker dat er in de directe omgeving geen activiteit was.

      ‘Weet je waar dat mortiervuur me af en toe aan doet denken?’ vroeg Hardaway. ‘Aan het koor in mijn kerk als het in de handen klapt. Alsof het op de een of andere manier iets religieus is.’

      ‘De laatste sacramenten, zou Maguire zeggen,’ antwoordde Janson zacht. Hij had altijd een zwak voor Hardaway gehad, maar vanavond leek zijn vriend ongewoon afwezig.

      ‘Hé, ze noemen het niet voor niets de Holiness Church. Als je ooit naar Jacksonville komt, neem ik je op zondag mee.’ Hardaway maakte een dansje en klapte in zijn handen op een ritme in zijn hoofd. ‘Sanctify my lord, sánc-tify my lord.’

      ‘Hardaway,’ waarschuwde Janson met zijn hand op zijn koppelriem.

      Een geweerschot maakte duidelijk dat de vijand hun aanwezigheid had opgemerkt. Ze moesten wegduiken en zich onmiddellijk terugtrekken.

      Maar voor Hardaway was het te laat. Een fonteintje bloed spoot uit zijn hals. Hij wankelde een paar meter verder als een hardloper die de finish is gepasseerd. Daarna zakte hij op de grond.

      Terwijl Maguire mitrailleurkogels over hun hoofd begon te vuren, tijgerde Janson naar Hardaway. Hij was laag in de zijkant van zijn hals getroffen, vlak bij zijn rechterschouder. Janson nam zijn hoofd in zijn armen en drukte met beide handen op de stuwende wond in zijn hals in een radeloze poging om het bloed te stelpen.

      ‘Sanctify my lord,’ zei Hardaway zwakjes.

      De druk werkte niet. Janson voelde zijn hemd warm en nat worden en besefte wat er mis was. Gevaarlijk dicht bij Hardaways ruggengraat zat een uitgangswond in zijn nek en daaruit gutste felrood slagaderlijk bloed.

      Met een onverwacht vertoon van kracht wrong hij Jansons handen van zijn hals. ‘Laat me, Janson.’ Hij probeerde te schreeuwen, maar het kwam eruit als een diep gerasp. ‘Láát me!’ Hij kroop een stukje weg en verhief zich vervolgens op zijn armen. Zijn ogen gingen langs de boomgrens in een poging zijn belagers te onderscheiden.

      Onmiddellijk kreeg hij een voltreffer in zijn middenrif en hij smakte op de grond. Janson zag dat zijn buik was opengereten. Hij was reddeloos. Eén man gesneuveld. Hoeveel meer nog?

      Janson rolde achter een doornstruik.

      Het was goddomme een hinderlaag!

      De VC had op hen liggen wachten.

      Janson draaide als een bezetene aan zijn telescoop, zoomde in door het moerasgras en de palmen, en zag drie Vietcong-soldaten over een oerwoudpaadje recht zijn kant op rennen.

      Een frontale aanval? Nee, besloot hij. Waarschijnlijker was dat ze door het maaiende spervuur boven zijn hoofd van de M60 van positie veranderden. Een paar seconden later hoorde hij vlakbij het scherpe geluid van inslaande kogels in de grond.

      Goddomme! Zulk zwaar en welgericht vuur was uitgesloten, tenzij de Vietcong van tevoren op de hoogte was gebracht van hun infiltratie. Maar hoe?

      Hij richtte zijn vizier snel naar verschillende kanten en punten. Daar: een paalhut. En vlak daarachter een VC die een Chicom AK-47 op hem richtte. Een geoefend mannetje dat verantwoordelijk moest zijn geweest voor het salvo dat Hardaway had geraakt.

      In het maanlicht kon hij zijn ogen onderscheiden en vlak daaronder de vuurmond van de AK-47. Hij wist dat ze elkaar allebei hadden gezien en wat de AK-47 tekort kwam aan nauwkeurigheid, compenseerde hij met volume. Nu zag hij de VC de kolf schouderen en zich opmaken om een salvo te lossen op het moment dat Janson zijn romp op de korrel had. Binnen enkele seconden zou een van tweeën dood zijn.

      Jansons wereld kromp ineen tot drie elementen: vinger, trekker, draadkruis. Op dat moment vormden ze het enige wat hij wist, wat hij moest weten.

      Twee nauwkeurig gerichte schoten vlak na elkaar en het mannetje met het machinepistool tuimelde voorover.

      Maar hoeveel zaten er nog meer?

      ‘Haal ons hier weg, godverdomme!’ riep Janson via de radio naar de basis. ‘We moeten meteen ondersteuning hebben! Stuur een Mike-boot. Stuur ons wat je maar kunt. En vlug een beetje!’

      ‘Ogenblikje,’ zei de operateur. Daarna hoorde Janson de stem van zijn commandant tussenbeide komen. ‘Alles kits, jongen?’ vroeg Demarest.

      ‘Ze verwachtten ons, meneer!’ zei Janson.

      Na een korte stilte kraakte de stem van Demarest in zijn koptelefoon. ‘Vanzelfsprekend.’

      ‘Maar hoe kán dat, meneer?’

      ‘Beschouw het maar als een proef, jongen. Een proef die aantoont welke van mijn manschappen de vereiste kwaliteiten heeft.’ Op de achtergrond meende Janson koormuziek te horen. ‘Je gaat me toch niet aan mijn kop zeuren over de VC? Dat zijn maar een stelletje uit hun krachten gegroeide schooljongens in pyjama.’

      Ondanks de benauwde tropische warmte kreeg Janson een koude rilling. ‘Hoe wisten ze het, meneer?’

      ‘Als je had willen weten hoe goed je bent in het beschieten van kartonnen doelen, had je net zo goed in het kamp in Little Creek, Virginia kunnen blijven.’

      ‘Maar Hardaway...’

      Demarest viel hem in de rede. ‘Die was zwak. Die is gezakt.’

Hij was zwak: de stem van Alan Demarest. Maar dat zou Janson niet zijn. Nu deed hij met een huivering zijn ogen open toen de wielen van het vliegtuig het asfalt van de landingsbaan raakten.

      Jarenlang was Katchall een verboden gebied van de Indiase marine, onderdeel van een geheime zone waarvan het merendeel van de Nicobaren deel uitmaakte. Na de herindeling werd het niets minder dan een handelspost. Mango’s, papaja’s, doerians en vrachten PRC-101 en C-130 gingen van en naar het zonovergoten, ovale eiland. Janson wist dat het een van de weinige plekken was waar niemand op zou kijken van de plotselinge komst van militaire transportmiddelen en munitie.

      Evenmin was het een plek waar de etiquette van soevereine grenscontrole in acht werd genomen. Een jeep bracht hen rechtstreeks van het vliegtuig naar het terrein aan de westkust. Zijn ploeg verzamelde zich waarschijnlijk al in de dofgroene Quonset-hut, een bouwsel van geribbeld aluminium over een skelet van gebogen metalen ribben. Vloer en fundering waren van beton en het interieur was van spaanplaat. Ernaast stond een kleine, prefab-opslagplaats. De Liberty Foundation had een onopvallend regionaal kantoor in Rangoon en was aldus in staat geweest om de verzamelplaatsen op orde te brengen.

      Er was maar weinig veranderd sinds Janson het voor het laatst als uitvalsbasis voor operaties had gebruikt. De Quonset-hut die hij zou lenen was een van de vele op het eiland. Oorspronkelijk waren ze opgetrokken door het Indiase leger en nu waren ze ofwel verlaten, ofwel gevorderd voor commerciële belangen.

      Theo Katsaris was er al toen Janson stopte en de twee mannen omhelsden elkaar hartelijk. Katsaris, een Griek, was een protégé van Janson geweest en waarschijnlijk was hij de meest ervaren agent met wie hij ooit had gewerkt. In feite was het enige aan hem dat Janson dwarszat, zijn tolerantie voor – ja zelfs zucht naar – gevaar. Janson kende heel wat waaghalzen uit zijn SEAL-tijd en het profiel was bekend: ze kwamen in de regel uit plaatsjes in de Roestgordel, waar hun vrienden en ouders een uitzichtloos leven hadden geleid. Ze zouden alles doen zolang het hen behoedde voor de prikklok in een draadnagelfabriek, inclusief een tweede diensttermijn in gebieden die door de VC werden beheerst. Maar Katsaris had alles om voor te leven, inclusief een onthutsend mooie vrouw. Het was onmogelijk om niet van hem te houden; hij had een gezegend leven en toch hechtte hij er niet al te veel aan. Zijn aanwezigheid alleen al zou het moreel opvijzelen; mensen vonden het prettig om hem in de buurt te hebben: hij had de zonnige uitstraling van iemand die niets kon overkomen.

      Manuel Honwana was in de hangar vlakbij geweest, maar kwam terug toen hij hoorde dat Janson was gearriveerd. Hij was een voormalige kolonel van de luchtmacht van Mozambique. Hij was opgeleid in Rusland en niemand kon zo goed laag over de grond vliegen in heuvelachtig tropisch terrein als hij. Hij was opgewekt apolitiek en had een uitgebreide ervaring met de bestrijding van goed ingegraven guerrilla’s. En het was een uitgesproken punt in zijn voordeel dat hij ontelbare vluchten had gemaakt in de opgelapte roestbakken die het enige waren dat zijn arme land zich kon veroorloven. De meeste Amerikaanse piloten waren PlayStation-deskundigen, gewend omringd te worden door miljarden dollars aan digitale luchtvaartsnuisterijen. Daardoor neigde het instinct te atrofiëren; ze waren louter machinebewaarders, meer systeembeheerder dan piloot. Maar dit karwei zou een piloot vergen. Honwana kon de motor van een MiG in elkaar zetten met een Zwitsers legermes en zijn blote handen, omdat hij dat ooit had moeten doen. Als hij gereedschap had, des te beter. Zo niet, dan liet hij zich niet uit het veld slaan. En als er een buitengewone noodlanding gemaakt moest worden, zou Honwana zich thuis voelen. Bij de missies die hij zowel had geleid als gevlogen, was een gewone landingsbaan uitzondering in plaats van regel geweest.

      Tot slot was daar Finn Andressen, een voormalig officier van het Noorse leger en afgestudeerd geoloog met een geoefend instinct voor terreintaxatie. Hij had mijnindustrieën over de hele wereld van beveiliging voorzien. Hij arriveerde nog geen uur later, kort daarop gevolgd door Sean Hennessy, de opmerkelijk veelzijdige en onverstoorbare Ierse vliegenier. De ploegleden begroetten elkaar met hartelijke klappen op de schouder of een zwijgzame handdruk, afhankelijk van hun temperament.

      Janson nam het aanvalsplan met hem door, eerst in grote lijnen en vervolgens tot in de details en de alternatieven. Terwijl de mannen het campagneprotocol in zich opnamen, zakte de zon rood en groot naar de horizon, alsof hij steeds zwaarder werd en zijn gewicht hem omlaag trok naar de zee. Voor de manschappen vormde hij een reusachtige klok, die hen eraan herinnerde hoe weinig tijd er nog restte.

      Ze splitsten zich op in paren om het plan bij te stellen en de schema’s in overeenstemming met de werkelijkheid te brengen. Honwana en Andressen stonden over een houten klaptafel gebogen om kaarten van wind- en zeestromingpatronen te bestuderen. Janson en Katsaris bestudeerden een maquette van het Steenpaleis van boetseerklei.

      Ondertussen trok Sean Hennessy zich op aan een steunbalk en luisterde naar de anderen; het was een van zijn weinige afleidingen in Wormwood Scrubs geweest. Janson wierp een blik op hem. Zou hij het redden? Hij had geen reden om iets anders te veronderstellen. De huid van de Ier mocht dan wat bleker zijn dan anders, maar lichamelijk was hij des te potiger. Janson had hem een geïmproviseerde fysieke praktijktest laten doen en zich ervan vergewist dat zijn reflexen er niet minder op waren geworden.

      Andressen wendde zich af van de kaarten en zei tegen Janson: ‘Je beseft toch wel dat er minstens honderd man in het Steenpaleis gelegerd zijn? Weet je zeker dat we voldoende mankracht hebben?’

      ‘Meer dan genoeg,’ zei Janson. ‘Als er vijfhonderd ghurka’s nodig waren, had ik ze wel gevraagd. Ik heb besteld wat ik nodig heb. Als het met nog minder kon, zou ik dat doen. Hoe minder mensen, hoe minder complicaties.’

      Janson wendde zich van het boetseermodel tot de blauwdrukken. Hij wist dat die blauwdrukken een enorme krachtsinspanning vertegenwoordigden. Ze waren de afgelopen achtenveertig uur gemaakt door een taakeenheid van architecten en ingenieurs die door de Liberty Foundation bijeen waren gebracht. De deskundigen hadden uitgebreide verbale beschrijvingen van bezoekers gekregen, een enorme hoeveelheid historisch beeldmateriaal en zelfs moderne satellietfoto’s. Er waren ook koloniale archieven in Nederland geraadpleegd. Ondanks de snelheid waarmee dat werk was verricht, wisten Novaks mensen hem te melden dat ze tot in de meeste details ‘heel accuraat’ waren. Maar ze waarschuwden ook dat een aantal bijzonderheden – met name van zelden gebruikte gedeelten van het gebouw – ‘minder zeker’ waren en dat een deel van de materialenanalyse berustte op giswerk en ‘onzeker’ was.

      Minder zeker. Onzeker. Woorden die Janson te dikwijls hoorde naar zijn smaak.

      Maar wat was het alternatief? Ze beschikten alleen over kaarten en modellen. De groep gebouwen van de Hollandse gouverneur-generaal was een uitvloeisel van een verbouwing van het fort van destijds op een landtong die zich honderd meter boven zee verhief. Kalkstenen muren van anderhalve meter dik waren ontworpen om kanonskogels van Portugese oorlogsschepen van eeuwen geleden tegen te houden. Boven op de muren aan de zeekant zaten kantelen, vanwaar het vuur kon worden geopend op vijandige schoeners en korvetten.

      Iedereen die Janson in die Quonset-hut had verzameld wist precies wat er op het spel stond. Ze kenden ook de obstakels waarmee ze te maken zouden krijgen in hun poging om datgene wat de Kalief in beweging had gezet te laten ontsporen. Ze zouden er niets mee opschieten als ze Novaks dood nog zouden verergeren door zelf ook te sterven.

      Het werd tijd voor de laatste instructies. Janson stond; zijn gespannen energie belette hem te gaan zitten. ‘Oké, Andressen,’ zei hij. ‘Laten we het eens over het terrein hebben.’

      De roodgebaarde Noor sloeg de grote, glanzende vellen van de hoogtekaarten om en wees met een lange wijsvinger de kenmerken aan. Die ging langs het massief bijna drie kilometer omhoog naar de top van de Pikoeroe Takala en vervolgens door naar plateaus van schalie en gneis. Hij wees op de moessonwinden uit het zuidwesten. Andressen tikte op een vergroting van Adam’s Hill en zei: ‘Dit zijn onlangs ontgonnen gebieden. Er is geen sprake van dat ze erg nauwkeurig in de gaten zijn gehouden. Veel van wat we tegen zullen komen is dekking door het natuurlijke terrein.’

      ‘Aanbevolen vluchtroute?’

      ‘Over het Nikala-oerwoud, als de Stormvogel daarvoor in is.’

      De Stormvogel was Honwana’s welverdiende bijnaam, die hij dankte aan zijn vermogen om zo laag te vliegen dat het vliegtuig bijna de grond raakte, zoals een stormvogel over zee vliegt.

      ‘De Stormvogel is daarvoor in,’ zei Honwana, en zijn lippen weken iets vaneen zodat je zijn ivoorwitte tanden zag. Het was bijna een glimlach.

      ‘Maar let op,’ vervolgde Andressen. ‘Als we tot ongeveer vierhonderd uur kunnen wachten, hebben we bijna gegarandeerd een dik wolkendek. Het ligt voor de hand dat dat raadzaam is om ongezien te blijven.’

      ‘Heb je het over een sprong van grote hoogte door een dik wolkendek?’ vroeg Hennessy. ‘Blind?’

      ‘Een vertrouwenssprong,’ zei de Noor. ‘Net als religie. Zoiets als God omhelzen.’

      ‘Begorrah, ik dacht dat dit een commando-operatie was, geen kamikaze-oefening,’ zei Hennessy. ‘Zeg eens, Paul, welke verrekte malloot gaat die sprong maken?’ De Ier keek zijn medeploegleden oprecht zorgelijk aan.

      Janson keek naar Katsaris. ‘Jij,’ zei hij tegen de Griek. ‘En ik.’

      Katsaris keek hem enkele ogenblikken zwijgend aan. ‘Daar kan ik wel mee leven.’

      ‘God hoort alles,’ zei Hennessy.

4

Je eigen parachute inpakken: het was bijna een ritueel, een militair bijgeloof. Als je klaar was met het springkamp, had je je die gewoonte net zo eigen gemaakt als tanden poetsen of handen wassen.

      Janson en Katsaris waren daarvoor naar de belendende loods gegaan. Ze begonnen met de chute en de lijnen op de betonnen vloer uit te spreiden. Ze spoten siliconen op de ripcord, de sluitpin en het sluitoog. De zwarte chute was van waterdicht nylon en Janson wentelde met zijn hele lichaam over de cellen om er zoveel mogelijk lucht uit te persen. Hij legde de stabilisatielijnen en stuurtoggles recht en vouwde de platte chute zo op dat de opening zich in fasen zou voltrekken. Hij lette erop dat het lijnwerk aan de buitenkant van de cellen zat. Uiteindelijk duwde hij hem in een paktasje en perste de overgebleven lucht door de naden alvorens een gesp door het oog te schuiven.

      De vingervlugge Katsaris was twee keer zo snel klaar.

      Hij wendde zich naar Janson. ‘Laten we een snelle wapeninspectie doen,’ zei hij. ‘En het schroot bekijken.’

      Een uitgangspunt van het team was dat iedereen zijn persoonlijke risico zou dragen om het eventuele risico voor de ander te verminderen. Gelijkwaardigheid was van cruciaal belang. Ieder spoortje van voortrekkerij kon fataal zijn. Als de groep bijeenkwam, sprak Janson de mannen zowel bruusk als vriendschappelijk toe. Maar zelfs binnen de elite was sprake van een elite, en zelfs in het nadir van uitnemendheid was er de uitverkorene, de prins.

      Ooit, bijna drie decennia daarvoor, was Janson zelf die prins geweest. Binnen een paar weken na aankomst in het trainingskamp van de SEALS in Little Creek had Alan Demarest hem uit de dienstplichtige kandidaten gepikt en hem steeds overgeplaatst naar hogere keurploegen met trainingsprogramma’s en gevechtsoefeningen die almaar slopender werden. De oefenploegen werden steeds kleiner, want er vielen steeds meer medesoldaten af – verslagen door het afmattende oefenprogramma – tot Demarest hem er uiteindelijk uit pikte voor intensieve een-op-een trainingssessies.

      Je vingers zijn je wapens! Altijd vrijhouden. De helft van de intelligentie van een soldaat zit in zijn vingers.

      Geen aderen afknijpen, maar zenuwen! Leer de zenuwknopen net zo lang uit je hoofd tot je ze met je vingers kunt vinden, niet met je ogen. Niet kijken, maar voelen!

      Ik zag je helm boven die verhoging uitkomen. Dat wordt je dood, godverdomme!

      Kun je geen ontsnappingsroute vinden? Neem de tijd om de zaak vanuit een andere hoek te bekijken. Zie de twee witte zwanen in plaats van alleen die ene zwarte. Zie die ene taartpunt in plaats van de taart waaraan een punt ontbreekt. Klap de Necker-kubus naar buiten in plaats van naar binnen. Maak je de Gestalt eigen, jongen. Dat zal je vrijheid betekenen. Alleen met vuurkracht zul je het niet redden. Je moet jezelf een uitweg dénken.

      Yes! Maak van je jager een prooi! Je snapt het!

      En zo schiep de ene legendarische krijgsman een andere. Toen Janson jaren geleden Katsaris was tegengekomen, wíst hij het, wist hij het gewoon, precies zoals Demarest het van hem geweten moest hebben.

      Maar ook al was Katsaris niet zo’n uitzonderlijk talent geweest, operationele gelijkwaardigheid kon geen vervanging zijn voor de band van loyaliteit die in de loop der jaren was gesmeed, en de vriendschap met Janson ging veel verder dan de context van een commandomanoeuvre. Het was een amalgaam van gedeelde herinneringen en wederzijdse verplichtingen. Ze konden openhartig dringende zaken met elkaar bespreken, maar wel onder vier ogen.

      Het tweetal liep naar de verste hoek van de loods, waar eerder op de dag wapentuig was opgeslagen dat door de Foundation was geleverd. Katsaris demonteerde en monteerde vlug een willekeurige selectie handwapens en geweren om zich ervan te vergewissen dat de onderdelen geolied waren, maar niet al te overvloedig, want verbrande wapenolie kon rookpluimen veroorzaken, en die konden je op het gezicht of door de geur verraden. Niet perfect vervaardigde lopen konden te snel oververhit raken. Een ophanging moest strak zijn, maar niet te strak. Magazijnen moesten soepel op hun plek glijden, maar wel met net voldoende weerstand om op hun plek gehouden te worden. Inklapbare kolven, zoals van de MP5K, moesten makkelijk in te klappen zijn.

      ‘Je begrijpt zeker wel waarom ik dit doe,’ zei Janson.

      ‘Om twee redenen,’ zei Katsaris. ‘Misschien kun je zeggen dat het juist de redenen zijn waarom je dit niet zou moeten doen.’ Katsaris’ handen gingen gewoon door en het geklik en geklap van wapenmetaal vormden een ritmisch contrapunt bij zijn woorden.

      ‘En wat zou jij in mijn plaats doen?’

      ‘Precies hetzelfde,’ zei Katsaris. Hij bracht de grendel van een karabijn naar zijn neus om te ruiken of er te veel olie in zat. ‘De militaire vleugel van de Harakat al-Moegaama al-Islamiya heeft nooit de naam gehad dat ze gestolen eigendom teruggaf.’ Gestolen eigendom: gijzelaars, vooral degenen die ervan werden verdacht Amerikaanse spionnen te zijn. Zeven jaar daarvoor was Janson in het Libanese Baaqlina gegrepen door een extremistische beweging. Zijn belagers verkeerden aanvankelijk in de waan dat ze een Amerikaanse zakenman te pakken hadden en hadden zijn verhaal voor zoete koek geslikt, maar de plotselinge activiteit op hoog niveau had hun argwaan gewekt. De onderhandelingen liepen al gauw dood op de machtsstrijd binnen de groep. Alleen door de tijdige tussenkomst van een derde partij – die later de Liberty Foundation bleek – veranderden hun plannen. Na twaalf dagen gevangenschap werd Janson weer op vrije voeten gesteld. ‘Misschien was Novak er niet eens van op de hoogte,’ vervolgde Katsaris. ‘Maar het is zijn stichting, dus je hebt je leven aan die man te danken. Dus als die dame je benadert om je de rekening van Baaqlina te presenteren, zeg je geen nee.’

      ‘Bij jou in de buurt voel ik me altijd een open boek,’ zei Janson met een glimlach die de rimpeltjes om zijn ogen deed verschijnen.

      ‘Ja, geschreven met onzichtbare inkt en in code. Vertel eens: hoe vaak denk je nog aan Helene?’ De bruine ogen van de soldaat stonden verrassend vriendelijk.

      ‘Elke dag.’

      ‘Ze was betoverend, hè? Ze maakte altijd zo’n vríje indruk op me.’

      ‘Een vrije geest,’ zei Janson. ‘In ieder opzicht mijn tegenpool.’

      Katsaris schoof een nylon borstel in de loop van een ander automatisch wapen om te kijken of er scheurtjes, koolstofresten of andere onregelmatigheden in zaten. Daarna keek hij Janson recht aan. ‘Je hebt ooit iets tegen me gezegd, Paul. Jaren geleden. Nu ga ik het tegen jou zeggen.’ Hij legde een hand op Pauls schouder. ‘Wraak bestaat niet. Niet op deze aarde. Dat is een sprookje. In onze wereld zijn er alleen aanvallen, tegenaanvallen en nog meer van hetzelfde. Maar die gelikte fantasie over wraak om een schone lei te krijgen bestaat niet.’

      ‘Dat weet ik.’

      ‘Helene is dood, Paul.’

      ‘O. Dus daarom neemt ze de telefoon niet meer op.’ Zijn uitgestreken gezicht maskeerde een wereld van pijn, en niet zo goed.

      Katsaris bleef hem aankijken, maar hij kneep iets harder in Jansons schouder. ‘Niets, helemaal niets kan haar ooit terugbrengen. Doe wat je wilt met die fanaten van de Kagama, maar vergeet dat niet.’

      ‘Het is vijf jaar geleden,’ zei Janson zacht.

      ‘Voelt het ook zo?’

      De woorden kwamen eruit als gefluister. ‘Alsof het gisteren was.’ Het was niet de manier waarop een officier tegen zijn manschappen sprak. Zo sprak je met degene die je het dierbaarst is ter wereld, iemand tegen wie je nooit zou kunnen liegen. Hij slaakte een diepe zucht. ‘Jij bent zeker bang dat ik helemaal zal flippen en de engel der wrake zal spelen bij de terroristen die mijn vrouw hebben vermoord.’

      ‘Nee,’ zei Katsaris. ‘Ik ben bang dat jij diep vanbinnen gelooft dat zelf ook sneuvelen de manier is om schoon schip te maken, de manier om Helene een laatste eer te bewijzen.’

      Janson schudde heftig van nee, hoewel hij zich ook afvroeg of er iets van waarheid in Katsaris’ woorden kon schuilen. ‘Er gaat niemand sneuvelen vannacht,’ zei hij. Beiden wisten dat dit een ritueel voor zelfvertrouwen was, geen waarschijnlijkheidsverklaring.

      ‘Het ironische is dat Helene altijd een echte sympathisante van de Kagama is geweest,’ zei Janson na een poosje. ‘Natuurlijk niet van de terroristen, van het KBF, maar van de gewone Kagama die tussen twee vuren stonden. Als ze het had overleefd, zou ze zich waarschijnlijk aan Novaks zijde hebben geschaard bij de vredesbesprekingen. De Kalief is een aartsmanipulator, maar hij dankt zijn bestaan aan echte grieven waarmee hij kan manipuleren.’

      ‘Als we hier zijn voor maatschappelijke veranderingen, hebben ze ons het verkeerde gereedschap gegeven.’ Theo ging met een duimnagel langs een gevechtsmes om te voelen hoe scherp het was. ‘Bovendien heeft Peter Novak dat al geprobeerd, en moet je zien wat dat hem heeft opgeleverd. Dit is puur erin en eruit. Reddingsinfiltratie en wegwezen.’

      Janson knikte. ‘Als alles goed gaat, zijn we in totaal honderd minuten op Anoera. Maar aan de andere kant kan het misschien geen kwaad om iets van die mensen te weten, als we met ze te maken krijgen.’

      ‘Als we dat stadium bereiken,’ antwoordde Katsaris grimmig, ‘is alles al faliekant in het honderd gelopen.’

‘Ik heb er geen enkel bezwaar tegen om dit schatje mee uit te nemen,’ zei Honwara bewonderend. Hij, Janson en Hennessy stonden in het halfduister van de hangar en hun ogen moesten zich nog aanpassen na het felle zonlicht van buiten.

      De BA609 was een watervliegtuig met zwenkpropellers. Net zoals de uit productie genomen Osprey had hij propellers die hem in staat stelden verticaal op te stijgen en te landen, maar als de propellers werden gekanteld, kon hij net zo vliegen als een gewoon vliegtuig. Bell/Augusta had de romp van dit specifieke exemplaar niet van staal maar van een taaie, voorgevormde kunsthars gemaakt. Het resultaat was een uitzonderlijk licht toestel dat veel verder kwam op een liter brandstof dan het conventionele type, tot wel vier keer zo ver zelfs. De veelzijdigheid van het vliegtuig zou belangrijk worden voor het welslagen van de campagne.

      Nu streelde Honwana met zijn vingertoppen over het niet-reflecterende oppervlakte. ‘Een beeldje.’

      ‘Een beeldje dat onzichtbaar zal blijven, als de goden met ons zijn,’ zei Janson.

      ‘Ik zal tot de voorouders bidden,’ zei Honwana spotziek. Hij was een door Moskou opgeleide en door de wol geverfde atheïst die weinig op had met zowel de door missionarissen verspreide als de inheemse godsdienst.

      ‘Hij heeft een volle tank. Aangenomen dat je niet bent aangekomen sinds we voor het laatst hebben samengewerkt, moet die ons net heen en terug kunnen brengen.’

      ‘Dat is krap berekend. Weinig speling, bedoel ik,’ zei de Mozambiquaan ernstig.

      ‘Ik had geen keus. Noch wat tijdsbestek, noch wat lokatie betreft. Je kunt zeggen dat het KBF op dat punt de dienst uitmaakt. Ik probeer gewoon zo goed mogelijk te improviseren. Dit is geen gelikt rampenplan. Meer iets van: hé, jongens, laten we een toneelstukje in elkaar flansen.’

      ‘Mickey Rooney en Judy Garland in een boerenschuur,’ zei Hennessy somber. ‘Met een hele berg explosieven.’

De noordelijke kustlijn van Anoera trok zich naar binnen als een valentijnshart met een diepe plooi. De oostelijke lob was voornamelijk bedekt met oerwoud en spaarzaam bevolkt. Honwana vloog laag bij de grond over het Nikala-oerwoud. Toen ze eenmaal de zee waren overgestoken, was het toestel in een hoek van bijna veertig graden omhooggevlogen.

      Ondanks het merkwaardige traject stuurde Honwana uitzonderlijk soepel. Hij voorzag en compenseerde wind- en opwaartse luchtstromen. De inmiddels horizontale motorgondels stootten een regelmatig kabaal uit, dat het midden hield tussen gezoem en geraas.

      Andressen en Hennessy zaten voorin bij Honwana als onderdeel van de bemanning om essentiële steun bij de navigatie te verlenen; van hen gescheiden door de wand van de cockpit zaten de twee paratroepers alleen op de harde stoelen achterin om over de laatste voorbereidingen te overleggen.

      Toen ze een halfuur gevlogen hadden, keek Katsaris op zijn schokbestendige Breitling en slikte hij een 100mg-tablet Provigil. Dat zou zijn bioritme aanpassen en ervoor zorgen dat hij waakzaam bleef tijdens de nacht, maar zonder de excessieve prikkeling en het overdreven zelfvertrouwen dat amfetaminen teweeg kunnen brengen. Ze waren nog twee uur van de plek waar ze gedropt zouden worden. De Provigil zou tijdens de operatie maximaal effect sorteren. Daarna nam hij nog een tabletje, een procholinergicum dat de transpiratie zou tegengaan.

      Hij gebaarde naar een stel dikke, zwarte aluminium cilinders die Janson bij zijn oor hield.

      ‘Werken die dingen echt?’ vroeg hij.

      ‘O, jazeker,’ zei Janson. ‘Zolang het gasmengsel niet lekt. Die schatjes zitten bomvol pep. Net als jij.’

      Katsaris hield hem een strip Provigil-tabletten voor. ‘Wil je er een?’

      Janson schudde van nee. Katsaris wist wat hij deed, maar Janson wist dat medicijnen verschillende bijverschijnselen bij verschillende mensen konden hebben en hij wilde geen stoffen binnenkrijgen waarmee hij geen ervaring had. ‘Vertel eens, Theo,’ zei hij toen hij de cilinders weglegde en de blauwdrukken doornam. ‘Hoe is het met moeder de vrouw?’ Nu ze weer alleen met elkaar waren, noemde hij zijn vriend weer bij zijn voornaam.

      ‘Moeder de vrouw? Weet ze dat je haar zo noemt?’

      ‘Luister eens, ik kende haar al voordat jij haar leerde kennen. De schone Marina.’

      Katsaris lachte. ‘Je hebt geen idee hoe mooi ze is. Je denkt van wel, maar dat is niet zo. Omdat ze tegenwoordig zonder meer stralend is.’ Het laatste woord sprak hij met speciale nadruk uit.

      ‘Wacht eens even,’ zei Janson. ‘Je wilt me toch niet vertellen dat ze...’

      ‘Nog maar pas. Eerste drie maanden. Tikje ochtendziek, maar verder houdt ze zich geweldig.’

      Janson moest even aan Helene denken en had het gevoel alsof er een reuzenhand om zijn hart knelde.

      ‘En wij zíjn toch een fraai stel, hè?’ zei Katsaris met iets van zelfspot, maar het was onloochenbaar. Theo en Marina behoorden tot Gods uitverkorenen, perfecte exemplaren van mediterrane kracht en symmetrie. Janson moest denken aan een week die hij bij hen op Mykonos had doorgebracht. Hij herinnerde zich dat ze op een middag een hautaine, Parijse chefstyling van een modereportage waren tegengekomen, op zoek naar de immer effectieve combinatie van piepkleine badpakken, overvloedig wit zand en diepblauwe zee. De Française was ervan overtuigd dat Theo en Marina fotomodel waren en wilde met alle geweld de naam van hun agentschap weten. Het enige dat zij zag waren hun volmaakte witte tanden, egale olijfkleurige huid en glanzend zwarte haar, en de mogelijkheid dat die onberispelijke attributen niet in dienst stonden van de een of andere commerciële onderneming trof haar als spilzieke onverschilligheid voor een waardevolle natuurlijke bron.

      ‘Dus je wordt vader?’ zei Janson. De plotselinge warmte die hem had overvallen bij het horen van het nieuws koelde rap af.

      ‘Je klinkt niet bepaald enthousiast,’ zei Katsaris.

      Janson zei een poosje niets. ‘Je had het moeten zeggen.’