Van Frank van Zwol zijn verschenen:

Het Thule-incident

Klem

TOM BRANDT SERIE

Niemandsland

Schokgolf

Van de radar

Frank van Zwol

Van de radar

Een Tom Brandt thriller

UITGEVERIJ LUITINGH-SIJTHOFF

© 2020 Frank van Zwol en

Uitgeverij Luitingh-Sijthoff B.V., Amsterdam

Omslagontwerp: DPS Prepress & Design Studio

Omslagfoto: Arcangel Images SL

Opmaak binnenwerk: Crius Group, Hulshout

ISBN 978 90 245 8069 9

ISBN 978 90 245 8070 5 (e-book)

NUR 305

www.lsamsterdam.nl

www.boekenwereld.com

Uitgeverij Luitingh-Sijthoff vindt het belangrijk om op milieuvriendelijke en verantwoorde wijze met natuurlijke bronnen om te gaan. Bij de productie van dit boek is daarom gebruikgemaakt van papier waarvan het zeker is dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid.

‘Het gevecht aangaan met grote buitenlandse inlichtingendiensten is een angstaanjagende taak. Maar we moeten er niet voor terugschrikken. We kunnen het, en ik nodig jullie uit om deel uit te maken van deze oplossing.’

Arjen Kamphuis in zijn TEDx Talk,
mei 2018

‘Ieder mens heeft wel iets te verbergen.’

Arjen Kamphuis in een interview op Novini.nl,
april 2017

1

30 juli

Vanuit de gang klonk het onmiskenbare geluid van een ratelende accuboormachine die tegen het cilinderslot in de voordeur tikte. Gehard staal, politiekeurmerk, drie sterren. Normaal gesproken zou het genoeg moeten zijn om inbrekers aan te moedigen het een deur verder te proberen. Vandaag dus niet.

Martijns hartslag was niet meer onder de tachtig gedaald sinds hij vanmiddag was thuisgekomen in zijn appartement en nu brak het koude zweet hem alweer uit.

Er werd aan het slot gemorreld. De mechanische ratel van de accuboor resoneerde in zijn overvolle hoofd als een laagfrequente tandartsboor die een gat in zijn kies uitfreesde, en vermengde zich met flarden van de gesprekken die hij eerder vandaag met een belangrijke opdrachtgever voerde.

‘De kans dat er opnieuw een datalek optreedt is aanzienlijk,’ hoorde Martijn zichzelf zeggen.

Het hoofd van de IT-afdeling van Zzorg Unie, een grote ziektekostenverzekeraar, keek hem glazig aan en zuchtte diep. De gezette zestiger wekte de indruk af te tellen naar zijn vroegpensioen. Het rapport lag dichtgeslagen voor hem op tafel.

‘Maar we hebben toch een goede firewall, die heeft u ons zelf geadviseerd. Dus als niemand in ons systeem kan komen, dan is herhaling toch praktisch uitgesloten?’

Het onbegrip van mensen op dit gebied bleef verbijsterend, maar Martijn had zich afgeleerd om meewarig zijn hoofd te schudden. Het Hoofd IT was ruim twee keer zo oud als hijzelf, dus van informatietechnologie had de man weinig kaas gegeten. Gelukkig nam Laurens, de partner met wie Martijn zijn internetsecuritybedrijf runde, het gesprek over. Ondanks zijn wat excentrieke verschijning met lang rossig haar, montuurloze bril en volledig zwarte kleding, gaf de vijftien jaar oudere Laurens net wat meer gewicht mee aan het onderzoek dat ze net hadden afgerond. De verzekeringsmaatschappij met anderhalf miljoen klanten was recent getroffen door een datalek. Welke gegevens precies waren buitgemaakt moest uit een vervolgonderzoek blijken, maar zeker was dat zich bekende Nederlanders en vooraanstaande politici onder de klanten bevonden.

Met zijn karakteristieke, hoge stemgeluid begon Laurens aan een uiteenzetting van de risico’s.

‘De firewall moet u zien als het slot op de voordeur. Natuurlijk zorgt u voor een kwaliteitsslot, een anti-inbraakstrip en een alarmsysteem.’

Het Hoofd IT trok zijn zwarte colbert iets strakker om zijn buik en glimlachte zelfverzekerd. Natuurlijk hadden ze dat allemaal goed op orde.

‘Maar hoe is de beveiliging van de achterdeur geregeld? En hoe zit het met de zachte component? Daarover gaat het in het advies dat we hebben uitgebracht,’ vervolgde Laurens.

Het Hoofd IT keek hen vragend aan. Zijn collega, de financieel directeur, keek met hetzelfde zuinige gezicht naar zijn eigen exemplaar van het rapport als waarmee hij eerder naar de Tesla van Martijn had gekeken toen die vrijwel tegelijkertijd naast zijn eigen directiediesel met sjoemelsoftware parkeerde. De financiële man had het rapport opengeslagen op een van de laatste pagina’s, waar Martijn en Laurens een globale begroting voor het vervolgonderzoek naar de impact van het datalek en een plan van aanpak van de benoemde risicogebieden hadden opgesteld. De bedragen waren absoluut stevig, maar de beveiliging was dan ook een regelrecht drama. In het rapport hadden ze dat uiteraard omschreven als potentiële faalkansen en noodzakelijke verbeterpunten.

‘Wat bedoelt u precies met de achterdeur?’

Het Hoofd IT had het rapport inderdaad niet gelezen, het stond er allemaal in.

‘De harde schijven met uw data, die staan hier in de serverruimte. Dat is prima. Maar de back-ups bijvoorbeeld, staan die in de cloud? Staan ze bij een Amerikaans bedrijf waar Microsoft of Google er vrolijk in kan koekeloeren? Of draait alles op software waarvan de broncode niet openbaar is zodat we niet kunnen controleren of die programma’s buiten ons zicht misschien stiekem informatie doorsluizen naar andere partijen? Dat zijn de risicofactoren waar we kritisch naar gekeken hebben,’ zei Laurens.

De financiële man knikte instemmend, het Hoofd IT keek nog steeds even glazig.

Vanuit de gang dreunden nu hamerslagen op het slot, alsof de voordeur uit zijn scharnieren geramd werd. Bij iedere klap werd Martijns opkomende hoofdpijn een graadje heviger. Het was volkomen absurd dat hij de hele middag over digitale beveiliging van de achterdeur gesproken had en dat er nu iemand met fysiek geweld op zijn voordeur stond te beuken.

‘En de zachte kant, hoe ziet u dat in het hele plaatje?’ vroeg het Hoofd IT.

‘Daarbij moet u denken aan de factor mens. Hoe goed kent u uw mensen echt? Zijn er bijvoorbeeld medewerkers met gokschulden die chantabel zijn om gevoelige bedrijfsinformatie te verkopen?’ antwoordde Martijn.

Het Hoofd IT schudde zijn hoofd. ‘We betalen iedereen een keurig salaris conform de CAO, dus ik kan me dat niet zo voorstellen.’

De financieel directeur kneep zijn lippen angstvallig op elkaar. Uit de logbestanden die Martijn had ingezien wist hij dat er vanaf de werkplek van de man gemiddeld drie uur per dag gepokerd werd op twee dubieuze websites. Hij hield zijn kennis discreet voor zich.

‘Of die leuke stagiair uit Hongkong van de TU Eindhoven bijvoorbeeld, die zo goed Nederlands sprak en veel sneller software schreef dan uw vaste krachten. Wat heeft hij aan informatie mee naar huis genomen?’

Het Hoofd IT boog wat dichter naar de tafel, fronste zijn wenkbrauwen. Bij de financiële man stroomde het bloed weer terug in zijn lippen nu het onderwerp hem niet meer persoonlijk raakte.

Zelf sloeg Martijn gevoelige informatie altijd offline op. Versleuteld op harde schijven in een kluis en volledig los van internet. Hij moest denken aan de twee terabyte aan versleutelde bestanden die hij van de geheimzinnige Codfisher had gekregen. Afkomstig van de Amerikaanse National Security Agency, de NSA. Hoewel hij de encryptiesleutel nog moest krijgen, twijfelde hij er niet aan dat de inhoud een digitale aardbeving zou veroorzaken. De bestanden van Edward Snowden waren nog maar het begin, volgens Codfisher zouden zijn bestanden het begin van een compleet nieuwe fase markeren. Voor de veiligheid had hij ze zelfs niet op zijn laptop laten staan, maar op een harde schijf gezet die in de kluis op kantoor lag waar alleen hij en Laurens toegang tot hadden. Camerabewaking, bewegingsmelders, contactsensoren en vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week een bewaker in het gebouw zorgden voor een meertrapsbeveiliging.

‘De bedragen die u schetst zijn wel erg fors,’ zei de financieel directeur. Hij tikte met zijn wijsvinger op de pagina met de globale begroting.

Nauwelijks meer dan uw gokschuld had Martijn kunnen zeggen. De man stond voor bijna honderdduizend euro in de min, waarvan hij maandelijks vijfduizend euro afloste tegen een woekerrente. Ondertussen bleef hij stompzinnig doorspelen in de ijdele hoop om een keer zijn schulden weg te strepen met een grote klapper aan de pokertafel. Het was allemaal zichtbaar geworden nadat Martijn de logbestanden onder ogen had gekregen en gealarmeerd door het aantal klikken op pokerwebsites verder was gaan spitten.

De fraude van de financieel directeur was kinderspel vergeleken met waar hij en Codfisher mee bezig waren. De NSA-klokkenluider waar Martijn heimelijk contact mee had, stond op het punt om het beleid van de machtigste Amerikaanse spionagedienst voor het komende decennium naar buiten te brengen en daarmee hun technologische voorsprong teniet te doen. Over twee weken zou Martijn naar Noorwegen reizen om Codfisher te ontmoeten en de encryptiesleutel in ontvangst te nemen. De ontmoeting waar alles van afhing: internetvrijheid, vrije pers en onafhankelijke politiek. De NSA was bezig het fundament onder de vrije democratieën in Europa te slopen en Martijn stond voor de immense opgave om dit te voorkomen door de informatie van Codfisher in de publiciteit te brengen. Ze hadden maar één kans om dit goed te doen en daarom was het niet alleen intrigerend en spannend om deel uit te maken van deze informatiedrain uit het hart van de Amerikaanse geheime dienst, maar ook beangstigend. Als de plannen van Codfisher voortijdig zouden uitlekken waren alle betrokkenen, inclusief hijzelf, hun leven niet meer zeker.

‘Goed, we zullen uw rapport inbrengen in de eerstvolgende directievergadering. U hoort vervolgens weer hoe we hiermee verdergaan,’ besloot het Hoofd IT de bijeenkomst. Behalve enkele oppervlakkige vragen had de man inhoudelijk niets ingebracht in de bespreking. In zijn beste jaren was hij ongetwijfeld een waardevol directielid geweest, vakinhoudelijk groeide het echter volledig boven zijn hoofd en op dit moment kwam hij in elk geval niet verder dan de ingesleten managementreflexen van doorschuiven en vertragen. Hij kwam overeind om afscheid te nemen van Laurens en Martijn.

‘En, hoe vond je dat het ging?’ vroeg Martijn. Hij manoeuvreerde zijn Tesla geruisloos uit het parkeervak. Laurens, die bij gebrek aan een rijbewijs zoals altijd op de passagiersstoel zat, deed zichtbaar moeite te wachten tot ze de parkeergarage van Zzorg Unie hadden verlaten, voordat hij losbarstte in een van zijn vermaarde tirades over het volslagen onbenul ten aanzien van infosecurity bij grote organisaties.

‘Wat een ongelofelijke hork. In plaats van direct actie te ondernemen op de grootste prioriteiten neemt hij het eerst weer mee terug naar het directieoverleg. Het lijkt de Rotterdamse haven wel, waar ze de software-updates niet uitvoerden omdat hun bedrijfsprocessen in continudienst door moesten lopen.’

‘En ze vervolgens wekenlang stillagen na een cyberaanval,’ vulde Martijn aan. Ze hadden er een flinke klus aan gehad om de containeroverslag weer op gang te helpen.

Laurens schudde zijn hoofd van ongeloof. ‘Soms heb ik echt het gevoel dat we tegen de bierkaai vechten. Het is hier zo mogelijk nog erger dan bij de Belastingdienst, waar ze ook geen idee hebben welke systemen ze op wat voor manier aan elkaar geknoopt hebben. Laat staan dat ze beseffen welke gevoelige bestanden er buitgemaakt kunnen zijn bij de hack, en het lijkt ze allemaal geen bal te interesseren. Je zult hier maar verzekerd zijn als minister en je vergoeding van de behandeling van een of andere geslachtsziekte die je liever niet in de publiciteit hebt, ligt nu bij een buitenlandse inlichtingendienst. Je bent zo chantabel als maar kan en je politieke integriteit is naar de maan.’

De opmerking over een inlichtingendienst bracht Martijns gedachten naar de harde schijf met informatie van Codfisher en zijn komende reis naar Noorwegen om de decodeersleutel op te halen.

‘Nou ja, voor ons is een adempauze ook niet erg. We hebben wel heel hard gewerkt de afgelopen maanden, ik merk dat ik echt aan vakantie toe ben.’

‘Heb je nog plannen?’

‘Ja, ik ga naar Noorwegen.’

‘Mooi. Ga je bergwandelen?’

Martijn twijfelde in hoeverre hij Laurens deelgenoot kon maken van de ware reden van zijn reis naar Noorwegen. Hij was niet paranoïde aangelegd, maar besefte wel dat hun gesprek kon worden afgeluisterd. Via de wifi van de Tesla, via de navigatieapp die mogelijk ongeautoriseerd toch toegang had tot de microfoon, een zendertje geplaatst tijdens het onderhoud in de garage. Niets was onmogelijk. Hij besloot om pas terug op kantoor in de afgeschermde ruimte te vertellen dat hij aan de belangrijkste zaak van zijn leven werkte en dat hij instructies achter zou laten bij een harde schijf in de kluis. Hij gaf richting aan om af te slaan van de ringweg naar hun kantoor dat op een steenworp afstand van de Amsterdam Internet Exchange lag.

‘Nee, een privébezoek,’ zei Martijn. Laurens had discreet niet verder gevraagd.

Het gehamer was al een poosje opgehouden. Op het gerammel van gereedschap na was het stil in de gang. Het slot klikte zachtjes, en even later sloeg de voordeur soepel dicht.

Voetstappen naderden door de gang. Martijns ademhaling stokte en hij veegde het zweet van zijn gezicht. Toen werd er op de kamerdeur geklopt.

‘Hallo, meneer? Het is voor elkaar, hoor!’ klonk een stem.

‘Loop maar door!’ riep Martijn.

De slotenmaker zette zijn gereedschapskoffer neer en haalde een minitablet tevoorschijn uit een grote insteekzak op zijn werkbroek.

‘Ja, het is altijd beroerd als het je overkomt. Gelukkig is het zo weer gefikst. Even kijken wat we gedaan hebben.’ Hij praatte rustig door terwijl hij op de tablet tikte. ‘Nieuwe cilinder. Nieuw beslag met trekbeveiliging. Anderhalf uur werk. Ik hoop voor u dat ze niets persoonlijks meegenomen hebben? Dat is altijd het ergste.’

‘Nee, er valt hier niets te halen,’ zei Martijn. Natuurlijk was dat niet waar, maar dat ging hij de slotenmaker niet vertellen.

‘Vervelend, die cilindertrekkers, maar u bent niet de enige. Het komt veel voor de laatste tijd. Geharde schroef in de cilinder draaien, poelietrekker erop en hopla.’

‘Is het echt zo gemakkelijk?’ vroeg Martijn. Uit de mond van de vakman klonk het simpeler dan het hacken van een Hotmailaccount.

‘Jazeker, ze doen het zelfs binnen vijftien seconden. Maar ja, de ene zijn dood is voor mij m’n brood. Nou ja, bij wijze van spreken dan, want u bent natuurlijk niet dood, maar u begrijpt wat ik bedoel.’

‘En is daar niets tegen te doen?’

‘Ik heb er nu doorlopend veiligheidsbeslag en vijftien kilonewton cilindertrekbeveiliging op gezet. Dat voorkomt ook dat ze met de Bulgaarse methode binnenkomen.’

De slotenmaker gaf een afsluitende tik op de tablet en draaide het beeldschermpje naar Martijn. ‘Kijk, hier staan de materiaalkosten, anderhalf uur werk plus de btw. Dan mag u hier even tekenen alstublieft.’

Hij gaf Martijn een plastic pen om de digitale werkbon te accorderen. Die liet het pennetje even boven het beeldscherm zweven voor hij zijn handtekening zette.

Vierhonderdtwintig euro en vijfenveertig cent. Onbegrijpelijk eigenlijk dat hij zijn analoge beveiliging zo had verwaarloosd en maatregelen steeds uitstelde tot er daadwerkelijk ingebroken werd. En dat terwijl digitale beveiliging zijn vak was en de kosten die de slotenmaker in rekening bracht een schijntje waren van de bedragen die hij en Laurens declareerden bij hun opdrachtgevers.

Met tegenzin tikte hij op akkoord met de algemene voorwaarden zonder ze te lezen. Het vakje waarmee hij zich abonneerde op de nieuwsbrief en speciale aanbiedingen van De Slotenspecialist stond standaard aangevinkt en tikte hij uit. Ten slotte tikte hij nog een keer voor akkoord bij de verrichte werkzaamheden en het eindbedrag.

‘En kunnen ze nu dan helemaal niet meer binnenkomen?’

‘Tja, meneer. Een beroepsinbreker heeft er zeg maar zo’n dertig seconden langer voor nodig. Honderd procent beveiliging bestaat gewoon niet.’

Die laatste woorden had Martijn vanmiddag niet durven uitspreken bij de bespreking met de ziektekostenverzekeraar. In zekere zin was de eerlijkheid van de slotenmaker verfrissend.

‘Nou, bedankt voor de opdracht en ik hoop dat u verder toch nog een beetje een goede dag heeft.’

Vanuit de keuken zag Martijn de witte bestelauto van De Slotenspecialist de straat uit rijden. Opgelucht dat er weer een stevig slot op zijn deur zat propte hij een paar kiwi’s, een halve komkommer en een stengel selderij in de blender, goot er een kwart liter amandelmelk bij en mixte het geheel tot een groen fluorescerende smoothie. Hij sloot zijn ogen en kneep zijn neus dicht terwijl hij de smurrie naar binnen slokte en visualiseerde hoe vitaminen door zijn lichaam stroomden en deze antioxidanten de schadelijke vrije radicalen aanvielen. De vrije radicalen werden veroorzaakt door stress en daarvan had hij deze week al meer dan genoeg gehad.

Het IT-werk samen met Laurens vereiste vaak lange dagen van tien uur per dag en overwegend achter een beeldscherm, of hij voerde overleg met opdrachtgevers die nog trager waren dan Windows XP en daarbovenop kwam vanmiddag nog het geforceerde slot in de voordeur.

De smoothie landde met een plons in zijn maag en als tegenreactie kwam door zijn slokdarm een grote boer opzetten, die hij grotendeels binnensmonds opving. De smaak was zuur. Gezond blijven volgens de laatste trends was niet echt lekker. Pas toen de brandende nasmaak wegzakte deed hij zijn ogen weer open.

Voordat hij De Slotenspecialist belde had hij al een ronde door zijn appartement gemaakt, maar nu had hij eindelijk de rust om alles nog eens goed na te lopen. Het appartement was met minimalistisch design gemeubileerd. De grote flatscreen en de draadloze surround speakers hingen nog aan de muur. Aan planten, boeken of souvenirs deed hij niet en niemand brak in om serviesgoed, keukengerei of kleding mee te nemen. Zijn laptop en telefoon had hij uiteraard bij zich gehad. Daarin zat feitelijk zijn hele leven opgeslagen. Zijn werk, zijn vrienden, contacten, sportschoolabonnement, vliegtickets, communicatie en herinneringen. In het kluisje dat onder zijn bed met keilbouten aan de betonnen vloer verankerd was lagen zijn paspoort en belangrijke papieren onaangeroerd. Zelfs zijn nieuwe racefiets met ultralicht carbonframe stond nog gewoon op de rollenbank in het zijkamertje.

Zodra Martijn zich realiseerde dat echt alles wat in aanmerking kon komen om te stelen nog gewoon op zijn plaats stond, begon hij over zijn hele lichaam te trillen. Dit was geen gewone inbraak, iemand was op zoek geweest naar de versleutelde bestanden van Codfisher. Dat was de enige plausibele verklaring.

Hij wankelde naar de woonkamer en plofte op de banaanvormige chaise longue die veel harder en minder comfortabel voelde dan hij ooit eerder had opgemerkt. Het hele appartement leek opeens stukken kleiner dan toen hij het twee jaar geleden kocht. Sporen kruipolie, grafietpoeder en een restje zweetgeur van de slotenmaker hingen nog in de lucht. Panische angst kneep zijn keel dicht, zijn ademhaling was gejaagd en oppervlakkig. Snel draaide hij zich op zijn rug, sloot zijn ogen en concentreerde zich als bij de yogales op zijn buikademhaling om weer rustig te worden. Diep inademen, vier tellen vasthouden en langzaam weer uitademen.

‘Wat bedoelt u precies met de achterdeur?’ echode de stem van het Hoofd IT in zijn gedachten.

Adem diep in, vier tellen vasthouden...

In de zaak Codfisher was er geen achterdeur. De onderlinge contacten waren met geavanceerde end-to-endencryptie gevoerd. Twee terabyte, de helft van de bestanden, stond versleuteld op een harde schijf in de beveiligde kluis. De andere helft had een Noorse journalist in zijn bezit.

Adem langzaam uit. En weer in...

Niemand kon erbij, zelfs Martijn niet zolang hij de bijbehorende encryptiesleutel nog niet in zijn bezit had.

Hoewel zijn hoofd bleef malen kwam zijn ademhaling voor het eerst sinds hij het geforceerde slot in de voordeur had aangetroffen, langzaam tot rust en daalde zijn hartslag naar een meer gezonde frequentie.

Zijn spijsvertering was onmiskenbaar met de smoothie aan de slag gegaan, want zijn lichaam tintelde van nieuwe energie. Hij moest bewegen, weg uit dit benauwde appartement. Naar buiten om zuurstof door zijn haarvaten te pompen.

Hij sprong overeind, schopte zijn sneakers in een hoek en verwisselde zijn spijkerbroek en overhemd voor een wieleroutfit. Met een hand tilde hij de ultralichte racefiets van de rollenbank en verliet het appartement. De drie gloednieuwe sleutels die hij van de slotenmaker gekregen had stak hij zorgvuldig bij zich.

De eerste kilometers door de stad waren rommelig als altijd. Hij werd afgesneden door een scootertje, reed zelf bijna een overstekende voetganger omver en kon maar ternauwernood remmen voor een auto die door rood reed. Na een trits indrukwekkende ziekten, doodsbedreigingen en opgestoken middelvingers liet hij de bebouwing achter zich en kwam aan de rustige kant langs het kanaal waar hij eindelijk zijn benen tempo kon laten draaien.

Met een lichte rugwind schakelde hij naar de grote plaat voor. Snelheid, aantal omwentelingen, calorieverbruik en hartslag. De fietscomputer gaf het allemaal nauwkeurig weer. De cadans zat er goed in. Zijn lichaam begon endorfine aan te maken die de stress uit zijn lichaam zou werken. Beter dan valium, xtc of cocaïne.

Martijn passeerde enkele boerderijen die verspreid onder aan de dijk lagen. Er was geen mens te zien. Hij kreeg weer ruimte in zijn hoofd, maar toch bleef een stemmetje doorzeuren: ‘En de zachte kant, hoe ziet u dat in het hele plaatje?’

Als hij iemand kon vertrouwen, dan was het Laurens wel. Al vanaf de middelbare school, waar Laurens docent techniek was, had hij hem gestimuleerd om met computers aan de gang te gaan. Sinds zijn studietijd maakten ze al deel uit van hetzelfde hackerscollectief en later publiceerden ze samen een aantal spraakmakende artikelen over cybersecurity. Als vanzelfsprekend waren de computertovenaar Laurens en zijn briljante leerling samen een IT-consultancybedrijf begonnen. Laurens was Martijns levende back-up.

Plotseling hoorde Martijn het felle geronk van een snel optrekkende motor achter zich. Hij wierp een korte blik over zijn schouder. Een lichte crossmotor reed aan zijn kant, de rustige kant van het kanaal en niet op de provinciale weg aan de overzijde. Hij naderde met een bloedgang. De berijder was volledig in het zwart gehuld.

Waarom reed iemand aan de rustige kant van het kanaal als hij zo’n enorme haast had? Een stoot adrenaline joeg door zijn lichaam en Martijn begon harder te trappen. In de verste verte was er geen mens te bekennen en uitgerekend op dit verlaten stuk weg werd hij op de hielen gezeten door een onguur type op een motor. De harde schijf, de geplande ontmoeting met Codfisher en de inbraak, het stond allemaal met elkaar in verband. Het kon niet anders dan dat de motorrijder het op hem gemunt had. Martijn schakelde naar het kleinste achterblad en een snelle blik op zijn fietscomputer vertelde hem dat hijzelf tweeënveertig kilometer per uur reed. Hij overwoog snel zijn kansen. Bij de eerstvolgende boerderij het erf op rijden in de hoop dat er mensen waren? Misschien reed hij een erf op en was er niemand. Of alleen een valse waakhond. Liever de vlijmscherpe tanden van een herder in zijn been dan een mes of een kogel in zijn rug. Een halve kilometer verder prikte de piramide van een stolpboerderij boven groene erfbeplanting uit. Onbereikbaar ver. Nog harder trappen was zinloos, hij kon de motor met geen mogelijkheid voor blijven.

Of beeldde hij het zich alleen maar in en was er helemaal niets aan de hand? Gewoon iemand op een snelle motorfiets die buiten de stad eens flink zijn gas opendraaide om zich even te ontladen. Op zijn manier deed Martijn dat zelf ook. Door de naderende afspraak met Codfisher begon hij spoken te zien.

Achter hem nam het motorgeronk af en ging over in een rustig ploffen toen de motor dichter achter hem kwam rijden. Martijn hield netjes rechts om de motor te laten passeren en keek voor de zekerheid nog een keer over zijn schouder. Een dofzwarte integraalhelm en een spiegelend vizier. Nu zag hij pas dat er iemand op de buddyseat zat. Ook volledig in het zwart gehuld. Toch foute boel?

De motor kwam naast hem rijden, de bestuurder stak zijn hand op bij wijze van groet en schoof het vizier een stukje omhoog. Toen wees hij naar de kerktoren die in de verte boven de weilanden uitstak.

‘Foolandamn?’ vroeg de man met een Amerikaans accent. Martijn vroeg zich even af of hij het goed verstaan had voordat het kwartje viel.

‘Volendam? Nee, dat is Broek in Waterland,’ riep Martijn terug.

Gewoon twee toeristen. Nou ja, ze gingen wel de goede kant op. De helm knikte en stak een duim omhoog. Opgelucht richtte Martijn zijn blik weer vooruit op de weg.

De man gaf gas en de motor schoot luid ronkend vooruit. Precies op dat moment voelde Martijn een korte felle steek alsof er een wesp in de kraag van zijn wielershirt gevlogen was en hem op zijn rug gestoken had. Maar er was niet geschoten en er zat zeker geen mes in zijn rug. Martijn zat nog gewoon recht op zijn fiets en realiseerde zich dat hij paranoïde trekjes vertoonde.

Nu de motor hem voorbij was en in hoog tempo doorreed, bedacht Martijn dat hij toch even moest stoppen bij de volgende boerderij en om hulp vragen. Misschien kon iemand even naar zijn rug kijken. De stekende pijn tussen zijn schouderbladen werd steeds heviger terwijl hij stevig doortrapte.

Plotseling zag hij de motorrijder in de verte onscherp worden als bij een zoekende autofocuscamera. Behalve de pijn tussen zijn schouderbladen, voelde hij nu ook een felle steek in zijn borstkas. Hij hield zijn blik op de man gericht die leek op te lossen in het luchtledige. Was er eigenlijk wel een man geweest? Martijns benen bewogen nog, en hij stuurde wel, maar hij wist niet meer waarheen. Nog voordat hij in zijn remmen kon knijpen stuiterde zijn fiets al door de berm.

Hij had natuurlijk te weinig gegeten om zo intensief te gaan sporten, een energiereep en wat drinken zouden hem wel over het dooie punt heen helpen. Gewoon stoppen, afstappen en even op adem komen. Een zestigurige werkweek was misschien toch te veel van het goede.

Martijn zag hooguit een meter voor zich uit scherp, alles daarbuiten bewoog als in een waas en duizelde om hem heen. Afstappen was geen optie, want zijn schoenen zaten vastgeklikt aan de pedalen. Hij moest ze direct uit hun snelkoppeling draaien om niet te vallen, dacht hij nog, maar zijn benen werkten al niet meer mee. Hij voelde hoe het dijktalud steil naar beneden liep en bij de slootkant aangekomen leek het voorwiel onder hem vandaan te vallen, waardoor hij over zijn eigen fiets duikelde. Het laatste wat hij zag voordat zijn hoofd onder het wateroppervlak van de prutsloot verdween was zijn fietscomputer. Hij reed achtentwintig kilometer per uur, zijn hartslagmeter stond op nul.

2

1 september, middag/avond

Een eilandje schoof vlak onder de rechtervleugel van de Boeing 737-700 door. Ze vlogen inmiddels zo laag dat Tom Brandt meende afzonderlijke kiezelstenen en grassprieten te kunnen tellen. Als het SAS-toestel met deze snelheid bleef dalen zouden ze binnen enkele seconden het wateroppervlak raken. Zowel aan zijn eigen kant als door de raampjes aan de andere kant van het gangpad was, afgezien van een paar rotsige eilandjes, niets dan diepblauw zeewater zichtbaar. De dichtstbijzijnde kustlijn met ruige bergpieken tekende zich pas kilometers zuidelijker af aan de horizon. Wie nooit eerder op de luchthaven van Bodø geland was, ontkwam niet aan het gevoel in zee neer te storten.

Voor de zekerheid trok Tom zijn veiligheidsriem een stukje strakker, hij voelde even aan het zwemvest onder de stoel, checkte de groene pijlen naar de nooddeur en bedacht hoe ze straks misschien de opblaasbare glijbaan als reddingsvlot moesten gebruiken. De gedachten schoten door zijn hoofd, maar hij zette ze net zo snel weer van zich af. Hij was hier eerder geweest.

In zijn tijd bij de mariniers vlogen ze vaak via Bodø naar de jaarlijkse arctische trainingen op de Finnmarksvidda, een woest en verlaten bergplateau in het noordelijkste deel van Noorwegen, tegen de grens met Rusland. Dat was inmiddels meer dan vijftien jaar geleden, maar hij kon zich de luchthaven op de in zee uitstekende landpunt nog goed herinneren.

Terwijl ze de laatste meters naar het zeeoppervlak vielen, werd de neus van het vliegtuig opgetrokken. Exact op dat moment werd het grijze beton van de landingsbaan zichtbaar, veerde het landingsgestel in om de klap op te vangen en roffelden ze verder over het beton terwijl de straalmotoren gierend in de remstand geschakeld werden.

Naast de landingsbaan schoten met gras begroeide heuveltjes voorbij. Met zijn getrainde oog herkende Tom probleemloos de onder gras en bosschages weggewerkte betonnen shelters waar de Noorse F-16 gevechtsvliegtuigen geparkeerd stonden. Het was geen groot geheim dat Noorwegen hier met twee squadrons F-16’s het grootste deel van zijn luchtmacht gestationeerd had.

Hij moest inwendig lachen om zijn eigen beroepsdeformatie. Als er ergens een militair object zichtbaar of onzichtbaar was, dan moest hij het gewoon fotograferen en uitzoeken waar het precies toe diende. Hoe beter gecamoufleerd, hoe groter de uitdaging. Als freelancer voor de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst MIVD had hij de afgelopen jaren een enorme hoeveelheid objecten wereldwijd onderzocht, waarbij hij meestal ook nog met een smoes naar binnen probeerde te komen om te kijken hoe de bewaking georganiseerd was.

Zijn werk als fotograaf voor National Geographic was daarbij altijd een geweldig excuus om overal met zijn camera-uitrusting rond te struinen en ook vandaag lag zijn cameratas in het bagagevak boven zijn hoofd en zat zijn perskaart in zijn portefeuille. Waarschijnlijk was het voor deze reis overbodig, hij had tenslotte vakantie, maar zijn dekmantel zat hem nu eenmaal als gegoten en opgaan in zijn omgeving was een belangrijke vaardigheid voor wie onopgemerkt wilde blijven.

Terwijl het toestel uitraasde op de landingsbaan en een draai inzette richting het terminalgebouw, observeerde Tom nog een keer de passagiers bij hem in de buurt.

Toeristen, voornamelijk Duitsers, Fransen en een enkele Nederlander, allemaal in vrijetijdskleding. Een paar Noren met colbertjes en laptoptassen die duidelijk voor hun werk naar Oslo gereisd waren en nu met de middagvlucht terugkeerden, en drie Amerikanen. Weliswaar in burger, maar hun high and tight kapsels maakten overduidelijk dat het militairen waren.

Tom behoorde uiterlijk tot de categorie vakantiegangers, zonder dat hij er veel moeite voor hoefde te doen. In zijn kakikleurige wandelbroek en geruite overhemd viel hij niet op tussen de Duitsers die onderweg waren voor een meerdaagse wandeltocht in de bergen. Met zijn cameratas kon hij op weg zijn naar de Lofoten om walvissen te spotten. En zijn haar was weliswaar kort, maar zeker niet gemillimeterd.

De vlucht naar Bodø had hij gisteren pas geboekt, direct nadat hij zijn hevig verontruste vriend Huub Cabot had gesproken en hoorde dat Laurens Olthoff, een Nederlandse cybersecurity-expert uit Huubs hackersnetwerk, werd vermist in de Noorse bergen nabij Bodø. Zonder lang na te denken had Tom voorgesteld om naar Noorwegen te gaan. Hij had zijn spullen in een rugzak gepropt, zijn cameratas gepakt en was vertrokken.

Tom kon zich een vakantie veroorloven nu hij net een artikel ingeleverd had bij National Geographic en tegelijkertijd een stevige declaratie naar Berendsen had gestuurd, zijn vroegere chef bij de MIVD, waarvoor hij nog regelmatig klussen uitvoerde via zijn dekmantelbedrijf. Waarom zou hij thuis op de bank blijven zitten als hij ook een week de Noorse natuur in kon trekken om een vermiste bergwandelaar op te sporen?

Hij voelde zich thuis in de bergen en was een geoefend spoorzoeker. Als Olthoff ergens een voetafdruk had achtergelaten zou Tom hem weten te vinden. Hij zou op onderzoek uitgaan. Misschien kon hij de politie een duwtje in de goede richting geven.

In tegenstelling tot zijn gebruikelijke minutieuze voorbereiding had hij deze keer geen uitgewerkt plan, daarvoor waren de aanwijzingen die de vermiste Olthoff had achtergelaten te summier. Welbeschouwd wist eigenlijk niemand waar hij precies naartoe gegaan was, waar hij geslapen had en wat hij tijdens zijn vakantie in Bodø gedaan had. De enige zekerheid was dat hij op de geplande datum, inmiddels bijna twee weken geleden, niet op een werkafspraak in Nederland was verschenen.

De Boeing stond inmiddels bij de terminal geparkeerd en de eerste passagiers schuifelden al door het gangpad richting de deur. In de gangen van het luchthavengebouw voegde Tom zich tussen de groep Duitsers en kwam vrijwel direct bij de twee bagagebanden waar de eerste rolkoffers, duffelbags en rugzakken al hun rondjes door de hal maakten. Kleine vliegvelden waren geweldig.

Terwijl Tom op zijn bagage wachtte zette hij zijn telefoon aan en checkte snel zijn mail. Een paar berichtjes konden wachten, hij klikte wat onbelangrijke zaken weg en las een melding van Huub dat Philou Smits vanavond zou aanschuiven in de talkshow van Paulus Wildeboer. Philou was, net als Laurens, een bekende uit de hackersscene rond Huub en ze had de taak van woordvoerder op zich genomen in de zoektocht naar Laurens. Tom kende Philou vooral uit de verhalen van Huub en behalve als hacker genoot ze landelijke bekendheid als voorvechtster van internetvrijheid en blogger over privacy. Ze verscheen met enige regelmaat op televisie bij actualiteitenprogramma’s als deskundige op het gebied van cybercriminaliteit. Tom nam zich voor de uitzending via internet te bekijken en later nog met Huub te bellen om te vragen of er nog ontwikkelingen waren. Er was nog net genoeg tijd om een appje naar Nancy te tikken of Wesley tot en met volgend weekend bij haar kon blijven, voordat zijn rugzak kwam aanzetten op de band. Hij slingerde hem geroutineerd op zijn schouders en liep naar de halte van de shuttlebus, direct voor het luchthavengebouw.

Het stadje Bodø en de luchthaven lagen dicht tegen elkaar aan geplakt en de rit naar het centrum was nauwelijks meer dan een kilometer. Dat was natuurlijk probleemloos te lopen, maar de meeste vakantiegangers pakten de shuttlebus, dus tikte Tom ook de drieënveertig kronen af en liet zich comfortabel vervoeren naar het centrum.

Bodø-centrum leek vooral te bestaan uit saaie blokvormige kolossen waarin een onwaarschijnlijke hoeveelheid hotels gevestigd was en tijdens iedere stop bij een volgend hotel werden uiterst omslachtig koffers uitgeladen, waardoor het ruim een kwartier duurde voordat hij bij het Scandic Havet uitstapte. Lopen was inderdaad sneller geweest.

De receptioniste achter de strak vormgegeven hotelbalie van matglanzend staal en wit marmer checkte hem vlot in en legde de route uit naar zijn kamer op de negende etage aan de havenzijde. Terwijl ze Tom wegwijs maakte, brandde het geplastificeerde printje dat Huub hem gegeven had in zijn broekzak.

‘Hier is uw kamersleutel en dan wens ik u verder een prettig verblijf in Bodø,’ besloot ze de introductie.

‘Dank je wel,’ zei Tom en pakte de kamersleutel van de balie en legde de geplastificeerde foto van Olthoff ervoor in de plaats.

‘Dit is Laurens Olthoff, een kennis van me. Hij wordt nu al twee weken officieel vermist en we denken dat hij hier drie weken geleden in het hotel heeft overnacht. Iemand moet hem hier gezien hebben. Kunt u nagaan wie er die week dienst had?’

‘Dat was ik,’ zei de vrouw. Ze keek kort naar de foto. Van haar gezicht viel geen herkenning af te lezen. ‘Olthoff?’ herhaalde ze, terwijl haar slanke vingers op het toetsenbord roffelden. Plotseling trok ze haar vingers op, alsof de toetsen roodgloeiend waren.

‘Ik zou u graag van dienst zijn, maar in verband met de privacywetgeving is het niet toegestaan gegevens van gasten te delen met derden.’

‘Olthoff is een goede kennis van me. Hij wordt vermist!’

De vrouw liet zich niet vermurwen en schudde verontschuldigend haar hoofd. ‘Het lijkt mij meer een zaak voor de politie. Zij mogen overal de hotelregisters inzien.’

Het was duidelijk dat hij niet verder kwam met de receptioniste. Hij zou in een onbewaakt ogenblik zelf achter de receptiebalie moeten kruipen om in het systeem te kijken. Voor dit moment moest hij het even laten voor wat het was.

Tom passeerde de lift en nam de trap naar de negende verdieping. Hij kon wel wat beweging gebruiken na een dag hangen op luchthavens en in vliegtuigstoelen.

Zijn kamer was ruim, schoon en net zo anoniem als iedere willekeurige hotelkamer. Het uitzicht over de haven daarentegen was een levend schilderij. Links lagen de steigers waar tientallen kleinere vissersboten lagen. Naar rechts de grote kade voor de cruiseschepen, de Hurtigruten en de veerboten naar de Lofoten en aan de overzijde van de baai, langs een landpunt vol loodsen, pakhuizen, silo’s en brandstoftanks, lagen grote vistrawlers en vrachtschepen afgemeerd.

Een hogedrukgebied lag al een week pal boven het noorden van Noorwegen, waardoor de lucht staalblauw was en ondanks dat de zon over een paar uur weer achter de horizon zou verdwijnen, liepen de mensen ver beneden hem op de kade er nog zomers bij.

Snel zette Tom zijn rugzak tegen het kingsize bed, propte zijn cameratas in het eigenlijk te krappe kluisje, verwisselde zijn overhemd voor een T-shirt en verliet het Scandic Havet om ergens een warme hap te gaan eten.

Hij hoefde niet lang te zoeken. Vlak tegenover het hotel lag een gatekjøkken, een cafetaria waar hij fish-and-chips en een blikje Ringnes Lettøl, licht alcoholisch bier bestelde. Het vaste deel van zijn bestelling verdween spetterend in de frituur, Tom was de enige klant.

‘Vakantie?’ vroeg de man achter de toonbank.

Tom dacht aan de foto in zijn broekzak. Grote kans dat Olthoff hier de afgelopen weken een keer binnengestapt was. ‘Min of meer,’ zei hij, terwijl hij in zijn zak voelde en de foto tevoorschijn haalde. Hopelijk had de visboer geen stringent privacy protocol.

‘Dan heb je geluk met het weer. Het kan hier spoken aan de kust en ’s winters vries je hier bijna dood.’

Overdrijven is ook een kunst, dacht Tom. Hier aan de kust werd het door de Warme Golfstroom zelden kouder dan min tien. Tijdens de arctische trainingen had hij op de Finnmarksvidda bij min vijfendertig met zijn slaapzak in de sneeuw gelegen. De visboer zou hem niet geloven als hij het vertelde.

‘Ik ben eigenlijk op zoek naar een kennis van me,’ zei Tom. Hij legde de foto met drietalig bijschrift op de toonbank.

Laurens Olthoff (47)

Vermist/Missing/Mangler

Nederlandse nationaliteit.

Blond, bijna rossig, licht golvend haar tot op de schouders. Brildragend.

Doorgaans in het zwart gekleed.

Ervaren bergwandelaar, vermist sinds 18 augustus.

De man las de tekst en bestudeerde de foto zo aandachtig dat Tom zijn bierblikje niet open durfde te trekken.

‘Inga!’ riep de man naar achteren waar een vrouw vis stond schoon te maken. Ze legde haar mes neer en kwam naast de frituurman staan en bekeek de foto. Vervolgens schudden ze vrijwel simultaan hun hoofd. ‘Nee, die kan ik me niet herinneren. We hebben natuurlijk heel veel klanten, maar deze zou ik me vast herinneren.’

‘Jammer. Bedankt in elk geval, dan moet ik verder zoeken.’

De man haastte zich naar de frituur, de vrouw pakte haar vismes weer op en Tom trok het blikje Ringnes open. Hij zocht buiten een plekje in de zon waar hij even later met vette vingers rustig van de verse vis genoot. Ondertussen dacht hij na over wat hij nu eigenlijk van Olthoff wist. Welbeschouwd was hij te overhaast vertrokken en had hij veel te weinig informatie gekregen om zich een goed beeld te kunnen vormen van wat Olthoff hier twee weken gedaan had. Huub had hem verteld dat hij een grote naam was in cybersecurity en behalve dat hij grote bedrijven en overheden adviseerde, had hij vooral naam gemaakt met het helpen van journalisten die vanwege hun werk bedreigd werden door de veiligheidsdiensten van repressieve regimes. Olthoff had een compleet handboek geschreven over het versleutelen van e-mail en het onopgemerkt gebruikmaken van internet. De man moest voortdurend op zijn hoede zijn voor mensen en organisaties die zijn werk niet bepaald konden waarderen. Het verbaasde Tom dan ook niet dat Olthoff met enige regelmaat alle stekkers eruit trok en volledig offline de bergen in ging om een tijdje afstand te nemen van zijn stressvolle werk. Veel meer dan dat hij op vakantie naar het noorden van Noorwegen ging om in de bergen te wandelen, had hij zijn vrienden en collega’s niet verteld. Niemand wist of hij een bepaalde route zou gaan lopen, of wat voor uitrusting hij meegenomen had.

Over een uur was de uitzending met Philou Smits en daarna zou hij Huub bellen. Hopelijk was er nieuws waardoor hij gerichter kon gaan zoeken dan in Bodø met Olthoffs foto zwaaien. Hij nam nog een laatste hap vis, goot het restant bier erachteraan en net toen hij het visbakje, het servet en het blikje in drie gescheiden afvalbakken gedumpt had, kreeg Tom een stroomstoot door zijn hele lijf. Direct zette hij er stevig de pas in. Zigzaggend tussen de mensen door probeerde hij de afstand te verkleinen naar de man die op zo’n tweehonderd meter afstand voor hem uit liep. Een stevig postuur, een zwart overhemd, een zwarte broek en lang rossig haar tot op de schouders. Laurens! had hij kunnen roepen, maar als mensen opeens stil bleven staan, kwam hij er nog lastiger tussendoor. Tom sprong op de rijbaan om een groepje Aziaten met rolkoffers te passeren, maar een aanstormend taxibusje dwong hem weer terug naar de drukte op de stoep. Het was lastig om tussen alle mensen door Olthoff in het vizier te houden. Even dacht Tom hem kwijt te zijn, maar toen ving hij een glimp op van de zwarte kleren, verderop in de haven op een van de steigers.

Tom zette een lichte looppas in en passeerde een paar traditionele houten kottertjes, een hektrawler, een zeesleper en een schip van de kustwacht. Verderop, waar hij Olthoff zag lopen, waren houten steigers waar de luxere schepen lagen. Snelle zeewaardige motorboten, allemaal blinkend wit en tot in de puntjes onderhouden. Het schoot door zijn hoofd dat Olthoff ieder moment op een boot kon stappen en kon wegvaren.

Tot zijn ergernis moest hij even inhouden toen een vijftal sportvissers, breeduit lopend en zeulend met gevulde koelboxen hem over de steiger tegemoetkwam. Zodra ze hem gepasseerd waren zette Tom een sprint in om Olthoff te achterhalen, maar hij moest opnieuw inhouden bij een klein vissersschip waar met een hydraulische laadboom kuubskisten werden geladen. Een man in een oranje overall stond op de steiger om de hijsstrop rond de kist aan te slaan met de hijshaak van de laadarm. Een tweede bemanningslid stond aan dek bij het bedieningspaneel van de laadarm. Met zijn focus op Olthoff die nu weer op hem uitliep, wrong Tom zich gehaast langs de man in de oranje overall en de viskisten.

De schop met de stalen neus van een veiligheidslaars tegen zijn enkel kwam zo onverwacht dat Tom struikelde over zijn eigen benen en nog voordat hij zijn evenwicht kon hervinden, kreeg hij een harde duw tegen zijn schouders waardoor hij van de steiger richting het achterdek van het vissersschip viel.

Hij landde voorover in een van de kuubskisten, waarbij de klap van de val min of meer gedempt werd door de combinatie van ijs en vers gevangen vis waarmee de kist tot de helft gevuld was.

‘Hé, waar slaat dit op?’ riep Tom verbijsterd. Hij probeerde zich op te drukken uit de kist, maar zijn arm verdween diep in de bak met bebloede vis en slijmerig ijs. Voordat hij een nieuwe poging kon doen om uit de kist te klimmen werd een tweede kunststof kuubskist boven op hem gesmeten, die precies aansloot op de kist waar hij in lag. Hij begon te roepen. Wat gebeurde hier? Hij riep weer, maar er kwam geen reactie. Slechts door twee sleuven voor een vorkheftruck aan de onderzijde van de kist boven zijn hoofd kwam wat daglicht naar binnen.

Snel drukte hij zijn benen naar beneden in de ijskoude brij om overeind te komen. Toen hij eenmaal stevig stond, spande hij zijn spieren en drukte met zijn rug de bovenste kist omhoog. De smalle streep licht werd steeds breder en Tom zag de oranje overall vlak naast de kist staan. Hij wilde eruit en omdat er niet werd gereageerd op zijn geschreeuw plantte hij zijn vuist met een rechtse directe vol in het kruis van zijn belager.

De man sloeg dubbel. Precies op het moment dat zijn collega een volle bak ijs in de bovenste kist stortte. Door de vijftig kilo ijs op zijn rug werd Tom hard met zijn neus terug in de viskist geduwd. En als hij niet razendsnel zijn arm had teruggetrokken, was die bekneld geraakt onder de bovenste kist.

Hij wist nu vrij zeker dat ze het op hém gemunt hadden, maar waarom? En wie waren dit dan en hoe wisten ze wie hij was?

De ruimte tussen de kisten was krap, de vislucht was niet te harden en nu de eerste adrenalinestoot wegzakte werd de kou van het smeltende ijs voelbaar. Zijn dunne wandelbroek en T-shirt waren drijfnat, hij rilde over zijn hele lijf en waande zichzelf terug in het ijswater van de wakduik met volledige uitrusting tijdens de training op de Finnmarksvidda.

The Iceman was er beroemd mee geworden, maar iedereen die zijn zenuwen wist te beheersen kon het kunstje nadoen. Plotselinge onderdompeling in ijswater veroorzaakt een koudeschok waardoor je ademhaling afgesneden wordt, wist Tom, dus ademde hij rustig en zo diep mogelijk in als de zware vislucht toeliet. Het kleine beetje frisse lucht dat naar binnen kwam door de gaten van de kist boven zijn hoofd, hielp nauwelijks.

Met zo min mogelijk krachtsinspanning trok hij zijn benen naar zich toe en rolde zich in de foetushouding. Zo kon hij zo veel mogelijk van zijn lichaamswarmte in de kern van zijn lichaam vasthouden en rustten alleen zijn schoenen en scheenbenen nog op de ijskoude vis.

Het rillen werd heftiger, de ijsbak voelde met nul graden stukken kouder dan zijn slaapzak jaren terug op de Finnmarksvidda. Desondanks hield Tom zijn ademhaling diep en geconcentreerd als bij een meditatieoefening. Wat ze ook met hem van plan waren, hij zou het langer volhouden dan ze voor mogelijk hielden.

Hij hoorde de motor aanslaan en het schip schommelde alsof hij de steiger verliet. Na hooguit vijf minuten hoorde hij hoe er met ronkende motor gemanoeuvreerd werd. De motor plofte een paar keer, er ging een kleine schok door het schip en toen viel het stil. Het kon niet anders dan dat ze ergens anders in de haven waren afgemeerd.

Door de sleuf tussen de kisten turend, zag Tom hoe er een strop onder de kisten door gehaald werd en even later zweefden de kisten door de lucht. Met een klap landde hij op de kade.

Hij vroeg zich af waar hij was, maar hij zag alleen een stuk oranje overall.

Om meer te kunnen zien verplaatste Tom zich over de glibberige bende om zijn ogen dichter bij het gat te krijgen. Er stond een loods van blauwe staalplaten op de kade, een grote roldeur ging open en een vorkheftruck kwam met een flinke vaart recht op de stapel kisten af.

Traag door de kou kon Tom nauwelijks op tijd zijn hoofd voor het gat wegtrekken en zich zo dicht mogelijk op de ijskoude vis drukken voordat de twee stalen hefvorken zich met een klap in de opening onder de bovenste kist boorden. Het scheelde weinig of zijn hoofd was gespietst, maar zijn schouder werd alsnog geraakt en hij sloeg hard met zijn hoofd tegen de wand van de kist. Het werd zwart voor zijn ogen.

Toen hij weer bijkwam was de kou tot in zijn botten doorgedrongen. Het rillen was gestopt, zijn armen en benen voelde hij nauwelijks nog en zijn gedachten waren traag. De duw op de steiger, de kuubskist met ijs en de vorkheftruck. Het ging langzaam, maar hij kon zich alles nog herinneren.

Steriel tl-licht scheen in zijn gezicht. De kist stond in de loods met stapels identieke viskisten, een soort koelhuis of een visafslag. Er was geen mens te zien. Hij moest hier weg, zelfs de Iceman had een omslagpunt waarop zijn bloed bevroor.

Hij rolde zijdelings op de rand van de kist en liet zijn benen over de rand zakken. Ze voelden stijf en oncontroleerbaar als twee lompe ijspegels, maar hij was in elk geval het directe contact met de ijskist kwijt. En met de bloederige vis.

Naast de kist zakte hij op zijn knieën. Het duizelde voor zijn ogen en zijn ledematen functioneerden traag en onbeholpen.

De dichtstbijzijnde uitgang was de roldeur. Hij kroop ernaartoe en probeerde de stalen borgpen los te trekken, maar met zijn vingers als diepvriesworstjes kreeg hij geen grip op de deursluiting. Hij blies in zijn handen om ze op te warmen, maar zijn ademlucht was koud als de wind op de Finnmarksvidda.

Koel constateerde Tom dat als hij hier de hele nacht opgesloten bleef totdat morgen de eerste medewerkers op hun werk verschenen, ze hem direct konden verwerken tot vissticks.

Zijn overlevingsinstinct duwde de negatieve gedachte weg en hij concentreerde zich om de snelste ontsnappingsmogelijkheid te vinden. In gedachten vinkte hij stuk voor stuk de mogelijkheden af. Rondkruipen om een andere uitgang te zoeken? Kansloos, want de kou had alle energie al uit zijn lichaam getrokken. De vorkheftruck gebruiken om door de deur te rammen? Hij zou hooguit twee gaten in de deur prikken; te klein om doorheen naar buiten te kruipen. De derde mogelijkheid leek zijn enige kans.

Met een uiterste krachtsinspanning trok Tom zijn verstijfde lichaam overeind aan de deurstijl en wankelde naar het rode kastje, dat op schouderhoogte naast de deur bevestigd was. Tegen de zijkant van het kastje hing een metalen hamertje aan een dunne ketting om het ruitje mee in te tikken, maar net als bij de borgpen, deden zijn vingers ook hier niet wat hij wilde.

Het bloed stroomde zo moeizaam door Toms lichaam dat het duizelde in zijn hoofd en zijn bewegingen reageerden in slow motion op zijn toch al trage hersenen. Moeizaam haalde hij uit met zijn loodzware arm en stuurde zijn gevoelloze vuist zo goed mogelijk richting het ruitje.

Raak. Of niet? Dat was het laatste wat hij dacht terwijl hij in elkaar zakte.

3

1 september, avond

‘Dan gaan we nu door naar het volgende onderwerp: de vermissing van de Nederlandse IT-expert Laurens Olthoff in Noorwegen. In de studio is Philou Smits om aandacht te vragen voor deze mysterieuze verdwijning.’

Talkshowhost Paulus Wildeboer vulde het scherm van de monitor, totdat het rode ledje op een andere camera aanfloepte op het moment dat de regie het beeld wisselde. Terwijl Philou nu zelf op de monitor verscheen hield ze haar blik aandachtig en zorgelijk op Paulus Wildeboer gericht. Volledig bewust van dit moment waarop ze close-up in een miljoen huiskamers verscheen.

Haar voorstel om als woordvoerder op te treden namens de familie en de vriendengroep van hackers had ieders instemming gehad en begrijpelijkerwijs stroomden de uitnodigingen van radio- en televisieprogramma’s voor een interview binnen. Ze had de primeur voorbehouden aan het populaire avondprogramma van Paulus Wildeboer.

‘Philou, welkom. Veel mensen kennen je waarschijnlijk door je televisiewerk en publicaties, maar je bent hier vanavond omdat een goede vriend van je, Laurens Olthoff, in Noorwegen vermist wordt. Hoe kennen jullie elkaar?’

Philou zag het rode ledlampje weer aanfloepen. Ze antwoordde zoals ze vooraf hadden besproken. ‘Ik heb hem leren kennen toen ik een reeks televisieprogramma’s over privacy op internet en veiligheid in de digitale wereld maakte. Ik las zijn blogs over cybersecurity en naar aanleiding daarvan interviewde ik hem meerdere keren. Door zijn uitgesproken ideeën en heldere toekomstvisie merkte ik dat we een gemeenschappelijke passie hadden. Zo zijn we bevriend geraakt.’

‘Hij is op vakantie gegaan naar Noorwegen, wanneer hebben jullie elkaar voor het laatst gesproken?’

Philou knikte, waardoor een blonde lok haar losschoot die ze met een zorgvuldig gerepeteerde, ogenschijnlijk natuurlijke elegantie uit haar gezicht veegde. ‘De dag voor hij vertrok, dat is nu ongeveer drie weken geleden, stuurde ik hem nog een sms’je waarin ik hem een goede vakantie wenste en daar reageerde hij direct op met “Ik heb er enorm veel zin in”. En daarna heb ik niets meer van hem gehoord, anderen ook niet.’

Ze keek bezorgd en vertwijfeld. De monitor toonde nu een overzicht van de hele tafel met gasten. Hoewel in de talkshow van Paulus de andere gasten zich doorgaans in het gesprek mengden, durfde niemand in te breken in deze persoonlijke en gevoelige zaak. In het publiek hield iedereen zijn adem in en zelfs de irritante sidekick van Paulus hield zijn commentaar voor zich.

‘Was het echt een vakantie waarvoor hij naar Noorwegen ging, of was er nog een ander reisdoel? Iets wat misschien te maken zou kunnen hebben met zijn werk als cybersecurity-expert?’ Het gesprek was zorgvuldig voorbereid, aan het gezicht van Paulus zag je duidelijk dat hij het antwoord al wist.

‘Voor zover wij weten niet. Nu is het wel zo dat het bekend is dat er in Bodø een belangrijk cybersecuritycentrum van de NAVO zit en we kunnen er wel van uitgaan dat Laurens dat ook wist.’

Paulus knikte instemmend. ‘Nu hebben jullie dezelfde passie, of liefhebberij of hoe je het ook omschrijft. Ik kan me zo voorstellen dat hij iets gezegd heeft als “Joh, ik ga ook nog kijken of ik daar bij de NAVO binnen kan komen”. Heeft hij zoiets gezegd?’

Die vraag hadden ze vooraf niet doorgenomen. Ze had wel verwacht dat Paulus zoiets zou flikken om het voorgekookte tafelinterview zo natuurlijk mogelijk te laten lijken en daar had ze zich goed op voorbereid. Om Paulus een plezier te doen bouwde ze een korte aarzeling in. ‘Eh, nee. Hij heeft er niets over gezegd. Dat verbaast me wel, want we bespraken de meeste dingen over zijn werk, ook vertrouwelijke zaken die gevoelig lagen.’

‘Na zijn vakantie verscheen hij niet op zijn werk en zijn jullie als vriendengroep in actie gekomen. Dat is nu twee weken geleden. Wat is er sindsdien gebeurd?’

‘Wat ons betreft te weinig, we hebben natuurlijk aangifte gedaan en de politie heeft het doorgegeven aan de Noorse collega’s, er is ook een Europese organisatie voor vermiste personen ingeschakeld, maar concreet heeft dat nog niets opgeleverd. Een vriend van ons, Tom Brandt, is vandaag naar Bodø vertrokken om ter plaatse onderzoek te doen. Hoe langer het duurt, hoe moeilijker het wordt om hem te vinden. Daarom vragen we nu aandacht in de media.’

Paulus knikte begripvol. ‘Nu is iedere vermissing er natuurlijk een te veel en enorm pijnlijk voor de achterblijvers, maar wat maakt deze verdwijning zo speciaal?’

‘Laurens is niet zomaar iemand. Laurens adviseert op zeer hoog niveau overheden en grote bedrijven over IT-veiligheid. In die zin is hij zeer gerespecteerd om zijn kennis en kunde. Hij heeft ook een heel uitgesproken mening over hoe de IT-veiligheid in de westerse wereld veel beter kan en daar heeft hij niet alleen vrienden mee gemaakt.’

‘Laurens had een druk leven en stressvol werk, is het misschien mogelijk dat hij er zelf voor heeft gekozen een bepaalde tijd, zeg maar te verdwijnen, om volledig afstand te nemen van zijn gewone leven? Dat hij niet gevonden wil worden?’

Waar haalde Paulus nu opeens de suggestie vandaan dat Laurens zelf gekozen had om te verdwijnen? Van wie wist hij dat Laurens wel vaker een poos onbereikbaar was? Dit hadden ze vooraf ook niet besproken. Philou slikte om een tel na te kunnen denken voor ze antwoord gaf.

‘Het is inderdaad wel vaker gebeurd dat hij zomaar van de radar verdween en onbereikbaar was. Maar nooit zo lang en dan was er altijd wel iemand in de vriendenkring die wist waar hij was.’

Ze deed haar best om geen irritatie te tonen en niet te bits te klinken, maar voelde toch een lichte paniek opkomen. Paulus moest het niet in zijn hoofd halen om live op televisie haar privézaken op tafel te gooien. Ze zette zich schrap voor de volgende vraag.

‘Goed, hij is nu dus bijna twee weken officieel vermist. Dat is een lange tijd waarin je ongetwijfeld veel hebt nagedacht over wat er met hem gebeurd zou kunnen zijn. Wat denk jij zelf?’

Paulus probeerde haar nu uit haar rol als woordvoerder te trekken door de vragen steeds persoonlijker te maken. Wat was die vent toch een ongelofelijke zuiger.

‘Ja, we weten het gewoon niet. Hij kan in de bergen een ongeluk gehad hebben, of hij is toevallig slachtoffer geworden van iets. We hebben echt geen idee.’

‘Je zegt “Hij kan in de bergen een ongeluk gehad hebben”, waarom denk je dat?’

De foto van Olthoff in een oranje outdoorjack, een rode stormcap en met een forse rugzak op zijn schouders verscheen nu beeldvullend. Philou voelde haar onderhuidse spanning wegzakken nu het gesprek weer de lijn volgde die ze hadden afgesproken.

‘Laurens is een ervaren bergwandelaar en neemt nooit onverantwoorde risico’s. Hij trok er tijdens zijn vakanties wel vaker alleen op uit en mogelijk is hij in Bodø ook de bergen in gegaan. Hij kent het gebied goed en is er eerder geweest. Maar een ongeluk kan altijd gebeuren. Misschien is hij ergens gestrand en heeft hij hulp nodig.’

‘Er zijn dus meerdere mogelijkheden. Hij zou een ongeluk gehad kunnen hebben, het zou zijn eigen keus kunnen zijn om te verdwijnen, maar hij kan bijvoorbeeld ook tegen zijn wil ergens vastgehouden worden. Gaat die laatste mogelijkheid ook door jouw hoofd?’

‘Jazeker, we hebben al bijna drie weken niets meer van hem gehoord. Alle mogelijke scenario’s gaan dan natuurlijk door je hoofd. Ik kom er echt niet uit; er zijn nog zoveel onbeantwoorde vragen. Er was voor zijn vertrek geen enkele indicatie dat hij van plan was weg te blijven, dus er moet écht iets ergs gebeurd zijn.’

Ze besefte dat ze toch in de ik-vorm was gaan praten, waardoor haar emoties nog dichter aan de oppervlakte kwamen. Haar stem trilde licht zodat de radeloosheid tastbaar binnenkwam bij de kijkers. Het interview raakte haar toch persoonlijker dan ze had voorzien. Gelukkig ging Paulus naar de afronding van het item.

‘Je wilt graag een oproep doen aan de kijkers. Wat zou je willen zeggen?’

‘Als er iemand is die Laurens gezien heeft of op de een of andere manier digitale sporen van hem vindt, een sms’je, e-mail of wat dan ook, neem contact op met de politie of laat het ons alsjeblieft weten op het e-mailadres dat nu onder in beeld verschijnt.’

‘Het mailadres komt... nu! Ik noem het nog even: findlaurens@gmail.com. Philou, dank voor je komst naar de studio en heel veel sterkte met de zoektocht. We hopen dat hij snel gevonden wordt.’

Paulus richtte zijn trouwe hondenogen met de meest meelevende blik nog een halve seconde op haar, waarna hij zich afwendde en doorging naar het volgende onderwerp.

‘Televisie uit,’ zei Huub.

Philou zou hem nog bellen als ze klaar was, had ze gezegd, maar dat kon nog wel een paar uur duren. Paulus Wildeboer stond er algemeen om bekend dat hij na de uitzending graag nog lang napraatte met zijn gasten en in het bijzonder met aantrekkelijke jonge vrouwen. Voor Philou zou hij ongetwijfeld ruim de tijd nemen.

Op het grote beeldscherm boven zijn werktafel verdween de talkshow van Paulus waar net de eindtune werd ingezet. Op een van de andere beeldschermen zag Huub hoe een scootertje met een noodgang kwam aanrijden en vlak voor de loods stopte. Die gasten werden steeds sneller tegenwoordig. De jongen zette zijn helm af, klapte de vierkante kist achterop open en zocht tevergeefs naar een bel bij de voordeur.

Huub stapte van zijn kantoorstoel waarbij de gasveer zich kreunend uitstrekte, tijdelijk verlost van het enorme gewicht dat de maximaal toegestane belasting ruimschoots overschreed. Hij sjokte naar de deur.

‘Deur open!’ riep Huub.

De deur zwaaide soepel open, terwijl hij nog maar halverwege de gang was. Zijn domotica werkten steeds beter.

‘Goedenavond. Een quattro stagioni en twee porties karamelijs, het is al betaald.’

‘Klopt als een bus,’ zei Huub. Hij nam de vierkante doos en de twee bekers in ontvangst en gaf de jongen twee euro fooi. Nu kon het nog. Over een paar jaar zou zijn baantje ingepikt worden door een drone. Het leek Huub geweldig, dan hoefde hij ook niet meer naar de voordeur te lopen om de bestelling aan te nemen, maar kon de drone de pizza direct op tafel serveren.

‘Dank u wel, en smakelijk eten.’ De jongen schoof de helm weer over zijn hoofd en scheurde al weg naar de volgende klant.

‘Deur dicht!’ riep Huub en liep terug naar zijn werktafel, tevens eettafel.

Het was altijd schipperen met de beschikbare ruimte, want behalve de woon- en werkplek van Huub was de lage loods tevens het clubhuis van de modelvliegclub Marinevliegkamp Valkenburg bij Katwijk waarvan Huub voorzitter, secretaris en het enige overgebleven lid was. De loods was een van de laatste gebouwen die nog in hun oorspronkelijke vorm herinnerden aan het vroegere Marinevliegkamp waar Huub, een amicale Brabander, jarenlang had gewerkt als hoofdtechnicus, totdat de basis in 2006 was wegbezuinigd.

In de loods van de modelvliegclub had hij in de loop der jaren een enorme collectie vliegtuigelektronica en computerapparatuur verzameld. Het maakte niet uit wat je zocht: een hoogtemeter, een radarsysteem of een satellietnavigator, NAVO, Warschaupact of civiel. Huub had het gegarandeerd in zijn collectie en kon je er alles over vertellen.

Toen de Marineluchtvaartdienst werd opgeheven was Huubs collectie zo omvangrijk en uniek in de wereld dat hij met steun van het ministerie van Defensie in de loods mocht blijven wonen. De gemeente verleende medewerking door het object in het bestemmingsplan de status van gemeentelijk militair monument met maatschappelijk en cultureel relevante cultuurhistorische woonbestemming te geven. De voorwaarde was dat het een keer per maand voor het publiek geopend zou zijn. Er kwamen meer pizzakoeriers dan bezoekers.

Huub schoof de laptop, de multimeter en een paar printplaten waar hij mee bezig was aan de kant om ruimte te maken voor de pizzadoos. De punten waren voorgesneden en Huub nam een flinke hap.

Martijn was dood, Laurens werd vermist, Philou zat bij Wildeboer, en Tom, zijn beste vriend, was vertrokken naar Bodø. Er was niemand online voor een chatsessie of een goed gesprek. Vreemd trouwens dat Tom nog niet van zich had laten horen. Hij moest allang in Bodø geland zijn en ze hadden afgesproken regelmatig contact te hebben.

‘Bel Tompf,’ zei Huub met volle mond.

Op een van de beeldschermen verscheen de telefoonapp.

‘Geen Tompf in de contactenlijst,’ klonk een vrouwenstem.

Op dit punt moest hij de spraakherkenningssoftware duidelijk nog verbeteren. Ongeduldig at Huub zijn mond leeg voor hij een tweede poging deed. Nu werkte het wel.

Toms telefoon ging over, bleef overgaan en schakelde toen naar de voicemail.

‘Waar zit je, man? Philou was net bij Paulus. Wel even terugkijken, hè. Spreek je!’

4

2 september, ochtend

Hij liep rond als een sneeuwpop in een grote ijskast. Diepgevroren tot in zijn kern, zijn benen waren ijspegels en zijn handen waren diepvrieskippen. Daarna zwom hij in een zwembad van dik chloorwater, waardoor hij langzaam wegsmolt tot hij volledig vloeibaar en verdwenen was.

Voor zijn gevoel had Tom eindeloos liggen snurken. In het schemergebied tussen slapen en waken, doolden in zijn gedachten nog rafelige en onsamenhangende flarden van dromen waarin de meest onmogelijke gebeurtenissen plaatsvonden. Belachelijk natuurlijk, want hij lag gewoon in bed. Zijn handen en voeten waren warm en comfortabel, alleen die chloorlucht prikte daadwerkelijk in zijn neus. Boven zijn hoofd werd in het Noors heen en weer gepraat, waarschijnlijk was hij daardoor wakker geworden. Tom opende zijn ogen en zag een verpleger en twee agenten, een man en een vrouw, naast zijn bed staan. Niet zijn hotelbed in het Scandic, maar een ziekenhuisbed.

‘Als jullie het over mij hebben, zou het dan in het Engels kunnen?’ vroeg Tom.

Zijn stem werd gesmoord door een kapje dat voor zijn mond en neus zat. Hij trok het kapje weg, het bleef aan een rubberen slangetje naast zijn hoofd bungelen. Blijkbaar hadden ze hem zuurstof gegeven.

‘Deze twee agenten kwamen kijken of u al genoeg hersteld bent om een paar vragen te beantwoorden. U was nog niet eerder bij kennis, dus heb ik ze net gevraagd om later terug te komen,’ zei de verpleger. Een blonde jongeman met vriendelijke ogen, iets jonger dan Tom en met de professionele uitstraling die bij zijn vak hoorde. Hij richtte zich in het Noors tot de agenten om ze de deur uit te werken.

‘Nu ze er toch zijn kan ik wel een paar vragen beantwoorden hoor,’ zei Tom.

‘U bent nog erg zwak, het is beter als u nog een tijdje rust houdt.’

Naast Tom stond een monitor waar hij met een paar kabeltjes aan verbonden was. Hij kon zijn hartslag, ademhaling en zuurstofsaturatie aflezen. Het was allemaal dik in orde. Een infuusslang liep naar zijn linkerhand, de vingers van zijn rechterhand zaten in verband gewikkeld.

‘Ik heb heerlijk geslapen,’ zei Tom. ‘Maar wat mij betreft mag het infuus er wel uit. Ik heb liever een kop koffie en iets stevigs in mijn maag dan vloeistof uit een plastic zak.’

‘Nee, het infuus kan er echt niet uit. U krijgt intraveneuze antibiotica. Toen u hier binnenkwam verkeerde u in een eh... laat ik me voorzichtig uitdrukken, een tamelijk onhygiënische toestand. We hebben u volledig moeten desinfecteren en er bestaat een groot risico dat er een ontsteking in uw longen optreedt door inademing van waterpartikels verontreinigd met biologische agentia.’

‘U bedoelt dat ik in een plas smeltwater, bloed en dode vis gevonden ben?’ vroeg Tom.

‘Tja, als u het zo wilt noemen...’

Als Tom het goed begreep werd hij behandeld voor een longontsteking die er nog niet was. De preventieve maatregel leek hem nogal voorbarig. ‘Nou ja, een kop koffie kan toch geen kwaad? Dan beantwoord ik ondertussen de vragen van de agenten, oké?’

De verpleger vertrok hoofdschuddend om een kop koffie en wat eten te regelen voor zijn eigenwijze patiënt. De twee agenten stapten nu iets dichter naar het bed. De man, achter in de veertig met donkere krullen en een snor, droeg voor ieder dienstjaar een kilo overgewicht mee waardoor hij stevig in zijn uniform zat. Pedersen, stond er op zijn naamplaatje. Hij had een ster meer op zijn schouder dan de vrouw die Nordahl heette. Haar donkerblonde haar droeg ze strak in een vlecht naar achteren. Slank, sterk en pezig als een olympische langlaufster. Een scherpe, onderzoekende blik en mondhoeken die wat naar beneden hingen.

‘U bent zwaar onderkoeld aangetroffen in een koelhuis waar u het brandalarm heeft ingeschakeld,’ zei Pedersen.

Tom keek naar zijn gezwachtelde vingers en de rafelige beelden in zijn hoofd maakten plaats voor heldere herinneringen, van de trap tegen zijn enkel tot het moment dat hij het ruitje van de brandmelder insloeg.

‘Ze hebben de glasscherven van de brandmelder uit uw hand moeten peuteren,’ lichtte Nordahl toe.

‘Ja, dat klopt,’ zei Tom. ‘Ik heb de brandmelder ingedrukt, maar er was helemaal geen brand. Krijg ik nu een boete voor een valse brandmelding?’

De mondhoeken van Nordahl kwamen een paar millimeter omhoog, je kon het nog geen lachen noemen. Pedersen nam het woord weer.

‘We willen graag weten wat eraan voorafgegaan is. Zoals de verpleger al zei, u bent in een vrij ongebruikelijke toestand aangetroffen en u leek daar niet vrijwillig terechtgekomen.’

Tom vertelde nauwgezet hoe hij aangekomen was op de luchthaven, ingecheckt had in het Scandic Havet en een wandeling gemaakt had langs de haven waar hij plotseling in de kist met dode vis en ijs aan boord van een vissersschip geduwd werd en uiteindelijk in het koelhuis neergezet was waar hij het brandalarm had ingeschakeld.

Nordahl maakte een paar aantekeningen in een notitieboekje. Pedersen liet het hele verhaal kort op zich inwerken, het moest belachelijk klinken.

‘Iemand neerslaan en halfdood achterlaten in hulpeloze toestand is een ernstig misdrijf. We zouden graag weten wie hier verantwoordelijk voor is, maar dan moeten we wel meer informatie hebben. Er liggen in de haven een kleine honderd schepen die in aanmerking kunnen komen. Kunt u het schip nader omschrijven, een naam of een registratienummer?’

Tom voegde nog wat details toe aan zijn verhaal. Bemanning met een oranje overall, een vlak achterdek met ruimte voor kisten, een hijsboom, een lier met vislijnen. Het maakte de zoektocht voor de agenten niet veel eenvoudiger.

‘Wat voor werk doet u, meneer Brandt?’ vroeg Nordahl.

Ze hadden zijn naam al, ze waren zijn ID natuurlijk tegengekomen bij de grote schoonmaak, het zwembad met chloorwater waar hij van gedroomd had. Ik werk als agent voor de militaire inlichtingendienst, had hij kunnen zeggen, maar dat zou de zaken onnodig gecompliceerd maken.

‘Ik ben freelance fotograaf voor National Geographic, maar ik ben hier voor vakantie,’ zei Tom.

‘En u kent hier verder niemand in Bodø?’ Pedersen en Nordahl stelden beurtelings een vraag, waardoor het gesprek als een spelletje pingpong over zijn bed heen en weer stuiterde.

‘Nee, ik heb hier geen vrienden wonen. Dat is me wel duidelijk geworden.’

Tom draaide het kraantje van het infuus dicht, peuterde de pleister los en trok de naald uit zijn hand. Hij was niet bevoegd voor het verrichten van de medische handeling, maar het was niet echt ingewikkeld. De agenten lieten hem zijn gang gaan.

‘Was het toeval denkt u?’

Terwijl hij over de vraag nadacht, realiseerde Tom zich dat hij een ziekenhuispyjama droeg en niet wist waar ze zijn kleren gelaten hadden.

‘Aanvankelijk dacht ik dat het een mislukte grap was, maar naarmate het langer duurde en ze me na die viskist met ijs in die koeling stopten werd me duidelijk dat het geen vergissing was, maar een gerichte aanval.’

‘En u bent hier echt alleen maar op vakantie?’

‘Ja. Nee, eigenlijk. Ik zal het uitleggen.’

Het contact met de plaatselijke politie was sneller op gang gekomen dan hij had voorzien. Tom trok het kastje naast zijn bed open. Zijn kleren lagen gewassen en gevouwen op een keurig stapeltje. Zijn persoonlijke spullen zaten in een envelop die hij op het bed leegschudde.

De verpleger kwam binnen met een kop koffie en een sandwich op een dienblad. Zijn ogen werden zo groot als schoteltjes toen hij de infuusnaald in de lucht zag bungelen. Geschrokken zette hij het dienblad neer.

‘Nee, dit kan echt niet wat u doet. Op deze manier kunnen we niet instaan voor uw gezondheid!’

‘O, daar bent u alweer. Lekker, koffie,’ zei Tom. Hij negeerde het medische advies en nam een hap van de sandwich terwijl hij de inhoud van de envelop bekeek.

Zijn portefeuille, horloge, telefoon, de hotelsleutel. Alles was er, behalve de foto van Olthoff. Als hij nog twijfelde, dan wist hij nu zeker dat de actie tegen hem persoonlijk gericht was.

‘Er ontbreekt iets,’ zei Tom.

De verpleger schoot direct in de verdediging. ‘Alles wat hier binnengekomen is hebben we zorgvuldig schoongemaakt. Alleen uw schoenen staan nog in het ontsmettingsmiddel, het leer was met geen mogelijkheid schoon te krijgen en u kunt ze vrees ik het beste weggooien.’

‘Sorry,’ zei Tom. ‘Ik bedoelde niet dat jullie iets zoekgemaakt hebben. Er zat een foto van een kennis in mijn broekzak. Hij heet Laurens Olthoff en hij was hier op vakantie. Sinds twee weken wordt hij officieel vermist en ik ben naar hem op zoek. Ik meende dat ik hem zag lopen op de steiger in de haven. Ik liep achter hem aan en toen ik dat vissersschip passeerde ben ik die viskist in geslagen.’

‘Ik weet zeker dat er geen foto in uw broekzak zat.’ De verpleger veegde snel zijn straatje schoon in het bijzijn van de agenten.

Tom voelde in de envelop of de foto misschien nog met visslijm aan de binnenzijde geplakt zat.

Nordahl pakte haar telefoon en scrolde snel over het scherm. ‘Deze Laurens Olthoff?’ vroeg ze. Ze draaide het display met het officiële opsporingsbericht naar Tom. Lang golvend haar, bril, zwart overhemd. Geen twijfel mogelijk.

‘Ja, dat is hem.’

Pedersen ademde diep in door zijn neus.

‘Dus u komt hier op vakantie om uw vermiste kennis Olthoff te zoeken en kort nadat u geland bent, wordt u in een viskist gestopt en halfdood achtergelaten in een koelcel. Door het brandalarm in werking te stellen wordt u gered en wanneer u in het ziekenhuis bijkomt is de foto van uw vriend verdwenen. Een merkwaardig verhaal moet ik zeggen. Zodra uw gezondheid het toelaat verwacht ik u op het bureau zodat we uw verklaring kunnen opnemen.’

‘Ik kom graag langs,’ zei Tom. ‘Ik ben ook benieuwd of de zoektocht naar Olthoff al iets opgeleverd heeft.’

Nordahl kneep haar lippen op elkaar, haar mondhoeken weer naar beneden en liet het woord over aan Pedersen. Die zuchtte diep.

‘Tja, de vermiste Nederlander... We hebben begrepen dat hij een enthousiaste bergwandelaar is en de bergen zijn hier enorm uitgestrekt. Je kunt dagen lopen zonder een mens tegen te komen en ieder jaar verdwijnen er wel mensen in de bergen. Het is in Noorwegen dan ook gebruikelijk om een bericht achter te laten waar je heen gaat, via welke route en wanneer je denkt terug te zijn.’

‘Misschien ligt hij ergens met een gebroken been en heeft hij dringend hulp nodig. Is er dan niemand die gaat zoeken?’

‘Van Olthoff hebben we geen idee waar hij heen gegaan is. Hij kan werkelijk overal zijn, de spreekwoordelijke speld in de hooiberg. Het is geen onwil, we hebben gewoon de mensen niet om alle bergen uit te kammen.’

‘Ik help graag met zoeken, misschien kan ik een paar bekende routes nalopen en berghutten controleren. Misschien heeft hij ergens iets achtergelaten.’

‘Komt u eerst maar langs op het bureau, dan praten we verder.’ Hij gaf hem zijn kaartje.

Inspecteur Pedersen, las Tom. Het bureau was aan de Kongensgate 81, waar dat dan ook mocht wezen.

‘Als jullie een ogenblik geduld hebben, dan kleed ik me aan en rij ik direct mee.’

‘Geen sprake van,’ mengde de verpleger zich in het gesprek. ‘U heeft een schaafwond op uw hoofd, we denken van een harde klap of een val. U moet nog minstens vierentwintig uur onder observatie blijven. Zonder goedkeuring van de arts mag u onder geen beding vertrekken.’

‘Ik beloof dat ik direct terugkom als ik hoofdpijn krijg.’ Tom zwaaide zijn benen uit bed en pakte het stapeltje kleren uit het kastje.

Pedersen maakte aanstalten om te vertrekken. ‘Doet u maar rustig aan, meneer Brandt. We mogen geen burgers als passagier meenemen, tenzij als arrestant, maar dat is in uw geval niet van toepassing. We spreken u later nog.’

Hij draaide zich om en vertrok met de zware pas die bij zijn postuur hoorde. Nordahl gleed geruisloos mee in zijn kielzog. Tom liet zich terugzakken op het bed, terwijl de verpleger tevreden grijnzend met zijn overwinning achter de agenten aan de gang op liep.

De koffie was lauw, de sandwich klef, het was tijd om op te stappen. Snel verwisselde hij de ziekenhuispyjama voor zijn frisgewassen kleren, stak zijn persoonlijke spullen bij zich en bij gebrek aan zijn schoenen die nog ergens in het bleekwater dobberden, liep hij op kousenvoeten de gang uit.

Eenmaal buiten, voor de forse toren van het ziekenhuis, probeerde hij zijn telefoon in te schakelen om een taxi te bellen, maar het display bleef pikzwart, de accu was leeg. De vrieskou had de laatste elektronen tot stilstand gebracht. Tom zag een taxi net een paar mensen afleveren bij de ingang en hij trok een sprintje om de chauffeur aan te spreken voordat hij wegreed. Hij had geluk, de man had nog geen nieuwe rit op zijn planning staan en hij kon direct instappen.

‘Naar het Scandic Havet hotel, graag,’ zei Tom.

De chauffeur leek geen acht te slaan op zijn sokken, hij knikte achteloos en gaf een dot gas.

Ze sloegen een paar keer af en reden toen op een grotere weg richting het centrum en langs het treinstation, met daarachter de terminal met de veerboten naar de Lofoten. Voorbij het station gingen ze rechtdoor over een rotonde, waar aan de waterkant een gebouw stond met daarop een bord met in het blauw de letters NRK, het districtskantoor van de Noorse omroep. Zodra hij een paar fatsoenlijke schoenen aanhad zou hij erbinnen lopen.

De taxi zette hem keurig bij het hotel af, maar Tom liep eerst naar de buitensportwinkel, schuin tegenover het hotel. In een van de stellingen vond hij al snel een geschikt model nieuwe bergwandelschoenen.

‘Welke schoenmaat heeft u?’ vroeg de jonge verkoper. Als vanzelfsprekend daalde zijn blik naar Toms voeten om zelf de schoenmaat in te schatten. ‘Normaal gesproken,’ voegde hij er wat verbaasd aan toe.

Vijf minuten later rekende Tom een paar bergschoenen plus een paar sokken af bij de kassa en vroeg de weg naar het politiebureau aan de Kongensgate. De verkoper wees hem de route via de hoofdstraat door het centrum en dan aan het einde rechtsaf. Globaal de route die hij met de taxi gereden was, maar dan in omgekeerde richting.

Op zijn nieuwe schoenen liep Tom de winkel uit, hij propte zijn oude sokken in de eerste de beste prullenbak die hij tegenkwam en ging op weg naar het politiebureau. Aan het eind van de Sjøgata zag hij de betonnen doos van het NRK-gebouw die hij vanuit de taxi al gezien had. Nu hij hier toch was kon hij er net zo goed even binnenlopen. Aan de zijkant was een glazen pui met een ingang waar hij binnenstapte, naar de receptie liep en zich voorstelde.

‘Ik ben Tom Brandt, ik werk voor National Geographic en ben op zoek naar degene die zich bij de NRK bezighoudt met de verslaggeving rond de vermissing van de Nederlander Laurens Olthoff.’

De vrouw achter de balie keek hem vragend aan. ‘Voor de landelijke televisie bedoelt u?’

Tom had geen idee wat ze hier nog meer deden, dus knikte hij bevestigend.

‘Daarvoor hebben we maar een verslaggever, Kjetil Solberg. De rest doet regionale radio en internet. Ik zal hem bellen, een ogenblik alstublieft.’

Er werd overlegd in het Noors en een minuutje later stapte Tom de werkkamer van Kjetil Solberg binnen. Er stond een cameratas naast zijn bureau en voor hem drie beeldschermen waarop hij videobeelden aan het monteren was.

‘Welkom,’ zei Solberg. ‘Zeg maar Kjetil. Ik ben hier verslaggever, cameraman, geluidstechnicus, regisseur en editor. De hele afdeling Landelijke Televisie van NRK Norland.’

Kjetil Solberg was zo blond dat het aanstormende grijs nauwelijks zichtbaar was. De man moest ergens in de vijftig zijn, had een gedrongen bouw en een krachtige handdruk. Na een korte kennismaking over en weer, legde Tom de reden van zijn bezoek uit.

‘Olthoff, de vermiste Nederlander...’ Solberg wreef nadenkend over de stoppels van zijn driedagenbaardje. ‘Ja, ik heb het opsporingsbericht van de politie gezien. Harald Pedersen en Marit Nordahl gaan daarover, maar voor zover ik weet hebben ze er nog niets mee gedaan. Pedersen loopt nooit zo hard in dit soort zaken.’

Het leek een understatement. Pedersen had al jaren niet meer hardgelopen, maar Tom vertelde Solberg niet dat hij al kennisgemaakt had met het duo.

‘Heeft de NRK er al een item over gemaakt?’ vroeg Tom.

Solberg antwoordde met een wedervraag. ‘Wat doet National Geographic met deze vermissing? Het lijkt me geen onderwerp voor een magazine.’

De Noor taxeerde de concurrentie.

‘Voor mij zit er vooralsnog geen verhaal in,’ zei Tom. ‘Ik werk op persoonlijke titel, Olthoff is een kennis van me. Op de Nederlandse televisie is er gisteravond uitgebreid aandacht aan besteed en het lijkt me voor de NRK zeker zo interessant.’

‘Er zijn veel vermissingen, wat was de invalshoek van de Nederlandse televisie om dit item uit te zenden?’

Philou natuurlijk, dacht Tom. Dat had zeker geholpen.

‘Olthoff is een gerenommeerd expert in cybersecurity. Dat maakt zijn vermissing bijzonder,’ zei hij.

Solberg knikte en viel even stil. Hij raspte weer over zijn stoppelbaardje.

‘Dat zet de zaak natuurlijk in een totaal ander daglicht...’ zei hij bedachtzaam.

Voordat Tom kon vragen wat hij daarmee bedoelde, klonk plotseling een krakende stem uit Solbergs cameratas. Hij trok de tas naar zich toe en haalde een portofoon tevoorschijn waarvan hij het volume iets harder zette.

Er werd in rap Noors overlegd, wat Tom op een enkel woord na onmogelijk kon volgen. Iets over Moskenes, een tent en een boot ving hij op.

De NRK-journalist leek hem volledig vergeten te zijn, greep zijn cameratas en rende de kamer uit. ‘Als ik nieuws heb, hoor je van me,’ klonk er nog vanuit de gang.

5

2 september, middag

De laatste opmerking van Solberg, voordat hij halsoverkop vertrokken was, zette Tom aan het denken. Voorlopig zou hij Solberg niet kunnen vragen wat hij precies bedoelde, dus liet hij zijn kaartje achter op diens bureau en liep terug naar de balie. Door de glazen gevel had hij panoramisch uitzicht over de haven waar op de landpunt aan de overzijde verschillende golfplaten opslagloodsen stonden. Gek dat hij niet wist in welke loods ze hem precies gevonden hadden.

‘Heeft hij altijd zoveel haast?’ vroeg Tom aan de receptioniste.

‘Soms.’ Haar blik week niet van het beeldscherm en ze klikte druk met haar muis. In de weerspiegeling in haar brilglazen zag Tom dat ze een spelletje Patience speelde.

‘Weet je waar hij naartoe gaat?’

Nu keek ze op. ‘Hij riep iets over Moskenes, dat ligt op de Lofoten.’ Ze wees naar de kade waar een veerboot langzaam loskwam van de kant. ‘Het is drieënhalf uur varen. Op zijn vroegst komt hij pas vanavond terug.’

‘Heeft hij ook gezegd waarvoor?’

‘Dat zegt hij nooit. Als hij zo’n haast heeft kun je het beste vanavond naar het NRK-journaal kijken om te zien waar hij naartoe was.’

‘Zal ik doen,’ zei Tom. Hij volgde de Sjøgata langs het station tot hij rechts het politiebureau zag. Het kon niet missen. Een witte doosvormige betonklomp van drie verdiepingen, geheel in de plaatselijke stijl gebouwd. Salten Politidistrikt stond er met koeienletters boven de ingang. Vanaf het dak prikte een mast met antennes de blauwe lucht in en voor wie nog twijfelde, hadden ze een overjarige Volkswagen Kever in politie-uitvoering pal naast de deur gezet. De huidige generatie surveillancewagens stond hopelijk in de parkeergarage onder het gebouw.

‘Ik kom voor Pedersen en Nordahl,’ meldde Tom zich bij de balie.

De agent van dienst leek nauwelijks oud genoeg voor een rijbewijs, waarschijnlijk een stagiair van de politieschool. Hij antwoordde direct.

‘Die zijn nog geen kwartier geleden de deur uit gegaan en ik verwacht ze vandaag eigenlijk niet meer terug. Kan ik iets doorgeven, of kan iemand anders u van dienst zijn?’

‘Ik zou me vandaag nog melden bij Pedersen, ik heb gisteravond een vals brandalarm af laten gaan. Daarover wilde hij me nog spreken.’

De jonge agent monsterde Tom van top tot teen, waarbij zijn blik kort op het verband om zijn vingers bleef hangen voor hij antwoord gaf. ‘Ah, u bent de man uit de vrieskist. Daar heb ik iets over gehoord.’

‘Ik kom aangifte doen van mishandeling en wederrechtelijke vrijheidsberoving.’

De jonge agent week haast onmerkbaar iets naar achteren. Zo’n zware zaak ging zijn bevoegdheid waarschijnlijk te boven.

‘Dan is het toch beter dat u terugkomt wanneer inspecteur Pedersen er weer is. Die heeft de zaak al in behandeling en kent alle details. U kunt het morgen weer proberen en anders belt u eerst voor een afspraak.’

‘Ik had al een afspraak,’ zei Tom.

‘Het spijt me, Pedersen en Nordahl zijn met spoed weggeroepen.’

‘Naar de Lofoten?’ De agent leek niet voornemens er iets over te zeggen, maar Tom zag dat hij het bij het rechte eind had.

‘Daar eh… doen we nooit mededelingen over.’ Zijn stem klonk een halve toon hoger en net iets minder vast.

‘Ik hoorde het toen ik net bij Kjetil Solberg van de NRK was.’

De agent knikte instemmend. Als zijn bezoeker toch al op de hoogte was, dan had het weinig zin om de informatie achter te houden.

‘Er kwam inderdaad een tip binnen over een verlaten tent met kampeeruitrusting op de Lofoten. Ze hopen op een spoor van die vermiste Nederlander.’

‘Dat hoop ik ook,’ zei Tom. ‘Laurens Olthoff is een kennis van me.’

De agent besefte dat hij zich meer had laten ontvallen dan hij eigenlijk mocht en herstelde zich snel.

‘Goed. Morgen is Pedersen er weer, dan heeft hij zeker tijd voor u. En als er iets te melden valt in de vermissingszaak dan hoort u het ongetwijfeld van Pedersen.’

Tom vertrok uit het bureau en liep met een omweg terug naar het Scandic Havet.

Terug op zijn kamer schopte hij zijn nieuwe schoenen uit en pakte de oplader van zijn telefoon. Een vleugje vislucht dampte in zijn neus terwijl hij het stekkertje in de telefoon plugde. Een rilling liep over zijn rug, alsof er nog een paar ijsklonten in zijn botten waren achtergebleven.

Hij liep naar de badkamer, stak de stekker in het stopcontact naast de dubbele wastafel en liet het bad vast vollopen. Ondertussen piepte en trilde zijn telefoon van de binnengekomen berichten. Terwijl hij zijn kleren uittrok keek hij op het display naar de pushberichten.

Een appje van Nancy: Natuurlijk, geen probleem. Geniet van je vakantie!

Dat was een meevaller, ze hadden lange tijd stukken minder vriendelijk gecommuniceerd, wat Tom grotendeels zichzelf kon aanrekenen. Ook nu was hij al vertrokken voordat hij had overlegd over de opvang van Wesley. Of misschien raakte ze eindelijk gewend aan zijn buitengewone drang naar reizen en avontuur.

Verder twee gemiste oproepen. Een van MIVD-chef Berendsen, die geen boodschap had ingesproken en een voicemailbericht van Huub.

Er stond nog maar tien centimeter water in de badkuip waar de damp vanaf sloeg. Tom zette zijn telefoon op de luidspreker, drukte op het nummer van Huub en stapte in de kokende kuip. Huub nam direct op.

‘Tom! Alles goed?’ vroeg hij.

‘Natuurlijk,’ zei Tom. Helemaal natuurlijk was dat niet, gezien de afgelopen vierentwintig uur. Hij praatte Huub kort bij over de vermoedelijke dubbelganger van Laurens waarmee hij in de val gelokt was, de excursie naar de visafslag en het nachtje ziekenhuis.

‘Nondedju, Tom!’ reageerde Huub geschrokken. ‘Dat klinkt inderdaad niet als een toevallig ongelukje.’

‘Nee. Blijkbaar heeft iemand liever dat ik vertrek dan dat ik navraag doe naar Laurens Olthoff.’

‘Ben je daarmee nog verder gekomen?’

‘Nee, niet echt. Ik heb zo links en rechts wat rondgevraagd en zijn foto laten zien, maar niemand kan zich hem herinneren. Ik vraag me af wat Laurens hier kwam doen. Was hij hier echt op vakantie om in de bergen te wandelen, of had het toch iets met zijn werk te maken? Na gisteravond geloof ik vooral dat laatste, maar ik zal praktisch in zijn huid moeten kruipen om hem te vinden. Op dit moment jaag ik een schim na.’

‘Ik ken zijn werk, maar op persoonlijk vlak ken ik hem ook niet echt. Wat ik weet, weet jij ook.’

‘Ik moet gewoon meer informatie over Laurens hebben, anders kom ik niet verder.’

‘Misschien kan ik zinvolle informatie uit zijn laptop halen, die heeft hij bij Philou achtergelaten voordat hij naar Noorwegen vertrok en die heeft hem gisteren weer naar mij gebracht. “Voor het geval dat…” had Laurens tegen haar gezegd.’

‘En ze heeft niet gevraagd wat hij daarmee bedoelde?’

‘Nee, en ze wist het ook niet, maar blijkbaar had Laurens een voorgevoel dat er iets zou kunnen gebeuren.’

‘Merkwaardig dat hij daar zo onduidelijk over was. Hoe goed zijn die twee eigenlijk bevriend?’

‘Ze kennen elkaar van een reeks televisie-interviews die Philou gemaakt heeft en sindsdien zijn ze behoorlijk dik met elkaar voor zover ik weet, maar vraag mij geen intieme details.’

‘En de laptop van Laurens, heeft die al wat opgeleverd?’

‘Ik heb vannacht zijn wachtwoord gekraakt en zit nu zijn mail door te spitten. Hij lijkt alles dubbel te hebben. Een deel is niet versleuteld, voor dagelijks gebruik. Het andere deel is wel versleuteld, waarschijnlijk voor gevoelige zaken en dat kan nog wel een hele tijd duren voor we het gekraakt hebben. In de mail heb ik wel zijn hotelboekingen gevonden. Hij zat aanvankelijk in het Radisson Blu. Later is hij volgens zijn boekingsgegevens voor een paar nachten naar het Scandic Havet gegaan waar jij nu zit.’

‘Weet jij of Laurens een tent mee had?’

‘Waarom zou hij, hij heeft voor de hele periode hotels geboekt. Hoezo?’

‘De politie kreeg een tip over een verlaten tent bij Moskenes op de Lofoten. Tot nu toe hebben ze niets gedaan aan de vermissing en vandaag zijn ze met spoed achter die tip aan gegaan.’

‘Misschien is die tent wel van hem en heeft hij een rookgordijn opgetrokken met die hotelboekingen. Stel dat hij ergens bang voor was, hij maakte die opmerking tegen Philou tenslotte niet voor niets. Dan maakt hij die hotelboekingen gewoon in het niet versleutelde deel van zijn mailberichten. Misschien heeft hij zelfs wel ingecheckt en zich vervolgens ergens in de bergen verstopt in zijn tent. Geen mens die hem vindt. Hij is daar veiliger dan in een hotelkamer waarvan iedereen de sleutel heeft en waarvan de boeking via e-mail verstuurd is. Het verklaart ook waarom niemand hem gezien heeft in Bodø.’

Tom overwoog de optie. Het was zeker niet ondenkbaar. ‘Vraag Philou maar eens of hij een tent meegenomen heeft en wat voor merk, model en kleur. Misschien is er een foto van of zo.’

‘Zal ik doen,’ zei Huub. ‘Heb je Philou nog gezien in de uitzending bij Paulus?’

‘Nee. Rond die tijd lag ik in die viskist en ik heb het nog niet terug kunnen kijken. Heb ik wat gemist?’

‘Paulus zat nogal door te zagen of Laurens niet op weg was geweest naar het cybersecuritycentrum van de NAVO, Fauske II. Dat ligt op een schiereiland in het fjord bij Fauske, een stuk landinwaarts van Bodø. Er is daar een basis voor satellietspionage, een paar gebouwen met grote radarkoepels erbovenop. De Noren vangen daar alle mogelijke data uit de ruimte op, filteren dat en sturen het door naar de Verenigde Staten. Op papier is het allemaal Noors, maar de Amerikanen schijnen er aan de glasvezelkabels te trekken.’

Tom dacht aan de drie Amerikaanse militairen in het vliegtuig, dat waren geen gewone infanteristen geweest.

‘Dat Laurens dan uitgerekend hier verdwijnt klinkt toch als een bijna onmogelijk toeval?’

‘Tja…’ zei Huub. ‘Als je het antwoord weet, dan hoef je niet te zoeken.’

Tom glimlachte om de verklarende logica waar de techneut op Marinevliegkamp Valkenburg een abonnement op scheen te hebben.

‘Zouden we Berendsen moeten vragen of hij in zijn netwerk bij de Noren of de Amerikanen voorzichtig kan polsen of ze iets over Olthoff weten?’ vroeg Huub.

Tom overwoog of hij zijn voormalige chef bij de MIVD in deze zaak wilde betrekken. Mogelijk zouden ze slapende honden wakker maken als duidelijk werd dat Tom geen toevallige kennis van Olthoff was, maar ook voor de Nederlandse militaire inlichtingendienst werkte.

‘Laten we Berendsen er voorlopig maar buiten houden,’ zei Tom.

‘O ja, nog iets. Martijn, dat is de compagnon van Laurens die vorige maand een hartaanval kreeg bij het wielrennen.’

‘Ja, daar heb ik over gehoord.’

‘Niemand begreep aanvankelijk waarom hij drie dezelfde voordeursleutels bij zich droeg, totdat er een rekening van De Slotenspecialist in de bus viel. Nu blijkt dat op de dag voor zijn dood een nieuw slot op zijn deur gezet is. Volgens de slotenmaker had Martijn gebeld omdat er ingebroken was.’

‘Martijn gaat dood nadat er bij hem ingebroken is, Laurens Olthoff lijkt van de aardbodem verdwenen en als ik Olthoff ga zoeken word ik bijna ingevroren. Wat denk jij ervan?’

‘Ik ben bang dat Martijn en Laurens in een digitale strontput zaten te roeren. Er zijn ongekende krachten aan het werk, Tom. Kijk alsjeblieft uit.’

‘Doe ik. Jij ook.’

Meer viel er niet te zeggen. Huub had het gesprek weggedrukt en Tom liet zich diep in het stomende badwater zakken.

6

2 september, avond

Een paar keer had Tom de mengkraan gebruikt om het badwater dichter naar het kookpunt te brengen. Na een halfuur was hij ervan overtuigd dat ook de laatste ijsklonten in zijn ruggenmerg ontdooid waren en stapte hij uit bad, kleedde zich aan en ging naar het grillrestaurant op de achttiende etage.

Het was nog vroeg en er waren niet veel gasten. Hij bestelde een biefstuk die hij met smaak wegwerkte en bij gelegenheid toonde hij aan verschillende mensen van de bediening de foto van Olthoff op zijn telefoon. Een gemiddeld persoon kan zo’n vijfduizend gezichten in zijn geheugen opslaan, dus was er een behoorlijke kans dat een of meer personen zich de opmerkelijke verschijning van Olthoff wel konden herinneren. Nu is gezichtsherkenning een complexe materie waarbij verschillende hersengebieden nauw samenwerken en blijkbaar functioneerde dat niet goed bij het personeel. Of misschien was Olthoff hier gewoon nooit geweest, want keer op keer was het antwoord ontkennend.

Tom twijfelde nog over een dessert, maar besloot dat hij zijn portie ijs wel gehad had en beëindigde de maaltijd met een kop koffie. Terug op zijn kamer begon hij een online speurtocht naar Laurens Olthoff.

Zijn professionele curriculum vitae op LinkedIn kende Tom grotendeels al. Dat hij IT-consultant en cybersecurity-expert was, bij welke bedrijven hij gewerkt had en dat hij nu een eigen consultancybedrijf runde. Het was opmerkelijk dat hij geen neutrale portretfoto had gebruikt voor zijn profiel, maar een vrijetijdsfoto die tijdens een bergbeklimming was gemaakt. Blijkbaar vond hij het belangrijk zichzelf persoonlijker neer te zetten of wilde hij laten zien dat hij geen uitdaging uit de weg ging en uitsluitend topprestaties leverde. Een inmiddels nogal platgeslagen managementcliché, dacht Tom. Maar misschien was het gewoon een reële weerspiegeling van wie hij was en wisselde hij de digitale jungle graag af met signaalloze tochten door de bergen. Zuivere lucht in plaats van airco. Gletsjers in plaats van wit stucwerk. Stralende zon in plaats van tl-licht. Het scenario dat hij in een tent was ondergedoken werd al wat aannemelijker. Hij kon Olthoff op dit punt wel begrijpen. Maar dat onderduiken duurde nu wel lang. Had Olthoff een langere pauze nodig? Was hij zich echt aan het verstóppen? Was hij ergens bang voor? De gedachte dat Olthoff ergens lag, hulpbehoevend met een gebroken been of een verstuikte enkel begon weer aan Tom te knagen. Het liefst zou hij de bergen in rennen om te gaan zoeken, maar Pedersen had natuurlijk wel een punt. Zonder ook maar de geringste aanwijzing was het een speld in een hooiberg. En als Olthoff ondergedoken was in de bergen, waar was hij dan bang voor?

Tom pakte zijn laptop en opende de TOR-browser om anoniem te kunnen internetten. Hij kwam al snel op het YouTube-kanaal van Philou Smits die in een van haar vrijwel dagelijkse updates een interview met Laurens Olthoff had opgenomen. Ze bleek behoorlijk populair met ruim driehonderdduizend abonnees.

‘Hallo, ik ben Philou, fijn dat je weer kijkt. Vandaag heb ik hier aan tafel hacker en IT-specialist Laurens Olthoff, en gaan we het hebben over privacy en veiligheid op internet.’

Het was een interview van bijna drie jaar geleden. Philou met perfect verzorgd, lang blond haar, ogen zo blauw als korenbloemen, haar lippen felrood gestift en verder weinig make-up. Ze droeg een grijze jurk met genoeg decolleté om de aanzet van haar welgevormde borsten te tonen. Ze was ontspannen, alsof ze thuis aan de keukentafel zat. Na een korte inleiding kwam het gesprek op Steve Jobs-scholen en scholen die Chromebooks van Google krijgen.

Olthoff, zoals altijd in het zwart, vertelde in hoog tempo over het gevaar van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Vol vuur en overtuigend, met een stem die net iets hoger was dan bij zijn stevige postuur paste. Hij bracht zijn verhaal als een oververhitte snelkookpan die op het punt stond te ontploffen. Philou hoefde er iedere keer maar een tikje tegen te geven en Olthoffs veiligheidsventiel blies een stoomwolk aan digitale gevaren de lucht in. Het gesprek ging van onveilige stemcomputers naar gehackte wachtwoorden en van NSA klokkenluider Edward Snowden naar cyberaanvallen op ziekenhuizen en de Rotterdamse haven. De vaak lange zinnen rolden er soepel uit. Olthoff had het gesprek goed voorbereid, of hij was hoogbegaafd, of allebei.

Philou leek de woorden van Olthoff op te zuigen. Ze knikte, stelde slimme vragen om het gesprek te sturen en speelde ondertussen met Olthoff en met haar kijkers. Haar lach was echt. Ze vond hem leuk, in elk geval drie jaar geleden al.

Olthoff besloot met een paar eenvoudige tips over veilige wachtwoorden. Het interview was een cursus zelfverdediging van een digitale karate-expert. Stukje bij beetje begon er zich een beeld van Olthoff te vormen. Oppervlakkig nog, maar intrigerend. De opmerking van Paulus over de cybersecurity-eenheid van de NAVO bij Fauske was geen losse flodder geweest. Laurens Olthoff was niet zomaar iemand en Bodø was niet zomaar een vakantiebestemming.

Het alarm op zijn horloge piepte. Acht uur, tijd voor het NRK-journaal. Eens kijken of Solberg een item gemaakt had over de vermissing en de tent op de Lofoten.

Na een politiek onderwerp en een ongeluk op een booreiland kwam de blonde kuif van Kjetil Solberg in beeld. Hij stond op een strandje, achter hem rezen granietreuzen steil omhoog. Het water was azuurblauw als rond een tropisch eiland.

‘De Nederlandse hacker en WikiLeaks-medewerker Laurens Olthoff wordt nu drie weken vermist. Volgens collega’s zou hij voor vakantie naar Bodø gaan, maar op de afgesproken datum keerde hij niet terug op zijn werk. Vandaag kreeg de politie een tip over een verlaten tent, hier bij Moskenes op de Lofoten.’

Tom kon het Noors redelijk volgen, ook omdat hij het verhaal dat Solberg vertelde al kende. Maar had hij nou echt WikiLeaks-medewerker gezegd? Hoe kwam Solberg daar opeens bij? Als dat zo was zou Huub het hem zeker verteld hebben. Een oranje koepeltentje op een verlaten zandstrand kwam in beeld. In een volgend shot duwde Solberg de microfoon onder de neus van inspecteur Pedersen.

‘Is dit de tent van de vermiste Nederlandse computerexpert?’

‘Aaaaah,’ begon die met een lange uithaal. Pedersen had geen haast. ‘We hebben de zaak in onderzoek en kunnen nog niet zeggen of deze tent van de vermiste Olthoff is. Collega’s in Nederland kunnen hier mogelijk uitsluitsel over geven.’

Het standaardantwoord als je werkelijk geen idee had wat je voor de camera moest zeggen.

‘We werken hard aan de vermissing. Als mensen tips hebben in deze zaak, of Olthoff de afgelopen weken gezien hebben in of rond Bodø, dan horen we dat graag.’ Pedersen keek vermoeid, alsof hij liever geen tips kreeg. De foto uit het opsporingsbericht kwam in beeld. Het item had nog geen anderhalve minuut geduurd.

Tom klapte de laptop dicht en stopte hem in de kluis. Hij verwisselde zijn kleren voor een T-shirt, korte broek en sportschoenen om te gaan hardlopen voordat het donker werd.

Hij nam de bekende weg het plaatsje uit, via de Sjøgata naar de rotonde bij het politiebureau en ging daar linksaf richting de voet van Keiservarden, de huisberg van Bodø. Eigenlijk meer een beboste heuvel die zo’n driehonderdvijftig meter boven het plaatsje uitstak.

Zolang hij nog in de drukte van de bebouwing was, voelde hij onrust in zijn lijf. Na de aanval van gisteravond was het duidelijk dat zijn aanwezigheid en zoektocht naar Olthoff niet door iedereen op prijs werd gesteld en juist door zich te laten zien kon hij er mogelijk een vinger achter krijgen wie dit nu precies waren. Hij liep een keer een rondje om een huizenblok. Stopte twee keer om zijn schoenveter opnieuw te strikken en tegelijkertijd achter zich te kijken, maar niemand leek hem te volgen. Eenmaal op de weg door het bos wist hij zeker dat hij alleen was. Enerzijds geruststellend omdat hij nu ongestoord kon hardlopen, aan de andere kant bracht het zijn zoektocht vooralsnog niet verder.

De cadans van het lopen bracht zijn tollende gedachten tot rust; alle scenario’s verdwenen naar de achtergrond, terwijl hij de frisse berglucht door zijn longen pompte. Voorbij een parkeerplaats hield het asfalt op en werd het gravelweggetje steiler. Hij begon flink te zweten en nam iets tempo terug om zijn ademhaling onder controle te houden. Bij een klein bergmeer kwam een groepje wandelaars over het pad naar beneden. Verspreid in het bos lagen wat vakantiehuisjes en eenmaal voorbij de huisjes werd het pad smaller en klom steil omhoog tot hij boven de sparren uit kwam. Hij buffelde door tot op het topplateau waar hij stopte bij een halfopen schuilhutje met een grasdak. Hij draaide zich om en keek uit over Bodø.

Hij zag de betonnen blokkendozen langs de haven in het centrum, daaromheen de wijken met vrijstaande huizen en links van de stad de liniaalstreep van de landingsbaan die ver in zee eindigde. De omliggende bergen waren weids, de lucht was staalblauw en kraakhelder. In noordelijke richting lag een eiland met steile rotswanden en in de wazige verte daarachter prikten de hoogste pieken van de Lofoten net boven de horizon uit. Je zou hier zo vakantie kunnen houden.

Over het pad kwam nog iemand omhoog. Klimmend, hardlopend. Licht als een veertje, alsof het pad niet steil omhoogging. Een roze T-shirt en een lange staart dansend over haar schouder. Tom moest een paar keer goed kijken voor hij het zeker wist. Vanochtend, in haar zakkerige uniform had ze er al goed uitgezien, in haar sportoutfit was ze regelrecht spectaculair. Marit Nordahl had de ranke benen van een gems, met spieren van strak elastiek zonder een grammetje vet en het getrainde bovenlichaam van een zevenkampster.

‘Hej, Tom.’

Ze had hem al herkend.

‘Hej, agent Nordahl.’

Dat ze Marit heette had hij al van Solberg gehoord, maar het klonk iets te amicaal om daarmee te openen.

‘Marit. Mijn dienst zit erop voor vandaag.’ Ze hijgde nauwelijks van de klim.

‘Oké. Hej, Marit. Zo te zien train je hier wel vaker.’

Ze knikte. ‘Altijd een uurtje na mijn werk.’

‘Mooi uitzicht, de moeite waard. Eh… nu ik je toch zie: ik vroeg me nog af waar jullie me eigenlijk gevonden hebben.’

Marit wees met gestrekte arm. ‘Die blauwe loods, iets voorbij de opslagtanks in de goederenhaven.’

Tom deed een stap naar haar toe om de richting van haar wijsvinger te volgen met zijn blik. Haar dampende lichaam rook fris, ze had na haar werk eerst gedoucht.

‘Maar er is niets meer te zien of te vinden. De eigenaar van de loods wist van niets,’ zei ze.

‘Ik zag Pedersen op het NRK-journaal. Heeft het spoor op de Lofoten nog iets opgeleverd?’

‘De technische recherche heeft sporenonderzoek gedaan, daarna hebben we de spullen meegenomen. We wachten op bevestiging uit Nederland maar mijn gevoel zegt dat de spullen niet van Olthoff zijn. Verder zijn we bezig om zijn telefoongegevens na te trekken.’

Marit leunde voorover tegen het halfopen schuilhutje om beurtelings haar kuitspieren te rekken. De zon schoof naar de horizon waardoor het verzadigde avondlicht alles een oranje gloed gaf.

‘Waar ken je Olthoff eigenlijk van?’ vroeg ze.

Een goede vraag. Een vriend van zijn vriend. Sinds vanavond kende hij Olthoffs LinkedIn-profiel en had hij een interview met hem op YouTube bekeken. Het zou absurd klinken.

‘Ik dacht dat je dienst erop zat?’

‘Je hebt gelijk. Kom, we gaan terug voor we in het donker moeten afdalen.’

Marit draaide zich om en rende voor hem uit. In haar lichte, haast zwevende pas daalde ze razendsnel af. Alleen in vrije val zou ze waarschijnlijk nog sneller gaan. Tom had al zijn concentratie nodig om in haar spoor te blijven op de hobbelige keien van het pad. Waarschijnlijk hield ze zich nog in, maar met zijn aanzienlijk zwaardere lichaamsbouw kon hij haar onmogelijk bijhouden.

Bij de parkeerplaats, waar de weg vlakker werd begon ze te wandelen om Tom bij te laten komen. Hij was uitgewoond door de stuiterende afdaling en zijn spieren waren al niet zo soepel door de diepvriessessie.

‘Precies wat ik zei. Je traint hier vaker,’ hijgde Tom.

Voor het eerst krulden haar mondhoeken lachend omhoog. ‘Je doet het goed voor iemand uit een land zonder bergen.’

‘Dank je wel. Morgen weer? Misschien kun je me dan wat tips geven hoe je zo razendsnel afdaalt?’

Ze liep naar haar auto op de parkeerplaats. Een compacte Suzuki terreinwagen. Niet nieuw, maar zonder krassen of deuken. Waarschijnlijk een goede tweedehands. Geen kinderzitjes, geen speelgoed.

‘Misschien,’ zei ze. ‘Ik weet niet hoe laat mijn dienst erop zit. Ze boog in de auto, pakte een kaartje en krabbelde haar mobiele nummer op de achterkant. ‘Bel maar aan het eind van de middag.’

‘Doe ik,’ zei Tom. Zijn beenspieren gilden dat ze dit echt niet nog een keer gingen doen.

‘Morgen is er een persconferentie. Tien uur op het bureau. Als er nieuws is, dan hoor je het daar.’

Marit maakte aanstalten om in te stappen toen ze zich op het laatste moment bedacht. ‘Kan ik je een lift geven naar het centrum?’

Het aanbod was aantrekkelijk en zijn benen riepen luidkeels ja. ‘Nee, bedankt. Ik ga nog een stukje rustig uitlopen,’ hoorde Tom zichzelf zeggen. Hij had er direct al spijt van.

Marit keek quasi teleurgesteld, maar kwam snel weer ter zake. ‘Kijk dan alsjeblieft goed uit, Tom. Een herhaling van gisteren lijkt me geen goed plan.’

‘Ik zal mijn ogen openhouden, maak je geen zorgen.’

‘Oké,’ besloot Marit. Ze maakte zich zichtbaar wel zorgen, maar drong niet verder aan. ‘Dan zie ik je morgen op het bureau.’

Ze stapte in, startte de Suzuki en draaide weg van de parkeerplaats. Een opgestoken hand nog, toen was ze vertrokken.

In de schemering begon Tom terug naar het hotel te strompelen. Eerst daalde de weg langzaam, wat hielp om zijn met melkzuur volgelopen benen in beweging te houden, maar naarmate hij dichter bij de stad kwam, vlakte de weg uit en moest hij zijn spieren meer aanspannen om vooruit te komen. Natuurlijk had hij het aanbod van Marit moeten aannemen, maar hij wilde niet toegeven dat hij zich stukgelopen had. Toch bekroop hem een onaangenaam gevoel nu hij weer alleen liep door een buitenwijk met veelal vrijstaande huizen waar geen mens te zien was. De waarschuwing van Marit echode nog na in zijn hoofd. Dit was een ideale omgeving om hem opnieuw te grazen te nemen.

Tom zette een voorzichtige dribbelpas in, om sneller terug te komen naar de relatieve veiligheid van zijn hotelkamer. Ondertussen scande zijn blik de omgeving op mogelijke aanvallers en hinderlagen.

Een tegemoetkomende auto. Check. Hij liep op een verhoogde stoep en kon met een sprong over een solide tuinhek duiken als ze hem plotseling probeerden aan te rijden. Oké. Een geparkeerde auto. Check. Er zat niemand in. Oké. Zo nam hij voortdurend en driehonderdzestig graden rondom zijn omgeving waar.

De koplampen, die achter hem met een sukkelgangetje vanuit een zijweg kwamen rollen, had hij dan ook direct in de gaten. De auto reed met dezelfde snelheid als Toms slakkengang en bleef voortdurend op een afstand van tweehonderd meter achter hem. Geen acute dreiging, maar wel een potentieel risico. Alsof hij door een hongerige wolf werd achtervolgd die geduldig op zijn kans wachtte om hem te bespringen.

Bij de eerste de beste straathoek sloeg Tom links af, trok een sprintje van een paar honderd meter waarvan zijn kuiten bijna in een kramp schoten en schakelde toen terug naar wandelpas. Het duurde niet lang voor de auto de bocht om kwam, kort versnelde om de afstand terug te brengen tot tweehonderd meter en toen weer terugschakelde naar Toms wandeltempo. Het was een zwarte SUV en er was geen twijfel mogelijk: hij werd openlijk achtervolgd. Mogelijk waren ze met meer wagens naar hem op zoek en sloten ze hem langzaam in. Of misschien was er een team opgeroepen om hem te pakken te nemen. Hij zou het ze niet gemakkelijk maken.

Vlak voorbij een bosschage zag Tom de volgende weg naar links. Een woonstraat, afgesloten met een paar grote betonblokken om auto’s vanaf de doorgaande weg te weren. Dit was zijn kans. Zodra hij om de hoek was en uit het zicht van de achtervolgende auto, trok Tom weer een sprint. Honderd meter de straat in en toen direct rechts, tussen twee huizen door over een oprit de achtertuin in. Zoals in de hele buurt hier waren de kavels ruim opgezet, met tuinen vol bomen en heesters die tussen de huizen zonder hekken of schuttingen in elkaar overliepen. Tom zette het kompas in zijn hoofd richting het centrum en begon aan een tactische doorsteek van coniferenhagen, rododendrons en gemillimeterde gazons.

Zoals hij verwachtte kwam de zwarte SUV al snel terug uit het doodlopende eind bij de betonblokken en de lichtbundel van de koplampen gleed langs de voorzijde van de huizen. Tussen twee huizen door sloop Tom dichter naar de weg en verborg zich half in een ligusterhaag.

Door de spiegelende voorruit was het moeilijk te zien wie er in de auto zaten. Van de chauffeur ving hij slechts een glimp op, die hij niet kon matchen met de gezichtendatabase in zijn geheugen. Maar over de man op de bijrijdersstoel twijfelde hij geen seconde.

7

3 september, ochtend

Voor de vijfde keer die nacht werd Tom wakker gebeld. De eerste vier keer was het de hoteltelefoon waarmee de wekservice van de hotelreceptie hem op zijn eigen verzoek belde. De opmerking van de verpleegkundige in het ziekenhuis was hij niet vergeten. Er bestond de kans dat hij een klap op zijn hoofd gekregen had waardoor later alsnog een inwendige zwelling kon optreden. Ondanks dat de hardlooptraining de vorige avond geëindigd was in een lange tocht door achtertuinen en een spoorwegberm, voelde hij zich prima. Nu was het zijn mobiele telefoon die overging. Het was Huub.

‘Huub, goedemorgen.’

‘Tom. Fijn om je te horen. Alles goed, man?’

‘Ja prima, alles oké hier.’

‘Ben je nog iets verder gekomen?’

Tom praatte Huub bij over de tent op de Lofoten en de persconferentie later die ochtend en vertelde over de video’s die hij had teruggekeken. ‘Hij heeft zeker geen vrienden gemaakt met zijn presentaties. En op zijn LinkedIn-profiel zien we hem vooral als bergbeklimmer en avonturier. Hij houdt zo te zien wel van een uitdaging.’

‘Precies wat je zegt. Er was hier vanochtend nieuws. Een kanoverkoper heeft zich bij de politie gemeld naar aanleiding van het opsporingsbericht. Kort voor zijn vakantie heeft Laurens daar een opvouwbare kajak gekocht.’

‘Een opvouwbare kajak?’

‘Ja, opgevouwen is het een soort koffer die mee kan in het vliegtuig.’

‘En heeft hij die meegenomen hierheen?’

‘Misschien hoor je er straks iets over bij die persconferentie. Het schijnt dat er nu een goede communicatie is tussen de Noorse en Nederlandse politie.’

‘Dus misschien is hij niet in de bergen verongelukt, maar is hij met die kano verdwenen?’

‘Tja, het verhaal wordt steeds raadselachtiger...’

‘Ik ga straks naar die persconferentie,’ zei Tom. ‘Misschien kun jij nog iets van die kanoverkoper te weten komen. Was Laurens eigenlijk een ervaren kanovaarder? Wat voor model kano is het? Van die dingen.’

‘Doe ik, we houden contact,’ besloot Huub.

Stram kroop Tom zijn bed uit. Hardlopen met Marit. Het klonk als een handige app voor beginnende hardlopers. In werkelijkheid verpulverde het kraakbeen in je gewrichten, werden je kruisbanden gruwelijk opgerekt en scheurden je spieren en pezen op een haartje na.

Hij stapte onder de douche en vervloekte zichzelf nogmaals omdat hij gisteravond de lift van Marit had afgeslagen. Ze was een bijzondere vrouw: aantrekkelijk, sportief en slim. Alleen al de gedachte aan haar gaf hem een positieve vibe en hij hoopte vurig op een volgende ontmoeting. Ondertussen deed hij wat rekoefeningen onder de hete straal tot hij voor zijn gevoel weer soepel genoeg was om naar de eetzaal te lopen. Daar laadde hij zijn bord goed vol bij het ontbijtbuffet en koos een tafel bij het raam. Aan de overkant van de baai lag de blauwe loods die Marit had aangewezen.

Nu Tom wist dat Olthoff een kajak had meegenomen, was het de vraag of hij ermee op pad was geweest. En zo ja, waar dan. Hij prikte een stuk spek aan zijn vork en zocht op zijn telefoon op kajak en Bodø. Al snel kwam hij op de website van een kanoverhuurder in Kvalvika. Een klein plaatsje aan een baai iets voorbij de haven, net buiten Bodø. Tom spoelde zijn laatste hap weg met koffie en regelde bij de receptie een mountainbike om snel heen en weer naar Kvalvika te gaan, zodat hij op tijd voor de persconferentie weer terug kon zijn.

Vanaf het hotel reed Tom eerst twee keer een blok rond het hotel om te zien of hij niet gevolgd werd en ook de rotonde bij het gebouw van de NRK reed hij drie keer rond voordat hij afsloeg naar het station. Nergens was een schaduw te ontdekken en hij vervolgde zijn weg met een boog om de gelijkvormige loodsen en bedrijfsgebouwen op het haventerrein. Een laatste bocht bracht hem vanuit het industrieterrein in een door steile rotswanden omsloten dalkom met links een wit zandstrand met rood geschilderde boothuizen en rechts kasten van vrijstaande houten op riante kavels, waarbij Toms appartement opeens een armzalig optrekje leek. De stadse drukte van Bodø was ogenschijnlijk mijlenver weg.

Hij hoefde niet te zoeken naar de kanoverhuur. Bij een van de boothuizen liep een man die felgekleurde plastic kajaks vanaf een rek naar de waterkant sjouwde. Tom zette zijn mountainbike tegen een van de boothuizen en liep op hem af.

‘Goedemorgen,’ zei Tom.

‘Je bent vroeg. Ik dacht dat jullie pas om tien uur zouden komen?’

‘Ik heb geen kano gehuurd. Ik wil alleen wat vragen.’

De man legde de kajak op het gras en rechtte zijn rug. Nu hij zijn handen vrij had stak Tom zijn hand uit en stelde zich voor.

‘Stefan,’ zei de man. In zijn Engels klonk een Duits accent door. Stefan had zijn spijkerboek net boven zijn knieën rafelig afgeknipt, zijn T-shirt leek stonewashed door de inwerking van de zon en het zeewater.

‘Misschien een domme vraag, maar kun je hier goed zeekajakken?’

‘Uitstekend zelfs.’ Stefan wees lachend naar zijn kleine vloot huurkajaks. ‘Vierhonderd kronen per dag als je zelfstandig kunt varen, maar alleen is dat niet verstandig. Als je hier niet bekend bent dan gaat er een van onze gidsen mee, of je kunt aansluiten bij een groep. Straks om tien uur bijvoorbeeld, dan varen we naar de Hjart Eilanden.’ Stefan wees de baai uit, naar een rotsig eiland dat een kilometer voor de kust lag.

Tom herinnerde zich de nachtelijke kanotochten door de Biesbosch bij de mariniers. Kanovaren was geen probleem, maar met de plaatselijke omstandigheden was hij niet bekend.

‘Wat is er zo gevaarlijk dat je beter niet alleen kunt varen?’

‘Van het ene op het andere moment kan de wind aantrekken of komt er zware deining vanaf de oceaan binnenzetten, dan is er nog de sterke getijdenstroom en natuurlijk de Saltstraumen aan de andere kant van Bodø. De sterkste maalstroom ter wereld, door het getijde wordt het water daar met tien kilometer per uur door een vernauwing het fjord in en uit geperst. Het golft, het kolkt, het zuigt. Als je daarin terechtkomt met je kano…’ Stefan schudde zijn hoofd. ‘Dat wil je echt niet meemaken.’

Zonder het er al te dik op te leggen wist Stefan zijn gidsendienst goed te verkopen.

‘Als ik een dagje overheb deze week, dan vaar ik misschien wel een keer mee. Maar ik vraag het eigenlijk hierom: een vriend van me is hier in de buurt mogelijk gaan varen met een opvouwbare kajak. Een Nederlander, hij wordt nu vermist.’

‘Die gisteravond op het journaal was?’

‘Ja, dat is hem.’

‘Er werd niets gezegd over een kano. Ze hadden toch zijn tent gevonden op de Lofoten?’

‘Misschien. Dat wordt nog onderzocht.’

‘Wat voor opvouwbare kajak was dat dan?’ Stefan keek bedenkelijk.

‘Dat weet ik niet precies, dat zoeken we nog uit.’

‘Tja, je hebt vouwkajaks van gammel kinderspeelgoed tot professionele modellen. Maar ik heb hier de afgelopen weken niemand gezien met een vouwkajak. Alle toeristen willen tegenwoordig zo snel mogelijk door naar de Lofoten, vooral omdat iedereen dat doet. Als je vriend een eigen vouwkajak mee had, dan is de kans groot dat hij ook naar de Lofoten gegaan is.’

‘Daar lijkt het niet op. Hij had al die tijd een hotel in Bodø.’

‘Vreemd dat ik hem dan niet gezien heb.’

‘Ja, niemand lijkt hem gezien te hebben. Nou, bedankt voor de informatie. Als ik nog tijd heb om te kajakken, dan weet ik je nu te vinden. Veel plezier met varen straks, het is er goed weer voor.’

Tom pakte zijn mountainbike en reed rustig terug naar Bodø. Exact om kwart voor tien zette hij zijn fiets bij de ingang van het politiebureau. Dezelfde jonge aspirant als gisteren bemande de balie.

‘Ik kom voor de persconferentie,’ zei Tom. De jongen herkende hem nog.

‘Die is besloten en alleen voor genodigde persrelaties.’

Tom haalde zijn perskaart tevoorschijn en schoof zijn kaartje van National Geographic over de balie.

De aspirant wierp er een snelle blik op en liet zijn vinger over een lijst op een klembord glijden.

‘U staat niet op de lijst.’

‘Laat eens kijken,’ zei Tom. Zonder op antwoord te wachten trok hij het klembord naar zich toe, pakte een pen van de balie en krabbelde zijn naam onder aan de lijst.

‘Nu wel.’ Hij schoof het klembord terug en de jongen stond nog naar adem te happen voor hij kon antwoorden.

‘Agent Nordahl heeft me uitgenodigd,’ voegde Tom er nog aan toe.

‘O, sorry. Dan kunt u doorlopen de gang in, tweede deur aan de rechterkant.’

Het was een zaaltje met de deur halverwege aan de linker zijkant. Vooraan stond een katheder met daarachter een projectiescherm en een beamer waar een technisch assistent mee in de weer was. Op het scherm verscheen het politielogo. Er stond een twintigtal stoelen, waarvan ongeveer de helft al bezet was, vooral in het midden van de zaal. Aan de zijkant bij het raam stond Kjetil Solberg, bezig een camera op een statief in te stellen. Hij had een microfoon met het NRK-logo op de katheder gemonteerd, naast microfoons van CNN en News Today.

Na Solbergs item van gisteravond was Olthoffs verdwijning opeens wereldnieuws geworden. Zijn omschrijving van Olthoff als WikiLeaks-medewerker was blijkbaar de katalysator geweest. Dat had hij dus toch goed gehoord. Vreemd genoeg vermeldde Olthoff zelf niets over zijn werk voor WikiLeaks op zijn LinkedIn-profiel. Tom vroeg zich af hoe Solberg aan die informatie gekomen was.

Een kort knikje van Kjetil, als herkenningsgroet. De rest van de aanwezigen kende hij niet. De meesten praatten onderling zachtjes, Noors of Amerikaans Engels, in afwachting van wat komen ging en hadden schrijfblok en camera in de aanslag.

Tom koos een vrije stoel op de achterste rij, links tegen de muur aan, waarvandaan hij de hele zaal en de deur kon overzien. Er druppelden nog wat mensen binnen, die stuk voor stuk aanschoven op de vrije plaatsen voor in de zaal.

Klokslag tien uur kwam de politiedelegatie binnen. Een leidinggevende, op de voet gevolgd door inspecteur Pedersen en Marit Nordahl. De leidinggevende die het woord zou voeren marcheerde direct naar de katheder. Nordahl keek even de zaal rond en nam plaats op de voorste rij. Ze had hem zeker opgemerkt, maar gaf geen enkele blijk van herkenning. Ook Pedersen negeerde hem volledig, terwijl Tom er zeker van was dat de man gisteravond in een zwarte SUV naar hem op zoek was.

Direct na de drie politiemensen kwam er nog iemand binnen. Alsof ze net gezamenlijk uit een voorbespreking kwamen. De man was in burger, keek aandachtig de zaal rond en koos toen net als Tom een plek op de achterste rij. Tom moest zijn benen intrekken om hem erlangs te laten. Een duur pak, zwarte leren puntschoenen en een onberispelijk kapsel. Geen camera, geen notitieblok, wel een wolk aftershave. Hij had de man vrijwel zeker eerder gezien.

‘Goedemiddag. Welkom dames en heren van de pers. Ik ben Stein Lauritzen, politiechef van het Saltendistrict en heb de leiding over het onderzoek naar de vermiste Nederlander Laurens Olthoff.’

Stein Lauritzen praatte rustig en met overtuiging. Ondanks de batterij microfoons en de draaiende camera’s had hij geen last van plankenkoorts. Hij tikte op de laptop en het inmiddels bekende opsporingsbericht van Olthoff kwam in beeld.

‘Laurens Olthoff was voor een korte vakantie in Bodø en is voor het laatst gezien op 17 augustus toen hij uitcheckte in zijn hotel, het Scandic Havet.’

Lauritzen herhaalde de weinige bekende feiten uit het opsporingsbericht. Er werd geschreven, camera’s flitsten een paar keer. Vooralsnog was er weinig nieuws.

‘Gisteren kregen we...’

De deur ging open en een vrouw met lang blond haar stapte het zaaltje in. Ze praatte zachtjes tegen haar smartphone die ze een armlengte voor haar gezicht hield en draaide richting het beeldscherm, waardoor Tom op haar rug keek.

Lauritzen onderbrak zijn verhaal, fronste licht geïrriteerd zijn wenkbrauwen en wees naar een van de lege stoelen op de voorste rij.

De vrouw liep naar voren met tikkende hakken en een elegante pas. Toen ze de hoek maakte naar de voorste rij stoelen zag Tom haar even van de zijkant. Hij geloofde zijn eigen ogen niet. Voor hij nog een keer goed kon kijken was ze al gaan zitten en uit zijn blikveld verdwenen.

Lauritzen schraapte zijn keel en pakte de draad weer op.

‘Gisteren kregen we een tip over een verlaten tent nabij Moskenes die mogelijk van Olthoff zou kunnen zijn. Er is ter plaatse onderzoek verricht en de Nederlandse collega’s met wie we in nauw contact staan in deze zaak, hebben inmiddels laten weten dat de aangetroffen spullen zeer waarschijnlijk niet van Olthoff zijn. Nader technisch onderzoek moet hierover uitsluitsel geven.’

Lauritzen hield even pauze voor een slokje water en tikte toen weer op zijn laptop. Er verscheen een foto van een witte kajak op het scherm.

‘In Nederland heeft zich een kanoverkoper gemeld die verklaard heeft dat Olthoff bij hem een opvouwbare kajak heeft aangeschaft. Dat was kort voor Olthoff naar Noorwegen vertrok. Hij vertelde de verkoper dat hij van plan was in de fjorden te gaan kanoën. Het gaat om een kajak van dit type.’

Lauritzen wees achter zich naar het scherm. ‘Op dit moment zijn we bezig om zijn telefoongegevens na te gaan over de periode dat hij in Noorwegen op vakantie was, verder zijn we vooral op zoek naar getuigenverklaringen van mensen die Olthoff in de periode voorafgaand en vooral na zijn verdwijning op 17 augustus hebben gezien. Ik geef u nogmaals zijn signalement, als we uw contactgegevens hebben, dan sturen we het volledige opsporingsbericht ook via de mail en het is uiteraard te downloaden van onze website. Zijn er nog vragen?’

‘Wat denkt u dat er gebeurd zou kunnen zijn?’ vroeg de verslaggeefster van CNN.

‘Wat ik denk is dat we ons bij de feiten moeten houden en nu slechts kunnen constateren dat Olthoff vermist wordt en dat we op zoek zijn naar getuigen die Olthoff gezien hebben in de periode rond 17 augustus en vooral ook daarna.’

Lauritzen hield zijn gezicht strak in de plooi.

‘Kan er een verband bestaan tussen de verdwijning van Olthoff en zijn werk voor WikiLeaks?’ probeerde de verslaggeefster haar item nog wat extra peper te geven.

‘Daarvoor hebben we nog geen enkele aanwijzing.’ Lauritzen keek streng het zaaltje rond of er nog meer onzinnige vragen waren. Niemand durfde meer. ‘Dan laten we het hierbij voor dit moment. Bedankt voor uw komst.’

De politiemensen liepen in ganzenpas de zaal uit. Stoelen werden verschoven en de aanwezigen veerden op. Kjetil Solberg haalde zijn camera van het statief, terwijl Tom rustig bleef zitten. De man in het dure pak, die rechts van Tom op de achterste rij was gaan zitten kwam aangelopen.

Terwijl Tom druk in de weer was met zijn telefoon, trok hij bereidwillig zijn benen in om ruimte te maken, maar juist op het moment dat de man langsliep schoof zijn schoen een voetlengte naar voren. De man struikelde.

‘Damn.’ Hij vloekte half binnensmonds met een onmiskenbaar Amerikaans accent. Tom wist hem half op te vangen.

‘Sorry,’ zei Tom en stak zijn hand uit. ‘Tom Brandt. National Geographic.’

‘Aangenaam kennis te maken,’ zei de man nu in accentloos Engels. Hij had een krachtige handdruk, maar stelde zichzelf niet voor. Zijn donkere ogen boorden zich kort in die van Tom, waarna hij zich snel onzichtbaar maakte tussen de journalisten en met hen de gang op ging.

‘Was dat nodig?’

Ze stond halverwege het zaaltje en liep naar hem toe op het moment dat hij de man liet struikelen. Ze had gezien hoe hij zijn voet uitgestoken had.

‘Philou! Wat een verrassing. Ik dacht dat je in Nederland de mediacontacten zou verzorgen?’

Ze droeg een zwarte leren pantalon en een getailleerd rood leren jasje in dezelfde kleur als haar lipstick. Ondanks de strepen rouge, toonde haar gezicht wat voller dan hij zich van het interview met Laurens Olthoff herinnerde.

‘Ik kreeg opeens het gevoel dat ik hier moest zijn, waar het allemaal gebeurt. Je hebt het gezien: CNN, News Today, NRK. Dit is groter dan de tafel bij Paulus. Nu gaat het viral, let maar op.’

‘Ik hoop dat het helpt,’ zei Tom.

‘Waarom liet je die man struikelen?’

‘Een vreemde vogel. Hij heeft zich niet voorgesteld.’

Dat Tom onmiskenbaar een gevulde schouderholster gevoeld had toen hij de man zogenaamd opving hield hij maar voor zich. Kjetil Solberg, die een paar meter verderop druk bezig was om zijn statief in te schuiven, had zijn oren gespitst.

‘O, dit is trouwens Kjetil Solberg. De journalist van de NRK die gisteravond een item voor het Noorse journaal gemaakt heeft.’ Tom stelde Philou en Kjetil aan elkaar voor. Philou negeerde Kjetils uitgestoken hand.

‘Ja, dat heb ik gezien,’ zei ze kortaf, geïrriteerd. ‘Hoe kwam je aan die grote onzin om Laurens een WikiLeaks-medewerker te noemen?’ Haar helblauwe ogen schoten bliksemstralen.

Kjetil toonde zich niet onder de indruk en lachte zijn vriendelijkste glimlach. Hij kon zeilen met tegenwind. ‘Je hebt het gezien: CNN, News Today. Als je internationale aandacht wilt, dan moet je wel iets hebben om ze te triggeren, hè? “Man vermist in de Noorse bergen”, denk je dat ze daarvoor uit hun hol komen?’ Solberg schudde zijn hoofd.

‘Maar het slaat echt nergens op!’

‘Nee, maar het werkt wel.’ Solberg hing rustig zijn cameratas over zijn schouder, pakte het statief onder zijn arm en verliet het zaaltje.

‘Ik heb nog wel wat vragen voor je,’ riep Tom hem na. ‘We spreken elkaar vast nog.’

Op de gang ging Solbergs mobiel en hij bleef staan om het gesprek aan te nemen.

Tom keek naar Philou. Ze was zichtbaar vermoeid. Misschien van de reis, of van de spanning. Hij moest maar eens horen wat haar zo overhaast naar Bodø gedreven had.

‘Kan ik je een kop koffie aanbieden?’

Voordat ze kon antwoorden stak Solberg zijn hoofd om de hoek van de deur. ‘Hé, ze krijgen hier net een tip binnen. Hij is gezien in Rognan.’

Solberg draaide zich om en beende met grote passen naar de uitgang.

‘Waar ligt Rognan?’ vroeg Philou.

‘Heb jij hier een auto?’ vroeg Tom.

‘Ja, een huurauto. Ik kom net van de luchthaven.’

‘Kom, dan gaan we meteen.’ Tom zette een lichte looppas in, maar toen hij het driftige getik van Philou ver achter zich hoorde hield hij in. Hij hoefde zich niet te haasten, zij had de autosleutel.

Tegen de tijd dat ze op de parkeerplaats kwamen was Solberg al vertrokken. Een Volkswagen Passat Alltrack surveillancewagen dook op vanuit de parkeergarage onder het bureau en draaide met gierende banden de weg op. Pedersen en Nordahl spoten weg om de tip na te trekken.

Philou trippelde naar een grijze Toyota Yaris en stapte vanzelfsprekend achter het stuur. Tom nam de bijrijdersstoel.

‘Ben je hier een beetje bekend?’ vroeg Philou.

‘Een beetje,’ zei Tom. ‘Rij maar achter die politieauto aan.’ De Yaris rook splinternieuw en er stond iets minder dan drieduizend kilometer op de teller. Hij pakte zijn telefoon om te kijken hoe ze in Rognan moesten komen. De surveillancewagen was de bocht al om toen ze de parkeerplaats af reden.

‘Hier rechts. Steeds de doorgaande weg, wegnummer tachtig volgen. En in Fauske op de rotonde rechtdoor de E6 op. Rognan ligt aan het begin van het fjord, ongeveer zestig kilometer landinwaarts, ruim een uur rijden.’

Philou deed wat ze kon om stevig door te rijden, maar het lichte motortje van de Yaris was geen partij voor de surveillancewagen die steeds verder uit beeld raakte. Wel zag Tom in de zijspiegel een zwarte SUV die intimiderend dicht op hun bumper hing.

‘Ik had niet verwacht dat je hierheen zou komen,’ zei Tom.

‘Het was een ingeving. Er moet hier iets gebeurd zijn met Laurens, ik voelde dat ik daar vanuit Nederland geen grip op kreeg. Dus gisteravond ben ik naar Oslo gevlogen. Vanochtend met de eerste vlucht hierheen.’

Er was ruimte genoeg om hen in te halen, maar de SUV bleef plakken. Philou had hem nu ook in de gaten.

‘Er zit iemand achter ons te duwen,’ constateerde ze.

‘Rustig doorrijden,’ zei Tom met een blik op zijn navigatieapp. ‘Dat lossen we zo wel op. Ik begreep van Huub dat het interview bij Paulus goed gegaan is.’

Ze keek kort opzij om te zien of hij het meende.

‘Wat een arrogante eikel, die Paulus.’

‘Geen idee, ik heb zijn eikel nooit gezien.’

‘Ik ook niet, maar het scheelde weinig na de uitzending.’

‘Heb je hem een knietje gegeven?’

Ze naderden een rotonde. De zwarte SUV reed nog steeds op minder dan twee meter achter hen. ‘Verdomme. Wat wil die zak nou?’ vloekte Philou luid.

‘Rechtdoor, richting Fauske aanhouden,’ zei Tom.

Philou gaf richting aan en wilde net de rotonde afrijden toen Tom opeens zijn arm strekte en met een stalen greep het stuur in de stand naar links blokkeerde.

‘Wat dóé je!’ gilde Philou.

8

13 augustus

Stram van de lange uren in een veel te krappe vliegtuigstoel tilde Laurens zijn rugzak van de bagageband, schoof hem op een trolley en stapte achteruit om te kijken waar zijn opvouwbare kajak bleef. Steeds meer passagiers haalden hun koffers en tassen van de band en verdwenen richting de uitgang. De aankomsthal liep gestaag leeg en het ongemakkelijke gevoel bekroop hem dat de grote zak met zijn kajak niet meegekomen was met de laatste vlucht vanaf Oslo.

Pas nu de ruimte met minder mensen steeds overzichtelijker werd zag hij aan de andere kant van de kleine hal een bordje met ODD SIZED LUGGAGE. Dat hij daar niet eerder aan gedacht had. De grijze zak met de doosvormig dichtgevouwen kajak en de twee halve peddels er deels bovenuit stekend zou gegarandeerd ergens blijven haken op een normale bagageband. Tot zijn opluchting stond de grijze zak al keurig op hem te wachten. Direct trok Laurens de bagagelabels los en propte ze in zijn broekzak. Niemand hoefde tenslotte te weten waar hij vandaan gekomen was, dat was zijn zaak.

Hij duwde de trolley naar de uitgang. Bodø Lufthavn was compact en overzichtelijk. De taxistandplaats lag pal voor de deur op minder dan dertig passen lopen. Alleen was er geen taxi meer te bekennen omdat hij volkomen overbodig zo lang op zijn bagage had staan wachten. Iets rechts van de ingang stond nog wel een shuttlebus te wachten op de laatste passagiers. Laurens bond zijn lange vlassige haar samen met een elastiekje, propte de staart weg onder een zwarte cap en liep op de bus af.

‘Scandic Havet?’ vroeg hij aan de chauffeur. Hoe minder hij zei, hoe minder de chauffeur hem zich zou kunnen herinneren.

De chauffeur knikte en antwoordde in het Engels. Laurens rekende contant af en ging zo ver mogelijk achterin zitten. Zo te zien en te horen zaten er Duitsers, Noren, Japanners en Chinezen in de bus. Vrijwel alle passagiers waren druk bezig met hun smartphone. Mail checken, social media, bellen, vloggen, gamen, video’s kijken, foto’s maken of bekijken en wat al niet meer.

Laurens liet zijn telefoon uit. Bewust. Hij voelde een diep soort medelijden met de mensen om zich heen. Beeldschermverslaafden waren het. Communicatiejunks. Zonder hun smartphone waren ze naakt en hulpeloos.

Hij had lang uitgekeken naar deze vakantie en was meer dan ooit toe aan een digitale detox. Natuurlijk gebruikte hij ook een smartphone, een tablet en een laptop. IT-beveiliging was zijn werk. En juist daarom was hij zich zo bewust van de keerzijde van de ziekelijke afhankelijkheid van deze apparatuur. Hij had de wereld zien veranderen, en niet alleen ten goede.

Met zijn 47 jaar was Laurens Olthoff, ooit een eerste generatie whizzkid, inmiddels een bejaarde in de IT-wereld. Al op de lagere school had hij meegekeken hoe zijn vader moeizaam programmeerde in BASIC. Op de middelbare school was hij er zelf al zo handig mee, dat hij problemen voor zijn vader oploste. Met de komst van de personal computers in de jaren tachtig waren zijn remmen losgegaan en met de grote doorbraak van het internet in de jaren negentig was alles nog eens in een stroomversnelling gekomen.

Net als de hele wereld zag ook Laurens aanvankelijk vooral kansen en mogelijkheden om bijna alle werkprocessen en communicatie handiger, sneller en efficiënter te maken. Het maakte in die tijd niet uit wat je bedacht, zodra je start-up iets met computertechnologie deed stroomde het geld van investeerders binnen en tegen de millenniumwisseling was de internetbubbel compleet.

Natuurlijk was de boemerang teruggekeerd en was de IT-wereld keihard van achteren geraakt. Het was al begonnen toen mensen de eerste virussen zagen opduiken in hun e-mail die de bestanden op hun harde schijf ruïneerden. Net als in de echte wereld bleken er ook op internet niet alleen goedwillende mensen te bestaan.

Het was slechts de beginfase van de digitale ellende en vrijwel niemand voorzag wat voor rampspoed aan virussen, Trojan horses, phishing, cyberfraude en malware de wereld nog te wachten stond. Om maar niet te spreken van nepnieuws, ddos-aanvallen, datamining door sociale netwerken, bedrijfsspionage en politieke manipulatie door overheden en techgiganten. De wereld was niet alleen maar mooier en beter geworden, en het einde van de digitale rampspoed was nog lang niet in zicht.

Die gedachte alleen al was voor Laurens een reden om met enige regelmaat fysiek afstand te nemen tot zijn werk. Letterlijk alle stekkers en draadloze verbindingen te ontkoppelen en zich een tijd in de bergen terug te trekken. Lopend over gletsjers waar je door een touw fysiek verbonden was met je tochtgenoten in plaats van draadloos via wifi. Als je in een gletsjerspleet viel had je meer aan een klimtouw dan aan een 4G-verbinding.

De chauffeur had nog een paar minuten gewacht en reed nu weg van het luchthavengebouw, parallel aan de landingsbaan. Bij de eerste rotonde draaiden ze richting het centrum. Hij herkende de route van eerdere keren dat hij hier geweest was om bergtochten te maken in het nabijgelegen Nationaal Park Saltfjellet-Svartisen.

Vrijwel niemand van de passagiers keek op van zijn beeldscherm. Hij vroeg zich af waarom mensen tegenwoordig eigenlijk nog reizen maakten terwijl ze de godganse dag met hun hersens in een virtuele wereld zaten.

Zoals Laurens een van de eersten was die de mogelijkheden en kansen zagen, zo had hij ook vroegtijdig de bedreigingen onderkend en was samen met Martijn, een briljante oud-leerling van hem, een consultancybedrijf in cybersecurity begonnen. Laurens slikte een brok uit zijn keel weg. De herinnering aan Martijn deed pijn. Het was nog te vers allemaal.

De bus stopte. Een groep Chinezen stapte uit, de chauffeur assisteerde met het uitladen van de bagage en toen iedereen zijn koffer had duwde een van de Chinezen zijn telefoon onder de neus van de chauffeur. Ze stonden blijkbaar bij het verkeerde hotel, want de koffers gingen omslachtig terug de bagageruimte in en het groepje kwam terug de bus in. De chauffeur kroop weer achter het stuur en vervolgde de rit door het centrum van Bodø.

Laurens was helemaal niet van plan geweest om naar Bodø op vakantie te gaan. Hij zou eigenlijk naar Spitsbergen gaan, bijna op de Noordpool, om ijsberen te fotograferen vanaf een schip en een paar wandeltochten met een gids over de uitgestrekte gletsjers te maken. Veel meer afstand tot de rest van de doorgedraaide wereld kon je niet nemen. Het leek hem geweldig. Door de plotselinge dood van Martijn had hij zijn plan op het laatste moment aangepast.

Martijn was een geval apart. Tijdens de lessen techniek en informatica die Laurens, naast zijn baan als programmeur, jarenlang op een middelbare school gegeven had, was Martijn hem direct opgevallen. De jongen was een geboren hacker. Keer op keer wist hij de beveiliging van grote bedrijven, banken en overheden te kraken, tot en met het ministerie van Defensie en de kersttoespraak van koning Willem-Alexander. Met een paar muisklikken had hij bedragen met zes nullen kunnen wegsluizen bij verschillende ministeries. De mail van leden van het Koninklijk Huis openen ging net zo snel als het downloaden van een e-book via Amazon. En nooit had Martijn toegegeven aan de verleiding zijn kennis te misbruiken voor zelfverrijking.

Al snel was Martijn Laurens voorbij gegroeid, zoals Laurens indertijd zijn vader voorbijgelopen was. Zijn studie informatica had Martijn nooit afgerond omdat hij de aangeboden lesstof grotendeels achterhaald vond en er al van alle kanten werk op hem af kwam.

De natuurlijke synthese van Martijns digitale toverkunsten met de ervaring en senioriteit van Laurens was een solide fundament onder hun gezamenlijke consultancybedrijf. Ze waren niet alleen businesspartners, ze waren ook goed bevriend geraakt.

En nu stond Laurens er alleen voor. Het bericht over Martijns acute hartstilstand tijdens het wielrennen kwam als een donderslag bij heldere hemel. Volkomen onverwacht voor een fitte jongeman, die er alles aan deed om gezond te eten en naast zijn drukke werk ook nog regelmatig sportte.

Laurens voelde zich geamputeerd nu Martijn er niet meer was. Alsof hij met een half been liep en ondertussen het werk voor twee moest verzetten. Opdrachtgevers waren meedogenloos en hielden vast aan contractuele deadlines, terwijl de as van Martijn nog te heet was om uit te strooien.

Zodra Laurens over de eerste klap heen was, had hij zich over de zakelijke nalatenschap van Martijn gebogen. Er lag een harde schijf in de kluis op kantoor waarvan Martijn niet gezegd had wat erop stond, behalve dat het de belangrijkste zaak was waar hij ooit aan gewerkt had.

De bestanden op de schijf bleken versleuteld, maar bij de harde schijf had Martijn korte, enigszins cryptische instructies achtergelaten.

Ontmoet Codfisher in Bodø op 14 augustus. Vouwkajak meenemen.

Dat was alles. Meer stond er niet, maar het was genoeg. Als dit de belangrijkste zaak was waar Martijn ooit aan gewerkt had, dan kon Laurens niet anders dan die taak voor de volle honderd procent op zich nemen. Omgekeerd zou Martijn hetzelfde voor hem gedaan hebben.

De bus stopte voor het Scandic Havet. Een van de drie hotels die hij in Bodø geboekt had, plus nog twee in Trondheim en drie in Longyearbyen op Spitsbergen. Allemaal tot op de dag van aankomst gratis te annuleren. Geen sporen achterlaten was de grootste kunst. Maar als je dan toch digitale broodkruimels strooide, dan kon je dat beter met handenvol tegelijk doen. Wie zijn gangen probeerde na te gaan, zou al snel menskracht tekortkomen om alle dwaalsporen na te trekken.

Hij verwisselde zijn montuurloze glazen bril voor een exemplaar met een dik zwart montuur en stapte de bus uit, achter de groep Chinezen die het voor de tweede keer probeerde. In de chaos van rolkoffers, tassen en krioelende mensen kwam de chauffeur handen tekort. Laurens haalde zelf zijn rugzak en vouwkano uit de bagageruimte zodat de chauffeur zich later niet meer zou herinneren waar hij uitgestapt was en wat hij bij zich had aan bagage.

Hij hees de rugzak op zijn rug en probeerde tevergeefs de enorme grijze zak met de kano onopvallend als een gewone handtas mee te dragen. Met de zak bleef hij bijna steken in de draaideur, de uitstekende peddels haakten achter de ingang. Bij de receptie schoof hij de vouwkano snel uit het zicht, zo dicht mogelijk tegen de balie.

‘Heeft u gereserveerd?’ vroeg de receptionist.

Laurens liet hem de reservering op zijn telefoon zien. De man tikte iets in op zijn toetsenbord en overhandigde hem de sleutel plus een envelop met zijn naam erop. ‘Deze is afgegeven voor u.’

Hij stak de envelop in zijn zak en liet het welkomstpraatje over de lift, het ontbijt en alle voorzieningen rustig over zich heen komen. De groep Chinezen was inmiddels bij de balie aangekomen, wat hem de gelegenheid bood om de vouwkajak ongezien naar zijn kamer op de zesde verdieping te krijgen.

Zijn handen trilden toen hij de envelop openscheurde.

Børtinden, morgenmiddag 15.00 uur. Codfisher.

Codfisher, de contactpersoon van Martijn had zijn instructies voor de afspraak doorgegeven. Maar hoe wist die geheimzinnige Codfisher dat hij… Hij keek nog een keer naar de envelop, maar zijn naam, Laurens Olthoff, stond toch echt op het geprinte stickerlabel. Hoe wist Codfisher dat hij in de plaats van Martijn zou komen?

De thermostaat in de hotelkamer wees drieëntwintig graden aan, toch liepen de koude rillingen over zijn rug. Laurens scheurde het briefje zorgvuldig in stukjes en trok het door de wc.

9

3 september, middag

‘Blijf gas geven,’ zei Tom. Hij had het stuur onwrikbaar vast.

‘Idioot!’ Philou schreeuwde in zijn oor. Ze schoten de afslag voorbij en de Yaris volgde keurig de bocht van de rotonde.

‘Een rondje van de zaak. Gewoon doorrijden.’

De reactietijd van een seconde die een gemiddelde automobilist nodig heeft, was te kort voor hun opdringerige achtervolger om de plotselinge manoeuvre te kunnen volgen. Nu was de bestuurder van de SUV waarschijnlijk niet gemiddeld, maar zelfs als zijn reactievermogen twee keer zo snel was, dan nog kon hij onmogelijk tijdig reageren.

In de zijspiegel zag Tom de zwarte SUV richting Fauske wegschieten. De ramen spiegelden in het zonlicht en hij kon niet zien wie er in de auto zat. Of zaten. Ze waren de rotonde bijna rond.

‘Oké, dan nemen we nu wél de afslag naar Fauske,’ zei Tom. Hij verminderde langzaam de druk op zijn arm en liet het sturen weer over aan Philou.

‘Jemig, kon dat niet op een andere manier?’

Philou zat zo ongeveer te hyperventileren. Misschien was het beter geweest als hij zelf had gereden. Ze sloeg af naar Fauske.

‘Sorry dat ik je niet vooraf gewaarschuwd heb, maar het leek me veiliger om die SUV voor ons te hebben. En hoe hard of zacht hij ook rijdt, zorg dat je er minstens tweehonderd meter achter blijft.’

‘Wat gebeurt hier allemaal?’

‘Heeft Huub verteld dat ze mij in een viskist met ijs gestopt hebben?’

Ze knikte en beet op haar onderlip. De zwarte SUV reed een paar honderd meter voor hen uit en hield keurig de maximumsnelheid aan.

‘Er zijn hier blijkbaar mensen die een ontmoedigingsbeleid voeren.’

Tom vroeg zich af of Philou met haar leren jasje en hoge hakken niet beter was toegerust om de mediacontacten te verzorgen, zoals vooraf was afgesproken, dan om een zoektocht in de Noorse bergen en fjorden te ondernemen. Maar hij kon haar natuurlijk onmogelijk terugsturen naar Bodø.

‘Wie zijn die mensen?’

‘Noren, Amerikanen. Geen idee, vooralsnog heeft niemand zich voorgesteld.’

Philou zweeg om alles op zich in te laten werken. Ze lieten de buitenwijken van Bodø achter zich en reden door een berkenbos. De SUV bleef voortdurend tweehonderd meter voor hen uit rijden.

‘Weet je zeker dat je hier in Noorwegen wilt helpen met zoeken? Het is een ruig land.’

‘Ik kan prima voor mezelf zorgen. Je bent mijn grote broer niet,’ zei ze onderkoeld.

Bam. Die zat. Overtuigd was Tom niet, maar Philou liet zich duidelijk niet opzijzetten. Tom besloot dat zijn mond houden waarschijnlijk het enige juiste antwoord was. Philou dacht blijkbaar net zoiets. De ruimte in de compacte Toyota was ineens te klein en te benauwd.

Tussen de berken door naar rechts werd steeds vaker het fjord zichtbaar. Het was weids, weinig ingesneden en niet echt spectaculair. Langs de oever was een brede strook met bruin wier drooggevallen. De zware lucht kwam de auto binnen door de ventilator.

Voor hen uit schoot de zwarte SUV plotseling een zijweg in. Zonder richting aan te geven. Bij een wit richtingbordje met Reitan erop, ogenschijnlijk een gewoon weggetje naar een paar boerderijen. Niets bijzonders. Tom wist wel beter.

‘Zo, die zijn we kwijt,’ zei Philou. Ze kon weer praten, opgelucht dat de dreiging van de zwarte SUV voorbij was.

‘Daarachter ligt het hoofdkwartier van de Noorse defensiestaf en een commandocentrum van de NAVO. Diep in de berg uitgehakt tijdens de Koude Oorlog en bestand tegen atoombommen.’

‘Hoe weet jij dat?’

‘Sommige dingen weet ik toevallig,’ zei Tom.

Philou leek weinig overtuigd. ‘Wie ben jij eigenlijk?’

‘Gewoon een goede vriend van Huub. Ik kom hier graag in de bergen en heb toch vakantie, dus toen ik hoorde dat Laurens vermist werd, bood ik aan om te helpen met zoeken.’

‘Dus je bent op vakantie en de eerste avond word je bijna ingevroren in een viskist, vandaag word je achtervolgd door een zwarte SUV en je gaat gewoon door?’

‘Ik zie er een persoonlijke uitdaging in. Als er krachten zijn die willen dat ik iets niet doe heb ik een natuurlijke drang om daar tegenin te gaan. Je bent gewaarschuwd.’

Ze schudde haar hoofd van ongeloof. ‘Jij bent echt gestoord.’

‘Dank je wel.’

Het bracht hun gesprek weer op een dood punt en Philou concentreerde zich op het rijden. Ze passeerden een klein plaatsje, waarna de weg landinwaarts boog en ze een tunnel in doken. Tom keek opzij naar Philou. Haar gezicht flitste als een stroboscoop door de tunnelverlichting. Ze voelde hem kijken, de smalle tunnel en felle koplampen van tegenliggers verhinderden haar om terug te kijken. Als bekend persoon was ze er ongetwijfeld aan gewend dat er naar haar gekeken werd. Toch had ze er al snel genoeg van.

‘Bevalt het uitzicht?’ vroeg ze.

‘In het interview dat je met Laurens deed leek je me aardiger. Wat is jouw relatie met Laurens eigenlijk?’

‘Hij is gewoon mijn beste vriend, oké?’ zei ze bits.

‘Oké. Maar waarom ben je zo geïrriteerd, terwijl ik juist help met zoeken.’

Ze gaf geen antwoord en reed stug door. Twee keer werd ze door de koplampen van tegemoetkomende vrachtwagens wit opgelicht als een overbelichte foto en toen schoten ze de tunnel uit. Ze moesten hun ogen samenknijpen tegen het felle zonlicht.

Plotseling trapte ze op de rem en gaf een ruk aan het stuur. Schuivend over het gruis op de parkeerstrook van een bushalte kwamen ze tot stilstand.

‘Ik ben gewoon doodop,’ snikte ze. Het was de eerste aanzet voor een vloedgolf aan tranen. Ze legde haar hoofd op het stuur, huilde met lange uithalen en snikte onsamenhangende zinnen. Voor zover Tom er wijs uit kon worden ging het over hoe erg ze het vond, dat het allemaal te veel was en dat ze het niet meer wist. De tranen stroomden eindeloos, het zat diep en eindelijk kwam het eruit.

Tom vroeg zich af wat de plotselinge uitbarsting veroorzaakt had, maar stelde geen vragen. Hij liet haar rustig leegstromen.

‘Rij jij maar,’ zei Philou toen ze gekalmeerd was. Ze wachtte niet op zijn instemming en stapte uit. Tom keek aandachtig door de voorruit terwijl ze voor de auto langs liep, maar zijn ogen focusten zich niet op de perfecte vormen onder haar getailleerde jasje. Het was de heuvel achter Philou die zijn volledige aandacht had.

Ze stond al naast hem toen hij uitstapte.

‘Zag je dat?’ vroeg Tom. Hij knikte naar de heuvel.

‘Wat?’ vroeg Philou, opnieuw geïrriteerd. Ze moest gedacht hebben dat Toms blik aan haar geplakt zat. Niets was minder waar.

Nu zag ze wat hij bedoelde. ‘Wat is dat dan?’

‘Fauske II. Dat is het cybersecuritycentrum waar je het met Paulus over had.’

Ze tuurden naar de heuvel, eigenlijk een landtong in het fjord, waar net boven de bomen uit, drie witte koepels zich scherp aftekenden tegen de blauwe lucht. Het leek in eerste instantie vrijwel onmogelijk om de basis ongezien te benaderen. Er ging een weggetje over een smalle landpunt en verder was hij volledig omringd door het fjordwater.

Philou sloot haar ogen en spreidde in een weids gebaar haar armen met haar handpalmen geopend naar de witte koepels. Ze ademde geconcentreerd diep in en uit, alsof ze probeerde de satellietsignalen op te vangen, of op paranormale wijze in contact te komen met Laurens Olthoff.

Het was Tom niet duidelijk of er een verbinding tot stand kwam, maar hij gaf haar de tijd. Haar make-up was een grote doorgelopen bende. Voor het eerst zag hij haar ongepolijste versie.

Ze deed haar ogen weer open.

‘Ik voel hem,’ zei ze. ‘Dit is waarom ik hierheen gekomen ben, ik weet het zeker. Hij moet hier ergens zijn.’

‘Wat voel je dan?’

Ze gaf geen antwoord.

Hij overwoog te vragen of ze ook kon voelen waar hij dan precies was. Het zou de zoektocht een stuk eenvoudiger maken. Zonder het bovennatuurlijke volledig af te wijzen, had de aardse aanpak toch zijn voorkeur. Hij hield zijn mond.

Een wolk vliegjes was vanuit het drooggevallen wier opgestegen en zwermde nu om hen heen. Kleine steekvliegjes die in hun oren en neus kropen. Philou sloeg wild om zich heen en vluchtte de auto in.

Tom liep om en ging op de bestuurdersstoel zitten. Hij kreeg zijn benen slechts met moeite onder het stuur door gewrongen. De meeste vliegjes waren buiten gebleven.

‘Klopt het dat Laurens vaak selfies maakte bij dergelijke gebouwen?’ vroeg Tom. Hij startte de motor en verstelde de spiegels.

‘Hoe kom je daarbij?’

‘Van Huub.’

‘Ja, dat is zo.’ Ze knikte voorzichtig.

‘Geen ongevaarlijke hobby. Er zijn mensen die dat niet leuk vinden.’

‘Ik heb hem zo vaak gewaarschuwd...’

Tom gaf gas en stuurde de rijbaan op. Philou klapte het spiegeltje in de zonneklep open en bestudeerde het slagveld op haar gezicht. Uit haar handtas toverde ze een make-upset waarmee ze aan de slag ging. Geroutineerd, ondanks de bochten en hobbels in de weg. Ze was nog druk bezig toen ze in Fauske afsloegen naar de E6 richting Trondheim. Nog een halfuurtje naar Rognan.

De tranen van Philou hadden de geïoniseerde lucht, waarin vrijwel ieder woord als een elektrische ontlading over en weer schoot, grotendeels geneutraliseerd. Ze hadden de gespannen sfeer van het eerste deel van de rit weggespoeld. Ze had haar Instagram-uitstraling weer terug en keek ontspannen om zich heen. Het onzichtbare contact met Laurens had haar blijkbaar goed gedaan.

Tom voelde hoe ze een tijdje naar hem zat te kijken. Hij had kunnen vragen of het uitzicht beviel, maar hij vond het wel prima. Hun kennismaking was chaotisch verlopen en intensief samenwerken met iemand die je nauwelijks een uur kent is altijd lastig.

De weg slingerde dicht langs het fjord, deels uitgehakt in de bergwand en soms door een tunnel door de berg. Landinwaarts kwam het einde van het fjord in zicht. Daar lag Rognan, waar Laurens gezien zou zijn. Tom perste alles uit het lichte motortje wat erin zat.

‘Wist jij van die kajak?’ vroeg hij na een poos.

‘Nee. Daar heeft hij vreemd genoeg niets over gezegd. Ik dacht echt dat hij de bergen in zou gaan om te wandelen.’

‘Maar verder bespraken jullie wel alles, zei je bij Paulus?’

‘Laurens is een beetje een einzelgänger. Hij trekt graag zijn eigen plan. Zo is hij nu eenmaal. Hij is vaker van de radar verdwenen, maar dit is anders...’

‘Waarom reageerde je eigenlijk zo fel op die opmerking van Solberg over Wikileaks?’

‘Omdat het niet waar is. Het is een vorm van desinformatie. Fake news.’

‘Op de een of andere manier klonk het wel geloofwaardig. De grote nieuwszenders hapten in elk geval direct. De effectiefste desinformatie is vaak een vervorming van een parallelle werkelijkheid.’

Philou keek hem verbaasd aan. ‘Je hebt gelijk. Misschien zat daar mijn echte irritatie op dat moment. Laurens werkt niet voor Julian Assange. Zijn grote inspirator is Edward Snowden, die NSA klokkenluider. Laurens kent hem persoonlijk en veel van zijn ideeën ontleent hij aan de informatie die Snowden naar buiten gebracht heeft. Laurens was de laatste tijd niet te stoppen als hij begon te praten over de risico’s van Amerikaanse software met ingebouwde backdoors naar de NSA. Of Chinese hardware die afgetapt kan worden door de Chinese overheid. Over de enorme hoeveelheid data die de Amerikaanse overheid verzamelt, opslaat en filtert. Hij waarschuwde voortdurend hoe allesomvattend deze digitale spionage is en hoe groot de bedreiging is voor de persvrijheid en onafhankelijke politiek in de Europese democratieën. Laurens voerde een soort oorlog tegen de datahonger van de Amerikaanse techbedrijven en inlichtingendiensten. Het nam hem echt volledig in beslag.’

‘Daar heeft hij vast geen vrienden mee gemaakt aan de andere kant van de oceaan.’ Het scenario van Paulus, dat Laurens in conflict geraakt was met het Noorse of Amerikaanse personeel van de spionagebasis Fauske II werd opeens angstaanjagend realistisch. Mogelijk dezelfde mensen die hem te grazen hadden genomen met de viskist en de foto van Olthoff uit zijn broekzak gehaald hadden, dacht Tom.

‘Daar ben ik ook bang voor,’ zuchtte Philou.

Ze passeerden de eerste huizen van Rognan en reden over een brug. De brede rivier onder hen stroomde naar rechts uit tussen zandwaaiers in het fjord. Er stonden campers bij een strandje, er was een haventje, verspreid liggende houten huizen, een benzinepomp, een REMA-supermarkt en een kerk, precies zoals in zoveel plaatsjes in Noorwegen. Volgens de navigatieapp lag het centrum rechtdoor, verderop langs de waterkant.

‘Waar beginnen we met zoeken?’ vroeg Philou.

‘Laurens zal waarschijnlijk vanaf het station naar het centrum gelopen zijn. We rijden gewoon wat heen en weer, grote kans dat we die agenten of Solberg wel ergens zien.’

Ze hoefden niet heen en weer te rijden. Al direct toen ze vanuit het centrum naar het station reden zagen ze de surveillancewagen voor een blauw geschilderd huis staan. Daarachter stond een oude mosterdgele Saab waar Solberg tegenaan geleund stond. Tom parkeerde er vlak achter.

‘Ze zijn hierbinnen,’ zei Solberg. Hij knikte met zijn hoofd naar het blauwe huis, zoog aan een e-sigaret en blies de rook recht omhoog. Zijn cameratas stond klaar op de motorkap.

‘Als je het niet erg vindt, dan wachten we hier samen,’ zei Tom.

‘Geen probleem, anders had ik jullie niet getipt.’

Al na een paar minuten kwamen de twee agenten de oprit af gelopen. Pedersen voorop met zijn zware pas, Nordahl er zwevend achteraan.

Zodra Pedersen hen in beeld kreeg, hield hij zijn pas in. ‘Ga maar ergens anders staan, er valt niets te melden.’

‘Vrije nieuwsgaring,’ zei Solberg. ‘En ik zie nergens een parkeerverbod.’

‘Waarom loop je ons altijd achterna, Kjetil?’

‘Dat is mijn werk, Harald.’

‘Laat die mensen hier alsjeblieft met rust. Ze weten niets.’

‘En wat kom jij hier doen?’ vroeg Pedersen aan Tom.

‘Ik zou nog aangifte doen van vrijheidsberoving en poging tot doodslag. Daarna ben ik gisteravond en vanochtend nog achtervolgd door een zwarte SUV. Ik kwam toevallig langs en zag jullie auto staan, het leek me verstandig om dat direct te melden.’

Pedersen vertrok geen spier en gromde diep in zijn keel. ‘Vanmiddag ben ik op het bureau, als er niets tussen komt.’

‘En voor welke media werkt u?’ richtte hij zich tot Philou.

Ze had televisie kunnen zeggen, of Instagram of YouTube.

‘Ik ben goed bevriend met Laurens Olthoff. Ik werk samen met Tom bij de zoektocht.’

Het verraste Tom een beetje. Opeens vormde hij blijkbaar een team met Philou.

Marit Nordahl probeerde de situatie te peilen, haar blik afwisselend op Tom en Philou gericht.

Tom merkte hoe Philou op haar beurt dwars door Marit heen probeerde te kijken. Taxerend, zoals alleen vrouwen dat kunnen. Het was Pedersen die de spanning uit de lucht haalde.

‘Goed. Een korte verklaring dan, als jullie beloven deze mensen met rust te laten.’

Niemand knikte. Ze bepaalden zelf wel met wie ze wilden praten. Pedersen gromde weer diep in zijn keel.

‘Laurens Olthoff is hier in Rognan gezien in de avond van 17 augustus, dus nadat hij had uitgecheckt in zijn hotel. Hij had bagage bij zich. De getuigenverklaring is aangemerkt als betrouwbaar. Einde bericht.’

Pedersen gaf een zijdelings knikje naar Nordahl en zonder te groeten liepen ze naar hun surveillancewagen. Marit Nordahl reed.

Ze waren nog niet de bocht om of Solberg liep al op het huis af. Er was geen bel en hij klopte op de deur. Niet zachtjes, niet overdreven hard, maar drie keer kort achter elkaar een resolute tik. Zoals Pedersen zou doen als hij nog een laatste vraag had. Tom en Philou stelden zich bescheiden een stuk achter Solberg op.

De deur ging vrijwel direct open, Solberg stelde zich voor en prompt kreeg hij de deur in zijn gezicht gesmeten. Vanuit de gang werd geschreeuwd.

‘Wat zegt hij?’ vroeg Philou.

‘Dat hij net alles al aan de politie heeft verteld en nog een paar woorden die ik liever niet vertaal,’ zei Solberg.

‘Je kunt me altijd bellen als je je nog bedenkt!’ riep hij tegen de dichte deur. Hij probeerde zijn visitekaartje eronderdoor te schuiven, maar dat bleef steken in een tochtstrip. Kjetil draaide zich om en liep weg van het huis. ‘Dat was niet zo handig met z’n drieën, hij is blijkbaar wat mensenschuw.’

‘Dat had Pedersen dan goed gezien,’ zei Tom.

‘Jullie hadden achter die twee agenten aan moeten gaan, misschien hebben ze nog een adres waar ze langs moeten,’ zei Solberg.

‘Een paar keer het dorp heen en weer dan vinden we ze wel en anders zijn ze waarschijnlijk op de terugweg naar Bodø.’

Solberg liep naar zijn Saab en stapte in. ‘Als ik nieuws heb, dan hoor je van me,’ riep hij voordat het portier dichttrok. Tom en Philou keken hem na.

‘Heb je iets met die Nordahl?’ vroeg Philou.

Ja. Spierpijn, dacht Tom. ‘Nee, hoezo?’ vroeg hij.

‘Er was iets. Voelde je dat niet?’

Ze had paragnost moeten worden in plaats van privacy activist, maar dat hield hij voor zich om hun broze samenwerking overeind te houden.

‘Nee, niet echt eigenlijk,’ antwoordde hij.

‘Zag je dan niet hoe ze naar je keek?’

‘Agenten kijken altijd overal naar. Pedersen keek ook naar me, maar ik had niet speciaal de indruk dat hij iets van me wil. Misschien vroeg Nordahl zich gewoon af waar jij opeens vandaan komt.’

Ze schudde haar hoofd. ‘Je wilt het gewoon niet zien.’

‘Ach, welnee,’ zei Tom en liep naar de Toyota. Stilletjes hoopte hij dat Philou het goed gezien had.

Ze reden een paar keer via verschillende routes van het station naar de hoofdstraat. Nergens was een mosterdgele Saab of de Passat Alltrack van Pedersen en Nordahl te zien.

‘Mooi, dan zijn we helemaal hierheen gereden om een deur in ons gezicht gesmeten te krijgen,’ zei Tom toen ze voor de vierde keer voor het station langs draaiden.

‘Zo moet je het niet zien. Hij is hier geweest. Alleen al daarom is het goed dat we hier zijn.’

‘Laten we maar teruggaan naar Bodø, ik wil onderweg nog even ergens langs.’

Ze lieten Rognan achter zich en reden terug langs het fjord toen Toms telefoon overging. Het was Huub. Tom nam op en zette het gesprek op de luidspreker.

‘Tom! Waar zit je, kerel?’

‘In een huurauto met een bloedmooie vrouw.’

Philou trok een lang gezicht.

‘Mazzelpik! Dat moet jij weer hebben.’

‘Philou is hierheen gekomen, we zijn bij Rognan, aan het eind van het fjord. Een getuige heeft Laurens hier gezien in de avond van 17 augustus, nadat hij vertrokken was uit Bodø.’

‘Philou...? Wat moet die daar nou? De aanvragen voor interviews stromen hier binnen en ik probeer haar al de hele dag op alle mogelijke manieren te bereiken!’

‘Misschien kan ze dat zelf uitleggen, ze zit naast me.’

‘Sorry, Huub. Ik moest hier gewoon naartoe om dicht bij Laurens te zijn,’ mengde Philou zich in het gesprek.

Huub viel stil. Waarschijnlijk stomverbaasd dat Philou zich niet aan de afspraken hield. Philou zei niets meer. Misschien voelde ze zich schuldig tegenover Huub. Tom pakte de draad van het gesprek weer op.

‘Met die getuige komen we hier niet veel verder. Heb jij nog nieuws?’

‘Ik heb de gegevens van zijn telefoons nagetrokken.’

‘Telefoons, meervoud?’

‘Ja, hij had er twee en ook nog met verschillende simkaarten, dat maakt het nogal complex.’

‘En?’

‘Ik probeer nog uit te zoeken waar Laurens allemaal geweest is in de tijd dat hij in Bodø was, maar zijn laatste telefoonsignaal is op 17 augustus opgepikt. Rond tien uur ’s avonds door een mast op een berg vijf kilometer ten zuiden van Fauske. Tuva, heet die plek. Het ligt iets ten oosten van de E6.’

‘Die richting rijden we nu op. We gaan er zo wel een kijkje nemen. Nog nieuws over die kajak?’

‘Daar ga ik vanmiddag achteraan. Ik bel je weer als ik iets hoor.’

‘Top, spreek je later,’ eindigde Tom het gesprek. Onder het rijden tikte hij wat op de navigatieapp en schatte de plek in die Huub bedoelde, net voorbij een tunnel op nog geen tien minuten rijden.

Rechts was een kleine parkeerplaats, waar Tom de Toyota aan de kant zette. Een paar honderd meter hoger op de berg, boven een gekapt stuk bos, was de telefoonmast zichtbaar. Een werkpaadje slingerde erheen langs de berghelling.

‘Ik loop een eindje omhoog,’ zei Tom. Hij had meer uitzicht nodig dan vanaf de parkeerplaats en hij ging ervan uit dat Philou niet mee zou gaan. Ze zou na een paar meter met haar hakken blijven steken in het uitgereden karrenspoor.

Hij klom een stuk de berg op, tot waar het bos gekapt was en hij vrij uitzicht had over het fjord. De drie witte koepels van het spionagestation Fauske II schitterden boven de bomen uit als lokkende sirenen op het schiereiland in het fjord.

Het vermoedelijke plan van Laurens Olthoff was duidelijk. Hij had de aantrekkingskracht van de witte bollen niet kunnen weerstaan en wilde mogelijk een selfie maken bij de ogenschijnlijk onbenaderbare cyberspionagebasis. De opvouwbare kajak en zijn laatste telefoonsignaal dat binnen een straal van vijf kilometer van deze plek was opgevangen, bevestigden die theorie. Tom had genoeg gezien en daalde weer af naar de auto.

‘En?’ vroeg Philou. Ze stond naast de auto te wachten.

‘Niets bijzonders te zien. Een leeg fjord. En jij?’

‘Ik doe mijn best. Hij is ergens, maar ik kan hem niet bereiken. Ik word knettergek van de spanning.’

‘Rij jij maar,’ zei Tom.

Enigszins verbaasd deed ze wat hij vroeg. ‘Wat moeten we nu doen?’

‘Jij gaat gewoon naar je hotel. Je neemt een douche, rust uit van de reis en ik spreek je vanavond wel weer. In welk hotel zit je?’

‘Het Radisson Blu. En wat ga jij doen?’

‘Ik wil hier graag nog even rondkijken.’

Ze reden Fauske binnen en namen de afslag naar Bodø, zoals ze op de heenweg gekomen waren.

‘Hier naar links,’ wees Tom bij de volgende rotonde. Ze kwamen op een grote parkeerplaats bij een winkelcentrum, waar Tom haar vroeg te stoppen achter een paar geparkeerde vrachtwagens.

‘Ik moet nog een paar boodschappen doen. Ik neem de trein wel terug.’ Het leek hem beter om Philou niet te vertellen dat hij het mogelijke spoor van Olthoff bij Fauske II ging natrekken.

‘Ja, maar...’

Voor ze iets kon zeggen was Tom al uitgestapt en hij gooide het portier achter zich dicht.

10

14 augustus

Laurens trok de schouderbanden van zijn rugzak strak. De zak was niet zwaar. Een stevig lunchpakket, een paar Kvikk Lunsj-chocoladerepen met biscuit, twee appels en een thermosfles met gloeiend hete thee. Het was droog en de weersverwachting meldde licht wisselvallig weer, met in de namiddag aantrekkende wind en toenemende kans op verspreide regenbuien.

Hij had zin in deze bergtocht en was vooral benieuwd wat het contact met Codfisher zou opleveren. Het enige waar Laurens zich zorgen over maakte was zijn knie. Nadat hij door pijnklachten bijna niet meer de trap af kon lopen was er iets meer dan een jaar terug een stukje bot in het gewricht vastgezet met twee titanium schroefjes. Na een periode van revalidatie was zijn knie inmiddels weer pijnvrij en goed belastbaar, maar zo’n lange wandeling had hij na de operatie nog niet gemaakt.

Het had wat moeite gekost om uit te zoeken waar hij de Børtinden kon vinden. Dat het een berg moest zijn was hem direct duidelijk. Hij had genoeg in de Noorse bergen gewandeld om een handvol veelvoorkomende woorden te herkennen. Tinden betekende berg.

Om zijn digitale detox optimaal te kunnen ervaren had Laurens zijn laptop niet meegenomen op vakantie, maar veilig achtergelaten bij Philou. Zo kon hij niet in de verleiding komen om toch te gaan werken of dingen uit te zoeken op internet. Wel had hij zijn twee telefoons bij zich voor de noodzakelijke dingen als het wijzigen van hotelreserveringen en tickets. Zodra hij zich geïnstalleerd had in de hotelkamer had hij de twee telefoons in het hotelkluisje gestopt. Deels om te voorkomen dat hij er zelf uit routine naar greep, en deels om te zorgen dat niet iemand anders er met zijn vingers aan zou komen. Als je offline ging, dan moest je het ook goed doen. Een beetje offline was zinloos.

Zodoende had hij niets anders dan een paar papieren topografische kaarten van de omgeving en een Noorse en een Nederlandstalige bergtochtengids om Børtinden mee te vinden. Ook zonder Google had hij het antwoord toch al snel te pakken. Børtinden was een top in een van de markante bergmassieven ten zuiden van Bodø, aan de overzijde van het fjord. Vijf uur klimmen naar de top op duizend meter boven zeeniveau en drie uur voor de afdaling. Een pittige tocht voor een eerste dag in Noorwegen, niet ingelopen en nog vermoeid van de reis, maar het was zeker te doen. Als de weersverwachting klopte tenminste. Dat was in Noorwegen, waar de overwegend westelijke luchtstroming met regelmaat zware oceaandepressies met volle kracht tegen de bergen slingerde, altijd afwachten. Binnen een etmaal kon je hier het weer van alle vier de seizoenen over je heen krijgen.

Om bij het beginpunt van de wandeling te komen had Laurens een taxi genomen. Niet vanaf het hotel, maar hij was met zijn rugzak naar de kade van de veerboten gelopen en had zich tussen de passagiers gemengd die van een Hurtigruten-postboot kwamen. Hij had zijn lange haar weer onder zijn cap gestopt en de taxichauffeur in het Duits aangesproken. De chauffeur bleek een Pool die een paar woorden Duits sprak en onderweg een paar toeristische highlights aanwees, zoals de Saltstraumen, een vernauwing in het fjord die ze via twee bruggen hoog boven het water passeerden.

Een paar kilometer voorbij de Saltstraumen wees Laurens de chauffeur waar ze volgens zijn kaart moesten afslaan. Langs het gehuchtje Børelva een kleine zijweg in tot op een parkeerplaats bij een meer. Laurens had contant afgerekend en vervolgens was de taxi weggereden.

Laurens vouwde de topografische kaart zo dat zijn hele route zichtbaar was en schoof hem in een plastic kaartenhoes die met een koordje aan zijn rugzak geborgd zat. Ook zonder gps-ontvanger of navigatieapp kon hij probleemloos bepalen waar hij stond. Op een miskleun zoals de Amerikaanse Special Forces die hun geheime bases in Afghanistan en Irak op internet zichtbaar hadden gemaakt door hun hardlooprondjes te delen via een hardloopapp, zouden ze hem niet betrappen. Oldskool op weg voelde goed.

Hij ging een bruggetje over en volgde het pad een stukje in zuidwestelijke richting, tot het met een knik naar het zuiden boog. Daar liep hij rechtdoor, dwars door het terrein heen naar een vooruitstekende, markante rug.

Een vaag paadje gemaakt door schapenpoten en profielzolen liep tussen de kruipwilgjes en bessenstruiken omhoog. Het klom steil maar gelijkmatig. Met een trage pas begon Laurens aan de duizend meter klimmen. Niet buiten adem raken, niet verzuren in zijn benen, maar precies zo rustig dat je het lang vol kon houden. Stap voor stap. Minuut na minuut. Klimmend in een rustige cadans. Als je nergens aan dacht ging het klimmen het snelst. Wanneer je na een halfuur voor het eerst eens omdraaide en naar beneden keek, was het altijd verbazend hoeveel hoogtemeters je al geklommen was.

Voor hem vlakte de steile rug uit en opende zich een plateau, halverwege het grote bergmassief met uitzicht op een steile graat, waarvan Børtinden de meest rechtse top was. Laurens gunde zich een kleine pauze waarin hij een kop thee dronk en een paar happen Kvikk Lunsj at. Hij had de halve klim er al op zitten.

De rotsen waren kaal, afgesleten door de wind en begroeid met groene en soms oranje plakken korstmos in de meest wonderbaarlijke structuren. Het land was leeg en puur zoals het na de ijstijd onder de gletsjers vandaan gekomen was.

Laurens zoog de leegte gretig in zich op. Om een buffer te hebben voor wanneer hij weer terug zou zijn in zijn dagelijkse werk, waar de informatiestromen zo snel gingen dat je hersenen het nauwelijks konden bijhouden. Misschien zou de computertechnologie ook een ijstijd moeten doormaken. In plaats van in het huidige tempo door te gaan totdat alle servers, internetverbindingen en menselijke hersenen collectief oververhit raakten en kortsluiting maakten, zouden de ontwikkelingen een keer moeten afkoelen tot ver onder het vriespunt en dan krakend tot stilstand komen, zoals de gletsjers tienduizend jaar geleden.

Als na zo’n digitale ijstijd de temperatuur weer ging stijgen zou er onder het ijs vandaan een nieuwe wereld tevoorschijn kunnen komen. Gepolijst, nieuw en onbezoedeld.

Het smeltende ijs zou een gemummificeerde mens vrijgeven die als Ötzi in een museum tentoongesteld werd met zijn primitieve gereedschappen: een laptop, een tablet en een telefoon. Na jarenlang wetenschappelijk onderzoek zou men tot de haast onwaarschijnlijke hypothese komen dat de drie hulpmiddelen die de gletsjermens meezeulde waarschijnlijk allemaal hetzelfde konden. Merkwaardige vergroeiingen aan de nekwervels duidden er verder op dat de primitieve mens vooral naar beneden gekeken had.

Laurens schroefde de dop weer op zijn thermosfles en schoof die terug in zijn rugzak. Het was altijd weer verrassend hoe de ruimte in het berglandschap ook voor ruimte in zijn hoofd zorgde. Hij prentte het beeld van een digitale ijstijd in zijn geheugen, misschien kon hij er in de toekomst iets mee bij een van zijn lezingen.

Hij volgde verspreid staande steenmannetjes, opgestapelde stenen die als richtingaanwijzer fungeerden bij slecht zicht, en maakte zo een omtrekkende beweging om een paar meertjes te ontwijken. Bij de uitstroom van het meer stak hij een ondiepe beek over door van steen naar steen te stappen.

Voor het tweede deel van de klim richtte hij zich op een pas, iets links van de Børtinden. Het was zeker zo steil als het eerste deel van de klim en Laurens schakelde weer terug naar een rustiger tempo. Zijn hoofd weer leeg. Minuut na minuut. Alleen met zijn trage passen en de diepe ademhaling waarmee hij pure berglucht door zijn lichaam pompte.

Na hooguit een uur bereikte hij de bergpas waar een stormachtige wind hem bijna terugduwde en het uitzicht naar de andere kant van de berg zich ontvouwde. De berg hield vlak voor zijn voeten op. Zo steil dat je er met een parachute vanaf kon springen en dan nog tijd had om hem open te trekken voor je te pletter viel. Niet Laurens’ ding. Terwijl hij moeizaam de afgeplatte graat verder omhoog volgde, rukte de wind aan zijn rugzak en klapperden zijn kleren.

De steenhoop op de top kwam nu tastbaar dichtbij, hooguit een paar honderd meter nog. Om de paar passen moest hij stilstaan wanneer een windvlaag hem van het pad probeerde te blazen. Eigenlijk was het gekkenwerk om onder deze omstandigheden naar de top van Børtinden te klimmen. Ieder normaal mens was allang omgekeerd, maar voor Laurens telde maar een ding: de afspraak met Codfisher die Martijn niet meer kon nakomen. ‘Het belangrijkste waar ik ooit aan gewerkt heb,’ hoorde hij de stem van Martijn in zijn hoofd. Zijn buikholte trok samen door de spanning van de komende ontmoeting.

De koude wind had inmiddels stormkracht bereikt en zocht genadeloos naar kieren in zijn jack, tranen werden uit zijn ogen geblazen. Al zou hij het laatste stuk moeten kruipen, de ontmoeting met Codfisher mocht hij onder geen beding missen. Vijftig meter nog en met iedere moeizame stap die Laurens richting de top zette groeide zijn onzekerheid. Al die tijd op de berg had hij geen mens gezien. Recht voor hem uit, in de luwte van de steenhoop, daar was de enige plek waar je kon zitten zonder uit je kleren geblazen te worden door de venijnig koude wind. De plek waar hij Codfisher zou ontmoeten. Hooguit tien meter nog. Hij had nu zelfs zijn handen nodig om niet weg te glijden van de schuin oplopende granietplaat vol ruwe korstmossen.

Net toen hij een stap zette, kreeg Laurens een klap van een plotselinge rukwind waardoor hij zijn evenwicht verloor. Zijn voet miste de richel waar hij hem neer had willen zetten en schraapte over de ruwe rots zonder er grip op te krijgen. Hij werd plat op het hellende graniet gesmeten en voelde hoe hij begon te glijden. Wanhopig klauwden zijn vingers over de rots op zoek naar houvast.

11

3 september, middag

Zonder om te kijken verdween Tom in de REMA-supermarkt. Binnen haalde hij de accu uit zijn telefoon, kocht een paar kaneelbroodjes en een fles water en betaalde vijf kronen extra voor een plastic tasje.

Terug op de parkeerplaats was de grijze Toyota van Philou nergens meer te zien. Met zijn boodschappen liep hij verder langs de grote weg en nam de afslag naar Lundhøgda, een camping en motel aan het begin van de landpunt naar Fauske II. Niemand lette op hem, hij werd niet gevolgd. Gewoon een toerist, met een tas van de REMA, op weg naar de camping.

Al snel liet hij de bebouwing van Fauske achter zich. Tussen de verspreid liggende huizen door keek hij over kleine weilanden links en rechts uit over het fjord. Recht vooruit, op het hoogste punt van het schiereiland, tekenden de witte koepels zich scherp af tegen de blauwe lucht. Behalve het personeel van de basis wist waarschijnlijk geen mens in Fauske wat er bij die koepels precies gedaan werd. Zonder twijfel werden er satellietdata uit de ruimte opgevangen, communicatie, radarbeelden, infrarood, detailbeelden waarop ze de lengte van Toms passen konden meten. En zonder twijfel gingen die beelden vervolgens via een glasvezelkabel rechtstreeks naar het NSA-hoofdkwartier in Fort Meade.

Tom wandelde het terrein van de camping op. De receptie en het café waren gesloten. In een vleugel waren motelkamers en er stond een handvol campinghutten op het terrein. Een paar campers stond op het gazon geparkeerd, de meeste mensen zaten binnen om zich tegen de wind of tegen de muggen te beschermen.

Hij ging op een bankje bij het servicegebouw zitten en begon aan een broodje. Gewoon een toerist die op de camping zat te eten. Al die tijd passeerden er geen auto’s over het weggetje naar de satellietbasis. Hij kon kiezen. Gewoon doorlopen, bij de voordeur aanbellen en kijken of er opengedaan werd of het object heimelijk aan de achterkant proberen te benaderen. Tom probeerde in het hoofd van Olthoff te kruipen. Hoe zou die het aangepakt hebben?

De keus was eenvoudig, de route niet. Achter de camping liep een smal pad het bos in, eigenlijk meer een elandenspoor, dat Tom een kleine kilometer volgde tot het in het niets verdween. Het schiereiland was hier alweer breder en hij verlegde zijn koers naar het zuiden, om aan de andere kant van de heuvel te komen. Sparren grepen met hun takken in elkaar, haakten in zijn shirt en schaafden zijn benen. Op de weinige plekken waar het bos minder dicht was groeide veenmos, waar hij tot halverwege zijn kuiten in wegzakte. De verkoper in de sportwinkel in Bodø zou de schoenen die hij gisteren verkocht had met geen mogelijkheid nog herkennen.

Tom stak het weggetje naar Fauske II over en begon aan een omtrekkende beweging langs de flank van de heuvel om aan de achterzijde van het object te komen. Het bos was hier zo dicht dat hij onder de laagste takken door moest kruipen. Zijn knieën waren inmiddels beurs, zijn handen ruw geschuurd en kleverig van de hars. Het ging langzaam, drie kwartier over de laatste kilometer, maar voor hem uit opende het bos zich en werden de witte koepels zichtbaar. Hij kwam overeind en om het terrein beter te overzien liep hij door tot een meters hoog hekwerk. Vijftig meter achter het hek stonden twee immense witte bollen als reusachtige champignons op een kort steeltje. Meer naar rechts stond de derde koepel, boven op een gebouw van twee verdiepingen. Er was geen mens te zien, maar omgekeerd betekende dat niet dat hij niet gezien werd: vanuit een van de geblindeerde ramen in het gebouw, of via een satelliet in de ruimte die zijn warmtebeeld al volgde vanaf de camping en realtime doorseinde naar het grondstation aan de andere kant van het hek.

Kruip in de huid van Olthoff, dacht Tom. Had Laurens hier ook zo gestaan? Hij pakte zijn telefoon, stopte de accu weer terug en draaide zijn rug naar het spionagestation om een selfie te maken.

‘Du! Hva gjør du her?’

De mannen stonden op een meter of vijf, ze droegen camouflagepakken zonder onderscheidingstekens en keken allesbehalve vriendelijk. De strekking was duidelijk en mocht Tom nog twijfelen, dan maakten de twee compacte Heckler & Koch MP7-mitrailleurs, die op zijn borst gericht waren wel duidelijk dat hij hier niet welkom was. Eerlijk gezegd had hij verwacht al eerder onderschept te worden. Tom had zijn antwoord al klaar.

‘Ik was in het bos aan het wandelen. Dat mag toch in Noorwegen volgens het Allemansretten?’

‘Je bevindt je op militair terrein. Handen omhoog en omdraaien,’ commandeerde de linker van de twee. Hij sprak Engels met een Noors accent.

De mannen moesten achter hem uit een hol in de grond gekomen zijn dat ongetwijfeld via een tunnel verbonden was met de spionagebasis. Ergens in het bos was hij waarschijnlijk een onzichtbare beveiligingscirkel gepasseerd met infrarood of warmtebeeldsensoren, maar ze hadden gewacht met ingrijpen tot hij pal voor het hek stond.

‘International press. Ik werk voor National Geographic,’ zei hij in het Engels.

Voorzichtig wees hij naar zijn broekzak. ‘Ik pak mijn perskaart.’

Te laat. Een van de mannen greep naar zijn riem en vuurde vanaf zijn heup met iets dat op een grijs plastic speelgoedpistool leek.

Het was geen speelgoed. De stroomdraadjes van de taser wikkelden zich razendsnel af tot de twee elektroden zich in Toms shirt boorden. Tweeduizend volt ramde door zijn borstkas alsof hij een handgranaat had doorgeslikt. De stroomstoot was zo heftig dat zijn zenuwstelsel kortsluiting maakte en zijn spieren in een pijnlijk spasme verkrampten. De stoppen in zijn hoofd sloegen door. Het licht ging uit en zijn benen leken vergeten dat ze zijn romp overeind moesten houden.

Toen hij na een minuut weer bijkwam hadden ze iets zwarts over zijn hoofd getrokken, een stoffen kap of een bivakmuts, waardoor hij niets zag en slechts moeizaam kon ademen. Zijn handen zaten geboeid op zijn rug en hij werd onder zijn oksels meegesleurd met zijn benen slap achter zich aan slepend. Hun voetstappen klonken hol, het rook muf en vochtig. Via een ondergrondse gang brachten ze hem naar de basis, of hun wachtgebouw, of waar dan ook. Was dit de weg die Olthoff gegaan was? Ze konden hem eenvoudig laten verdwijnen als ze wilden. Met een snelle boot over het fjord naar een achterdeurtje op de luchthaven en dan met een privéjet rechtstreeks naar Guantánamo Bay vliegen om daar de rest van zijn leven weg te rotten.

Er werd niets gezegd. Hij dacht dat hij inmiddels wel weer kon lopen, maar liet de mannen slepen. Honderd meter, honderdvijftig misschien al. Hij had natuurlijk een stukje gemist toen hij bewusteloos raakte door de stroomstoot. Het was bij benadering de afstand naar het grote gebouw met de koepel erbovenop.

Ze kwamen bij een trap en de mannen sleurden hem omhoog. De bijna negentig kilo van Tom, die net zoveel meewerkte als een zak cement, was een stevige klus om de trap op te zeulen. Na twintig treden had een van de twee er genoeg van en liet Tom uit zijn handen schieten.

De klap was hard. De betonnen treden waren voorzien van stalen slijtranden. Een trede sneed in zijn knie, een volgende kneusde zijn heup en een derde zijn schouder. Hij kon zich nog net op zijn zij draaien om te voorkomen dat zijn voortanden op het beton verbrijzelden.

‘Ik loop wel!’ riep Tom.

Als dank kreeg hij een schop in zijn rug en werd aan de handboeien overeind getrokken. Een trap op lopen zonder dat je iets ziet is een lastige klus, maar ingeklemd tussen de twee bewakers kwam hij zonder verdere valpartijen boven. Hij hoorde twee keer een deur achter zich dichtslaan, waarna ze in een grotere ruimte kwamen die op kamertemperatuur was en goed geventileerd. Geen zoemende ventilatoren of airco van een serverruimte en geen getik op toetsenborden. Nog niet in het hol van de leeuw, maar waarschijnlijk een ruimte voor het bewakingspersoneel bij gebrek aan een arrestantenverblijf.

Hij werd in een stoel geduwd met een harde zitting. Er waren meer mensen aanwezig, Tom hoorde hoe ze om hem heen liepen, maar niemand zei iets. Ze lieten hem zitten. Vijf minuten gingen voorbij, er gebeurde niets. Tom wachtte af en probeerde zich een beeld te vormen van wat er om hem heen gebeurde. Vanuit het gebouw klonken voetstappen, verderop was iemand aan het bellen. Knauwend in militair staccato, helaas onverstaanbaar maar vragend. Ze wisten vast niet goed wat ze met hem aan moesten.

Een kwartier, nog niets. In zijn hoofd telde hij de minuten.

Ze lieten hem gewoon zitten. De eerste fase van hem onzeker maken voordat ze hem zouden afvoeren en ondervragen, dat kon niet missen. Vreemd genoeg hoopte hij er in zekere zin zelfs op. Niet op een ondervraging op zich, die konden, wist hij uit ervaring, keihard zijn en lang duren. Hij hoefde maar terug te denken aan de ondervragingstrainingen bij de mariniers en hij werd al misselijk. En dat waren slechts oefeningen waarvan je wist dat het je eigen instructeurs waren die tegen je tekeergingen. Wat ze je ook voorhielden, wat voor walgelijks ze ook in je oor brulden en zelfs als ze doorgingen tot je van pure wanhoop en ellende je ontlasting liet lopen. Je wist dat er een keer een einde aan kwam. Wat er vandaag ook zou gebeuren, hij was niet van plan ook maar iets prijs te geven over de ware bedoeling van zijn aanwezigheid bij het terrein. Maar het mooie van een ondervraging was dat je de intenties van de vragensteller eruit af kon leiden. En als je slimme antwoorden gaf, kon je een beeld vormen van hetgeen de ondervrager bezighield.

Een halfuur na het telefoongesprek werd hij ruw overeind getrokken en meegevoerd. Hij liep zelf. Ze duwden hem een deur door en Tom voelde de warmte van de zon op zijn lichaam, er kwam meer frisse lucht door de stoffen kap naar binnen. Hij was buiten. Twintig meter, toen kreeg hij een duw, klapte met zijn scheenbenen tegen een rand en struikelde voorover op een metalen vloer die zachtjes trilde. Achter hem schoof een deur dicht. Ze hadden hem in de laadruimte van een bestelbus gegooid.

Tom vroeg zich af waar ze hem heen zouden brengen. Omdat het Noren waren die hem bij het hek hadden vastgenomen, zou het kunnen zijn dat ze naar het ondergrondse commandocentrum van de Noorse defensiestaf gingen. Dat zou ongeveer een halfuur rijden zijn; zo lang had hij er met Philou op de heenweg naar Rognan over gedaan om van de afslag naar Reitan – waar het commandocentrum lag – naar Fauske te rijden.

Hij voelde de haarspeldbocht van de oprit naar de spionagebasis. Hij telde de minuten. Ze moesten de camping passeren en in Fauske voelde hij hoe ze links afsloegen. De rit duurde precies zo lang als hij verwacht had. Toen stopte het busje kort en reed het weer door. Ze stopten nog een keer en reden vervolgens een paar minuten in een lage versnelling. Ze moesten twee wachtposten gepasseerd zijn en zouden zich nu ergens diep in de berg bevinden.

Het busje stopte en vervolgens gebeurde er niets. Na vijf minuten niet, na tien minuten niet. Dat had hij ook niet verwacht. Hij ging ervan uit dat ze een uur nodig zouden hebben om zijn gegevens na te trekken en de data van zijn telefoon te kopiëren. Daarna zou de ondervraging beginnen en moesten ze besluiten hoe ze zonder problemen van hem af konden komen. Dat laatste was het lastigste.

Een tweede verdwijningszaak in korte tijd nabij hun spionagebasis Fauske II was een riskante optie. Satellietschotels kun je slecht verstoppen, maar wat er daadwerkelijk gebeurt in Fauske II kan beter zo vaag mogelijk blijven. Als er nu ook nog een journalist verdween bij Fauske II was media-aandacht gegarandeerd. CNN, News Today en natuurlijk Solberg van de NRK stonden al met hun crews in de startblokken bij het politiebureau. Het was wel het laatste wat ze konden gebruiken.

Dat de Amerikanen Olthoff op de een of andere manier hadden weggewerkt, was een reële mogelijkheid. Buiten het hek was Tom aangehouden door twee Noren, maar eenmaal binnen het hek had hij zich mogelijk op Amerikaans grondgebied begeven.

Amerikaanse militaire bases hebben vaak een op geheime bilaterale overeenkomsten gebaseerde aparte status, waarmee ze volledige zeggenschap krijgen over grondgebied in het buitenland en daar alle wetten van het land aan hun laars kunnen lappen. Op veel plaatsen menen de Amerikanen deze jurisdictie uit te kunnen rekken tot ruim buiten het gebied van de overeenkomst. Olthoff was mogelijk het slachtoffer geworden van dit Amerikaanse imperialisme.

De Noren daarentegen konden het risico niet lopen dat de publieke opinie zich tegen de basis zou keren en zouden druk uitoefenen op de Amerikanen om het niet nog een keer te laten gebeuren. Wel konden ze Tom natuurlijk formeel aanklagen. Aangehouden tijdens het maken van foto’s van een militair object.

Ze zouden van goeden huize moeten komen om dat overeind te houden. Hij had alleen maar een stukje door het bos gewandeld en was nergens een hek of een bord gepasseerd dat hij op verboden terrein was of daar niet mocht fotograferen. Bovendien was hij flink mishandeld bij zijn aanhouding.

Tom vroeg zich af of hij zijn advocaat mr. Pieter-Jan Schenck van Toutenburg had moeten inseinen over de komende problemen. De topadvocaat was reserveofficier bij het Korps Mariniers en had hem al vaker met succes bijgestaan op het juridische slagveld. Als een snelvuurkanon zou Schenck de tenlastelegging volledig aan flarden schieten, maar hij ging er vooralsnog van uit dat hij zijn advocaat niet nodig had; de Noren zouden de negatieve publiciteit van een rechtszaak niet willen riskeren. Ze zouden er inmiddels wel spijt van hebben dat ze hem niet gewoon weggestuurd hadden bij Fauske II en hem binnen de basis gehaald hadden.

Terwijl hij op de vloer van de bus de minuten aftelde, waren de Noren en de Amerikanen ongetwijfeld druk bezig met een potje armworstelen op hoog niveau over hoe ze van hem af konden komen. En hoe langer de oplossing uitbleef, hoe groter ze de problemen voor zichzelf maakten.

Plotseling schoof de deur open en werd Tom aan zijn armen uit het busje getrokken en overeind gezet. Handen tastten hard en grondig over zijn lichaam. De zurige stank van lichaamszweet drong door de zwarte kap heen. Er werd niets gezegd en niets gevraagd. Hij werd meegevoerd door een paar hol klinkende gangen, achter hem sloeg een zware deur dicht en hij werd op een stoel gedrukt.

‘Dit is hem,’ zei de man die de zweetlucht verspreidde. Een Amerikaan.

‘Laat zien,’ beval een andere mannenstem, ook een Amerikaan. Tom had de stem eerder gehoord en meende zelfs het vleugje aftershave te herkennen dat met het stemgeluid meekwam.

Met een ruk werd de kap van zijn hoofd getrokken. Hij knipperde nog met zijn ogen toen een elektronenflitser afging. Sterretjes en lichtflitsen dansten over zijn netvlies en tevergeefs probeerde hij een glimp op te vangen van de mannen in de kamer. Dwars door de zwevende lichtvlekken probeerde Tom zich op zijn omgeving te focussen. Iemand naast hem hield een bord voor zijn borst en twee mannen stonden tegenover hem. Een slank postuur in een zwart pak. De ander massief en met de oerkracht van een bizon in een zwarte gevechtsbroek en een groezelig donkergroen T-shirt. Hun gezichten, net buiten de bundel van een felle spot die op Tom gericht stond, werden stukje bij beetje beter zichtbaar. De man in het pak had hij vanochtend nog gezien. Maar de man in het T-shirt… Tom moest in zijn geheugen spitten, het moest al jaren terug zijn.

Opnieuw werd er geflitst. En nog een keer van een andere hoek. De lichtvlekken dansten weer voor zijn ogen.

‘Ja, dat is hem,’ bevestigde de chef in het pak.

‘En nu?’ vroeg de bizon.

‘Dumpen. Definitief.’

Er viel een korte stilte, alsof het meedogenloze van de opdracht tijd nodig had om door te dringen bij degene die het uit moest voeren. De lucht breekbaar van ingehouden spanning die tussen de mannen hing.

‘Nou, waar wacht je nog op?’ vroeg de chef.

Het bezwete T-shirt stapte de lichtbundel binnen om de zwarte kap weer over Toms hoofd te trekken. Precies lang genoeg voor Tom om het gezicht goed te zien. Irak, schoot door zijn hoofd. Terwijl hij meer details over de man probeerde terug te halen, werd hij overeind getrokken en weggevoerd door de gangen, terug zoals ze gekomen waren.

Toms hersenen draaiden op volle kracht. De man werkte in Irak voor Blackwater Security. Een onderaannemer van de CIA die vuile klusjes opknapte waar de Amerikaanse overheid zich zelf niet mee bezig wilde houden. In Irak, waar Tom indertijd werkzaam was als fotograaf voor de MIVD, had hij het team van de man een keer met zijn camera gevolgd bij de arrestatie van een high-value target. Toen werkten ze samen in een internationale coalitie. Nu stonden ze als opponenten tegenover elkaar.

Di Lupo. Alex di Lupo. Nu wist hij het weer. Een Amerikaan met Italiaanse roots die bekendstond als een keiharde. Een voormalige Navy SEAL. Zoals Tom zelf gezien had werd hij door Blackwater ingezet bij de meest riskante klussen. Als de man hier opdook, dan betekende dat niet veel goeds.

Ze hielden halt en Tom hoorde hoe de schuifdeur van de bestelbus opengetrokken werd.

‘Navy SEAL Di Lupo,’ zei Tom. ‘Dat is een tijd terug, collega.’ Het was een gok, de man aanspreken op de beroepseer van zijn vroegere elite-eenheid. Zou hij daadwerkelijk een vroegere coalitiegenoot definitief dumpen, zoals de opdracht luidde? Tom voelde de zware adem van de bizon door de kap heen dringen, de man stond vlak bij hem. Geloofde hij de opmerking van Tom? Nog een keer brieste hij door zijn neusgaten.

Opeens voelde Tom hoe er vluchtig iets in zijn broekzak geduwd werd, vrijwel direct gevolgd door een enorme stomp in zijn maag waardoor hij dubbel sloeg en in de bus landde. Terwijl Tom naar lucht lag te happen werden zijn enkels en polsen met touw vastgebonden, waarna de handboeien afgingen. De deur schoof dicht, de zweetlucht van Di Lupo bleef hangen terwijl de motor gestart werd en ze begonnen te rijden. Eerst langzaam in een lage versnelling. Ze stopten, trokken op en stopten opnieuw. Ze waren het hoofdkwartier weer uit, dacht Tom. Hij probeerde te voelen wat Di Lupo in zijn zak gestoken had, maar met zijn handen op zijn rug gebonden kon hij er onmogelijk bij.

Geen ondervraging en daarmee geen kans om de informatiestroom om te keren en meer zicht te krijgen op wat er met Olthoff gebeurd was. De aanwezigheid van een Blackwater team in Noorwegen was in dit opzicht weinig hoopgevend. Wat ze nu met hem van plan waren was vooralsnog onduidelijk en terwijl hij heen en weer geschud werd in de laadruimte van de bestelbus concentreerde hij zich op de bewegingen van de bus om de route te visualiseren. Terug bij de hoofdweg sloegen ze af naar rechts, richting Bodø. De rit duurde een kwartier waarin ze draaiden, slingerden en verschillende keren afsloegen, waardoor hij tot zijn ergernis niet langer kon volgen waar ze precies naartoe gereden waren.

Met een ruk kwam het busje tot stilstand, de handrem werd krakend aangetrokken. De zijdeur schoof open. Zware voetstappen.

‘Ik hoop dat je kunt zwemmen,’ klonk het vlak naast zijn oor. Een Amerikaan.

Stomme vraag. Aan een oud-marinier vragen of hij kan zwemmen. Ineens drong het tot hem door waar ze hem naartoe gebracht hadden. Het was laagwater toen ze in Rognan waren. Het was nu drie uur later en de getijdenstroom perste zich inmiddels weer met volle kracht het fjord in. Het moest ongeveer een kwartier rijden zijn van het hoofdkwartier bij Reitan naar de Saltstraumen. De bezorgde blik van de kanoverhuurder schoot door zijn hoofd. De Saltstraumen. Het kolkt en het zuigt. Als je daarin terechtkomt met je kano… Laat staan met gebonden handen en voeten en een kap over je hoofd.

Tom verstijfde van angst. Hij ging ongewild toch sneller ademen en stikte bijna met de benauwde kap over zijn hoofd. Plotseling werd de kap van zijn hoofd getrokken en kreeg hij weer lucht. Op zijn buik in de bus liggend zag hij een blok beton naast zich. Er stak een halfrond stuk wapeningsstaal uit het betonblok, waar een touw aan vastgeknoopt was. Het andere eind van het touw liep naar zijn enkels. Nu wist hij zeker dat hij een fatale inschattingsfout gemaakt had. Ze kozen toch voor een tweede verdwijning. Hij slikte.

Toen ving hij een glimp op van spijkerbroeken. Ze grepen hem bij zijn schouders en bij zijn broekriem. Potige kerels met een stevige greep en handen als bankschroeven. Special Forces zoals de drie Amerikanen in het vliegtuig naar Bodø. Of medewerkers van Blackwater, de mannen van Di Lupo. Klein van stuk en sterk als een beer. Tom kon geen kant op.

Er werd afgeteld. ‘Drie... twee...’

Als hij nog een laatste kans had om zijn noodlot af te wenden, dan was het nu.

‘Een...’

Bij nul trokken ze hem met een ruk naar voren, de bus uit.

Aan het gewicht van Tom hadden ze een flinke klus en hij werkte maximaal tegen door zich volledig slap te houden. Ze kregen hem niet verder dan een meter de bus uit en smeten hem met zijn buik op een stalen buis waardoor hij dubbel sloeg. Misselijk van angst zag hij niets anders dan water onder zich. Diep en zwart. Nog een paar seconden en dan zouden ze hem over de brugleuning duwen.

Tom benutte het ogenblik om het enige wapen te gebruiken dat hij in zijn staande en geboeide positie kon gebruiken. Met een keiharde kopstoot ramde hij de linker man midden in zijn gezicht. Volkomen verrast liet die de greep op Tom los om zijn verminkte neus te betasten.

Voordat het bloed tussen de mans vingers droop, had Tom zich achterover terug in de bestelbus laten vallen, waardoor de tweede man ook zijn grip op Tom verloor. Tom trok zijn benen naar zich toe om de man met een trap in zijn maag over de brugleuning te werken, maar het momentum van de verrassingsaanval was voorbij. De man stapte op het laatste moment opzij, waardoor de trap slechts zijn heup schampte en ook Bloedneus had zich inmiddels hersteld. Gezamenlijk grepen ze Tom bij zijn broekriem en sleurden hem weer tegen de brugleuning. In een doorgaande beweging pakten ze het touw om zijn enkels en trokken zijn voeten achterwaarts en omhoog, waardoor hij voorover tuimelde.

Alles flitste op zijn kop voorbij. De stalen brugleuning, een betonnen brugligger. Touw kringelde door de lucht en het betonblok werd achter hem aan gesmeten. Tom hoorde de schuifdeur dichtslaan.

Hij zweefde. Achter Olthoff aan.

12

3 september, middag

‘Nee, het spijt me. Maar als ik haar spreek dan zal ik vragen of ze contact met je opneemt,’ zei Huub. Hij werd horendol van de telefoontjes. Dit was al de zesde keer vandaag dat iemand belde die op zoek was naar Philou, het leek wel of ze haar telefoon naar hem had doorgeschakeld. Terwijl ze in Nederland de perscontacten voor haar rekening zou nemen, had hij van Tom moeten horen dat ze halsoverkop naar Noorwegen vertrokken was. Ze was al de hele dag onbereikbaar en tot overmaat van ramp kreeg hij Tom nu ook niet meer te pakken. Hij begon zich inmiddels ernstig zorgen te maken.

‘Het lijkt erop dat Philou Smits nu ook op mysterieuze wijze verdwenen is. Dat is natuurlijk een item waar we graag aandacht aan besteden.’ Maarten Bergsma, de misdaadverslaggever van een dagelijks roddelprogramma op tv, Talkz, had zich als een pitbull in de zaak vastgebeten. ‘Als we Philou Smits niet kunnen bereiken, dan kom ik wel bij u thuis langs voor een interview.’

Huub keek naar zijn overvolle werktafel, de schappen vol met vliegtuigelektronica, de stapels vaktijdschriften op de vloer en de berg pizzadozen die uit de vuilnisbak puilde. Uitgerekend het beeldscherm dat aan de versleutelde bestanden op de laptop van Olthoff gekoppeld was, kwam plotseling tot leven.

‘Dat lijkt me niet zo’n goed plan. Dan moet ik eerst nog even stofzuigen,’ zei Huub.

‘Hooguit een kwartiertje maar, in het belang van Laurens Olthoff?’

‘Nee, dat gaat echt niet lukken. Ik heb nog ander werk te doen en de mediacontacten lopen via Philou Smits. Als ik haar spreek zeg ik dat je gebeld hebt. Nou, houdoe hè!’ Ook al woonde Huub al meer dan zijn halve leven op het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg, zijn Brabantse tongval was nooit gesleten. De misdaadverslaggever sputterde nog wat, maar Huub drukte het gesprek weg.

Al de hele nacht knipperde een onbegrijpelijke brij aan digitale graffiti op het beeldscherm en nu kwamen voor het eerst, stukje bij beetje, leesbare stukken tekst in beeld. Mappen en bestandsnamen, allemaal nog warrig en incompleet. Blijkbaar had Huubs supercomputer het eerste deel van de encryptiesleutel te pakken. Hoe meer woorden de zelflerende software succesvol wist te decoderen, hoe meer het proces zichzelf kon versnellen. De computer had er overuren voor gedraaid en Huub had een extra airco naast de opengetrokken computerkast moeten plaatsen om de processor niet te laten doorbranden.

Het beeldscherm lichtte nu een tipje van de sluier op, maar het zou nog uren duren voordat alle mappen en bestanden normaal leesbaar waren. Huub wist dat gebiologeerd naar een beeldscherm staren het proces niet versnelde. Hij kon zijn tijd beter besteden en er was nog werk aan de winkel voor hij weg kon. Nu de decoderingssoftware de geheimen uit Olthoffs laptop begon te ontrafelen, moest hij koste wat kost voorkomen dat ook maar iemand een voet over de drempel zou zetten.

Huub liet zich van zijn bureaustoel glijden, gevolgd door de altijd kreunende gasveer. Tussen de stellingkasten door liep hij naar het einde van de loods en trok een dekzeil weg, waaronder een perfect onderhouden 7.62 mm MAG-boordmitrailleur afkomstig uit een Westland Lynx-helikopter tevoorschijn kwam. Huub had hemel en aarde moeten bewegen om de mitrailleur in zijn museum te mogen opnemen en alleen door het trekkermechanisme uit het wapen te verwijderen had hij de benodigde vergunning gekregen. Dat ergens in de uit zijn voegen barstende loods nog een splinternieuw trekkermechanisme op een plank lag, had de controlerende agent begrijpelijkerwijs volledig over het hoofd gezien.

Huub zeulde de mitrailleur naar zijn woon-werkvertrek en monteerde hem op een stalen driepoot die weer aan de vloer verankerd werd. In de lege ruimte aan de onderzijde van het wapen klikte hij de trekker, die hij zo had aangepast dat hij op afstand werd aangestuurd door het anti-inbraaksysteem. Vanonder het paneel uit de cockpit van een Orion-patrouillevliegtuig trok hij een munitiekist tevoorschijn met 7.62 mm losse flodders. Volkomen illegaal, maar welbeschouwd was het niet veel gevaarlijker dan een Chinese duizendklapper. Huub gebruikte de MAG alleen tijdens de jaarwisseling. Er was nog nooit een agent komen kijken. Hij trok het platte deksel boven op de MAG open, plaatste het begin van de patroonband en sloot het deksel weer zorgvuldig. Zijn handen glommen van de wapenolie en hij veegde ze af aan een poetslap, waarna hij de spangreep naar achteren trok. De zware mitrailleur stond nu klaar om ongewenst bezoek een warm welkom te heten.

Het inbraakalarm was weliswaar nog niet ingeschakeld, maar Huub nam het zekere voor het onzekere en kroop met zijn buik zo dicht mogelijk over de vloer onder het schootsveld en het mogelijke mondingsvuur van de MAG door naar buiten. Hij kwam pas overeind toen hij zich naast de deuropening bevond.

‘Luiken dicht,’ riep Huub. Roffelend sloten de stalen luiken aan de binnenzijde van de ramen zich.

‘Deur dicht!’ De deur zwaaide dicht en Huub draaide de drie sloten dicht. Uiteindelijk kon ook zijn domotica gehackt worden, daar had een fysiek slot dan weer geen last van. Hij trok zijn hand bij het laatste slot weg en riep: ‘Alarm inschakelen!’

Een inbreker zou zich wel drie keer bedenken om binnen te gaan. De MAG-mitrailleur stond op scherp en zou afgaan zodra iemand de deur forceerde en de bewegingsmelder activeerde, of wanneer er binnen een akoestisch of magnetisch signaal werd waargenomen. De detector daarvoor was afkomstig uit een gedemonteerde zeemijn die hij van de Mijnendienst had overgenomen en leek een zinvolle extra afschrikking voor het geval iemand de deur met een shovel probeerde te rammen. Met een gerust gevoel liep hij de straat uit naar de bushalte. Het kostte hem anderhalf uur om met de bus en de trein via Leiden naar station Wormerveer te komen. Omdat Tom er al tijden op aandrong dat hij eens wat meer zou bewegen, besloot hij een fiets te huren in plaats van een taxi te nemen. Het was mooi weer en het was niet ver, hooguit een kwartiertje.

De route was eenvoudig. Het station uit, tot aan het grote water van de Zaan, een stukje naar rechts een brug over en eenmaal over het water hoefde hij alleen maar de Zaan aan zijn linkerhand te houden en de Veerdijk te volgen.

Hij passeerde kleine en grote vrachtschepen en er lagen woonboten in alle gradaties tussen nieuw en volledig afgetakeld. Op de oever stonden oude pakhuizen en fabrieksgebouwen, deels nog in gebruik voor hun oorspronkelijke functie en deels opgeknapt tot appartementen. Huizen en flats stonden rommelig tussen kleine en grote fabrieken. Wonen en werken waren hier door de eeuwen heen zo verstrengeld dat geen planoloog of stedenbouwkundige er nog eer aan kon behalen en juist daarom vond Huub het wel weer bijzonder.

Zweet stroomde in straaltjes langs zijn gezicht en zijn T-shirt plakte op zijn rug. Met moeite kreeg hij de trappers rondgedraaid, maar het kon niet ver meer zijn. Hij reed een zuilvormige betonnen toren met straalzenders voorbij, een brug waar hij gelukkig onderdoor kon fietsen en niet omhoog hoefde te trappen en daarna langs een jachtwerf over een ophaalbrug bij een klein sluisje. Toen kwam het bord Kanocentrum in beeld en kon hij zich zonder te trappen de dijk af laten rollen, langs een opslagterrein volgepakt met kano’s, tot naast een grote loods. De terugtraprem piepte en knarste angstaanjagend bij het afremmen van Huubs enorme massa en pas vlak voor een groen metalen hekje waarachter een grote steiger met kano’s lag, kwam hij tot stilstand.

Huub zette de fiets tegen het hek en wiste het zweet van zijn gezicht. Hier moest het zijn. De ingang van de loods was aan de voorkant, met uitzicht over een weidse plas die de schapenwolkjes in de lucht weerspiegelde. Binnen passeerde hij een balie waar een verkoper bij de kassa met een paar klanten bezig was en liep hij verder de loods in.

Er lagen kano’s in een duizelingwekkende hoeveelheid, hoog opgestapeld in rekken en tegen de wand. Smalle racekano’s, scherp als een stiletto, met een opening waarvan Huub zich niet kon voorstellen dat iemand erin zou passen, stompe plastic modellen die meer op botsautootjes leken en grote open kano’s met meerdere bankjes waar een heel gezin in zou kunnen. Huub had zich nooit gerealiseerd dat er zoveel verschillende soorten kano’s bestonden. Enigszins verbaasd keek hij om zich heen.

‘Kan ik u misschien ergens mee helpen?’

De man droeg een blauw poloshirt en een korte broek. Onder een natuurlijke, door zonlicht gebruinde huid, tekenden zijn getrainde armspieren zich tot in detail af, alsof hij een kanopeddel probleemloos met de snelheid van een scheepsschroef kon laten ronddraaien. Huub voelde zich er nogal bleek en zwakjes bij afsteken. Misschien had Tom gelijk en moest hij toch eens wat meer aan lichaamsbeweging doen.

‘Tja, ik zoek een kajak...’ Het klonk als een wat onnozele vraag te midden van het enorme assortiment, maar de verkoper bleef even vriendelijk en vroeg gewoon verder.

‘Heeft u al een speciaal model in gedachten? Heeft u ervaring met kanoën?’

‘Nee, ik ben niet echt een kanovaarder, maar ik ben eigenlijk op zoek naar een vouwkajak.’

‘Een vouwkajak. Ja, daar is opeens veel vraag naar.’ De verkoper knikte en wees naar een rek iets verderop. ‘Kijk, hier hebben we een aantal vouwkajaks.’ Hij liet zijn blik onopvallend over het forse lichaam van Huub gaan om een inschatting te maken in welke gewichtsklasse zijn klant thuishoorde. De onmogelijke vraag die bijna tastbaar op zijn lippen brandde: is het voor uzelf? hield hij discreet voor zich.

‘Opgevouwen is het een grote koffer van zestien kilo zoals deze hier en met wat oefenen is hij in een kwartiertje in elkaar te zetten. Het is niet heel ingewikkeld en u kunt hier voor de deur even proefvaren als u wilt. Waarvoor zou u de kajak willen gebruiken, als ik vragen mag?’

‘Het is niet voor mezelf,’ zei Huub. Het was nauwelijks waarneembaar, maar de verkoper leek opgelucht. Als Huub zou omslaan bij het proefvaren zouden ze hem over de trailerhelling met een lier uit het water moeten takelen.

‘Een vriend van me heeft een dergelijke kano gekocht en hij wordt nu vermist in Noorwegen. Ik hoopte dat jullie me iets meer over die kajak kunnen vertellen.’

‘Ja, daar weet ik van. Mijn vader heeft hem geholpen, de politie is daar gisteren ook al voor langs geweest. Ik zal even kijken of hij tijd heeft.’

De vader van de verkoper zat in een kantoorhoek bij de kassa achter een beeldscherm te werken en kwam direct aangelopen toen hij geroepen werd. Eenzelfde blauw poloshirt als junior, maar met een leesbril aan een koordje op zijn borst bungelend. De zeventiger gaf hem een handdruk met de spierkracht van een voormalig topsporter, een handdruk die nog altijd zo stevig was dat Huubs vingers van groene zeep leken.

‘Ja, het was dit model,’ wees de man naar een van de vouwkajaks. ‘Hoe heet uw vriend ook alweer?’

‘Laurens Olthoff. Lang rossig blond haar, hij is meestal helemaal in het zwart gekleed.’

‘We hebben hier duizenden klanten, die onthoud je natuurlijk niet allemaal, een enkeling springt eruit, zoals Olthoff. Toen ik het opsporingsbericht zag herinnerde ik me direct dat hij hier in de zaak geweest is.’

‘Heeft Laurens verteld wat hij met die kajak wilde gaan doen?’

‘Nee, hij zei dat hij wel kon varen en dat hij in de fjorden in Noorwegen wilde gaan kajakken. Dat heb ik de politie ook verteld. Hij heeft niet proefgevaren, dus ik heb geen idee hoe ervaren hij is. U wel?’

‘Nee, eerlijk gezegd niet. We weten wel dat hij een geoefend bergwandelaar is, maar niemand in zijn vriendenkring heeft hem ooit over kano’s gehoord.’

‘Je hoeft ook niet geoefend te zijn om ermee te beginnen. Er komt wel wat techniek bij kijken maar iedereen kan het leren.’

‘Waarom heeft u hem precies deze kano verkocht?’

‘Hij wilde specifiek een opvouwbare kano en dit model is vrij stabiel. Door de oplopende punten is hij ook beter geschikt voor golven op groot open water.’

‘Deze kajak is dus vrij stabiel, maar zou Olthoff toch omgeslagen kunnen zijn en verdronken?’

‘Dat is een lastige vraag. Wij verkopen sportuitrustingen, maar wat mensen daarmee doen als ze de winkel uit zijn, dat is hun eigen verantwoordelijkheid. Het is aan degene die een kano gebruikt om zijn eigen grenzen te kennen. Ik zeg altijd: “Een schip is zo zeewaardig als de bemanning,” begrijpt u wat ik bedoel?’

‘Ja, dat is me wel duidelijk,’ zei Huub. Voor vliegtuigen gold hetzelfde. Als je geen piloot bent kun je beter niet achter de stuurknuppel gaan zitten. Maar hij wist nu nog steeds niet waarom Laurens een kajak had meegenomen naar Noorwegen. De verkoper leek hem niet veel verder te kunnen helpen en wachtte geduldig af of Huub nog meer vragen had.

‘Dus Laurens heeft dit model kano gekocht. Vroeg hij nog iets, zocht hij nog informatie of kocht hij nog andere dingen?’

‘Hij kocht een deelbare peddel, dit model. Geel als ik het me goed herinner. En een zwemvest, maar ik heb geen idee meer welke. We hebben een stuk of zeventig verschillende modellen. Verder vroeg hij niets. Hij wist vrij goed wat hij wilde hebben en was zo weer vertrokken.’

‘Nou ja, ik weet nu in elk geval iets meer,’ zei Huub. ‘Zou ik een paar foto’s mogen maken van de kajak en de peddel?’

‘Ga gerust uw gang. En als u nog verdere vragen heeft dan zijn we tot zes uur open.’

Hij bedankte de twee kanoverkopers vriendelijk en ze gingen ieder verder met hun werk. Senior achter het beeldscherm en zijn zoon was alweer in gesprek met twee klanten die bij een van de rekken stonden te kijken.

Huub pakte zijn telefoon en fotografeerde de kajak in het rek, de tot een doos opgevouwen kajak die ernaast stond en de deelbare carbonpeddel. Juist toen hij Tom wilde bellen om door te geven dat Laurens behalve een opvouwbare kajak, ook een gele carbonpeddel en een zwemvest had aangeschaft, ging zijn telefoon over. Een onbekend nummer.

‘Met Huub.’

‘Mandy van Wijk, politie, Regionale Eenheid Den Haag. Spreek ik met de beheerder van het museum op het Marinevliegkamp Valkenburg?’

Haar stem klonk helder en vriendelijk, maar met een dwingende en doelgerichte professionele ondertoon waaruit zonder veel moeite viel op te maken dat ze niet voor de gezelligheid belde. Ze had ook geen goedemiddag gezegd. Huub zweette nog harder dan tijdens zijn fietstocht.

‘Ja, daar spreekt u mee.’

‘Dan zou ik u willen vragen zo spoedig mogelijk bij het museum ter plaatse te komen. Hoe snel kunt u hier zijn?’

‘Wat is er gebeurd dan?’

‘Dat is lastig uit te leggen. We verwachten juist van u een uitleg.’

‘Als u niet zegt wat er gebeurd is, dan kan ik het ook niet uitleggen,’ lanceerde Huub een van zijn befaamde oneliners. De agente viel een moment stil voor ze opnieuw aandrong.

‘U moet echt zo snel mogelijk hierheen komen om het zelf te bekijken,’ klonk ze beslist. ‘De collega’s van het bureau Katwijk wachten u hier op.’

‘Ik doe mijn uiterste best, maar ik reis met het openbaar vervoer. Ik verwacht er met een kleine twee uur te zijn.’

Huub haastte zich de kanowinkel uit en sprong op zijn huurfiets die kreunde van acute metaalmoeheid. De oprit omhoog de dijk op trapte zwaar als een col van de ergste categorie in de Tour de France.

13

14 augustus

Laurens’ vingertoppen stonden in brand, zo hard schuurde de rots zijn vel, maar hij had grip. Het was slechts een kleine spleet in de rots, maar diep genoeg om zijn vingers in te haken en zijn val te stoppen. Zodra hij stil lag zocht hij snel steun voor zijn voeten en toen hij die eenmaal gevonden had bleef hij uitgeput liggen om op adem te komen. Een minuut, hooguit. Hij wist dat hij hier onmogelijk veel langer kon blijven liggen.

Uiterst voorzichtig en beducht op een volgende rukwind, richtte hij zich deels op en kroop de laatste meters naar de top. Eindelijk bereikte hij de steenman en kon hij er daadwerkelijk omheen kijken. Op dat moment zakte al zijn hoopte terug naar zeeniveau. Er was geen mens te bekennen. Had hij al die uren voor niets geklommen? Was hij daarvoor bijna in de afgrond gestort?

Zwaar teleurgesteld gooide hij zijn rugzak af en kroop achter de steenhoop. Hijgend nog van de inspanning en de stress van de valpartij. Voor hem uit toonde het uitzicht op Bodø zich nu in volle glorie, maar het majestueuze landschap drong niet tot hem door. Had hij de afspraak met Codfisher gemist? Was hij te laat? Laurens keek op zijn horloge en zag dat hij juist een kwartier te vroeg was. Hij zou moeten wachten.

Uit zijn rugzak pakte hij zijn thermosfles en een boterham en begon aan een vroege lunch. Zijn hartslag normaliseerde terwijl hij zijn hete thee dronk en rustig zijn eten kauwde. Nu pas drong het uitzicht tot hem door. De grillige kustlijn omgeven door groene heuvels en steile grijze granietreuzen, het Skjerstadfjord dat zich bij de Saltstraumen landinwaarts wrong en achter hem het gekartelde rotsmassief van de Falkflågtindan met in de geulen en noordwanden nog sneeuwresten van de vorige winter. Aan de horizon tekende zich de grijswitte streep af van de Svartisengletsjers. Overweldigend was het. Vormgegeven door botsende elementen en toch volledig in harmonie. Het was zo mooi dat hij de plotselinge behoefte voelde om het te kunnen delen. Alleen had hij niemand met wie hij zijn leven deelde. Nooit gehad ook.

In zijn jeugd, als eerste generatie nerd, liepen de meisjes met een ruime boog om hem heen en dat was eigenlijk nooit veranderd. Behalve Philou dan, die was anders. Die begreep hem op een andere manier. Met haar deelde hij dingen die hij nooit met iemand gedeeld had. Niet met Martijn, niet met zijn ouders. Maar Philou die een berg ging beklimmen? De paus op bedevaart naar Mekka krijgen zou eenvoudiger zijn.

Mistroostig nam Laurens de laatste hap van een boterham, inspecteerde zijn gehavende vingertoppen en keek op zijn horloge. Codfisher had er al moeten zijn. Of de man zou met een helikopter moeten komen, want op de route die Laurens omhooggekomen was, was geen mens te zien.

Zelfs in de relatieve beschutting van de steenhoop vrat de wind dwars door zijn jack en fleecetrui. Zijn zitvlak was zo koud als de rots waar hij op zat, zijn spieren voelden stram en stijf en als de wind nog verder aantrok zou hij terug moeten kruipen. Hij kon hier onmogelijk nog langer blijven wachten en moest snel weer in beweging komen. Er was geen spoor van Codfisher te zien en als hij nog omhoogkwam, dan kon hij hem tijdens het eerste deel van de afdaling onmogelijk mislopen.

Vol twijfels over de mislukte ontmoeting en moeizaam door de harde wind daalde Laurens de graat af tot aan de pas. Een paar honderd meter lager, aan de luwe zijde van de berg voelde hij zich voor het eerst weer comfortabel en warm worden. Tevreden constateerde hij dat tijdens het afdalen de venijnige steken in zijn rechterknie door de operatie tot het verleden leken te behoren. Pijnvrij bergwandelen was een soort basisbehoefte die hij van tijd tot tijd nodig had ter compensatie van zijn dagelijkse, veelal zittende werk en de twee titanium schroefjes bleken zijn redding.

Laurens stopte nog een keer om de route naar beneden te overzien. Er was werkelijk geen mens te bekennen. Als het niet voor Martijn was geweest, zou hij er nooit aan begonnen zijn, en als de man niet snel opdook zou hij er een punt achter zetten. Hij had de gegevens van de harde schijf thuis naar zijn laptop gekopieerd en zou later nog eens kunnen kijken of de bestanden te ontcijferen waren en anders hield het op. Hij had zijn best gedaan.

Gedesillusioneerd door de mislukte afspraak, liep Laurens langs de meertjes en volgde de steenmannetjes over het plateau die hem keurig naar de vooruitstekende steile rug boven de parkeerplaats brachten. Het wolkenniveau was gedaald en de top van de Børtinden was inmiddels onzichtbaar.

Door de pas kwam een hagelbui naar beneden zeilen die ongenadig op zijn jack en hoofd roffelde. Snel trok hij de capuchon over zijn hoofd. Van hagel werd je niet nat, alleen werd het geitenpaadje spekglad door de ijskorrels die als kogellagers onder zijn profielzolen rolden. Vanonder zijn capuchon concentreerde hij zich op iedere volgende stap om niet uit te glijden. Pas toen hij beneden was en het laatste stuk naar de parkeerplaats liep zag hij dat er een auto stond. Codfisher? Het was hoe dan ook een buitenkansje. Laurens had bewust geen telefoon mee en kon onmogelijk een taxi bellen voor de terugweg naar Bodø, hij zou terug naar de hoofdweg moeten lopen om de bus te nemen, maar misschien kon hij een lift krijgen, misschien was het Codfisher.

De hagelbui stopte net zo abrupt als hij was begonnen. Uit de oude auto waarvan de roestplekken nauwelijks van de lak waren te onderscheiden, stapte een man in een lange regenjas. Hij stak een sigaret op.

‘Hej,’ groette Laurens toen hij op vijf meter genaderd was.

‘Hej, var du på Børtinden?’ vroeg de man. Met een goedkeurende blik monsterde hij Laurens’ uitrusting. Rugzak, stevige schoenen, regenkleding en kaart. Laurens antwoordde in het Engels.

‘Ja. Ik had nog goed uitzicht voor het dichttrok.’

De man, een vijftiger met grijsblond haar, switchte net zo soepel naar het Engels. ‘Heb je nog anderen gezien op de route?’

‘Nee. Ik ben de enige die vandaag omhooggegaan is,’ zei Laurens. Was dit Codfisher? Had de man hem de berg laten beklimmen om hem ondertussen rustig beneden op te wachten? Hij kon het gewoon vragen. Als het iemand anders was zou hij hooguit een niet-begrijpende blik terugkrijgen. Laurens besloot het erop te wagen. ‘Ik ben op zoek naar Codfisher.’

‘Stap maar in.’ De man trok nog een keer stevig aan zijn sigaret, inhaleerde diep en blies een enorme rookwolk uit voordat hij zijn portier opende, instapte en de peuk in de asbak uitdrukte.

Laurens’ hart sloeg over. De hele reis, de klim naar Børtinden en de teleurstelling op de top. Had hij Codfisher nu toch gevonden? De man had geen ja gezegd op Laurens’ vraag. Alleen stap maar in. Niet helemaal gerust stapte hij in aan de andere kant en nam zijn rugzak tussen zijn benen.

‘Hoelang heb je over de tocht gedaan?’ vroeg de man toen ze eenmaal het kronkelige asfaltweggetje achter zich gelaten hadden en rustig op de hoofdweg reden.

‘Vijf uur omhoog en drie uur naar beneden. Plus een paar korte pauzes onderweg.’

‘Keurig,’ zei de man.

‘Het stormde daarboven,’ zei Laurens. De man knikte. Het leek een gewoon gesprek over niets bijzonders, tussen een liftgever en een lifter. Uit niets liet de man blijken dat hij de geheimzinnige Codfisher was. Toch bekroop Laurens het gevoel uitgehoord te worden terwijl ze de eerste Saltstraumenbrug op reden.

Zonder iets te zeggen stuurde de man na de brug plotseling een kleine zijweg in die met een paar bochten terugvoerde naar een landpunt tussen de twee bruggen. Hij parkeerde achter een vijftal auto’s en stopte met een forse ruk aan de handrem. Op een rots aan het water stonden zeker tien mannen met enorme hengels. Ze gooiden, draaiden en trokken eraan, terwijl de stroming op volle snelheid langs de oever schoot. Laurens vroeg zich af waarom de man hem hierheen gebracht had.

‘Je kunt hier goed vissen,’ zei de man. Laurens overwoog of er iets misgegaan was toen hij Codfisher noemde. Had de man hem verkeerd begrepen en gedacht dat hij hier wilde gaan vissen?

‘Waar vissen ze op?’ vroeg hij verbaasd. Het was vast een misverstand dat hij hierheen gebracht was.

‘Van alles. Makreel, roodbaars, kabeljauw.’

Dus toch, schoot het door Laurens’ hoofd. De man moest wél Codfisher, de kabeljauwvisser zijn.

‘Vis jij op kabeljauw?’ Een nog duidelijker hint kon Laurens niet geven. Als de man contact zocht, wist hij nu zeker dat hij het gevonden had. Laurens schoof iets naar voren op de stoel en keek verwachtingsvol opzij. De man draaide het raampje open en stak een nieuwe sigaret op die hij zo veel mogelijk buiten de auto hield. Hij blies de rook naar buiten.

‘Nee, ik vis niet op kabeljauw.’

Laurens zakte terug in de versleten binnenvering van de passagiersstoel. Toch niet? Er was zo langzamerhand geen touw meer aan vast te knopen. Hij voelde hoe hij geobserveerd werd en wachtte af. Gedurende een tiental seconden hing er een gespannen stilte in de lucht. Het duurde nog een trek aan de sigaret tot de man weer iets zei.

‘Maar ik weet wel waar je de Codfisher kunt vinden.’

Laurens draaide zich weer naar de man en keek hem aandachtig aan. Als dit niet Codfisher was, wie was hij dan wel? ‘Ik verwachtte Codfisher vanmiddag op Børtinden.’

‘Codfisher had Martijn verwacht.’

Alsof hij tegen schrikdraad was aan gelopen, zo hevig was de klap om Martijns naam van een volslagen vreemde te horen.

‘Martijn is dood.’ Laurens wist dat het een overbodige opmerking was. Zijn eigen naam had op de envelop bij de hotelreceptie gestaan.

‘Ik weet het. Daarom moeten we extra voorzichtig zijn. Codfisher heeft het plan gewijzigd.’

‘Wie ben jij?’ vroeg Laurens.

14

3 september, middag/avond

Veel eerder dan hij verwacht had landde Tom met een zware plons ruggelings op het water. Hij kon nog net een laatste teug lucht nemen voor hij onder water verdween. De kou ramde als een ijspegel in zijn borstkas, zijn hart miste een paar slagen en zijn longen implodeerden.

Een halve seconde duurde het voordat hij uit de dodelijke verkramping van de koudeschok kwam en zijn overlevingsinstinct in werking trad. Met zijn gebonden handen en enkels kon hij onmogelijk een normale zwemslag maken. Het beeld van Wesley die huilend naast de lijkkist stond bij Toms uitvaartdienst flitste door zijn hoofd. Dood door verdrinking? Al moest hij onder water de touwen doorknagen om zich te bevrijden, hij zou knokken om thuis te komen.

Wat er jaren geleden tijdens de maandenlange en bikkelharde training voor kikvorsman bij de mariniers in geramd was, kwam nu in een reflex weer terug. Tegen de waterdruk in hield hij de lucht vast in zijn longen om zo veel mogelijk drijfvermogen te houden. Uit zijn trukendoos haalde hij de dolfijnslag tevoorschijn, een golvende zwembeweging waarmee hij zich terug naar het wateroppervlak probeerde te werken.

Zijn kleren vertraagden zijn bewegingen, zijn volgelopen schoenen trokken zijn benen terug de diepte in. Met zwemvliezen ging het aanzienlijk makkelijker, maar het ging. Heel langzaam. Met iedere golfbeweging vocht hij zich een stukje omhoog. Tom gaf alles. Hij was er bijna, maar het duurde een eeuwigheid.

O, verdomme. Het betonblok. Als het water dieper was dan de lengte van het touw zou hij aan zijn enkels onder water vastgehouden worden. Zijn longen schreeuwden om zuurstof. Nog een meter naar de oppervlakte. Als het touw te kort was dan… Niet aan denken, vecht voor wat je waard bent, schreeuwde hij inwendig.

Nog een zwemslag. En nog een. Een uiterste krachtsinspanning en toen brak hij met een oerkreet door het wateroppervlak waarna hij zijn longen weer vol kon zuigen om de moordende zuurstofschuld te temmen. Hij was compleet buiten adem.

Hij had nauwelijks tijd om om zich heen te kijken. Steeds zakte zijn hoofd weer onder water voor de volgende dolfijnslag. In korte flitsen kreeg hij een idee van zijn omgeving. Op de brug zag hij nog net het bestelbusje vol gas wegrijden, een witte burgeruitvoering zonder opschriften en met een Noors kenteken, maar het was al te ver weg om dat te lezen. Links en rechts van hem lagen de landhoofden van de brug, opgebouwd met grote steenblokken. Ze lagen vlakbij, hooguit vijf meter aan weerskanten. Het was een kleine brug, kleiner dan hij zich had voorgesteld en het water stroomde, maar langzaam en zeker geen veertig kilometer per uur. Vreemd genoeg brandde het water niet in zijn ogen. Het proefde zoet en rondom het water stonden bomen. Waar ze hem ook gedumpt hadden, dit was niet de Saltstraumen.

Tom bleef zwemmen met zijn geamputeerde vlinderslag en richtte zich op het dichtstbijzijnde landhoofd. Net voordat hij de kant bereikte trok het touw rond zijn enkels strak. Hij kon de kant vrijwel met zijn neus aanraken, maar onmogelijk op de oever kruipen. Moest hij hier blijven dobberen tot hij bezweek door de kou en alsnog verdronk? Voorzichtig liet hij zijn voeten naar de bodem zakken en tot zijn geluk voelde hij vaste grond waarop hij kon steunen zonder onder water getrokken te worden. Zo bleef hij kort staan om op adem te komen en na te denken. Hadden de mannen van Blackwater de waterdiepte onder de brug verkeerd ingeschat? Of had Di Lupo hem een uitweg geboden door het touw naar het betonblok langer te laten dan nodig om hem te verdrinken? Hij zette de gedachte uit zijn hoofd om eerst te kijken hoe hij uit het water kon komen.

Mumselen, een kwellende oefening uit de mariniersopleiding waarbij de instructeurs je met je handen om je enkels geslagen als een rups over de grond laten kruipen, was geen optie. De steenblokken van het landhoofd waren te steil om zich omhoog te werken terwijl hij een betonblok achter zich aan sleepte. Hij moest eerst de touwen zien kwijt te raken. Als hij kon zien hoe de touwslagen om zijn polsen zaten kon hij ze sneller loskrijgen. Hij trok zijn knieën naar zijn borst, waardoor hij zichzelf terug onder water trok richting het betonblok in de diepte. Maar in een toch nog vrij soepele beweging sloeg hij zijn handen onder zijn voeten door en dolfijnde hij zichzelf weer op de stenen ondergrond. Nu hij zag hoe het touw geknoopt zat, kon hij het met zijn tanden lostrekken. Daarna stak hij zijn hoofd onder water om zijn benen los te maken en klauterde hij stram langs de steenblokken omhoog naar de weg.

Hij stond op een brug over een smalle verbinding tussen twee meren. Rondom de meren stonden oude grove dennen en vooral kronkelberken verspreid en vlak boven de bomen begon het kale bergland. Verder weg zag hij een paar weekendhuisjes liggen. Geen rokende barbecues, geen auto’s of mensenstemmen. Geen bootjes op het meer. De plek was compleet verlaten en goed gekozen om iemand te dumpen. Veel beter dan de Saltstraumen, waar altijd wel verkeer op de brug was.

Tom was Olthoff achternagegaan, zo dicht op zijn mogelijke gangen als hij maar kon, maar feitelijk was hij niet veel wijzer geworden. Alleen dat hij hardhandig tegengewerkt werd door sterke en ongrijpbare krachten. Hij had hetzelfde machteloze gevoel dat ook Laurens Olthoff ervaren moest hebben, maar waar Olthoff als eenling had geopereerd, had Tom een netwerk achter zich. Olthoff mocht dan een digitale zelfverdedigingsexpert zijn die boobytraps op internet kon omzeilen, hij was volkomen onbekend met de wereld van militaire inlichtingen en fysiek geweld. Mogelijk was Olthoff in zijn drang tot het maken van een selfie op een riskante plek, vermorzeld in een duister machtsspel tussen de Noren en de Amerikanen. Hoe dichter Tom Olthoffs spoor naderde, hoe verbetener hij werd om te achterhalen wat er daadwerkelijk met de man gebeurd was. Olthoff was in de problemen gekomen, waarschijnlijk door zijn werk en zijn uitgesproken ideeën over cyberspionage door de Amerikanen. De man was zonder twijfel een goodguy onder de hackers. Als hij nog leefde dan had hij dringend hulp nodig, zeker nu er een team van Blackwater Security voor de CIA actief was in Bodø. Tom was aan deze zaak begonnen en hij zou niet rusten voor hij die tot een goed einde gebracht had.

Zonder zijn specialistische training had Tom onmogelijk kunnen ontsnappen aan de verdrinkingsdood. Hij bedacht dat Di Lupo het touw weleens exact op de juiste lengte geknoopt kon hebben. Als Tom beweerde dat hij een oud Special Forcescollega was, dan moest hij dat maar laten zien. De beruchte drown-proofing bij de Navy SEALs, een oefening waarbij je geboeid moest kunnen blijven drijven, was overgenomen door vergelijkbare legeronderdelen wereldwijd. Tom was geslaagd voor de proef. Nu moest hij hier nog zien weg te komen.

De ongezonde combinatie van zijn druipende kleren en de lichte bries die door het dal trok, zoog de resterende warmte uit zijn lichaam. Hij rilde en moest nodig in beweging komen om niet verder onderkoeld te raken. Ze hadden een kwartier gereden vanaf de ondergrondse basis bij Reitan, dan zou hij met een uur zeker terug bij de hoofdweg kunnen zijn. Dus begon Tom te lopen in de richting waar het witte bestelbusje was verdwenen.

In zijn broekzak drukte iets hards, het was vast dat wat Di Lupo erin gestopt had voor hij Tom een stoot in zijn maag gaf. Toen hij geboeid in de bus lag kon hij er onmogelijk bij en tijdens de zwempartij had Tom er geen seconde meer aan gedacht, nu haalde hij het snel tevoorschijn. Tot zijn verbazing bleken het zijn portefeuille en zijn telefoon te zijn. Hij schakelde zijn telefoon in die het gewoon deed.

Op het openingsscherm verscheen een mededeling: You passed the test. Still on the list. Alex.

Toen ze hem in het ondergrondse hoofdkwartier een uur lang geboeid in het busje hadden laten liggen, hadden ze zijn paspoort en rijbewijs bekeken en zijn telefoon leeg getrokken. Ruim voordat Tom Di Lupo herkende, had die zijn bericht al in Toms telefoon gezet. Hij hoefde zich niet af te vragen welke lijst Di Lupo bedoelde.

Tom tikte de doodsbedreiging weg en zijn telefoon piepte toen er een bericht binnenkwam in zijn Signal app. Van Berendsen, zag Tom.

Bel me, stond er. Meer woorden had de MIVD-chef niet nodig. Later, dacht Tom. Hij had het zo koud dat hij eerst moest blijven lopen om weer op temperatuur te komen. Eerst wandelend, tot de ergste kramp uit zijn spieren verdween en toen ging hij over in een lichte looppas. Het water droop uit zijn kleren en sopte bij iedere stap in zijn schoenen. Jammer genoeg begon de middagzon al te dalen en namen de warme stralen in kracht af. Doorlopen was de beste remedie.

Hij passeerde een weiland, een boerderij met roestige golfplaten schuren en steeds meer geschilderde houten vakantieblokhutten. Nergens was een mens te zien, dus liep hij door. Na een paar kilometer werd het rillen minder, het dal opende zich en het kon niet ver meer zijn naar de hoofdweg. Onder het lopen opende Tom de navigatieapp. Hij liep langs een meer dat weinig origineel Vatnvatnet heette. Zoiets als watermeer. Vervolgens toetste hij uit zijn hoofd een nummer in.

Zwetend en hijgend liep Huub vanaf de bushalte naar het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg, waar hij opgewacht werd door een klein oploopje. Twee agenten en Maarten Bergsma met een cameraploeg stonden bij een rood-wit afzetlint dat op ruime afstand van zijn loods, dwars over de weg gespannen was. Bergsma had een enorm verband om zijn gespierde biceps gedraaid.

‘U bent meneer Cabot, de beheerder van het museum?’ vroeg een van de agenten.

‘Ja, dat ben ik,’ bevestigde Huub. ‘Wat is er gebeurd?’

‘Heeft u echt geen idee?’ vroeg de agent. Hij geloofde weinig van Huubs eerste reactie.

‘Nou, als u het ook niet weet, dan moet ik zelf maar eens kijken,’ zei Huub. Hij liep naar de voordeur, op de voet gevolgd door de twee agenten die zorgvuldig het omvangrijke lichaam van Huub als een levend schild tussen henzelf en de deuropening hielden.

‘Gatverpielekens,’ mompelde Huub geschrokken.

Daar waar de voordeur had gezeten, hingen nog slechts smeulende resten hout in de scharnieren.

‘Volgens getuigen werd er met een mitrailleur geschoten. Niemand durfde naar binnen uit angst voor een volgend salvo,’ lichtte de agent toe. ‘Weet u iets van een mitrailleur?’

Huub hapte naar adem om een passend antwoord te geven. Ondertussen was de cameraploeg het afzetlint gepasseerd en drong zich nu op bij Huub, de agenten negerend. Een microfoon werd zo ongeveer in zijn mond geduwd.

‘Doe je dat altijd zo? Onschuldige mensen met een mitrailleur beschieten? Lekker figuur ben jij,’ sneerde Bergsma.

Huub was er absoluut van overtuigd dat de MAG alleen af zou gaan als een shovel de deur ramde of wanneer er met een moker op de deur gebeukt werd. Bovendien had hij het wapen geladen met losse flodders. Het had er alle schijn van dat Bergsma meer uit was op effectbejag voor een spannend stuk televisie dan op waarheidsvinding.

‘Verdorie nog aan toe. Zo te zien heeft iemand geprobeerd in te breken,’ stamelde Huub.

‘Ja. En hoe verklaar je dit dan, hè?’ Bergsma hield zijn verbonden arm pontificaal voor de camera. ‘Dit ziet er toch uit als een mislukte liquidatie.’

‘Tja, daar kan ik niets over zeggen. Misschien was u vanochtend thuis aan het klussen, daar gebeuren de meeste ongelukken. Ik praat eerst met deze agenten voor ik iets tegen die camera zeg.’

De twee agenten manoeuvreerden voortdurend zo dat ze buiten het beeld van de camera’s bleven en sommeerden Bergsma en zijn gevolg nu afstand te nemen, zodat ze ongehinderd hun werk konden doen.

Huub was naar binnen gelopen en constateerde tot zijn opluchting dat de laptop van Laurens nog onaangeroerd op zijn werktafel stond. Hij zette de veiligheidspal van de MAG op safe, maakte het deksel open en haalde het einde van de lege patroonband eruit. Nadat hij het wapen gecontroleerd had op achtergebleven patronen, ontspande hij de trekker, verwijderde de afstandsbediening en pakte het munitiekistje. Het was leeg tot op de bodem.

‘Kom maar binnen,’ zei Huub tegen de agenten. ‘Nee, u niet,’ verduidelijkte hij naar Bergsma en zijn cameraploeg die zich slecht lieten wegsturen. ‘De openingstijden van het museum staan op het bordje naast de deur.’ Dat klopte niet helemaal, want er was geen deur meer, maar het was duidelijk genoeg om de mokkende en dreinende Bergsma buiten te houden.

Een agent stapte naar binnen, de andere blokkeerde de toegang voor de cameraploeg.

‘De technische recherche is onderweg, en u gaat met ons mee naar het bureau om een verklaring af te leggen,’ zei de agent.

‘Hej?’ nam Marit op met haar heldere stem. Geen spoortje vermoeidheid na een lange werkdag, eerder verwachtingsvol.

‘Heb je tijd om een stukje te hardlopen?’ De afspraak die ze al globaal hadden gemaakt was zijn reddingslijn terug naar de bewoonde wereld.

‘Tom. Natuurlijk. Hoe laat?’

‘Nu meteen. Ik ben drijfnat en ijskoud. Ik moet blijven lopen anders ril ik uit mijn vel,’ zei Tom. Hij legde uit waar hij was en Marit bood direct aan om naar hem toe te komen. Ondertussen rende Tom nog kilometers door over de smalle weg langs het meer. Bij een stuwdam, vrijwel exact op het punt dat hij gepland had, ontmoette hij Marit, die haar terreinauto aan de kant zette en uitstapte. Ze had haar sportkleren al aan, het zag er beter uit dan haar uniform vanochtend.

Ze keek verbaasd naar zijn kleren, die niet meer drijfnat waren, maar toch verre van droog, vol met groene vegen van boomtakken en bruine harsvlekken. Naar zijn wandelschoenen waarop geen normaal mens ging hardlopen. En toen nog eens goed naar zijn gezicht, gekrast en geschaafd door de takken waar hij doorheen getijgerd was.

‘Wat heb jij in hemelsnaam gedaan?’ vroeg ze.

‘Een stukje gewandeld in de buurt van het satellietstation bij Fauske.’

Marit keek bedenkelijk. ‘Hoe ben je hier dan terechtgekomen?’

‘Twee mannen gaven me een lift. Ze waren niet erg vriendelijk en hebben me op de brug boven het Vatnvatnet uit de auto gezet.’

‘Instappen,’ zei ze. Het was geen vraag maar een bevel. Ze gaf een wilde draai aan het stuur, keerde met slippende banden en stoof plankgas weg. Op de hoofdweg draaide ze richting Bodø.

‘Weet je wel waar je mee bezig bent?’ riep ze. Ze was woest en als ze niet had moeten sturen, dan had ze hem waarschijnlijk ook nog een klap in zijn gezicht gegeven.

‘Jij wel?’ vroeg Tom.

Ze perste haar lippen op elkaar. Ze wist het wel, maar wilde het niet zeggen. Of ze wilde het wel zeggen, maar ze mocht het niet.

‘Als je zo het Scandic binnenloopt bellen ze ons of we een zwerver kunnen oppakken. Je kunt wel een opfrisbeurt gebruiken.’

‘Ons’ had ze gezegd, waarmee ze niet Marit en Tom bedoelde, maar Nordahl en Pedersen. In haar vrije tijd bleef ze toch op de eerste plaats politieagent.

Ze zeiden niets meer tot de eerste rotonde in Bodø. Daar sloeg Marit af naar links. ‘Ik dacht dat je me op het bureau ging afleveren, zo boos was je.’

‘Vooralsnog heb ik geen arrestatiebevel gezien. Maar als je zo bezig blijft zal dat niet lang meer duren.’

Ze reden door een wijk met vrijstaande huizen en appartementen in lage flats. Marit sloeg een paar keer af en reed een geasfalteerd pleintje op, met rondom vier grote huizen, elk met vier parkeergarages op de begane grond. Ze zette de auto in de meest linkse garage van het tweede huis. Aan de zijkant van het huis was een overdekte trap naar een galerij met twee deuren op de eerste etage en een verdieping hoger weer twee voordeuren.

‘Loop maar mee,’ zei Marit. ‘Je bent me wel een verklaring schuldig.’

‘Je klinkt als een politieagent.’

‘Dat ben ik ook.’

Marit liep de trap op naar de eerste etage. Soepel, met een snelle pas alsof ze de training inhaalde die ze net was misgelopen. Tom bonkte stijf achter haar aan.

In het krappe halletje schopte Marit haar hardloopschoenen uit, plaatste ze op een rekje naast andere schoenen in haar eigen maat en schoot een paar teenslippers aan.

‘Ik trek mijn schoenen en sokken buiten wel uit,’ zei Tom. Hij wilde geen nat modderspoor door haar huis maken.

‘Loop maar door naar de badkamer en trek ze maar in de douchebak uit. Dat geeft de minste rommel.’

Tom hoefde geen ja of nee te zeggen. Ze duwde hem al het halletje door. Links was een slaapkamer, rechts de woonkamer, aan het eind van de hal rechts een smalle keuken en links de badkamer. Het appartement was niet ruim bemeten, maar netjes en functioneel.

In de hoek van de badkamer was een douchecabine, waar Tom met zijn kleren aan in stapte en eerst zijn veters losmaakte.

‘Gooi je kleren straks maar in de droger,’ zei Marit. In de hoek van de badkamer, naast een wastafel, stond een wasdroger boven op een wasmachine. De badkamer was krap. Niet gebouwd voor een wasmachine en een droger. En ook niet om met twee personen tegelijk te gebruiken.

Tom schopte zijn schoenen uit. Rond zijn sokken vormde zich een plasje zwarte prut van het veenmos waar hij in weggezakt was bij het satellietstation. Hij trok zijn shirt over zijn hoofd en gooide het bij zijn voeten in de douchebak. Als hij zo de douche opendraaide werden zijn kleren vanzelf gespoeld.

Marit pakte een handdoek uit een kastje onder de wastafel en legde die op het dichtgeslagen deksel van de wc waarbij haar blik over zijn gespierde lichaam gleed. Ze stond op een armlengte voor hem en in de verhoogde douchebak torende hij boven haar uit.

In de spiegel boven de wastafel zag Tom zichzelf. Rode scherp afgetekende kneuzingen op zijn schouder en bovenarm. Een enorme blauwe plek van de brugleuning dwars over zijn buik. Krassen en bloedkorsten op zijn armen. Alsof hij met een grizzlybeer gevochten had.

‘Wat is er in hemelsnaam met jou gebeurd?’

‘Door het bos gewandeld, gestruikeld op een betonnen trap en tegen een brugleuning gevallen toen ik ging zwemmen.’ Globaal klopte de samenvatting. Ze geloofde er niets van.

Tom maakte zijn riem los en stroopte de natte broek van zijn benen. Het beeld werd nog erger. Rode striemen en schaafwonden tekenden zich af op zijn benen.

Marit kon haar ogen er niet van losmaken. Ze leek tegelijkertijd aangetrokken, verbijsterd en geschrokken. Ze wees naar een rode striem op zijn borstkas en liet haar vinger over de geschaafde huid glijden. Het schrijnde als de hel en toch genoot hij ervan, alsof je een wond desinfecteert met alcohol. De pijn is ondraaglijk, maar je weet dat het ergens goed voor is.

‘De hufters,’ zei ze.

Abrupt wendde ze zich af, stapte de badkamer uit en drukte de deur achter zich dicht. Tom draaide de kraan open. Het vuil uit zijn sokken trok een spoor naar het afvoerputje.

Even later stapte hij fris gewassen, zijn kleren gespoeld onder de douche en gedroogd de badkamer uit. In de keuken klonk gerammel en hij rook eten. Tom liep de keuken voorbij en ging de woonkamer in.

Een tweezitsbank, een wandmeubel met een flatscreen televisie, een luie stoel en een eettafel met vier stoelen bij het raam. Alles compact en in lichte kleuren. De eettafel was gedekt voor twee personen.

Weinig persoonlijks, behalve een plank in het wandmeubel met twee familiefoto’s. Een tien jaar jongere Marit in trainingspak. Een en al stralende lach en met een medaille om haar nek, geflankeerd door een trotse man en een vrouw, die qua leeftijd haar ouders konden zijn. Op de andere foto stond een man in militair gevechtstenue, desertcamouflage en een Noors vlaggetje boven zijn borstzak, geleund tegen een pantservoertuig. Haar levensverhaal in twee foto’s.

De deur ging open en Marit kwam binnen. Ze had haar sportkleren verruild voor een strakke spijkerbroek en een witte blouse. De spijkerbroek moest van een of ander stretch materiaal zijn, want ze bewoog zo soepel als een kat. Haar paardenstaart had ze los gegooid en ze had zelfs nog tijd gehad om een beetje make-up op te doen.

Ze zag dat Tom naar de foto’s had staan kijken, maar zei er niets over. ‘Kan ik iets te drinken voor je inschenken?’

‘Een biertje als je dat hebt, maar iets anders is ook prima,’ zei Tom.

Marit verdween naar de keuken en kwam terug met een ijskoud blikje Carlsberg, een fles rode wijn en twee glazen. Ze liep nog een keer naar de keuken om een dampende schaal met pasta te halen waarvan de geur alleen al hem deed watertanden. Hoe ze het zo snel op tafel getoverd had was Tom een raadsel. Alsof ze al gerekend had op een mee-eter.

‘Smakelijk eten,’ zei Marit nadat ze voor hen beiden had ingeschonken en opgeschept. Het rook niet alleen heerlijk, het zag er ook goed gevuld uit met saus, spekjes, kaas en groenten.

‘Je hebt een wonder verricht,’ zei Tom.

Ze wimpelde het compliment luchtig af en nam een eerste hap, waarbij ze in de lach schoot door de lange kaasdraden die ze uit de pasta trok.

Ze aten met smaak, dronken hun wijn en bier en praten over hardlopen en langlaufen. Over zijn fotowerk voor National Geographic en over ditjes en datjes in Bodø. Hun gesprek manoeuvreerde zorgvuldig met een grote boog om de olifant in de hoek van de kamer. Pas toen ze hun bord leeg hadden en Tom aan zijn tweede biertje begon was de sfeer ontspannen genoeg om terug te komen op wat er eerder vandaag gebeurd was.

‘Wat hoopte je te vinden bij het satellietstation in Fauske?’ vroeg Marit.

‘Is dit officieel?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Ik ben gewoon benieuwd wat er gebeurd is. Ik heb je zien hardlopen en je bent veel te getraind om zomaar op een trap te struikelen, dus dat geloof ik niet.’

‘Ik probeer Olthoffs gangen zo veel mogelijk na te gaan. Hij is cybersecurity-expert en schijnt vaker selfies te maken bij militaire spionageobjecten.’

‘Heeft Philou Smits je daar afgezet?’

Er leek een ondertoon in door te klinken. Ze vroeg niet gewoon of Philou Smits hem afgezet had, ze wilde meer over haar weten. De onderzoekende blik van vanochtend.

‘Ja,’ zei Tom. ‘Ze is goed bevriend met Laurens Olthoff. Ik ken haar niet echt goed en het was min of meer toeval dat we samen naar Rognan zijn gereden. Ze leek me niet het type voor een boswandeling, dus ben ik in Fauske uitgestapt.’ Als ze zich afvroeg hoe zijn relatie met Philou in elkaar stak, dan wist ze nu hoe de vork in de steel zat.

‘Van Fauske liep je door het bos naar die basis en toen?’

Tom vertelde hoe hij buiten het hek was aangesproken en vervolgens neergeschoten met een taser, de basis in gesleurd, overgeheveld werd in een bestelbus en met een stop van een uur onderweg uiteindelijk geboeid in het Vatnvatnet was gegooid. Chronologisch en zonder een detail weg te laten.

Ze luisterde met volle aandacht. Toen hij zijn verhaal besloten had met het moment waarop ze hem opgepikt had bij de stuwdam, duurde het ruim een minuut voor ze reageerde.

‘Doe mij een plezier en stop er alsjeblieft mee,’ zuchtte ze.

‘Waarom? Zit ik te dicht achter Olthoff?’

‘Dat weet ik niet. Wat ik wel weet is dat je levensgevaarlijk bezig bent. Eerst in die ijskist en nu bijna verdronken. Hoelang denk je dit nog vol te houden?’

Ze maakte zich blijkbaar zorgen om hem, wat Tom als een compliment opvatte. ‘Vertel dan eens wat er aan de hand is. Hoe zit het met die Amerikanen op de basis bij Fauske?’

‘Die zijn er niet. Tenminste, officieel zijn die er niet.’

Het was nauwelijks hoorbaar, maar er trilde iets in haar stem. Een open zenuw.

‘Wat denk jij dat er gebeurd is met Olthoff? Hebben de Amerikanen hem te pakken gekregen en in het geheim via de luchtmachtbasis afgevoerd naar Guantánamo Bay?’

‘Ik hou met alle scenario’s rekening. Volgens zijn telefoongegevens is Olthoff in de buurt van Bodø gebleven en zijn telefoon heeft voor het laatst contact gemaakt met de mast bij Fauske. Verder is er de getuige in Rognan waar we vandaag achteraan waren. Meer weet ik niet en ik denk dat ik ook niet veel meer te horen ga krijgen.’

Tom keek haar vragend aan.

Marit zei niets meer, dus Tom bleef haar rustig aankijken. Het was een mooi uitzicht, hij kon het nog wel een poosje volhouden.

‘Je hebt dit niet van mij,’ begon ze uiteindelijk. ‘Maar mijn chef, Stein Lauritzen is aan de kant geschoven door een hoge pief van KRIPOS, een landelijke elite-eenheid voor de opsporing van vermiste personen die de leiding van het onderzoek heeft overgenomen. Pedersen en ik krijgen alleen nog eenvoudige uitzoekklussen. Ze houden ons volledig buiten het onderzoek.’ Ze klonk geïrriteerd.

‘Weet je zeker dat ze Pedersen ook overal buiten houden?’

‘Ik hoor hem alleen maar mopperen over de Amerikanen.’

‘Toen ik gisteravond na het hardlopen terugliep naar het Scandic Havet, werd ik gevolgd door een zwarte SUV. Daar zat Pedersen in, de bestuurder herkende ik op dat moment niet, maar vanochtend dook hij opeens op bij de persconferentie en toen ik met Philou op weg ging naar Rognan hadden we die SUV op onze staart zitten. Pedersen zat toen bij jou in de dienstwagen, dus ik neem aan dat het die Amerikaan was. Op een rotonde forceerde ik dat hij ons voorbij moest en later sloeg hij af naar het NAVO-commandocentrum bij Reitan.’

‘Zeg je nu dat Harald bijklust voor de Amerikanen?’ vroeg Marit. Ze trok er een vies gezicht bij en hield verder haar mond.

Tom stelde zich voor dat ze in gedachten alle vertrouwelijke gesprekken doornam die ze tijdens ontelbare surveillances met Pedersen had gevoerd en waarin ze zich negatief had uitgelaten over de Amerikaanse operaties op Noors grondgebied.

‘Het zou me niet verbazen,’ zei Tom.

Marit keek vertwijfeld voor zich uit en leek niet van plan nog iets te willen zeggen.

‘Dus er is meer aan de hand dan een gewone verdwijning. De zaak is opgeschaald en het politiewerk wordt geregisseerd door de Amerikanen. Gaat het er nu om dat Olthoff gevonden wordt? Of worden ze nerveus omdat iemand te dicht bij een of andere waarheid dreigt te komen?’

‘Je zou hier niet mogen zitten en we zouden het hier niet over moeten hebben.’ Het kwam er geknepen uit. Uiterlijk was ze kalm, onder de oppervlakte leek ze te koken.

Tom besloot nog wat door te duwen. ‘Wie heeft dan het besluit genomen om KRIPOS in te schakelen? Heeft Olthoff iets gedaan waardoor de Amerikanen het opeens benauwd hebben gekregen?’

‘Ik word niet goed van die lui. Ze gedragen zich alsof ze God zijn!’

‘Is dat wat je dwarszit?’ vroeg Tom. Hij had de open zenuw geraakt en wachtte af. Er zat meer aan te komen.

‘Door hen zijn we naar Afghanistan gegaan. Volkomen zinloos. Je hebt de foto van Mats gezien, 27 juni 2010, we waren net twee jaar getrouwd. Een bermbom.’ Ze liet haar tranen de vrije loop.

‘Verschrikkelijk,’ zei Tom. Hij wist hoe het was om goede mensen kwijt te raken en had vaker zo aan een keukentafel gezeten. Persoonlijke tragedies sneden door je ziel en iedere reactie schoot tekort. Het wende nooit.

Marit veegde haar tranen weg. ‘Sorry,’ zei ze.

‘Dat hoeft niet,’ zei Tom.

‘Het is al een tijd terug. Ik heb dit bijna nooit meer.’

‘Het geeft niet, ik begrijp het.’

Ze antwoordde met een glimlach en raapte zichzelf weer bijeen. ‘Dank dat je wilde luisteren. Koffie?’

‘Als ik niet in de weg zit, graag,’ zei Tom.

Marit verdween naar de keuken waar al snel het gebrom van een Nespresso-apparaat klonk. Toen ze terugkwam pakte ze haar verhaal weer op.

‘Ik heb een jaar niet kunnen werken en heb toen gevraagd om overplaatsing. Een nieuwe start, dat leek me goed. Ergens op een nieuwe plek waar ik geen herinneringen aan Mats had liggen. En nu loop ik weer tegen Amerikanen aan die Noren dwingen om iets te doen wat het merendeel van de bevolking helemaal niet wil. Ik zie het gebeuren in mijn werk en het onderwerp is niet bespreekbaar. Het wordt aan alle kanten afgedekt.’

De hele situatie deed Tom sterk denken aan de opdracht die hij jaren terug voor de MIVD op het arctische eiland Spitsbergen had uitgevoerd bij Svalsat, een verzameling satellietstations waar het in strijd met het internationale Spitsbergenverdrag toch wemelde van de Amerikaanse militairen.

‘Denk je dat de Amerikanen betrokken zijn bij de verdwijning van Olthoff?’

‘De man in de zwarte SUV, die ook bij jou op de achterste rij zat bij de persconferentie, is Dan Miller, de Amerikaanse verbindingsofficier van de CIA in Bodø. Zodra de Amerikanen ergens bij betrokken zijn, zit die kwast overal bij met zijn arrogante neus. Er gebeurt niets zonder zijn instemming. Door hem is KRIPOS erbij gehaald en Stein Lauritzen opzijgezet. Hij moet daar een gegronde reden voor hebben.’

Door het tonen van de tweespalt in haar loyaliteit had Marit meer verteld dan ze had mogen doen en had ze een enorm risico genomen. Tom wilde haar onder geen beding verder in moeilijkheden brengen.

‘Ik ben je veel dank verschuldigd, Marit. Wat ik gehoord heb, dat deel ik met niemand, dat beloof ik je.’

Tom dronk zijn laatste slok koffie op en maakte aanstalten om te vertrekken. ‘Bedankt voor de lift en voor het heerlijke eten. Hardlopen moet dan maar een andere keer.’

15

4 september, ochtend

‘Hè? Wie zeg je dat er neergeschoten is?’ riep Tom verbaasd. Hij was net uit bed gestapt en slofte naar de badkamer toen zijn telefoon overging. Gisteravond was hij onzichtbaar zijn hotelkamer in geslopen en dodelijk vermoeid op bed neergestort. Een keer was hij wakker geworden met het benauwde gevoel dat er een zak over zijn hoofd zat. Hij had het niet aangedurfd het raam open te zetten voor het geval zijn kamer geobserveerd werd. In het donker was hij naar de badkamer gelopen om zijn hoofd onder de kraan te houden in een poging de gruwelijke herinneringen aan gisteren weg te spoelen. Miller zou voorlopig in de veronderstelling verkeren dat hij dood was, had hij zichzelf voorgehouden. Zo had hij geprobeerd de slaap weer te vatten. Dat was min of meer gelukt, maar zijn gedachten waren blijven malen. Over Olthoff en Philou, het gebeuren bij Fauske II en wat Marit zich daarover had laten ontvallen.

‘Maarten Bergsma, de misdaadverslaggever,’ herhaalde Huub.

‘Maar wat heb jij daarmee te maken?’

‘Volgens hem was het tegenover mijn voordeur, op de openbare weg.’

‘Dus hij heeft het wel overleefd?’

‘Ja, hij beweert dat zijn arm geraakt is, maar volgens mij heeft hij er alleen een sterk verhaal aan overgehouden voor vanavond bij Talkz.’

Tom begreep niet goed wat er gebeurd was en of het op de een of andere manier verband hield met de verdwijning van Olthoff. Hij was nog niet echt wakker en de spoken van vannacht doolden nog door zijn hoofd.

‘Ik dacht dat je gistermiddag naar de verkoper van die vouwkajak zou gaan?’ vroeg Tom.

Huub vertelde hoe hij gebeld was door Bergsma die hij had afgewimpeld voor een interview, hoe hij de MAG-mitrailleur uit de Lynx-helikopter op de voordeur richtte en gekoppeld had aan een alarmsysteem en hoe hij, toen hij in de kajakwinkel stond, gebeld was door de politie.

‘En wat heb je toen tegen die agenten gezegd?’ vroeg Tom.

‘Dat de mitrailleur een museumstuk is met vergunning en dat hij op de deur gericht stond om mensen een beetje aan het schrikken te maken.’

‘En die patronen dan?’

‘Ik had natuurlijk geen idee waar die patronen vandaan gekomen zijn. Dat mijn vingerafdrukken overal op zitten is gebeurd toen ze mij als eerste naar binnen lieten gaan om alles veilig te stellen.’

‘En met die verklaring namen ze genoegen?’

‘Nadat ik op het bureau nog vijf keer hetzelfde verteld had en mijn handtekening op een stuk papier zette voorlopig wel. De MAG hebben ze in beslag genomen voor nader onderzoek.’

‘Volgens mij moet je Schenck van Toutenburg even bellen. Je kunt wel wat juridische bijstand gebruiken.’

‘Haha, wat dacht je, Tommy? Is al geregeld, man.’

Het was bizar en de manier waarop Huub zich eruit had weten te praten sloeg echt alles. De wetenschap dat Huub werd bijgestaan door Schenck van Toutenburg stelde hem grotendeels gerust, hoewel de vraag bleef wat Maarten Bergsma bij Talkz van het incident zou maken en of het positieve aandacht voor de verdwijning van Olthoff zou opleveren.

‘En de vouwkajak, heeft die nog iets opgeleverd?’ vroeg Tom.

‘Nee, nauwelijks. Het model wisten we al. Ik heb een paar foto’s gemaakt van de opgevouwen kajak, de opbergzak en van de peddel. Die is felgeel, deelbaar en van carbon. De foto’s staan in je mail. Laurens heeft niet proefgevaren en vertelde wel dat hij naar Noorwegen ging, maar was niet heel duidelijk over zijn kajakervaring. Volgens de verkoper heeft hij ook een zwemvest gekocht, maar het model en de kleur kon de verkoper zich niet herinneren. Veel verder komen we daar eigenlijk niet mee.’

Tom had op meer gehoopt. Misschien dat Laurens kajakexpert was, waardoor ze de kans op een ongeval praktisch konden uitsluiten.

‘Hoe is het bij jou?’ vroeg Huub.

‘Wel oké, geloof ik. Ik strompel net mijn bed uit. Gisteren heb ik een paar aardige en ook een paar minder aardige mensen ontmoet.’ Tom dacht aan de klap waarmee hij op de brugleuning gesmeten was en hoe hij in het water was gekieperd. Zijn middenrif voelde beurs en bij iedere ademhaling kraakten zijn ribben. Hij wilde er weinig over zeggen omdat de Amerikanen zonder twijfel zijn telefoon binnenstebuiten gekeerd hadden. Zijn telefoon! Met een schok realiseerde Tom zich dat het gesprek dat ze nu voerden natuurlijk nog steeds getapt kon worden. Hij liep te bellen terwijl hij verdronken had moeten zijn. Het leek in eerste instantie een cadeautje van Di Lupo omdat hij geslaagd was voor de drowning-proof, en het was zijn redding geweest omdat hij Marit had kunnen bellen, maar nu zijn telefoon weer tot leven kwam wist Miller dat Tom nog ergens rondliep. Ze hadden al zijn contacten, ze konden precies volgen waar hij was en wisten dat hij gistermiddag Marit gebeld had. Tom schraapte zijn keel. ‘Dat vertel ik later wel een keer,’ zei hij. Jammer genoeg miste Huub de hint.

‘Mijn computer staat nog te stampen op die versleutelde laptop van Laurens. Ik kan inmiddels wel in zijn mail, maar er is een verborgen map met het onderwerp Bodø. Daarin staat twee terabyte aan bestanden die vooralsnog met geen mogelijkheid te ontcijferen zijn.’

Dat was precies wat Tom hoopte dat Huub niet zou vertellen, maar het kwaad was al geschied.

‘Huub! Zorg dat die laptop zo snel mogelijk in de kluis komt bij Schenck van Toutenburg en laat vandaag nog een gepantserde voordeur plaatsen. Ik weet niet waar Olthoff mee bezig was, maar het is levensgevaarlijk. Je kunt er beter niets mee te maken hebben. Stop er mee nu het nog kan. Ik meen het!’

Huub leek wat bedenktijd nodig te hebben. Begrijpelijk, want Tom stapte nooit opzij voor een probleem en zag overal wel een oplossing voor. Wat hij net gezegd had en de toon waarop was uitzonderlijk.

‘Doe ik,’ zei Huub na een paar tellen. ‘Een ding nog. Op de laptop stond ook een kopie van de mailwisseling die Martijn met ene Codfisher gehad heeft. Het is allemaal nogal cryptisch en ik kan er niet helemaal wijs uit, maar blijkbaar zou Martijn eigenlijk naar Bodø gaan voor een afspraak met die Codfisher. Misschien kun je daar iets mee.’

‘Ik zal kijken,’ zei Tom. Hij besloot Huub niet openlijk te waarschuwen dat hun communicatie vrijwel zeker getapt werd. Dat kon hij beter via een ander kanaal doen, dan zouden ze hun gewone telefoongesprekken en e-mail als bliksemafleider kunnen blijven gebruiken zonder argwaan te wekken.

‘Goed. Dan ga ik maar eens een nieuwe deur bestellen. Succes vandaag, een zoen voor Philou en zeg dat ze Maarten Bergsma belt.’

‘Doe ik. Spreek je.’

Tom drukte het gesprek weg en dacht twee tellen na. Toen toetste hij de cijfercode in op het hotelkluisje, trok zijn cameratas eruit en stopte de telefoon erin. Vervolgens propte hij zo snel mogelijk al zijn spullen in zijn rugzak en stapte de gang op. Hij hing het bordje Do not disturb! aan de buitenkant van de kamerdeur en liep het hotel uit. Vanaf dit moment kon hij zich niet meer in het openbaar vertonen zonder het risico dat Miller en zijn jachthonden hem weer op het spoor kwamen.

Het Radisson Blu waar Philou overnachtte lag op minder dan een steenworp afstand van het Scandic Havet en was eenvoudig te vinden. De bruine, oersaaie kolos torende ver uit boven de omliggende gebouwen. Bij de receptie informeerde Tom of ze nog een kamer vrij hadden. Hij had geluk, er was net een annulering binnengekomen, waardoor een kamer beschikbaar was. Tom liet zich inschrijven met een tweede paspoort op een andere naam, dat hij voor dit soort gevallen achter de hand had en bracht zijn bagage naar de kamer. Terug in de lobby liep hij naar een van de openbare telefoons aan de muur. Hij stak zijn creditcard erin en belde een nummer in Amsterdam waarop hij meteen het antwoordapparaat kreeg. Hij noemde zijn naam en sprak een bericht in voor Schenck van Toutenburg met de vraag of hij Huub, wanneer hij langskwam om een laptop in de kluis op te slaan, een van de beveiligde telefoons kon geven waarvan er altijd een aantal klaarlag voor dit soort gevallen waarin de communicatie niet meer veilig was. De instructie zou nauwgezet worden uitgevoerd, daar twijfelde Tom niet aan.

De kluis bij Schenck van Toutenburg bevatte naast de beveiligde telefoons nog een paar bijzondere zaken, waaronder de gps van een gecrashte Toepolev, een nummerplaat, patroonhulzen, als staatsgeheim geclassificeerde foto’s en een filmrolletje. Stuk voor stuk bewijsmateriaal van zaken die Tom eerder in het diepste geheim voor de MIVD had uitgevoerd. De inhoud van de kluis was belangrijker dan de duurste levensverzekering.

Terwijl hij belde observeerde Tom wat er in de ruime hal gebeurde. Mensen liepen in en uit of stonden te wachten bij de receptie om in of uit te checken. Een reisgezelschap verzamelde zich bij de deur met een immense berg koffers en tassen. De geur van warme broodjes en koffie vertelde waar hij de eetzaal kon vinden.

Ook toen het gesprek was afgebroken bleef Tom nog een poosje staan met de hoorn aan zijn oor, waardoor hij volledig opging in zijn omgeving en ook de receptionisten geen acht meer op hem sloegen. Zo kon hij onopvallend de ruimte observeren. Verderop in de lobby waren een paar zitjes, waar een vrouw met perfect verzorgd lang blond haar zat te bellen. Hij keek haar schuin op haar rug, het kon niet missen. Zelfs bellen deed ze op een onnavolgbaar elegante manier.

Tom hing de hoorn op de haak en benaderde haar schuin van achteren. Hij registreerde een hoog stemgeluid, dat hij nog niet eerder van haar gehoord had en ving nog net een paar woorden op. ‘Toedeliepoedelie. Ja, geef nu oma nog maar even.’ Haar stem daalde weer naar normaal en ze rondde het gesprek af toen ze Tom zag. ‘Nou ik moet hangen. Ik bel snel weer, hoor!’

Tom liet zich in een stoeltje tegenover haar zakken. Hij moest nodig even bellen met Wesley, realiseerde hij zich, maar die zou rond deze tijd al naar school zijn. Misschien aan het eind van de dag.

‘Mijn moeder,’ zei Philou. Ze stak haar telefoon weg.

‘Ja, zoiets dacht ik al.’ Maar Tom kon zich niet herinneren ooit ‘Toedeliepoedelie’ tegen zijn moeder gezegd te hebben, andersom misschien wel. Navragen was een onmogelijkheid omdat zijn moeder al jaren terug was overleden. Samen met zijn vader, bij een vliegtuigongeluk. Misschien voelde hij onbewust een steekje jaloezie. Hij kon zich nauwelijks nog herinneren hoe het was om met zijn moeder te bellen, dus knikte hij maar. Waarom zou Philou liegen over het hebben van een kind.

Tom realiseerde dat hij een beetje verdwaasd in het luchtledige stond te staren terwijl hij zijn gedachten probeerde te ordenen. Philou keek hem vragend aan.

‘Heb je al ontbeten?’

‘Nee, eerlijk gezegd nog niet. Ik heb wel trek en dan kunnen we rustig bijpraten.’

Philou nam hem mee in de richting van de warmebroodjeslucht. Bij het ontbijtbuffet laadde Tom zijn bord vol met brood, eieren en spek en pakte nog een kop koffie. Philou nam een glas vers geperst sinaasappelsap en legde op haar bord twee appels, een peer, drie kiwi’s, een kom vruchtensalade met schijfjes banaan en stukjes meloen en als extraatje een halve mango die kunstig gesneden en uit zijn schil geduwd was als een egel.

‘Sorry dat ik gistermiddag zo plotseling was vertrokken,’ zei Tom. Hij realiseerde zich dat hij niet echt aardig voor haar geweest was. Ze prikte een kwart appel aan haar vork en keek met een vies gezicht naar zijn bord.

‘Mankeert er iets?’ vroeg Tom.

‘Ik begrijp niet dat je dat weg krijgt. Spek.’ Ze trok er een vies gezicht bij. ‘En eieren.’ Een nog viezer gezicht. ‘Weet je wel onder wat voor omstandigheden die dieren geleefd hebben die je nu opeet?’

‘Denk je dat die mango zelf uit Brazilië hiernaartoe is gezwommen?’ kaatste Tom terug.

‘Hij komt uit Spanje,’ pareerde ze.

Een tijdje aten ze zwijgend als een stel dat al honderd jaar getrouwd is en elkaar niets meer te vertellen heeft, terwijl ze beiden barstensvol vragen zaten.

‘Ik ben hierheen gekomen om te helpen met zoeken, Philou. We mogen dan nogal verschillen qua persoon en manier van aanpak, maar alleen als we samenwerken komen we verder.’

‘Akkoord,’ zei ze mat. Het ging niet van harte.

‘Ben jij nog iets verder gekomen gistermiddag?’

‘Nee. En jij?’

‘Ik ben naar het satellietstation gelopen waar ik nogal hardhandig ben opgepakt door een paar militairen. Ze hebben me geblinddoekt en geboeid afgevoerd naar de basis. Vervolgens ben ik in een busje geduwd en uiteindelijk in een meer gedumpt. Daarna ben ik drijfnat teruggelopen naar Bodø.’

Philou keek hem geschrokken aan, haar gedachten ongetwijfeld bij hetgeen Laurens mogelijk was overkomen. ‘En nu?’

‘Mogelijk zit ik dicht op Laurens’ spoor, maar wat ik ook probeer, ik vind nergens bevestiging. Om hem te vinden moet ik hem echt beter leren kennen.’ Tom prikte in een stuk spek. Het was knapperig en precies lang genoeg gebakken.

‘Maar hoe kan ik jou nu dingen toevertrouwen terwijl ik je niet ken en jij jezelf niet eens wilt laten kennen?’

‘Dus als ik het goed begrijp moet ik eerst mezelf leren kennen voordat je mij kunt leren kennen, waarna je mij pas iets over Laurens Olthoff kunt vertellen wat mij helpen kan om hem op te sporen?’

‘Precies.’

‘Dan denk ik dat we hier volgende maand nog zitten te praten. Volgens mij moeten we gewoon zo snel mogelijk zijn sporen nagaan nu die nog vers zijn.’

‘Misschien heb je gelijk. Maar je weet inmiddels wat Laurens voor werk deed en voor welke waarden hij streed. Hij was echt goed, weet je. In alle opzichten. Ik kan niet voorzichtig genoeg zijn met wat ik over hem vertel.’

‘Alles wat je vertelt blijft onder ons, Philou. Dat beloof ik.’

Ze knikte.

Tom bedacht dat ze op haar manier net zo eigenwijs was als hijzelf. Om vertrouwen te winnen en elkaar echt verder te helpen was tijd nodig en juist die was schaars. Als hij zelf niets deelde kon hij onmogelijk verwachten dat Philou dat wel deed.

‘Zegt Codfisher je iets?’ vroeg Tom.

‘Nee. Nooit van gehoord. Wat is dat?’

‘Dat is iemand met wie Martijn een afspraak hier in Bodø had. Codfisher of kabeljauwvisser. Mogelijk heeft Laurens die afspraak overgenomen. Ik ga straks eerst eens naar die journalist, Solberg, om te vragen of het hem iets zegt. Ik heb steeds het gevoel dat hij meer weet dan hij tot nu toe heeft losgelaten.’

‘Ik weet niet of Laurens of Martijn hier een afspraak had. Het enige wat de hele tijd in mijn hoofd zit is dat Laurens opeens steeds meer gebruik ging maken van encryptie. Dat was wel een indicatie dat hij aan iets werkte wat absoluut niet mocht uitlekken. Verder spuide hij steeds vaker zijn ideeën over veilige open source software en hardware die veel beter in Europa geproduceerd kan worden. We geven in Europa ieder jaar tweehonderdvijftig miljard euro uit aan Chinese hardware en Amerikaanse software waar we geen controle over hebben, zei hij vaak. Dat zijn miljoenen banen die we niet hebben in Europa. Hij kon zich er ongelofelijk over opwinden. Maar of hij om die reden naar Bodø gegaan is en daarom in de problemen gekomen is, dat komt me eigenlijk nogal vreemd voor.’

Tom veegde het eigeel van zijn bord met het laatste stuk brood en spoelde het weg met koffie. ‘O, ja. Voor ik het vergeet,’ zei Tom. ‘Maarten Bergsma was naar je op zoek. Of je hem wilt bellen, maar voordat je dat doet moet je absoluut eerst even contact opnemen met Huub.’

‘Doe ik straks,’ zei Philou. Ze prikte de laatste halve peer die nog op haar bord lag aan haar vork. ‘We spreken elkaar wel weer.’

Tom stond op, schoof zijn stoel terug en pakte zijn dienblad met een hand. Met zijn andere hand zwaaide hij. ‘Toedeliepoedelie.’

16

15 augustus

Het lage zonlicht van de hoge breedtegraad kleurde de kraakheldere lucht staalblauw. Rondom het plaatsje Reine, dat met zijn geschilderde houten huisjes op een schiereiland aan de voet van de berg genesteld lag, rezen de rotswanden vrijwel loodrecht uit het water. Langs de oevers lagen steigers met traditionele vissersscheepjes en tussen de huizen stonden houten rekken waarop in de winter de kabeljauw te drogen gehangen zou worden. Laurens’ verwachtingen waren al hooggespannen, maar de werkelijkheid was van een alles overtreffende grootsheid waarbij superlatieven tekortschoten.

Links naast hem bewoog het majestueuze panorama in spiegelbeeld met hem mee, totdat een kleine rimpeling, veroorzaakt door de punt van zijn kajak, geruisloos door het perfecte plaatje trok.

Laurens kwam ogen tekort en de meevarende spiegel verdubbelde het overweldigende gevoel nog eens. Hij zou bijna vergeten dat hij er al een halve dag op had zitten.

Vanochtend was hij vroeg opgestaan en had zijn twee telefoons uit het hotelkluisje gehaald. Een telefoon had hij uitgeschakeld bij zich gestoken, de andere zette hij aan en verpakte hem in bubbeltjesfolie en een stevige kartonnen envelop die hij aan zichzelf in het Scandic Havet adresseerde.

Al ruim voor het ontbijt vertrok hij uit het hotel en liep met de vouwkajak op zijn rug naar de kade van de veerboten. Onderweg stopte hij de envelop met de aangezette telefoon in een brievenbus. De eerstvolgende lichting was aan het eind van de middag. Bij de veerbootterminal kocht hij een kaartje voor de vroege overtocht naar Moskenes en ging aan boord van de MS Væroy. Alles precies volgens de instructies van de wat raadselachtige man die hem gisteren een lift had gegeven. Eenmaal op de boot had hij een ontbijtje gegeten en verder vooral in een stoel zitten dommelen na de korte nachtrust en de lange dag van gisteren. In Moskenes was hij van boord gegaan en al na een paar honderd meter, achter een terrein volgepakt met campers, had hij een vlak stukje grond gevonden. Dicht bij de waterkant en net uit het zicht van de massa.

Het in elkaar vouwen van de kajak was een soort origami met een groot stuk kunststof. Het kostte hem een halfuur om alle vouwen in de juiste vorm te krijgen, het zitje erin te plaatsen en de verbindingsriempjes strak te trekken. Aanzienlijk langer dan de kanoverkoper had gezegd, maar voor een eerste keer viel het niet eens tegen. Als je het systeem eenmaal in je vingers had zou het vast een stuk sneller kunnen. Hij had de twee halve peddels in elkaar gestoken en de kano over de rotsen naar het water getild. Hij gebruikte de peddel om de kano stabiel te houden, terwijl hij zijn benen in de kuip stak en zijn achterwerk op het zitje schoof.

Laurens had wel vaker gekanood, op een of ander jeugdkamp, maar expert was hij zeker niet en de eerste onzekere slagen voelden wiebelig. Gelukkig peddelde hij aan de luwe kant van de Lofoten en was er nauwelijks wind of golfslag. Toch bleef hij, zeker de eerste kilometers, angstvallig dicht bij de kant. Zo dicht dat hij de bodem onder zijn kano door zag schuiven. Of slierten zeewier die met lange waaiers naar zijn peddel grepen. Hij kon er niet te lang naar kijken zonder duizelig te worden en maar beter zijn blik op de oever en de horizon gericht houden om in balans te blijven.

Langzaam maar zeker groeide het vertrouwen in zijn peddelslagen en schoot hij sneller door het water. De kustweg liep soms vlak boven hem, dan weer een stukje landinwaarts of door een tunnel. Niemand had hem zien vertrekken uit Moskenes. Vanaf de oever was hij bijna onzichtbaar en niemand zou hem opmerken als hij in Reine aankwam. Precies volgens de instructies die hij gisteren gekregen had.

Al na een halfuurtje peddelen kwam de verzameling poppenhuisjes aan de voet van een granieten reus in beeld. Terwijl bij iedere peddelslag de kant voorbij schoof, leken de huisjes nauwelijks dichterbij te komen. Af en toe passeerde een snelle motorboot die steile golven zijn kant op stuurde. Het zweet brak hem uit toen ze hem bereikten, de kajak grepen en hem probeerden omver te gooien. Na twee van zulke angstige momenten bedacht Laurens dat hij de punt van zijn kajak recht naar de golven moest sturen om er met extra snelheid haaks doorheen te breken. Toen ging het beter en groeide zijn vertrouwen in de kajak.

Het kostte hem nog een halfuur voor hij de ver uitstekende strekdam rondde en de baai in voer terwijl hij zich vergaapte aan de betoverende omgeving. Overal huisjes, steigers en bootjes. Het leek haast onmogelijk om de instructies correct te volgen, maar het klopte allemaal als een bus. Eerst voorbij een grote, rood geschilderde loods, dan een paar steigers met visbootjes en vervolgens recht op het kerkje af varen in de richting van een rijtje rorbuer, letterlijk roeiershuisjes, zo genoemd in de tijd dat de vissers nog roeiend de zee op moesten. Oorspronkelijk waren het schuurtjes voor materiaalopslag, om netten te drogen, die tegelijkertijd dienden als eenvoudig onderkomen voor de vissers. Tegenwoordig waren ze vrijwel allemaal opgeknapt tot exclusief vakantieverblijf voor toeristen.

Bij de tweede rorbu van links, voer hij met zijn kajak tussen de palen van de steigers waarop de huisjes metershoog half boven het water gebouwd waren. Niemand had hem eronder zien verdwijnen en eenmaal in de donkere, stille wereld onder de steigers was hij volkomen onzichtbaar. Laurens peddelde naar de aluminium ladder die precies op de plek stond die de man gisteren beschreven had. Hij legde zijn kajak langs de oever en stapte moeizaam uit op de glibberige rotsblokken. Hij schoof zijn peddel in de kuip en bond de kajak met een stuk koord aan een van de sporten, net boven de hoogwaterlijn.

Stram van de lange zit schudde hij zijn benen even los en klom toen de ladder op tot hij bijna met zijn hoofd tegen een luik aan kwam. Hij duwde het luik omhoog en kwam uit op een smal plankier tussen twee rorbuer. Het was geen doorgaande looproute, meer iets waarover de schilder buitenom kon lopen. Volgens de instructies tikte hij vier keer op een ondoorzichtig raam en wachtte vol spanning af.

Binnen klonken voetstappen, het raam werd op een kier geopend.

‘Ik kom voor Codfisher,’ zei Laurens.

Het raam zwaaide verder open, hij klauterde naar binnen en kwam in een badkamer terecht. Er was niemand, dus liep hij verder de rorbu in, naar een kleine hal met rechts de buitendeur, recht vooruit een kleine slaapkamer en links de woonkamer. De hut was eenvoudig gemeubileerd en vrijwel alles was getimmerd van blank grenenhout. In een halfslachtige poging de vergane vissersromantiek te behouden was een reddingsboei aan de muur en een visnet aan het plafond gehangen. Richting de haven en de bergen boden twee ramen uitzicht op het toeristenfolderpanorama waar hij net doorheen gevaren was, aan de kant van het eiland was een deur naar de steiger en de wal.

In de keukenhoek stond de man die hem gisteren een lift gegeven had en zich nu voorstelde als Solberg. Dichter naar de ramen stonden twee bankjes tegenover elkaar. Op een bank zat een man, ongeveer net zo oud als Laurens, met een opstaand kapsel van korte zwarte stekeltjes met een lange kuif. Laurens schudde de onbekende de hand, die zich voorstelde als Codfisher.

‘Goed dat je gekomen bent. Verschrikkelijk wat er met Martijn is gebeurd.’

De blijk van medeleven, gebracht met een stevig Amerikaans accent, droeg een levensgevaarlijke boodschap in zich. Laurens’ adem stokte. Waar was hij in betrokken geraakt en wat wist deze man over Martijn?

‘Ja,’ zei Laurens. ‘Verschrikkelijk.’ Hij ging met een ongemakkelijk gevoel op de bank tegenover Codfisher zitten.

‘Koffie?’ vroeg Solberg.

‘Graag,’ zei Laurens.

Terwijl Solberg koffie inschonk vervolgde Codfisher. ‘We vermoeden dat Martijn op enig moment iets vroegtijdig gecommuniceerd heeft en dat hem dat fataal geworden is.’

‘Hij heeft een hartaanval gekregen tijdens het wielrennen.’

Codfisher schudde zijn hoofd. ‘Nee, hij wist te veel.’

Het duurde een poosje voordat de woorden van Codfisher volledig tot hem doordrongen. Was Martijn vermoord? Hij wilde niet geloven dat het waar was.

‘Het lastige is,’ zei Codfisher. ‘We kunnen je wel vertellen waarom ze Martijn uit de weg geruimd hebben, maar vervolgens loop jij dan hetzelfde risico. Martijn wist waar hij aan begon en heeft er zelf mee ingestemd.’

Laurens voelde hoe het klamme zweet hem uitbrak en schoof naar voren op de bank.

‘Kort gezegd heb je twee opties,’ vervolgde Codfisher. ‘Je stapt in je kajak, vaart terug naar Moskenes en thuis vernietig je de harde schijf die Martijn in de kluis had liggen. Je bent hier nooit geweest en je hebt ons nooit ontmoet. Of, de tweede optie, je neemt Martijns plaats in om zijn werk voort te zetten.’

Laurens aarzelde. Hij realiseerde zich dat hij steeds verder in een fuik was gelopen. Eerst de harde schijf met versleutelde data en het cryptische briefje van Martijn in de kluis, daarna de reis naar Bodø, de Børtinden die hij beklommen had en vandaag de kajaktocht op de Lofoten. Hij had zoveel stappen gezet dat instemmen met een onbekend en levensgevaarlijk project slechts een kleine stap verder was.

‘Het belangrijkste waar ik ooit aan gewerkt heb,’ hoorde hij Martijn nog zeggen. Zijn loyaliteit naar Martijn en zijn nieuwsgierigheid waren sterker dan zijn angst voor het onbekende. ‘Optie twee,’ zei Laurens. ‘Vertel me maar waar het over gaat.’

Codfisher en Solberg wisselden een blik van verstandhouding. Solberg knikte.

‘Codfisher is niet mijn echte naam, die doet er nu niet toe, en zoals je ongetwijfeld gehoord hebt ben ik een Amerikaan. Ik werk al vijftien jaar voor de National Security Agency en ben sinds een jaar gestationeerd bij de Amerikaanse cybersecurity-eenheid nabij Bodø. Jij staat, net als Martijn, bekend als prominent cybersecurity-expert en we weten dat je buitengewoon goed geïnformeerd bent over wat de NSA doet en hoe ze dat doen.’

Laurens knikte. Tot zover was het allemaal duidelijk.

‘Jullie kennis is voor een groot deel gebaseerd op de documenten die Edward Snowden naar buiten gebracht heeft. Dat heeft een grote schok veroorzaakt binnen de NSA en bij overheden, bedrijven en consumenten wereldwijd.’

‘Dat klopt,’ zei Laurens. Solberg zat te knikken, zo te zien kende hij het verhaal al.

‘Wat Snowden naar buiten bracht was al praktisch ingehaald door de tijd toen het gepubliceerd werd. De huidige stand van de techniek is inmiddels veel verder dan jullie in je ergste dromen kunnen bedenken.’

‘Daar twijfel ik niet aan,’ zei Laurens. Het klonk volkomen plausibel.

‘Ik zal je kort iets over mezelf vertellen. Ik ben nu twee jaar in Noorwegen gestationeerd. Voor mij is het de eerste keer dat ik buiten de Verenigde Staten ben. Ik zag het buitenland als een groot boos gevaar. En nu zit ik hier. Ik kijk door het raam en wat zie ik? Schitterende natuur en vriendelijke vredelievende mensen die daar in harmonie mee leven. En wat doet de NSA hier? We komen hier om de hele wereld te bespioneren, satellietdata af te tappen, communicatie af te luisteren en nog veel meer. Dat hoef ik je niet uit te leggen, je weet hoe we dat doen.’

Codfisher hield even in en keek zenuwachtig om zich heen alsof hij zich toch niet volledig onbespied voelde. ‘Voor ik verderga... Dit is je laatste kans om te vertrekken zonder belastende kennis.’

‘Ga maar door,’ zei Laurens. Hij had nog niets verontrustends gehoord.

‘Net als Edward Snowden ben ik voor mezelf tot de conclusie gekomen dat wat de NSA doet volkomen verkeerd en moreel verwerpelijk is. Het conflicteert zelfs met de Amerikaanse grondwet. Ik ben van plan om te vertrekken naar een veilige plaats en van daaruit de informatie die in versleutelde bestanden verspreid is over verschillende landen en personen, wereldkundig maken. Samen met betrouwbare partners als Solberg hier in Noorwegen en Martijn, of jij als zijn vervanger.’

Codfisher keek hem indringend aan, als om Laurens te overtuigen van de loodzware last die hij op het punt stond op zijn schouders te leggen, voor hij vervolgde: ‘Nu is er een levensgroot verschil tussen Edward Snowden en mij. Snowden was systeembeheerder en bracht de kennis van gisteren naar buiten. Ik ben ontwikkelaar en bezit de kennis van morgen. Begrijp je het risico?’

Het gevaar was glashelder. De NSA zou nergens voor terugdeinzen om te voorkomen dat iemand bestanden over de toekomstige werkwijze zou lekken. Martijn een hartaanval. Hoe had hij zo naïef kunnen zijn om het te geloven.

‘Dat is volkomen duidelijk,’ zei Laurens.

‘Goed. Dan zal ik je uitleggen hoe het in elkaar zit. Op dit moment werkt de NSA aan het project Coldsteel. Dat is een supercomputer die alles wat gecodeerd of door middel van encryptie is opgeslagen in een mum van tijd weet te ontcijferen. Waar voorheen dagen voor nodig waren, praten we nu over microseconden. De capaciteit van deze Coldsteel-computer is zo gigantisch dat niets meer verborgen blijft. De huidige end-to-end-encryptiemethoden zijn binnenkort volkomen waardeloos. En dat niet alleen. Ook alles wat in het verleden ooit versleuteld verzonden is en nog altijd op de servers van de NSA opgeslagen ligt, zal met terugwerkende kracht worden ontcijferd en geanalyseerd. Iedere politicus, iedere journalist en iedere mensenrechtenactivist die ooit in zijn leven iets gedaan heeft wat de Verenigde Staten onwelgevallig is, zal daarvoor alsnog de rekening gepresenteerd krijgen.’

Het duizelde Laurens. Hoeveel klokkenluiders, journalisten en mensenrechtenactivisten had hij samen met Martijn de afgelopen jaren niet geadviseerd over hoe ze hun e-mailverkeer konden afschermen tegen inlichtingendiensten en hoe ze hun bronnen konden beschermen door middel van encryptie, proxyservers, TOR-browsers en een laptopconfiguratie zonder ingebouwde achterdeur naar de NSA. Ze hadden er samen zelfs een e-book over geschreven. Al die mensen die vertrouwden op hun werk zouden nu met terugwerkende kracht toch in de problemen komen.

Onafhankelijke journalisten, activisten die opkwamen voor misstanden en de rechten van minderheden, politici die vrij waren van buitenlandse manipulatie en chantage. Zonder hen waren de vrije democratie en de rechtsstaat zoals we die in West-Europa kennen ten dode opgeschreven. Laurens probeerde te slikken, maar zijn mond was kurkdroog. Wat hij zojuist gehoord had was angstaanjagend. Martijns dood was het trieste bewijs van het gelijk van Codfisher.

‘Wist je dat Noorwegen, na Canada, de belangrijkste partner van de Verenigde Staten is bij het verzamelen van inlichtingen?’

De vraag was retorisch bedoeld. Codfisher ging opgewonden verder met zijn betoog. ‘En wat doet de NSA hier? Die verkoopt een supercomputer aan de Noren, zodat de ruwe data die in Fauske en op Spitsbergen uit de ruimte worden getrokken in Noorwegen al ontcijferd en gefilterd kunnen worden. Zogenaamd in de strijd tegen het terrorisme, bedriegen we onze partners in de vrije wereld. Coldsteel is voor mij een stap te ver.’

Codfisher stak zijn hand in zijn broekzak en haalde twee USB-sticks tevoorschijn die hij op de salontafel tussen hen in legde.

‘Een deel van de informatie heeft Solberg, hij is journalist. Een ander deel staat op de harde schijf die Martijn in jullie kluis heeft gelegd. Alles is asymmetrisch versleuteld met een 4096-bits key, voor wat die encryptie straks nog waard is. Op deze sticks staan een decodeersleutel voor Solberg en een voor jou. We mogen onder geen beding met elkaar gezien worden en kunnen niet via normale open kanalen als e-mail communiceren. Als ik hier levend wegkom en zelf op een veilige plek ben krijgen jullie instructies over...’

Snelle voetstappen klonken buiten op de steiger. Codfisher maakte zijn zin niet af en verstijfde in zijn stoel. In een flits zag Laurens het beeld voor zich van Martijns kist voorafgaand aan de crematie. Overladen met bloemen. Een hartaanval... dus niet.

De voetstappen hielden niet in, ze versnelden naar de voordeur.

Codfisher leek versteend van angst, Solberg vluchtte de badkamer in. Als Laurens wilde afmaken wat Martijn niet meer kon, dan moest hij nu in actie komen.

In doodsangst sprong hij op van de bank, griste een USB-stick van tafel en nam een snoekduik dwars door het raam aan de havenzijde, terwijl achter hem de voordeur werd ingetrapt. In een regen van glasscherven tuimelde Laurens naar beneden. Hij verdween volledig onder water en kwam net weer boven toen de doffe dreun van een zware explosie de steiger deed schudden.

17

4 september, ochtend

Tom liep het Radisson Blu uit en volgde de Sjøgata terug langs zijn vorige hotel. Niemand leek speciaal in hem geïnteresseerd en hij kon geen schaduw ontdekken. Als Miller al gealarmeerd zou zijn doordat Tom zijn telefoon gebruikt had, dan ging die er blijkbaar van uit dat Tom de ochtend gebruikte om uit te slapen. De Amerikanen leken geen haast te maken om hem alsnog uit de weg te ruimen, misschien rekenden ze erop dat hij nu genoeg gewaarschuwd was en alsnog zelf zijn biezen zou pakken. Helemaal gerust was hij er niet op en regelmatig gebruikte hij een spiegelende etalageruit om te kijken wat er achter hem op straat gebeurde. Zonder problemen bereikte Tom het gebouw van de NRK, waar hij op de parkeerplaats de aftandse Saab van Solberg herkende. Het was nog geen negen uur, de man begon gelukkig op tijd.

Achter de balie zat dezelfde receptioniste als twee dagen geleden en ook vandaag had ze het weer razend druk. Ze klikte en schoof driftig met haar muis terwijl het patiencespel in haar brillenglazen weerspiegelde.

‘Schoppen tien naar de tweede rij van links,’ zei Tom.

Ze had hem niet opgemerkt en schrok op van haar beeldscherm. In haar bril floepte het kaartspel weg en werd een Windows bureaublad zichtbaar. Een blos kroop omhoog langs haar hals.

‘Ik kom voor Kjetil Solberg,’ zei Tom.

‘Hij is binnen,’ zei ze. ‘Ik zal hem even bellen.’

Ze vroeg niet wie hij was, maar Tom hoorde hoe ze hem als de man van National Geographic aankondigde.

‘U mag plaatsnemen. Hij komt er zo aan,’ zei ze. Het mocht, het hoefde niet. Vorige keer mocht hij zichzelf uitlaten van Solberg, dan kon hij zichzelf nu wel binnenlaten, redeneerde Tom. Hij negeerde het zitje en liep de gang in naar de kamer van Solberg. Tom klopte op de halfopen deur en stapte het kantoor in waar Solberg net zijn desktop opstartte.

‘Goedemorgen,’ zei Tom. ‘Ik kom eens kijken hoe het hier gaat.’

‘Tom Brandt, goed je te zien. Koffie?’

‘Nee, dank je. Ik heb net ontbeten.’

Solberg bekeek Tom van top tot teen. Krassen op zijn handen, een schram in zijn gezicht. Een achtergebleven vochtkring op zijn schoen.

‘Ben je in het bos wezen wandelen?’

‘Ja, gistermiddag. Bij Fauske.’

Solberg knikte langzaam, maar zei niets.

‘Ik was benieuwd of je nog nieuws hebt over de vermissing van Olthoff.’

De man opende zijn mailprogramma en scrolde door de laatst binnengekomen berichten. Hij schudde zijn hoofd. ‘Geen nieuws, zo te zien. Ik heb eigenlijk niet veel te melden. Die getuige in Rognan heeft zich niet meer gemeld en van de politie heb ik nog niets gehoord. Grote kans dat er wel tips binnengekomen zijn of dat ze iets uitgevogeld hebben, maar daarover hebben ze nog niets naar buiten gebracht. Ik verwacht dat er vandaag of morgen wel weer een persconferentie komt. Er hangen nog genoeg hongerige journalisten rond die gevoerd moeten worden.’

‘Dus wat ga je vandaag doen?’

‘Rustig afwachten denk ik. Nog een retourtje Rognan heeft weinig zin. Misschien vraag ik Philou Smits of ze iets voor de camera wil vertellen over Olthoff. En jij?’

‘Ik zou nog aangifte doen in verband met mijn onvrijwillige excursie naar de visafslag, maar ik heb de indruk dat het van Pedersen niet zo nodig hoeft. Iedere keer als ik aangifte wil doen is hij net weer weg.’

‘Ja, ze werken vaak nogal selectief. Voor een eenvoudige journalist is daar geen touw aan vast te knopen.’ Het was niet helemaal duidelijk wat Solberg daarmee bedoelde, blijkbaar wilde hij zijn contactpersonen bij de plaatselijke politie niet al te zwart maken.

‘Als er toch geen nieuws is, dan doe ik ook maar eens een dagje rustig aan. Misschien ga ik wel op kabeljauw vissen. Weet jij waar dat hier goed kan?’

Solberg trok een denkrimpel in zijn voorhoofd, keek hem vragend aan maar zei niets. Hij pakte zijn telefoon uit zijn broekzak en legde die demonstratief op het bureau, met het display naar beneden. Toen klopte hij op de zakken van zijn colbertje om zijn sigaretten te lokaliseren. Hij haalde het pakje tevoorschijn en hield het in de lucht. ‘Even een rookpauze.’

Samen liepen ze het gebouw uit en volgden de kade. Verderop was een enorme bouwput uitgegraven waar aan de fundering voor een nieuw gebouw gewerkt werd. Een graafmachine trok bakken keien en grond diep uit de bouwput, een hijskraan zette stalen damwandprofielen op hun plaats die vervolgens met veel geweld de bodem in getrild werden en verderop werden betonpalen een kopje kleiner gemaakt met een pneumatische hamer. Het bouwlawaai maakte een normaal gesprek onmogelijk.

Solberg liep tot aan een hek dat de doorgang naar het bouwterrein versperde, stak een sigaret op en inhaleerde diep. Zijn taxerende blik onafgebroken op Tom gericht.

‘Ik dacht, misschien kun je me een Codfisher aanbevelen, om een dagje mee de zee op te gaan?’ vroeg Tom. Het was natuurlijk een gok, maar wel een gerichte. Een journalist als Solberg was in Bodø als een spin in het web. Wanneer Codfisher hier op de een of andere manier bekend was, dan moest hij meer over hem kunnen vertellen. Hopelijk zou Solberg hem op het spoor van Olthoff kunnen zetten. In de bouwput zette de hijskraan het trilblok op een volgend damwandprofiel en drukte het rammelend in de keiharde bodem. Aan de overzijde van de bouwput gleed een zwarte SUV over de weg. De bestuurder hield zichtbaar in toen hij ter hoogte van Tom en Solberg was om zich daarna weer in het verkeer te mengen. De afstand was te groot om de bestuurder te herkennen, maar Tom wist nu zeker dat ze hem weer in het vizier hadden.

Solberg ademde uit en verdween gedurende een paar tellen in zijn eigen rookwolk. Toen hij weer zichtbaar werd stond hij te wankelen en moest het bouwhek vastgrijpen om niet te vallen. Hij boog dicht naar Tom om zich verstaanbaar te maken.

‘Weet je waarom we hier staan?’

Tom antwoordde vlak bij Solbergs oor. ‘Omdat je vermoedt dat je kantoor en je telefoon afgeluisterd worden. Dat is vrij duidelijk.’

‘Precies,’ knikte Solberg. Hij hoefde Tom niet uit te leggen door wie hij dacht te worden afgeluisterd. Kjetil stond nu gelukkig weer stevig op zijn benen, maar hij zag er vermoeider, meer getekend uit dan Tom eerder had opgemerkt. Met een dwangmatig fanatisme zoog hij opnieuw hard aan zijn sigaret. Zijn acute behoefte aan een overdosis nicotine was schrikbarend. Met een rochelende hoest ademde hij uit tot zijn longen bijna meekwamen. Na een poosje werd hij rustiger, waarschijnlijk had de nicotine zijn hersenen bereikt.

‘Codfisher is dood,’ schreeuwde Solberg in zijn oor. Met zijn raspende stem kwam hij nauwelijks boven het klapperende geluid van de pneumatische breekhamer uit.

Hij had dus goed gegokt, dacht Tom. Solberg was de link naar Codfisher. Maar als Codfisher dood was, dan bracht het hem nog geen stap dichter bij Olthoff. Of was Olthoff inmiddels ook dood? Solberg wist inderdaad meer dan hij tot dusver had laten blijken.

‘Wat weet je over Olthoff?’ vroeg Tom.

‘We moeten praten, maar niet hier.’

Dat was begrijpelijk. Door de herrie uit de bouwput konden ze niet worden afgeluisterd, maar een goed gesprek was ook volstrekt onmogelijk. Bovendien voelde Tom zich bepaald niet op zijn gemak nadat de zwarte SUV gepasseerd was. Hoewel hij niet verwachtte dat ze hem zomaar midden in de stad zouden liquideren, voelde hij de denkbeeldige kruisdaden van een sluipschutter tussen zijn schouderbladen jeuken.

‘Oké. Wat stel je voor?’

‘Op de Lofoten vangen ze kabeljauw. Neem de veerboot naar Moskenes en ga naar het eerstvolgende plaatsje, Reine. Ik ontmoet je daar in Bringen, een koffiebar. We reizen afzonderlijk, zoek me onderweg niet op.’

‘Wanneer?’

‘Met de eerstvolgende boot.’

Een retourtje Lofoten was een immense reis voor een kop koffie, maar Solberg wilde duidelijk niet hier in Bodø verder praten. Te veel ogen, te veel oren. Tom keek Kjetil nog een keer diep in zijn ogen, in een poging tot in zijn hersenen door te dringen. De angst was echt. Codfisher was dood en Solberg leefde in het volle besef dat ook hij zijn leven niet zeker was.

‘Goed,’ zei Tom. ‘Ik zie je daar.’

Hij liet Solberg achter bij de bouwput en stak de weg over naar het treinstation. Hoewel hij niet merkbaar geschaduwd werd, had de opduikende SUV duidelijk gemaakt dat hij en Solberg wel degelijk in de gaten gehouden werden. Dus stapte Tom het stationsgebouw binnen en kocht aan het loket een retourtje Rognan, terwijl achter hem een kleine rij van vier personen ontstond.

Hij stak het kaartje in zijn zak en liep door naar het perron. De trein stond al gereed en de drie mensen die na hem uit de wachtruimte kwamen stapten direct in. Toen er geen vierde persoon uit de wachtruimte kwam, stapte ook Tom in de trein.

Hij liep het hele treinstel door en zocht een plek in een rustig gedeelte, waar hij wachtte tot vijf minuten voor de vertrektijd. Toen stond hij op en liep door naar de volgende deur, waar niemand zag dat hij de trein weer uit glipte en een korte sprint over het perron en het naastliggende goederenspoor trok. Het ging zo snel dat ook de conducteur, die bij de kop van de trein met de machinist stond te praten, er geen erg in had. Tussen rijen zeecontainers op een overslagterrein door glipte Tom ongezien naar de kade en de terminal van de veerboten.

Tom kocht een kaartje en zag dat hij keurig op tijd was voor het vertrek van de eerstvolgende afvaart naar Moskenes. Hij kon meteen aan boord van de MF Landegode, een compacte ferry met een autodek en passagiersdek. Hij haalde een kop koffie, zocht een comfortabele stoel in een rustige hoek en downloadde de krant op zijn telefoon, zodat hij onderweg afwisselend kon lezen en zijn ogen kon sluiten voor een hazenslaapje. Voordat hij zijn koffie ophad maakte de MF Landegode zich los van de kade. De haven van Bodø lag er ogenschijnlijk vredig bij in de zomerzon met op de overliggende oever de visloods waar hij de eerste avond was opgesloten en bijna ingevroren. Hij sloot zijn ogen en vroeg zich af wat hem vandaag te wachten stond. Het gesprek met Philou had hem mogelijk iets verder gebracht voor wat betreft hetgeen Laurens bezighield. Uitgebreide encryptie omdat hij aan een geheim project werkte. En zijn pleidooi voor open source software en Europese hardware om de strijd aan te gaan met Amerikaanse en Chinese overheidsspionage. Was dat genoeg om Olthoff te laten verdwijnen, zoals ze Tom in het meer gedumpt hadden met een blok beton aan zijn enkels? Tom herkauwde in gedachten hetgeen Philou gezegd had, maar kreeg het beeld niet sluitend. Ondertussen was Philou zelf ook een raadsel. Hoewel het natuurlijk sympathiek oogde dat ze de taak van woordvoerder op zich genomen had, leek ze ondertussen iets achter te houden en het voedde de vraag die al een tijdje bij hem knaagde. Had Olthoff helemaal geen familie? Of bleef die liever op de achtergrond? Of had hij daarmee gebroken?

Tom liet de verschillende scenario’s nog eens door zijn hoofd gaan. Aanvankelijk had hij gedacht dat er iets gebeurd was tijdens een wandeltocht in de bergen. Toen bleek dat hij een kajak bij zich had verschoof zijn focus van de bergen naar het water. Het kon een ongeluk zijn of een roofoverval. Of de Amerikanen hadden hem laten verdwijnen, net zoals ze hem over de brugleuning gegooid hadden. Ten slotte was er nog de mogelijkheid dat Olthoff zelf gekozen had om te verdwijnen en nu Tom er zo over nadacht zou de afwezigheid van een hechte familieband die stap mogelijk stukken eenvoudiger maken. Op dit punt kon hij zich opmerkelijk goed in Olthoffs situatie verplaatsen. Toms ouders leefden niet meer, dat maakte de keuze om te verdwijnen wel makkelijker. Er was weliswaar een vrouw als constante factor in Toms leven, maar een stabiele relatie zou het met Nancy nooit meer worden. Voor hem maakte Wesley het verschil waardoor hij de stap om te verdwijnen nooit zou zetten. Maar hoe lag dat voor Olthoff? Zou hij bewust verdwenen zijn? Hoewel er verder niets in die richting wees kon de mogelijkheid ook niet op voorhand worden uitgesloten. Hopelijk kwam Solberg met iets zinvols op de proppen.

Tom zette de gedachten van zich af en dommelde wat tot hij wakker getrild werd door de beveiligde telefoon die in zijn broekzak stuiterde. Huub? Met een geeuw nam hij het gesprek aan.

‘Zeg Brandt! Waarom bel je me niet als ik je een bericht stuur?’ tetterde Berendsen in zijn oor.

Tom hoefde die vraag niet te beantwoorden, want zijn opdrachtgever ging direct door.

‘Waar denk je eigenlijk dat je mee bezig bent?’

‘Ik ben op vakantie in Noorwegen en ga een dagje naar de Lofoten. Is dat een probleem?’

‘Ik krijg signalen dat je de Noorse politie voor de voeten loopt. Ze willen graag dat je vertrekt.’

Het was duidelijk niet Marit Nordahl die geklaagd had dat ze werd opgehouden tijdens haar hardlooptrainingen, maar wat de ‘signalen’ van Berendsen waren en uit wiens koker die kwamen liet hij in het midden. Was het Miller geweest die via zijn netwerk druk op Berendsen uitoefende om Tom terug in zijn hok te krijgen? Daar kon Miller dan mooi naar fluiten. Tom keek om zich heen of niemand in zijn buurt het gesprek kon volgen.

‘De Noorse politie? Weet je wie me gisteren geprobeerd heeft te grazen te nemen? Di Lupo, de man van Blackwater Security die we nog kennen uit Irak. Dat is wat er hier aan de hand is.’

‘Wat zeg je nu? Ik versta je slecht.’ Ondertussen liep Tom naar het dek en zag dat Bodø ver weg was, nog maar een speldenknopje aan de voet van de bergen.

‘Alex di Lupo is hier. Dat zei ik. Ik ben bang dat de verbinding zo gaat wegvallen.’

‘Duidelijk. Er is een pakket onderweg. Zorg dat het goed afgeleverd wordt.’ Berendsen zei nog iets onverstaanbaars dat klonk als een vloek en iets met Di Lupo, maar hij viel halverwege de zin helemaal weg. Zijn woorden verdampten in de atmosfeer en het laatste streepje telefoonbereik floepte weg van Toms display.

Tom zette zijn telefoon op de vliegtuigstand, liep terug naar binnen en haalde nog een kop koffie. Hij had Berendsen absoluut goed verstaan. Er was een pakket onderweg en hij moest zorgen dat het goed afgeleverd werd. Wat voor pakket? Waarvandaan? Waarnaartoe? Berendsen was even cryptisch als altijd in zijn opdrachten, want dat was het zonder twijfel. Twee afgemeten zinnen en Tom was opeens weer aan het werk voor zijn vroegere chef bij de MIVD. ‘Ik denk dat we nog veel voor elkaar kunnen betekenen,’ had Berendsen gezegd op Toms laatste werkdag als fotograaf voor de inlichtingendienst. In zijn begintijd als freelance fotograaf waren zijn opdrachten nog schaars en hij had het aanbod met beide handen aangegrepen. Het had Tom een doorlopende reeks spannende klussen voor de inlichtingendienst opgeleverd, waarbij hij dankbaar gebruikmaakte van zijn dekmantel als fotograaf voor National Geographic. Als er echt klachten gekomen waren van de Noorse politie, dan zou Berendsen ze lachend terzijde geschoven hebben. Waarschijnlijk had hij het gezegd om te laten weten dat hij precies op de hoogte was van waar Tom zich bevond en wat hij daar aan het doen was. En als Tom opdracht kreeg om een pakket goed te bezorgen, dan kon het pakket alleen maar Laurens Olthoff zijn, of iets wat die in zijn bezit had. De rest moest Tom zelf maar uitzoeken en daar was hij al een paar dagen druk mee bezig. Het telefoontje zette zijn speurtocht wel in een totaal ander perspectief. Red Laurens Olthoff. Hij was al begonnen. Hopelijk zou Solberg hem dichter bij Olthoff brengen.

Tom nam een laatste slok koffie en om de tijd te doden scrolde hij weinig geïnteresseerd door de krantenberichten op zijn telefoon. Binnenlandse politiek met veel gebrul over weinig. Pensioenen die eerst wel, vervolgens niet, of nu toch weer wel werden aangepast. De uitkomst van het eenenveertigste wetenschappelijke onderzoek naar rekeningrijden dat niet, of misschien toch ook wel zou worden ingevoerd. Hij las er diagonaal doorheen, tot hij overeind schoot alsof hij op een punaise zat. Het was maar een kort bericht.

MAARTEN BERGSMA BESCHOTEN BIJ KATWIJK

Misdaadverslaggever Maarten Bergsma is gistermiddag beschoten toen hij op het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg bij Katwijk liep. Hij was daar aanwezig met een cameraploeg voor het maken van een reportage toen hij, volgens zijn zeggen ‘Als uit het niets werd beschoten met een zware mitrailleur’. De cameraploeg heeft het incident vastgelegd.

Een woordvoerder van de politieregio zei niet inhoudelijk op de zaak te kunnen ingaan zolang deze nog in onderzoek is. Wel waarschuwde ze geen overhaaste conclusies te trekken.

Bergsma is door ambulancepersoneel ter plaatse behandeld aan zijn verwondingen en weigerde naar het ziekenhuis te gaan. Hij wilde niet zeggen wat het onderwerp van de reportage was. Ook op vragen of de schietpartij verband houdt met de plaatselijke afdeling van de motorbende Watahruda, die Bergsma in het verleden herhaaldelijk bedreigd heeft, of dat hij getuige was van een afrekening in het criminele milieu, wilde de misdaadjournalist niet reageren. Bergsma heeft aangegeven vanavond in de uitzending van Talkz verder tekst en uitleg te geven.

Hoe het ook zat, Huub had in elk geval de kijkcijfers van Maarten Bergsma stevig opgekrikt.

Met drieënhalf uur was het een lange zit op de veerboot, maar door de plotselinge opdracht van Berendsen en het vooruitzicht van het rendez-vous op de Lofoten vloog de tijd. In het restaurant had Tom al een vrachtwagenchauffeur aangesproken en een lift naar Reine geregeld. Binnen tien minuten nadat de kleine vrachtwagen van de boot rolde stapte Tom uit bij het benzinestation en tevens winkeltje in het centrum van Reine waar de wagen gelost moest worden. Tom bedankte voor de rit en de chauffeur wees hem waar hij Kaffebar Bringen kon vinden. Het was nog geen honderd meter verderop.

Voor hij wegliep bleef Tom nog even staan. Het ritje met de vrachtwagen was te kort geweest om de omgeving op zich in te laten werken. Hij zou hier eindeloos kunnen blijven om met zijn camera het heldere licht te vangen. De huisjes, de haven en de massieve rotspunt die erbovenuit torende. Welke kant hij ook op keek, het was allemaal even adembenemend.

Kaffebar Bringen bleek een groot witgeschilderd huis met buiten een paar zitjes en binnen een cadeauwinkel, een bloemist en de koffiebar met een overweldigende sortering aan verse broodjes en gebak. Solberg was nergens te zien, dus bestelde Tom een cappuccino, een punt Schwarzwalder plus een kaneelbroodje. Terwijl zijn bestelling werd klaargemaakt zocht hij een geschikte plek om te zitten. Het hoogseizoen liep op zijn einde, maar de zaak was evengoed behoorlijk gevuld. Aan alle tafeltjes zaten al mensen, alleen aan een verhoogde plank met barkrukken aan de raamkant waren nog vrije plaatsen. Tom pakte zijn dienblad en liep naar het raam, toen in het voorbijgaan een oude man met een bos grijs haar hem wenkte. De man zat in zijn eentje aan een tafel voor twee. Hij vouwde de krant dicht die opengeslagen voor hem lag om ruimte te maken.

Tom nam de uitnodiging aan en schoof op de stoel tegenover de grijsaard. Hij herkende hem alleen aan de geur van zijn sigaretten.

18

15 augustus

Met een paar zwemslagen was Laurens terug onder de steiger, waar hij in blinde paniek, half struikelend op de glibberige oever klauterde. De USB-stick, die hij al die tijd in zijn vuist geklemd had stopte hij snel in zijn broekzak. Boven zijn hoofd klonk gestamp. Er werd geschreeuwd. Wat er ook met Codfisher en Solberg gebeurde, het was levensgevaarlijk en hij moest maken dat hij hier wegkwam. Snel rukte hij de lijn los waarmee zijn kajak vastgelegd was. Veel te gehaast stapte hij in, waarbij hij vergat zijn peddel goed vast te houden zodat hij bijna omsloeg.

Toen hij eenmaal stevig in de kuip zat peddelde hij eerst een stuk evenwijdig aan de oever, verder onder het rijtje rorbuer door, voordat hij onder de steiger vandaan kwam. Met een grote boog door de haven, alsof hij van de andere kant was komen aanvaren passeerde hij de hut van Codfisher.

Het raam waar hij net doorheen gesprongen was, spuwde nu een dichte grijze rook uit als een fabrieksschoorsteen. Door de rook flakkerde de oranje gloed van een vlammenzee. Een sirene loeide over het schiereiland en werd in veelvoud teruggekaatst door de omringende granietwanden, alsof er een massale uitruk van brandweerwagens plaatsvond. Laurens wilde doorvaren, weg van het inferno op de steiger, maar de aanblik van de brandende vissershut trok als een magneet aan hem. Onmogelijk om er niet naar te kijken. Hij trilde over zijn hele lichaam en dat kwam niet door de natte kleren aan zijn lijf. Zijn armen voelden krachteloos en hij kon nauwelijks nog zijn peddel optillen. Zijn keel zat dichtgesnoerd en zijn ademhaling piepte hoog in zijn borstkas.

Verstijfd van angst keek Laurens hoe de vlammen het hout rond het raam opvraten. Het vuur had de schoorsteen van de houtkachel gevonden en een ziedende vlam blies verticaal de lucht in. Naast de schoorsteen brak een gat in het dak en ook daaruit braakte nu zware dichte rook. Solberg. Codfisher. En eerder al Martijn. De gedachte was ondraaglijk. Laurens kon zijn tranen niet meer bedwingen. Ook al kende hij Solberg en Codfisher nauwelijks, in hun korte samenzijn was het duidelijk geworden dat ze aan de goede kant stonden. Dezelfde kant als hij en Martijn. En nu dit…

Een bulderende, lange stoot uit een scheepshoorn rukte Laurens uit zijn shocktoestand. Een kleine zeesleper had zich losgemaakt van de overzijde van de baai en kwam met een schuimende boeggolf aanvaren. Een brandspuit spoot al een straal water tientallen meters de lucht in en het schip voer recht op de brand af.

Laurens lag dwars in de weg met zijn kajak. Hij stak snel zijn hand op naar de aanstormende sleper dat hij het signaal begrepen had en peddelde zo hard hij kon weg uit de koers van de blusboot.

Overal op de kant verzamelden zich mensen. Iedereen wees, keek geschokt naar de brand of stond foto’s te maken met zijn telefoon. Niemand lette op de kleine kajak die langs de oever gleed en het haventje van Reine uit voer.

Nog altijd trillend van de spanning voer Laurens langs de strekdam zoals hij gekomen was. Hij had geen plan en kon daar ook onmogelijk over nadenken. Recht vooruit zag hij een brug. Daar onderdoor was zijn eerste doel. Met de oerkracht van molenwieken rukte hij de peddel door het water. Iedere slag bracht hem een bootlengte verder van de rampplek. Ternauwernood was hij aan het vagevuur ontsnapt maar het was ondenkbaar dat Solberg en Codfisher dat ook gelukt was.

De cadans van de peddelslag dwong hem tot een regelmatige ademhaling en bracht even stilte in zijn hoofd. Adrenaline maakte langzaam plaats voor melkzuur. Onder de brug door wierp Laurens nog een keer een wiebelende, snelle blik over zijn schouder naar de enorme rookwolk. Die leek al minder, of niet? Hij kon het niet goed zien en wilde de kajak niet omdraaien.

Voorbij de brug opende zich een diep ingesneden fjord. Weidser dan de baai van Reine en voor zover hij de oevers kon zien vooral leeg en onbewoond. Hij had geen oog meer voor het glasheldere water met de spiegelende granietreuzen. De betovering was bruut verbroken. Intuïtief hield hij rechts aan en bleef dicht onder de kant waar de weg liep en de huizen stonden. Stukje bij beetje begonnen zijn hersenen weer te functioneren. Hij was net ontsnapt aan een liquidatie. In zijn broekzak zat een USB-stick met een decodeersleutel voor de versleutelde informatie over de levensgevaarlijke toekomstplannen van de NSA om met terugwerkende kracht alle vertrouwelijke e-mails en bestanden te kraken die ooit versleuteld waren onderschept. Die plannen lagen in de kluis op kantoor en stonden op zijn laptop die bij Philou lag.

Alle voorzichtigheid ten spijt moest Codfisher toch de aandacht van zijn werkgever op zich gevestigd hebben. Nu Laurens wist wat de man naar buiten probeerde te brengen, begreep hij dat Codfisher daarmee zijn eigen doodvonnis getekend had en daarbij Martijn en Solberg had meegesleurd. Een belangrijke vraag was of de mensen die de liquidatie uitvoerden, wisten dat Laurens inmiddels betrokken was in de zaak en dat hij op dat moment aanwezig was in de rorbu. En wisten ze dat Solberg daar ook was?

Voor zover hij kon inschatten, had niemand hem zien komen en niemand hem zien vertrekken. Toch voelde het naïef om te denken dat hij nu openlijk kon gaan en staan waar hij wilde. Als ze bij Codfisher ook maar een spoor vonden dat zijn richting uit wees, dan was hij de volgende. En dan was er nog de mogelijkheid dat de Amerikanen op basis van metadata en contactgegevens al de link gelegd hadden tussen Martijn en Laurens, waardoor ze hem al in een digitale surveillance hadden vanaf het moment dat hij zijn ticket naar Bodø geboekt had. Ze zouden niet rusten voor ze hem te pakken hadden. Ongetwijfeld hielden ze de enige toegangsweg naar Reine in de gaten. Mogelijk wisten ze dat hij als voetpassagier met de veerboot gekomen was en zouden ze posten of hij op dezelfde manier terugging naar Bodø. Misschien keken ze zelfs wel uit naar een witte kajak.

Een eventuele wachtpost bij de toegangsweg naar het schiereiland was hij met zijn kajak al gepasseerd. De kajak kon hij laten verdwijnen door hem op te vouwen en de veerboot kon hij omzeilen door met een grote omweg over de Lofoten via Narvik terug te keren naar Bodø. Een onlogisch lange route en daarom de beste keus.

Laurens voer steeds verder langs de oever, tot hij recht vooruit een eilandje met huizen zag liggen. De hectiek van de brand lag inmiddels een paar kilometer achter hem en hij voelde zich veilig genoeg om de kant op te gaan. Hij peddelde weer een brug onderdoor en iets verder vond hij een plek waar hij ongezien vanaf de weg kon uitstappen.

Het demonteren van de kajak en weer terug in elkaar vouwen was een fluitje van een cent. Binnen een kwartier was het vaartuigje veranderd in een grote doosvorm die hij in de grijze draagtas schoof. Met de zak over zijn schouder liep hij verder de oever op, waar een rek stond met aan de houten balken nog een restant tørkfisk, gedroogde kabeljauw, van vorige winter. Ingedroogd als mummies met holle ogen en een bek vol scherpe tanden hingen ze daar. Hij kon zich nauwelijks voorstellen dat mensen dit met smaak opaten en hij was niet de enige. Van het handjevol mensen dat rond de rekken scharrelde had niemand een mes of vork bij zich. De gedroogde vissen hingen er alleen nog voor de fotograferende toeristen wat hem een uitgelezen kans bood om hier vrijwel onopgemerkt weg te komen.

Er liep net een stel terug naar een camper met een Duits kenteken en te oordelen naar de met stickers beplakte achterzijde een privé-exemplaar. Het stel was ongeveer van zijn leeftijd. Niet te oud, want oudere mensen namen geen lifters mee, maar oud genoeg om vroeger zelf gelift te hebben.

‘Gaat u misschien richting Narvik?’ Of hij dan misschien mee kon rijden was de impliciete boodschap. Laurens sprak vrijwel accentloos Duits; hij had drie jaar in Berlijn gewoond en gewerkt.

De twee keken hem vreemd aan. Weinig bagage, verzorgd uiterlijk, natte kleren.

‘Niet helemaal. We gaan door naar de Noordkaap,’ zei de man.

Dat was in elk geval een flink eind de goede kant op. De vrouw leek weinig trek te hebben in een wildvreemde passagier. ‘Hoe komen uw kleren zo nat?’ vroeg ze argwanend.

Ze had gelijk. Hij had natuurlijk eerst zijn kleren moeten drogen voor hij naar een lift op zoek ging. ‘Dit is een opvouwbare kajak,’ wees hij op zijn tas. ‘Ik was aan het varen en toen ben ik omgeslagen. Gelukkig was ik dicht bij de kant, maar nu heb ik de bus terug naar Narvik gemist.’

‘Geen probleem,’ zei de man joviaal. Ze stapten in en de man legde een plastic zak op een van de stoelen om de stoffen bekleding droog te houden.

‘Ik hoop dat u geen haast heeft, want we nemen er wel de tijd voor vandaag.’

‘Nee, absoluut niet. De Lofoten zijn veel te mooi om hard overheen te rijden.’

De Duitsers heetten Florian en Carola en na haar aanvankelijke scepsis om hem mee te nemen, bleek Carola de meest praatgrage van de twee. Ze vertelde enthousiast over alle plekken waar ze geweest waren en waar ze nog naartoe gingen. Bijna onmerkbaar veranderde het formele ‘u’ al snel in ‘je’ en ‘jij’.

Florian en Carola waren twee weken onderweg en gisteren met de veerboot uit Bodø op de Lofoten aangekomen. Ze hadden in Moskenes vlak bij de kade overnacht, de plaats waar Laurens zijn kajak in elkaar gezet had en vandaag wilden ze de hele Lofoten over rijden tot op het vasteland waar ze de E6 naar de Noordkaap weer wilden oppakken. Iedere dag reden ze zo’n vierhonderd kilometer en zo hadden ze in hun lange vakantie, ze werkten beiden in het onderwijs, precies tijd genoeg om op en neer naar de Noordkaap te gaan vanuit Hannover, waar ze woonden.

Laurens liet de spraakwaterval van Carola rustig over zich heen komen en probeerde door op het juiste moment ja of nee te zeggen en bevestigend te knikken als ze keek, een vriendelijke interesse te tonen in de reisavonturen van het tweetal. Vanochtend waren ze de Reinebringen, de berg boven Reine, een eind opgeklommen voor het uitzicht. Net toen ze terug waren bij hun camper was er een uitslaande brand in een van de vissershuisjes waar ze naar hadden staan kijken. Carola liet er een paar foto’s van zien op haar telefoon.

Laurens had het gevoel dat hij moest overgeven. ‘Verschrikkelijk,’ zei hij. ‘Hopelijk was er niemand binnen.’ Hopelijk hoorden ze niet hoe zijn stem trilde. Op de rand van een van de foto’s herkende hij de punt van zijn witte kajak. Maar voordat hij zich had herpakt, was Carola alweer moeiteloos door naar een volgend onderwerp.

Hij prees zich gelukkig met de lift. Met de zon door de ramen van de camper was het behaaglijk warm en zijn kleren droogden snel. Mocht er nog uitgekeken worden naar iemand die op de vlucht was met een witte kajak, dan was hij nu volkomen onzichtbaar.

Na ongeveer twee uur waren ze bij Svolvær, de grootste plaats op de Lofoten, waar ze een korte stop hielden om te tanken. Laurens betaalde, uiteraard contant om niet getraceerd te worden, voor de broodjes worst en de koffie, wat hem een redelijke tegenprestatie leek voor de lift. Toen ze om beurten naar de wc geweest waren stapten ze weer in. Carola nam het stuur over en nu ze reed had ze haar aandacht gelukkig meer bij het verkeer dan dat ze aan het woord was. Florian zakte onderuit in de bijrijdersstoel en deed zijn ogen een poosje dicht. Laurens volgde zijn voorbeeld, wat hem voor het eerst sinds zijn vlucht de gelegenheid bood zijn chaotische gedachten te ordenen.

Snowden bracht de kennis van gisteren naar buiten. Ik bezit de kennis van morgen, had Codfisher gezegd. Voor het eerst kon hij nu de opmerking van Martijn plaatsen: Het belangrijkste waar ik ooit aan gewerkt heb.

Als inderdaad alles wat in het verleden ooit versleuteld verzonden was en nog altijd op de servers van de NSA opgeslagen lag, met terugwerkende kracht zou worden ontcijferd en geanalyseerd, zoals Codfisher gezegd had, dan was de ramp echt niet te overzien.

Laurens probeerde zich in te beelden wat de gevolgen waren voor politici, journalisten en mensenrechtenactivisten. Het systeem van de Amerikaanse overheid was totalitair als in George Orwells 1984, met de algehele controle over alle communicatiemiddelen en een geheime dienst met vergaande bevoegdheden. Iedere menselijke activiteit die zich ooit tegen het systeem gericht had was geregistreerd en zou, daar twijfelde Laurens niet aan, tegen die persoon gebruikt worden. Coldsteel was Big Brother.

Nu Martijn er niet meer was en Codfisher en Solberg vrijwel zeker omgekomen waren bij de brand, was Laurens de enige die beschikte over de versleutelde informatie en de bijbehorende decodeersleutel. Die bestanden waren gloeiend heet. En hij had ze in al zijn onwetendheid gekopieerd naar zijn laptop en die bij Philou gelegd. Laurens voelde het bloed tegen zijn slapen dreunen, zijn bloeddruk oversteeg de hoogste alarmwaarde. Natuurlijk was het zijn taak om het werk van Martijn voort te zetten, maar met de kennis die hij nu had was dat levensgevaarlijk. Hij had zichzelf slechts ternauwernood kunnen redden en wanneer ze ook maar een spoor vonden van zijn betrokkenheid bij het werk van Codfisher, zouden de Amerikanen hemzelf, de versleutelde bestanden en de decodeersleutel voorgoed laten verdwijnen.

Om hier goed uit te komen, moest hij snel een paar radicale keuzes maken. Om te beginnen moest hij voorlopig compleet van de radar verdwijnen. Hij had tijd en afstand nodig om een plan te maken en dat kon alleen in een veilige omgeving. Vervolgens zou iedere poging die hij ondernam om Philou te waarschuwen een onacceptabel risico vormen. Een telefoongesprek, e-mail of appje. Versleuteld of niet, ze zouden hem te pakken krijgen. En Philou. En… Hij zette de pijnlijke gedachten van zich af. Overleven, dat was zijn eerste doel. Zonder dat was het zinloos aan al het andere te denken.

Florian sliep, Carola reed. Bocht na bocht en brug na brug. Camper achter camper. Op dit moment kon hij zich geen betere dekmantel wensen. Laurens haalde zijn telefoon tevoorschijn en trok de waterdichte hoes open. Hij zette het toestel aan, controleerde of het nog in de vliegtuigmodus stond en vervolgens schakelde hij de pincodebeveiliging van het toestel uit.

‘Tijd voor koffie?’ vroeg Florian. Hij was wakker geworden en rekte zich uit in de bijrijdersstoel. Ze naderden een benzinestation met een kiosk.

‘Lekker,’ zei Carola. Ze stuurde de camper direct van de weg af naar de parkeerplaats.

‘Ik trakteer weer,’ zei Laurens en zette de telefoon uit. Hij sloot de waterdichte hoes en stopte hem terug in zijn broekzak.

Na de pauze was Florian weer aan de beurt om te rijden, zodat Carola vrolijk kon kletsten. Het duurde nog ruim een uur voor ze in Bjerkvik kwamen, bij de kruising met de E6. Vlak voor de rotonde, waar de E6 noordwaarts richting Alta en de Noordkaap afsloeg en zuidwaarts terug naar Bodø, parkeerde Florian voor een rij winkels links van de weg.

‘Ontzettend bedankt voor de lift,’ zei Laurens terwijl hij de grijze tas met de kajak door de smalle deur naar buiten manoeuvreerde. De twee Duitsers stapten ook uit, ze wilden nog inkopen doen bij de supermarkt waar ze tegenover stonden.

‘Geen dank. We moesten toch deze kant op,’ zei Florian.

‘Het was gezellig, tschüss!’ zei Carola. Het tweetal verdween de winkel in. Laurens wandelde weg van de rotonde en liep terug langs de winkels naar het motel dat hij een eindje terug had gezien.

Het was inmiddels avond en hij had geen haast om terug te komen in Bodø, dus nam hij een kamer voor een nacht, zette zijn vouwkajak daar neer en liep naar de grillbar langs dezelfde doorgaande weg waar hij een hamburger met frites bestelde.

In een rustige hoek zat hij met lange tanden de friet weg te kauwen terwijl hij keek of er niemand echt op hem lette. Toen hij daar eenmaal van overtuigd was, draaide hij de dop van het zoutvaatje en goot de inhoud op een papieren servet. Hij haalde de USB-stick uit zijn zak en legde hem voorzichtig als een goudklompje in het bedje van zout. Zorgvuldig vouwde hij het servet dicht. Toen hij door het raam van de rorbu gesprongen was had hij de stick in zijn vuist geklemd. Met alle kracht dichtgevouwen om er geen zeewater bij te laten komen. Hij had met zijn hand boven water gezwommen, maar toen hij wilde wegvaren met zijn kajak had hij hem toch in zijn drijfnatte broekzak moeten proppen. Het kon op dat moment niet anders, want hij had geen droge draad meer aan zijn lijf. Met een beetje pech was het minuscule mechaniek in de stick toch aangevreten door het zoute zeewater.

Hij kreeg de friet met moeite voor de helft weg en na een paar happen hamburger protesteerde zijn maag al. Hij knikkerde het resterende eten in een afvalbak. Het eten deed er niet toe, hij had zout en een servet nodig gehad. Als er toch vocht in de USB-stick was gekomen, kon het zout dat er hopelijk nog uit trekken voordat er onherstelbare schade werd aangericht.

Terug in het motel ging hij met zijn kleren aan op bed liggen. Zelfs zijn schoenen durfde hij niet uit te trekken en met wijd open ogen lag Laurens naar het plafond te staren. Het ene rampscenario na het andere stuiterde door zijn hoofd.

De deur van zijn motelkamer kon elk ogenblik worden ingetrapt en hij zou direct een kogel door zijn hoofd krijgen. Als hij morgen probeerde verder te liften zou hij geschept worden door een vrachtwagenchauffeur. Nam hij de bus naar Bodø, dan kon een passagier achter hem met dun staaldraad zijn keel dichttrekken en hem aan de hoofdsteun knopen. De moordenaar was natuurlijk allang uitgestapt als men er in Bodø achter kwam dat hij niet lag te slapen, maar onderweg gewurgd was. Of bij het inchecken op de luchthaven zou hij worden opgepakt wegens bezit van Amerikaans staatsgeheim om via een zijdeur in een privéjet te worden gezet die hem afvoerde naar Guantánamo Bay om de rest van zijn leven weg te rotten. Mocht hij ooit nog zijn eigen huis binnenstappen, dan zouden ze hem in zijn badkamer waterboarden tot hij vertelde waar de harde schijf van Martijn gebleven was. Zo lag hij uren achtereen op het bed te draaien en te trillen van angst, drijfnat van het zweet. Wakend en luisterend.

Ver na middernacht stopte er plotseling een auto pal onder zijn raam. Portieren sloegen dicht. Laurens veerde overeind en hield zijn adem in om beter te kunnen luisteren. Er klonken stemmen. Niet te verstaan, maar het klonk Amerikaans. Voetstappen naderden door de gang. Zijn maag werd gewurgd door angst die de halve portie friet en de amper gekauwde kwart hamburger omhoog stuwde in zijn slokdarm. Laurens wilde vluchten, maar in plaats daarvan kotste hij over het nachtkastje heen.

19

4 september, middag

‘Bedankt dat ik hier mag zitten,’ zei Tom. Hij prikte zijn vork in de Schwarzwalder en bestudeerde ondertussen de man die tegenover hem zat. Een donkere, getaande huid alsof hij zijn hele werkzame leven aan weerbarstige klimaatinvloeden had blootgestaan. Zijn walrussnor en een verwilderde bos grijs haar maakten hem twintig jaar ouder. Solberg was onherkenbaar.

‘Geen probleem,’ zei hij.

‘Behoorlijk druk hier.’ Te druk voor een vertrouwelijk gesprek, bedoelde Tom.

‘Voordat de najaarsstormen komen is iedereen hier weg.’

‘Aan het gebak zal het niet liggen.’

Solberg draaide de krant die hij net had dichtgevouwen op zijn kop, zodat Tom hem kon lezen.

Het was de Lofotenposten van 16 augustus. Nieuws van ruim twee weken geleden. Amerikansk turist døde ved rorbubrann, kopte de krant. Tom kon het artikel niet letterlijk volgen, maar de strekking was duidelijk. Hij hoefde Solberg niet te vragen wie de omgekomen Amerikaan was.

‘Verschrikkelijk,’ zei Tom. ‘Was dat een rorbu hier in Reine?’

Solberg knikte. ‘Ik was erbij. Ik zal je zo laten zien waar het gebeurd is. Die houten huisjes branden als een fakkel. Het is een wonder dat het halve dorp niet afgebrand is.’

‘Hoe is het gebeurd?’

‘Volgens het artikel staat in de politieverklaring dat de aansluitslang van een butagasstel in de keuken poreus was. Het gas heeft zich opgehoopt in een keukenkastje en waarschijnlijk is bij het opzetten van een ketel water het hele keukenblok geëxplodeerd. Het slachtoffer is buiten westen geraakt door weggeblazen brokstukken en heeft de hut niet tijdig kunnen verlaten. De hut stond vrijwel direct in lichterlaaie. Toevallig lag er een blusboot in de haven die kon voorkomen dat de brand oversloeg naar de naastgelegen hutten.’

‘En jij was daarbij?’

‘Ja.’

‘Dan heb je waanzinnig veel geluk gehad.’

Solberg haalde zijn schouders op. Hij leek er zelf niet van overtuigd.

‘Klopt het artikel?’ vroeg Tom.

‘Drink je koffie maar op, dan gaan we een stukje lopen.’ Solberg vouwde de krant nog een keer dubbel en stak hem in zijn zak.

Tom veegde snel de laatste kruimels van de Schwarzwalder van het schoteltje en nam het kaneelbroodje mee om het buiten op te eten.

Ze liepen langs een paar houten huizen naar de rand van het plaatsje, aan de zeezijde, waar ze tussen houten droogrekken door richting een strekdam liepen. Een kale pier van stortsteen met een grindweggetje eroverheen richting een losplaats. Weinig fotogeniek en daarom waarschijnlijk de enige plek in Reine waar je niet struikelde over toeristen met een fotocamera.

Solberg haalde zijn telefoon tevoorschijn, opende het toestel en trok de accu uit zijn compartiment. Tom volgde zijn voorbeeld.

‘Het was dus geen gasstel dat ontploft is,’ zei Tom toen ze de huizen en de mensen ruim achter zich gelaten hadden.

‘Nee, natuurlijk niet. De keukentjes in die hutten hebben allemaal een elektrische kookplaat. Het krantenbericht was nonsens.’

‘Wat is er dan wel gebeurd?’

‘Het is lastig,’ zei Solberg. Hij schopte een steentje van het pad de berm in en zweeg een poosje. Ze passeerden de betonnen losplaats halverwege de strekdam en Solberg stopte even om een sigaret op te steken. Tom nam een paar happen van zijn kaneelbroodje.

‘Wat weet je van Codfisher?’ vroeg Solberg.

‘Weinig. Te weinig, eigenlijk. Het was een gok dat ik erover begon. Van vrienden die de e-mail van Martijn, een collega van Laurens Olthoff, hebben doorzocht, begreep ik dat Martijn contact had met Codfisher en dat ze elkaar zouden ontmoeten in Bodø. Het lijkt erop dat Laurens na de plotselinge dood van Martijn die afspraak heeft overgenomen.’

‘Weet waar je aan begint, Tom. Wie in de zaak Codfisher betrokken raakt is zijn leven niet zeker.’

Die waarschuwing was rijkelijk aan de late kant. Al op zijn eerste avond in Bodø was hij in een viskist gestopt en gisteren bijna verdronken. ‘Volgens mij zit ik er toch al middenin. Maak je geen zorgen, ik kan tegen een stootje. En jij dan?’

‘Tot nu toe heb ik blijkbaar geluk gehad.’

‘Geluk is eindig.’

‘Het helpt natuurlijk dat ik voor de landelijke televisie werk, maar het is geen garantie.’

Ze naderden het einde van de pier. Een houten viskottertje draaide met een ruime bocht de baai van Reine in. Een paar meeuwen scheerden boven het kielzog. Achter het perfecte plaatje lag een geheime wereld van cyberspionage verborgen, realiseerde Tom zich.

Tom bedacht dat Solberg nog nauwelijks iets inhoudelijks verteld had. Niet over Codfisher, niet over Laurens. De angst en het wantrouwen zaten diep en dat was begrijpelijk.

‘Hoe was je wandeling bij Fauske?’ vroeg Solberg.

Tom twijfelde wat hij daarover kwijt wilde. Solberg bleef tenslotte journalist. ‘Is dat voor een NRK-item, Kjetil?’

Solberg trapte zijn sigaret uit, raapte de peuk op en stopte die terug in het pakje. ‘Ik sprak Philou gistermiddag, die vertelde waar je uitgestapt bent. Dat was niet zomaar.’

Solberg had al voor zichzelf ingevuld wat het doel van Toms wandeling was. Het had weinig zin om eromheen te draaien. Als hij van Kjetil openheid over Codfisher en Olthoff verwachtte moest hij dat andersom ook doen.

‘Het is nogal een verhaal,’ begon Tom. Ze gingen op een rotsblok zitten met uitzicht op zee en Tom vertelde hoe hij met een omtrekkende beweging het satellietstation Fauske II was genaderd en daar was opgepakt en een zak over zijn hoofd had gekregen. Hoe ze hem afgevoerd hadden naar een onbekende plaats, waarvan hij vrijwel zeker wist dat het de ondergrondse basis bij Reitan was geweest en hoe hij uiteindelijk geboeid in het Vatnvatnet was gedumpt. Dat hij de Blackwater Security hitman Alex di Lupo had herkend en slechts had kunnen overleven door zijn training bij de mariniers hield Tom voor zich, net zoals de opdracht die hij vanochtend van Berendsen gekregen had. De kans dat Solberg alsnog zou dichtklappen was te groot.

‘De perskaart in je zak heeft waarschijnlijk je leven gered. Iemand die voor National Geographic werkt kunnen ze niet zomaar laten verdwijnen.’

‘En als je voor WikiLeaks werkt?’

‘Je weet dat ik de link van Olthoff met WikiLeaks alleen genoemd heb om extra nieuwswaarde te genereren. Als hij echt voor die organisatie werkt zouden de Amerikanen het als een vrijbrief zien om hem te liquideren. Weet je wat Hillary Clinton over Julian Assange gezegd zou hebben? “Can’t we drone that guy?” Laurens Olthoff staat er wat dat betreft niet veel beter voor.’

‘Ik probeer Olthoff zo dicht mogelijk op het spoor te komen, maar het is alsof ik een geest najaag. Behalve die ene getuige in Rognan schijnt niemand hem gezien te hebben.’

Ze zwegen een poosje. Tom had wel genoeg verteld en wachtte rustig tot Solberg eindelijk eens met iets concreets over de brug kwam.

‘Ik heb hem gezien,’ zei Solberg. ‘Ik had het je eerder kunnen vertellen, maar ik moest eerst zeker weten aan welke kant je staat.’

‘En?’

‘Als we niemand meer kunnen vertrouwen is onze beschaving ten dode opgeschreven. Ik zal proberen uit te leggen hoe het in elkaar zit. Weet je wat er in het satellietstation Fauske II gebeurt?’

‘Ik neem aan dat er alle mogelijke data uit de ruimte worden opgevangen voor de inlichtingendiensten. De Amerikanen schijnen er een flinke vinger in de pap te hebben.’

‘Precies. Het station is volledig Noors, maar de Amerikanen hebben het grotendeels gefinancierd en bepalen wat er gebeurt. Met Fauske II wordt gevist naar inlichtingen, bij de Amerikanen is dit bekend als operatie Codhook, kabeljauwhaak.

Ongeveer een halfjaar geleden kwam ik in contact met een Amerikaanse medewerker van de NSA die op dat station werkt. Een meesterbrein die zich bezighield met het ontwikkelen en implementeren van nieuwe systemen. Hij vertelde dat mijn naam hem was opgevallen bij een reeks nogal kritische artikelen die ik geschreven had over de aanwezigheid van Amerikaanse inlichtingendiensten in Bodø, bij Fauske en op Spitsbergen. Het duurde een tijd voor het vertrouwen over en weer gegroeid was, we konden elkaar slechts spaarzaam ontmoeten en digitale communicatie sloten we uit. Ik heb hem de naam Codfisher gegeven omdat hij bij Fauske II werkt, zijn echte naam weet ik nog steeds niet.

Codfisher vertelde dat hij naar buiten wilde komen met gevoelige informatie over de werkwijze van de Amerikaanse inlichtingendiensten in Noorwegen.’

‘Een Edward Snowden 2.0?’

‘Precies. Maar met een belangrijk verschil. De informatie die Snowden naar buiten bracht ging over de werkwijze van dat moment en was eigenlijk al min of meer achterhaald toen het gepubliceerd werd. Codfisher is een ontwikkelaar en heeft gedetailleerde informatie over de toekomstige werkwijze.’

Tom luisterde aandachtig nu Solberg eindelijk loskwam.

‘We overlegden eerst hoe we de zaak veilig naar buiten konden brengen. Ik stelde voor om Martijn te betrekken in het project. Ik heb hem ooit leren kennen op een symposium over internetveiligheid voor journalisten en heb al jaren contact met hem. Hij is een absolute expert op het gebied van cybersecurity en weet als geen ander hoe je uit de vangnetten van de veiligheidsdiensten kunt blijven. Het was ook een vorm van risicospreiding. Door de informatie over meerdere personen te spreiden zou het voor de Amerikanen lastiger worden om publicatie te voorkomen.’

‘Maar ergens is het toch niet goed gegaan, want Martijn werd vermoord. Hoe wist je zeker dat Codfisher te vertrouwen was? Wie weet wat ze met Laurens gedaan hebben. Dat jij en ik hier nog zitten is een wonder.’

‘Codfisher heeft mij details verteld over het inlichtingenproject dat op stapel staat. Hij zette daarmee zijn leven op het spel, want die informatie was zo gedetailleerd dat hij zonder twijfel geliquideerd werd als uitkwam dat hij het naar buiten wilde brengen. Alles draait om Coldsteel. Dat is een supercomputer die alle mogelijke encryptie in microseconden kraakt. De Noren willen die computer aanschaffen om hier in Fauske ruwe data te filteren. De huidige end-to-end-encryptiemethoden zijn dan volkomen waardeloos en als journalist kun je niet meer veilig werken, omdat bronbescherming dan niet meer bestaat. En alles wat in het verleden ooit versleuteld is verzonden en nog altijd ligt opgeslagen, wordt dan alsnog ontcijferd.

Dat is het geheime project waarvoor Codfisher het bewijs naar buiten wilde brengen en wat hem uiteindelijk noodlottig is geworden. Ik heb me niet vergist in zijn goede intenties. Waar het misgegaan is weet ik helaas niet.’

‘De informatie van Codfisher over dat Amerikaanse project, staat dat materiaal versleuteld op een harde schijf die Martijn in zijn bezit had?’

‘Precies. Codfisher heeft het materiaal naar buiten gesmokkeld en vervolgens meervoudig versleuteld en via FTP op een TOR-server verzonden. Een deel naar mij en een deel naar Martijn. Het enige wat we nog moesten krijgen was de decodeersleutel. Die wilde hij per se persoonlijk overhandigen op een USB-stick. In de tussentijd overleed Martijn, maar die had zijn collega Laurens geïnstrueerd om het project over te nemen. We hadden een locatie op ruime afstand van de Amerikaanse basis gevonden, maar nog goed te bereiken voor Codfisher die zijn dagelijkse werk zo normaal mogelijk voortzette om geen argwaan te wekken. We bedachten tot in detail hoe Laurens en ik de plek ongezien konden naderen. Alles verliep volgens plan, tot op het moment van de overdracht.’

Solberg was aan een nieuwe sigaret toe. Ondertussen liet Tom de informatie op zich inwerken. Codfisher, de NSA, Coldsteel, de moord op Martijn en de verdwijning van Laurens.

‘Zullen we teruglopen? Ik krijg een houten kont van die steen.’ Solberg kwam overeind, zijn stramme bewegingen pasten perfect bij zijn vermomming. Langzaam liepen ze terug over de strekdam, nu met zicht op Reine en de berg die erbovenuit torende.

‘Wat is er toen gebeurd?’

‘Codfisher zat al een nacht in die rorbu. Ik kwam met een motorbootje en ben via een steiger en een badkamerraampje naar binnen gekomen. Laurens kwam met zijn opvouwbare kajak die hij onder de rorbu heeft vastgelegd. Via een ladder kwam hij boven en door het badkamerraam naar binnen. Onzichtbaar vanaf de oever. Codfisher praatte Laurens bij over Coldsteel en legde de twee USB-sticks voor ons op tafel. Op dat moment werd de voordeur ingetrapt. Laurens greep een USB-stick en is door het raam de haven in gedoken. Ik reageerde te laat en kon geen USB-stick meer pakken. Ik kon nog net de badkamer in glippen voordat de deur uit zijn scharnieren vloog. Via het badkamerraam en over de steigers, door het doolhof van dicht opeen staande rorbuer kon ik ongezien wegkomen.’

‘Dus Laurens heeft een van de decodeersleutels?’

‘Als hij nog leeft.’

‘Ja, als…’ zei Tom. Was Olthoff het pakket van Berendsen, of ging het om de decodeersleutel en de bestanden op de harde schijf? Na wat hem bij Fauske II was overkomen leek de kans dat Olthoff nog in leven was niet bijster groot.

Ze liepen terug langs de visrekken en het werd weer drukker. Solberg hield zijn mond. Hij wees Tom langs Kaffebar Bringen naar een rij rood geschilderde vissershutten, met aan de rechterkant een zwart geblakerde plek als een rotte kies in een gaaf gebit. De plek was afgezet met rood-wit markeringslint zodat niemand in het gat van de ingezakte steiger kon vallen.

‘Daar heb ik Laurens voor het laatst gezien. Hij dook met de USB-stick in zijn hand door het raam naar het water,’ wees Solberg.

‘Het gebeurde allemaal binnen een paar tellen. We vertoonden een klassieke angstreflex. Laurens en ik reageerden impulsief door te vluchten via de dichtstbijzijnde route. Codfisher moet verstijfd zijn geweest van angst. De derde optie was terugvechten, maar niemand van ons drieën durfde dat blijkbaar aan in de wetenschap wie de tegenpartij was.’

Tom knikte en zag in gedachten Di Lupo de vissershut binnenstormen. Hij zou snel afgerekend hebben met de drie mannen als het op vechten aangekomen was.

‘Waarschijnlijk is Codfisher neergeslagen en daarna moet er een brandbom in de hut gegooid zijn. Binnen een minuut schoten de vlammen door het dak. Zelf was ik toen al via die zijkant weggekomen,’ vervolgde Solberg. Hij wees naar een paar verkoolde steigerplanken.

‘En die USB-stick lag op tafel?’

‘Ja. Waarom ik zo stom ben geweest om hem niet mee te pakken zoals Laurens...’

‘Kun je aanwijzen waar die tafel stond?’ vroeg Tom.

Solberg schatte de plek in aan de hand van de afmetingen van de naastgelegen rorbu en wees in de berg verkoolde balken, ongeveer ter hoogte van de waterlijn.

Tom bukte, schoof onder het afzetlint en sprong twee meter naar beneden. Hij liep naar de plek die Solberg aangewezen had.

‘Iets naar links. Nog een meter naar de waterkant. Daar ja,’ dirigeerde Solberg hem naar de juiste plek.

Onder de steiger vond Tom een stuk drijfhout dat niet verbrand was en begon in de berg houtskool te poeren. Het dak moest vrijwel totaal verbrand zijn door de vlammen die eerst het brandbare hout boven zich gepakt hadden en daarna pas de vloer en de onderliggende steiger.

‘Deze plek?’ vroeg Tom nog een keer.

‘Ja,’ zei Solberg. Hij keek zenuwachtig om zich heen of ze niet te veel opvielen, maar Tom was onzichtbaar in het zwarte gat onder de steigers.

Tom raapte een klompje plastic op, poetste het schoon met zijn vingers en bekeek het aandachtig. ‘Hebbes,’ zei hij.

Dit was het. Zwart, klein, gesmolten, vrijwel onherkenbaar en zelfs in een datalaboratorium niet meer uit te lezen. Alleen Laurens Olthoff, de geest die hij al dagenlang najoeg, zou de Coldsteel-bestanden nog kunnen openen.

20

16 augustus

De nacht in het motel was een aaneenrijging geweest van waken en nachtmerries, met het in doodsangst uitkotsen van zijn avondmaaltijd als onsmakelijk dieptepunt. Nadat Laurens de ergste troep had opgeruimd probeerde hij alsnog de slaap te vatten, maar het Amerikaanse stel dat de kamer naast hem betrokken had, lag langdurig en luid de liefde te bedrijven. Toen ze eenmaal klaar waren kon hij nog steeds niet slapen.

’s Ochtends voelde hij zich compleet brak, hij wist dat iets eten zou helpen, maar kon het niet opbrengen. Hij nam alleen een kop koffie uit de automaat bij de receptie… alsof dat de rotte smaak uit zijn mond zou krijgen. Een kwartiertje voordat de bus van Narvik naar Bodø zou langskomen, vertrok hij uit het motel.

Eenmaal in de bus zorgden het diepe gebrom van de dieselmotor en de comfortabele stoel ervoor dat Laurens al snel indutte. Hij zat relatief veilig achterin. Niemand die bij hem in de buurt zat reisde alleen en de overige plaatsen op de achterbank waren onbezet. Ook al zakte bij iedere bocht zijn hoofd in een steeds beroerdere houding, het was beter dan de afgelopen nacht, woelend in zijn angstzweet. Zo hobbelde de bus urenlang over de kustroute zuidwaarts tot in Bodø, waar ze rechtstreeks naar de busterminal reden, het eindpunt waar iedereen uitstapte.

Tijdens het dommelen in de bus had Laurens ook heldere momenten gehad waarop hij zijn situatie zo rationeel mogelijk benaderde. Het was als programmeren. Iedere vraag die opborrelde moest hij beantwoorden met ja of nee en in een stroomschema plaatsen om de relatie met de daaropvolgende vragen te kunnen zien. Een één of een nul. Misschien bestond niet in zijn aanpak, een antwoord was =True, of =False in programmeertaal. Hij moest keuzes maken. Natuurlijk waren er zowel kansen als bedreigingen. Vooral bedreigingen eigenlijk, maar door zijn analytische benadering begon hij geleidelijk toch een uitweg te zien.

Om zo min mogelijk op te vallen met het grote pak van de vouwkajak op zijn rug, liep hij eerst naar het treinstation, waar hij op een bankje ging zitten. Ogenschijnlijk genietend van het mooie weer, wachtend op een volgende trein, onopvallend.

Mensen kwamen en mensen gingen. Pas toen hij niemand meer zag die tegelijk met hem was aangekomen, durfde hij te geloven dat hij niet gevolgd werd. Hij liep naar de ruimte met bagagekluizen en stopte de grijze draagtas met de kajak en de deelbare peddel in een kluis. Zonder de onhandige last op zijn rug wandelde hij terug door het centrum naar het Radisson Blu hotel.

Niet opvallen en niet gezien worden was één ding. Maar als hij echt van de radar wilde verdwijnen mocht hij ook geen digitale sporen achterlaten. Zijn bankpas en creditcard waren een rode vlag bij de digitale surveillance die de Amerikanen zonder twijfel zouden uitvoeren. Met zijn telefoon had hij een goede afleidingsmanoeuvre uitgevoerd. Prima om zijn achtervolgers voor even op het verkeerde been te zetten, maar vroeg of laat zou iedere hotelovernachting of geldopname, ieder telefoongesprek of vliegticket de aandacht trekken en zijn locatie prijsgeven. Hoe hij alle vragen ook woog en een plaats gaf in het stroomschema, uiteindelijk kwam hij steeds op dezelfde en enige manier uit om langdurig te verdwijnen. Zonder hulp zou het onmogelijk zijn, maar het wisselgeld had hij in een servetje in zijn broekzak.

In het Radisson Blu liep hij recht op de receptie af. ‘Zou u kunnen kijken of er nog post voor mij bezorgd is?’ vroeg Laurens. Hij noemde zijn naam en kamernummer en hield een armlengte afstand tot de balie, om de penetrante lucht van de kleren waarmee hij in zee gesprongen was en waarin hij een nacht had liggen zweten niet te laten opvallen.

De receptionist keek in een kast met alfabetische vakjes en bij de letter O haalde hij de envelop tevoorschijn die Laurens gisteren aan zichzelf gestuurd had. De receptionist controleerde de naam op de envelop en Laurens liet het nummer op zijn kamersleutel zien ter bevestiging.

‘Prima. Alstublieft,’ zei de receptionist en overhandigde hem de envelop. Het Radisson Blu was groot, het was onpersoonlijk en in dat opzicht was het de perfecte plek om op te gaan in de massa. Maar hij was hier nu al een aantal dagen en hoe vaker hij de receptie passeerde, hoe groter de kans dat het personeel zich hem later zou herinneren. En misschien hadden de Amerikanen hem hier allang gelokaliseerd. De plek voelde niet veilig meer, maar hij moest de telefoon en zijn bagage ophalen.

Zijn zoute, zweterige kleren plakten aan zijn lichaam alsof hij wekenlang op haringvangst geweest was. Mocht iemand bij hem in de lift stappen, dan zou de geur hem nog maanden bijblijven. En daarmee mogelijk het signalement van Laurens. Daarom nam hij de trap. De gang van zijn etage was leeg, dus gelukkig zag niemand dat hij zijn kamer binnenging. Snel deed hij de deur vanbinnen op slot, stapelde er twee stoelen tegenaan en zette daarachter een nachtkastje met een tafeltje er wankel bovenop bij wijze van alarminstallatie.

Pas toen hij dat geregeld had schoot hij uit zijn kleren en stapte onder de douche. Hij poetste zijn tanden om de vieze smaak kwijt te raken, maar dat lukte slechts gedeeltelijk. Het liefst had hij de hele tube tandpasta doorgeslikt, maar het zou hem niet helpen realiseerde hij zich. Het was niet de hamburger of de frites. Hij ademde de lucht uit van doodsangst. De geur die het jachtinstinct bij roofdieren in werking zet.

Waarom was hij in Reine niet weggelopen uit de rorbu toen Codfisher hem die kans geboden had? Sorry. Ik zie het niet zitten. Zoek maar iemand anders, had hij kunnen zeggen. Na wat er met Martijn gebeurd was, hadden ze het hem onmogelijk kwalijk kunnen nemen. Hij had de eerste veerboot terug kunnen pakken en een paar dagen in de bergen kunnen gaan wandelen om alles te vergeten als een boze droom die over was zodra je wakker werd.

Het had gekund, maar zo was het niet gegaan. Het had weinig zin om terug te kijken. Wat gebeurd was kon hij onmogelijk nog veranderen. Hij moest vasthouden aan het stroomschema dat hij in zijn hoofd geprogrammeerd had om weg te komen uit deze chaos.

Hij trok schone kleren aan en haalde zijn telefoon uit de envelop die de afgelopen twee dagen dankzij het Noorse postbedrijf een ronde door Bodø gemaakt had. Tevreden constateerde hij dat het toestel nog steeds aanstond, de accu zat nog voor meer dan de helft vol. Als de Amerikanen zijn telefoon in de gaten hielden, dan zouden ze hem hopelijk niet in verband brengen met de ontmoeting tussen Codfisher en Solberg.

Laurens zette de dataverbinding van zijn telefoon uit en zocht met de wifi een onbeveiligd apparaat in de buurt. Al snel had hij een zogenaamd slimme draadloze printer gevonden waar hij het standaardwachtwoord van de fabrikant kon gebruiken om het netwerk van het hotel binnen te dringen. Onopgemerkt kon hij zo wat zaken uitzoeken en regelen.

Hij vouwde de wandelkaarten van de omgeving open en zocht op berghutten en bustijden. Hij rekende in afstanden en in dagen en voegde een planning toe aan zijn stroomschema. Iedere stap die hij zou gaan zetten overdacht hij tot in het kleinste detail. Het was ja of nee, misschien bestond niet. Zo bleef hij nadenken, uitzoeken en puzzelen totdat hij alles zeker dacht te weten.

Ten slotte bestelde hij via internet een treinkaartje bij de Deutsche Bahn. Een enkele reis van Kiel naar Karlsruhe. Hij rekende af met zijn Duitse bankpas die hij nog had uit de tijd dat hij in Berlijn woonde.

Dat deed pijn, toch een digitaal betaalspoor achterlaten, maar het was de enige optie. Beter dan zijn creditcard gebruiken, waar de Amerikanen eenvoudiger inzage in hadden en beter dan zijn Nederlandse bankpas. En tegen de tijd dat hij vermist werd en de Nederlandse politie eraan toe was om zijn bankgegevens uit te gaan pluizen, dan moest hij al ver genoeg uit de buurt zijn. En mocht zijn plan onverhoopt toch ergens spaak lopen, dan was het treinkaartje een vingerwijzing.

Zo was hij de hele middag in de weer op zijn kamer totdat hij zeker wist dat hij geen detail over het hoofd had gezien. Nu zijn plan definitief was, kwam zijn bagage aan de beurt. Alleen het hoogstnoodzakelijke ging in zijn rugzak, het overige propte hij in twee plastic tassen. Nog een keer controleerde Laurens of hij niets had laten liggen in de kamer, pakte zijn telefoon en tikte een sms’je naar Philou.

Vijf letters maar. Het enige wat hij op dit moment kon bedenken. Het enige wat hij kwijt kon zonder zijn plan te communiceren: Sorry.

Zijn vinger zweefde boven de verzendknop. En hij drukte… op de backspace om het bericht te wissen, waarna hij het toestel uitschakelde. Tranen liepen over zijn wangen. Hoe kon hij dit doen? Maar het bericht verzenden zou digitale zelfmoord zijn. Hij hoopte dat ze het zou begrijpen en als ze het niet begreep het hem in elk geval zou vergeven.

Laurens haalde de barricade bij de deur weg en zette alle meubels terug op hun plek. Aan de binnenkant van de deur zat een plattegrond met vluchtroutes bij calamiteiten geplakt, waarop hij de kortste weg naar de brandtrap opzocht. Daarna hing hij zijn rugzak om, pakte de twee plastic tassen en liep weg uit de kamer die hij nog voor een nacht geboekt had.

Via de brandtrap kwam hij ongezien op de begane grond waar hij via een nooddeur aan de zijkant van het hotel uit kwam, pal naast de leveranciersingang en een grote afvalcontainer. De twee plastic tassen dumpte hij in de container en vervolgens liep hij terug het centrum in. Bij het eerstvolgende grote hotel, het Scandic Havet, liep hij naar binnen en vroeg of er nog een kamer voor twee nachten beschikbaar was. Hij had geluk, ze hadden net een annulering binnengekregen en twee nachten was geen probleem. Hij betaalde contant, schreef zich in met zijn twee voornamen, Laurentius Hendrikus, en drukte zijn duim pal op zijn achternaam toen hij zijn paspoort toonde.

De receptionist wierp er slechts een vluchtige blik op, gaf een tik op ENTER van zijn toetsenbord en Laurens Olthoff stond in het register als meneer Hendrikus.

21

5 september, ochtend

Gisteren tijdens de reis naar de Lofoten en ’s avonds terug in het Radisson Blu met zijn valse identiteit had Tom zich redelijk op zijn gemak gevoeld. De wetenschap dat Solberg hem een stap dichter bij Olthoff had gebracht bevestigde dat hij goed op weg was. Inmiddels had de volgende stap in de zoektocht zich alweer aangediend. Gisteravond laat had Solberg hem nog een versleuteld berichtje gestuurd naar de Signal app op zijn beveiligde telefoon.

Morgenochtend 10.00 uur persconferentie.

Dat Tom zelf niet uitgenodigd was verbaasde hem allerminst. Als het aan Miller had gelegen was hij al dood geweest en een dode, of iemand die je dat wenst, zet je niet op de gastenlijst. Moest hij gebruikmaken van de doorgestuurde uitnodiging en zich openlijk laten zien aan de mensen die hem tot twee keer toe meer dan duidelijk gemaakt hadden dat hij zich niet met deze zaak moest bezighouden? Het risico was immens, maar door de opdracht van Berendsen had de zoektocht opeens een dubbele urgentie gekregen. Los van de persoon Olthoff, voor wie hij aanvankelijk naar Bodø gereisd was, ging het nu ook om wat Olthoff in zijn hoofd of in zijn bezit had.

Zich nu in het hol van de leeuw wagen zou hem niet verder helpen en was veel te riskant. Philou of Solberg kon hem achteraf bijpraten. Hij besloot Huub te bellen om te horen of die nog nieuws had.

‘Hé, Tom!’ klonk het monter. ‘Moet je nu niet bij die persconferentie zitten?’

‘Het lijkt me niet zo verstandig om daar mijn neus te laten zien. Er lopen daar nogal wat mensen die me hier liever niet meer zien. Ik hoor later van Philou wel wat ik gemist heb. Ik was benieuwd wat Bergsma bij Talkz te melden had.’

‘Niets. Hij heeft niets gezegd.’

‘Hè? Waarom niet?’

‘Schenck van Toutenburg heeft hem gebeld en daarmee was de kous af. Hij heeft alleen zijn verbonden arm getoond en gezegd dat hij er in een volgende uitzending op terug zou komen.’

Schenck kennende zou het telefoongesprek niet veel langer geduurd hebben dan het mitrailleursalvo van de MAG, waarbij de wetsartikelen als een spervuur op Bergsma waren afgevuurd.

‘Dus dat probleem is voorlopig opgelost?’

‘Zonder twijfel,’ bevestigde Huub. ‘O, wacht even. Philou komt nu live in de lucht bij de persconferentie.’

Het gesprek werd abrupt verbroken en vrijwel direct begon Toms telefoon te trillen. Op zijn display verscheen een knipperende oproep om de livestream van Philou te accepteren. Tom drukte op bevestigen en prompt keek hij live mee via de smartphone van Philou. Zelf was ze als een inzet links onder in beeld zichtbaar. De rest van het beeld werd gevuld door Lauritzen achter de katheder. Hij was al begonnen.

‘... KRIPOS ingeschakeld, de elite-eenheid van de Noorse politie voor het opsporen van vermiste personen. Het woord is aan Egil Hagen, commandant van KRIPOS.’

Egil Hagen, een veertiger met zwart, achterovergekamd haar nam de plaats aan de katheder in. Een opzichtig duur horloge en zichtbaar ingenomen met zichzelf. Als hij zijn uniform zou verruilen voor een maatpak, dan zou je denken dat hij makelaar was of een hypotheek kwam verkopen.

‘Laat ik beginnen met het belangrijkste nieuws,’ begon Hagen. ‘Gisteren is de opvouwbare kajak van Olthoff onbeheerd aangetroffen in het Skjerstadfjord, tussen Rognan en Fauske. Daarbij is een heuptasje met een identiteitsbewijs van Olthoff gevonden. Van Olthoff zelf ontbreekt nog elk spoor. Dit is de betreffende locatie.’

Philou richtte het beeld op het scherm achter Hagen, waar een kaart van de omgeving geprojecteerd werd met een rode stip op de vindplaats van de kajak. Links onder in beeld volgde Philou met grote ogen de woorden van Hagen, het beeld trilde licht.

‘Naar aanleiding van het opsporingsbericht zijn er tips binnengekomen dat Olthoff gezien zou zijn in Bodø, in Fauske en in Rognan, en verder in Stockholm, Bergen, Oslo, Milaan, Praag en nog een tiental Europese steden. Uiteraard kunnen niet al deze meldingen waar zijn, desondanks worden ze zorgvuldig gefilterd op betrouwbaarheid en voor zover mogelijk ter plaatse nagetrokken.

Verder zijn we de telefoongegevens van Olthoff nagegaan van de periode dat hij hier in Bodø geweest is. Hieruit hebben we vastgesteld dat de vermiste zich tussen 13 en 17 augustus vooral in en rond Bodø heeft begeven, waarbij hij binnen een straal van zeventig kilometer rond de stad gebleven is. Anders dan in verschillende media wordt gespeculeerd, hebben we geen aanwijzingen dat hij op de Lofoten is geweest.’

De KRIPOS-chef gaf een tik op de laptop en een detailkaart van Fauske en omgeving kwam in beeld waarop een paar concentrische cirkels getekend stonden, waarvan het middelpunt de telefoonmast bij Tuva was, die Huub al eerder genoemd had.

‘Met deze telefoonmast heeft Olthoff op 17 augustus om 21.57 uur voor het laatst contact gemaakt. De vindplaats van de kajak ligt binnen anderhalve kilometer van dit punt.’

Hagen wachtte even om de ernst van de bevindingen tot dusver te laten landen bij zijn toehoorders voor hij verderging.

‘Gezien deze feiten zou het een voor de hand liggende conclusie zijn dat Olthoff is omgekomen bij een noodlottig kajakongeval, maar andere opties kunnen we nog altijd niet uitsluiten.’

Op het postzegeltje onder in beeld sloeg Philou geschokt haar hand voor haar mond. Het beeld trilde hevig nu ze de camera niet meer stil kon houden.

‘Om het op dit moment meest waarschijnlijke scenario nader te onderzoeken, starten we vandaag een grootschalige zoekactie. Op het water wordt door de kustwacht gezocht, zowel boven water als onder water met behulp van sonar. Langs de oever wordt door de politie met speurhonden gezocht naar de nog ontbrekende uitrusting en sporen die meer kunnen vertellen over wat er met Olthoff is gebeurd. Ik verzoek iedereen hier aanwezig met klem om de voortgang van het onderzoek niet te belemmeren en vooral niet ter plaatse zelf rond te gaan lopen met de kans dat cruciale sporen verloren gaan of de speurhonden onnodige prikkels krijgen.

Indien deze grootschalige zoekactie nieuwe informatie oplevert dan wordt u daar uiteraard zo spoedig mogelijk over geïnformeerd en nogmaals wil ik benadrukken dat u vooral niet op eigen houtje op onderzoek uit moet gaan.’

De vlijmscherpe blik van Hagen leek zich rechtstreeks in de lens van Philous telefoon te boren.

‘We hebben nog een ogenblik tijd voor enkele vragen. Iemand?’

Het beeld zwenkte de zaal in. Tom herkende de journaliste van CNN die haar momentje pakte.

‘In de media hebben getuigen verklaard dat Olthoff juist wel op de Lofoten gezien is. Kunt u dat verklaren?’

‘Olthoff zou ook gezien zijn in Praag, Stockholm en Milaan. Als iemand in de krant iets roept is dat voor ons geen onomstotelijk bewijs dat het inderdaad zo is. Zoals ik heb aangegeven zijn er meerdere tips binnengekomen en die nemen we mee in het onderzoek,’ antwoordde Hagen zonder enige zichtbare emotie. Hij keek de zaal rond of er nog meer vragen waren. Philou liet het beeld weer de zaal in zwenken. Het trillen was opgehouden. Een van de mensen die Tom niet eerder gezien had nam het woord.

‘Olthoff was cybersecurity-expert. Op zijn sociale media schijnt hij selfies te plaatsen bij militaire spionageobjecten. Kan hij met zijn kajak onderweg geweest zijn naar het waarnemingsstation bij Fauske?’

Tom vroeg zich af waar die informatie vandaan kwam. Toen hij op internet zijn naspeuringen deed naar Olthoff had hij gemerkt dat die zijn sociale media goed had afgeschermd via een besloten platform. Mogelijk had de vragensteller daar toegang toe, maar de vraag gaf al aan dat ze de selfies niet zelf gezien hadden. Volgens Huub maakte Olthoff dergelijke foto’s wel, maar hij liep er niet in het openbaar mee te koop. Op de een of andere manier was dit selfieverhaal een eigen leven gaan leiden.

‘Dat is puur speculatief. Op dit moment nemen we alle scenario’s mee in het onderzoek,’ zei Hagen.

De man had er nog geen genoeg van en pakte meteen door met zijn volgende vraag. ‘Kan het zijn dat Olthoff door een buitenlandse inlichtingendienst is ontvoerd?’

Hagen gaf geen krimp. Als pokeraar had hij meer kunnen verdienen dan bij de politie. ‘Als we de complottheorieën die op internet circuleren moeten geloven dan is Olthoff waarschijnlijk ontvoerd door marsmannetjes. Zonder concrete aanwijzingen is er geen reden dergelijke scenario’s serieus te nemen. Ik denk dat we het hierbij moeten laten, bedankt voor uw komst.’

Hagen gaf een laatste tik op de laptop waardoor het scherm achter hem zwart werd. De livestream bleef in de lucht terwijl Philou van alle kanten belaagd werd met meerdere microfoons en camera’s.

‘Mevrouw Smits, wat denkt u van de mogelijkheid dat Laurens Olthoff met zijn kajak op weg was naar het satellietstation bij Fauske?’

‘Het is ontzettend hoopgevend om van dichtbij mee te maken hoe voortvarend de Noorse politie de vermissing van Laurens oppakt. We kunnen alleen maar hopen dat de zoekactie vandaag meer duidelijkheid zal geven over wat er gebeurd is...’

Omsingeld door camera’s praatte ze rustig en professioneel de minuten vol. Ze keek bezorgd, gaf geen enkel inhoudelijk antwoord en vertelde vooral wat ze zelf kwijt wilde. Terwijl Philou nog vragen beantwoordde kwam er een nieuwe oproep binnen. Het was Solberg, Tom tikte de livestream weg en nam het gesprek aan.

‘Kun je met een buitenboordmotor overweg?’ vroeg Solberg.

‘Natuurlijk,’ zei Tom. Aan een oud-marinier vragen of hij met een bootje kon varen, hoe kon je zo’n vraag bedenken. Maar goed, Solberg kende Toms achtergrond niet, dus hij kon het hem niet kwalijk nemen.

‘Waar zit je? Dan pik ik je zo op.’

Het leek Tom niet handig over een open telefoonverbinding te vertellen dat hij verkast was naar een ander hotel. ‘Ik zie je zo voor het Scandic Havet. Wat is het plan?’

22

17 augustus

Laurens had opnieuw beroerd geslapen. De achtervolgingswanen van de vorige nacht hielden hem ook nu weer geregeld wakker en wanneer hij niet achtervolgd werd, dan doolde hij door zijn eigen plannen. Met een dof hoofd als van een kater stond hij bijtijds op.

Hij ging vijf keer terug naar het buffet voor cornflakes en muesli, drie croissants en gebakken eieren met spek op vers brood tot hij echt niets meer op kon. De laatste gaatjes in zijn maag vulde hij met yoghurt en oranje moltebaeren-jam.

Met een meer dan verzadigd gevoel wandelde Laurens het centrum in om de laatste zaken te regelen voor hij zou vertrekken uit Bodø. Hij nam nog een keer geld op van zijn Duitse bankrekening, wisselde op drie verschillende plaatsen een niet al te groot bedrag om in Zweedse kronen en nam uitgebreid de tijd bij twee speciaalzaken voor friluftslivet.

Bij de eerste kocht hij een kleine pannenset en een alcoholbrandertje, een hengel en visgerei. In de andere zaak vulde hij dat aan met een slaapzak, een lichtgewicht zelfopblazend isolatiematras en een fjellduken in camouflagekleuren, een soort ademende bivakzak om in de openlucht te overnachten. Het was vreemd, absurd zelfs, om allerlei kampeerspullen te kopen die hij gewoon thuis had liggen. Door de aanschaf voelde hij voor het eerst de enorme impact van zijn plan. Hij had geen thuis meer. Wel op papier bij de notaris natuurlijk en in weet ik hoeveel databases bij het kadaster, bij de gemeente, de provincie en het rijk, bij verschillende verzekeraars, bij de bank en niet te vergeten bij Google en Microsoft. De hypotheek van zijn eigen huis zou nog maandenlang van zijn rekening worden afgeschreven en hij mocht dan officieel eigenaar zijn, zodra hij er een voet over de drempel zette was hij zo goed als dood. Een doodlopende tak in het stroomschema. Een nul in zijn eigen programma. Als hij veilig uit Noorwegen weg wilde komen met de decodeersleutel moest hij strikt vasthouden aan zijn plan.

In het winkeltje van de Bodø och Omegns Turistforening, de plaatselijke afdeling van de Noorse toeristen- en bergwandelvereniging, zocht hij een paar wandelkaarten uit van het gebied ten oosten van Bodø en in een supermarkt kocht hij een voorraadje instant pastamaaltijden, Kvikk Lunsj-repen, melkpoeder en havermout. Niet te veel, want hij zou alles mee moeten dragen in zijn rugzak.

Met zijn aankopen keerde hij terug naar het Scandic Havet, waar hij alle labels en verpakkingen verwijderde en de uitrusting plus het eten in zijn rugzak propte. De totale hoeveelheid viel hem toch nog tegen, alsof hij een mud aardappelen optilde. Het moest meer dan vijfentwintig kilo zijn, maar als hij de zak eenmaal op zijn rug had, kon hij er waarschijnlijk redelijk goed mee lopen. Ruim een uur voor zijn trein zou vertrekken was hij klaar. Hij liep met zijn rugzak op naar de receptie, waar hij zijn kamersleutel achterliet. Meneer Hendrikus had zojuist uitgecheckt.

In het station kocht hij bij de automaat een kaartje naar Rognan. Hij haalde zijn vouwkajak uit de bagagekluis en vreesde voor de titanium schroefjes in zijn knie toen hij op weg naar het perron bijna bezweek onder het gezamenlijke gewicht van zijn rugzak en de kajak. Trolleys zoals op de luchthaven waren hier niet en het zweet brak hem aan alle kanten uit. Mensen zagen hem zwoegen maar vandaag was het prima om gezien te worden. Terwijl hij op een bankje wachtte tot de trein kwam schakelde hij zijn telefoon in. Het werd weer eens tijd om een paar digitale broodkruimels te strooien.

Toen de trein met een halfuur vertraging het station binnenreed en de aankomende reizigers waren uitgestapt, zeulde Laurens eerst zijn rugzak het bagagecompartiment in en vervolgens pas de vouwkajak. Hij koos een stoel rechts bij het raam en met zijn gezicht in de rijrichting, zodat hij goed uitzicht had toen de trein langs het fjord boemelde. Iedere bocht en iedere heuvel vergeleek hij met de kaart die in zijn hoofd zat opgeslagen. Toen ze Fauske passeerden en hij de witte koepels van het satellietstation boven de bomen van het schiereiland zag uitsteken, grijnsde hij inwendig.

In Rognan stapte Laurens uit. Eerst met zijn rugzak op en daarna snel weer de trein in om de vouwkajak te pakken. Mensen die terugkwamen van hun werk in Bodø liepen naar hun auto op de parkeerplaats of gingen te voet het plaatsje in. Anderen werden opgehaald. Tegen de tijd dat Laurens de kajak en de rugzak beurtelings naar de voorzijde van het grijs geschilderde station had gedragen, was het stationsplein verlaten.

Hij zette zijn kajak zolang in de verlaten wachtruimte en liep met zijn rugzak naar het centrum van Rognan, niet meer dan een straat langs de waterkant van het fjord, Strandgata, met een handjevol winkels en restaurants. Het liep tegen etenstijd en er waren niet veel mensen op straat. De winkels gingen langzamerhand dicht en de restaurants waren net open, dus zette hij zijn rugzak op de stoep bij een restaurant, zodat het leek alsof hij binnen zat. Niemand zou er met zijn rugzak vandoor gaan en hij zou ook niet preventief worden opgeblazen door een antiterreureenheid. Noord-Noorwegen was Parijs niet.

Binnen een kwartiertje liep hij terug naar het station om zijn vouwkajak op te halen. Toen pas ging hij het restaurant binnen, waar hij een dagmenu bestelde met aardappelsoep, gravad lax ofwel gefermenteerde zalm als hoofdmenu en als dessert koffie met warme wafels, room en vossenbessensaus. Een tafeltje verderop hoorde hij twee mannen Nederlands praten. Laurens groette ze vriendelijk en raakte direct met de mannen in gesprek, die kapitein en stuurman op een kustvaarder bleken te zijn. Gelukkig werkte de kok snel en werden de gangen vlot na elkaar opgediend want de tijd begon te dringen voor Laurens. Direct na het dessert rekende hij af, gaf de serveerster een flinke fooi en bedankte de Nederlanders voor het aangename gezelschap.

In twee etappes droeg hij zijn bagage naar een grasstrook aan het water, vlak naast een kampeerterreintje net buiten het centrum, waar hij ruimte had om de kajak weer in elkaar te vouwen. Hij kreeg de klus nu in iets meer dan twintig minuten geklaard, een stuk sneller dan de vorige keer in Moskenes.

De volgende uitdaging vroeg bijna net zoveel tijd. De complete uitrusting die in zijn rugzak zat moest hij in de voor- en achterpunt van de kajak zien te stouwen. Een ogenschijnlijk onmogelijke opgave. Met zijn hoofd en een gestrekte arm verdween hij keer op keer in de kuip om een volgend bagagestuk naar voren of naar achteren te proppen, waarbij hij ook nog rekening probeerde te houden met een gelijkmatige gewichtsverdeling tussen links en rechts, voor en achter, zodat de kajak straks vlak in het water zou liggen. Zakje voor zakje, stuk voor stuk om de krappe ruimte zo goed mogelijk te benutten en de kleinste dingen eerst. Als laatste kwam zijn slaapzak vlak achter het zitje en uiteindelijk bleef alleen de lege rugzak nog over.

Laurens sleepte de kajak vanaf de vloedlijn over het drooggevallen zand, tussen keien en plukken zeewier door naar de waterkant. Hij legde de rugzak plat gedrukt op de bodem van de boot en stapte in. Slechts met moeite kreeg hij zijn schoenen eroverheen geschoven, maar toen hij eenmaal zat had hij er weinig last van. Er restten nog maar enkele uren daglicht en hij moest wegvaren zolang de ebstroom meewerkte. Met zijn peddel duwde hij de kajak het water in en geruisloos gleed hij weg van de oever.

Een lichte bries uit het westen rimpelde het wateroppervlak waardoor het fjord de betoverende spiegeling van de Lofoten miste. Ook de omliggende bergen waren bij lange na niet zo spectaculair. Anders dan op de Lofoten was Laurens al vanaf de eerste peddelslagen volledig in balans met zichzelf en met zijn omgeving. Vol vertrouwen hield hij de rechteroever aan. Achter hem werd de bebouwing van Rognan snel kleiner en hij passeerde het kampeerterrein waar een handjevol campers en tenten stond. Iemand zwaaide en Laurens groette terug door zijn peddel even omhoog te steken.

Opeens kreeg zijn voorpunt een duw naar links. Hij probeerde tegen te sturen, maar de kracht was niet te stuiten. Wat hij ook deed, de kajak boog naar links, richting het wijde open water van het fjord. Terwijl hij juist dicht onder de oever wilde blijven. Het water leek wel tegen de windrichting in te golven. Snel wierp hij een angstige blik over zijn schouder, terug naar de rechteroever. Er stonden huizen, er was een brug. Toen zag hij de oorzaak van zijn probleem. Hij was in de uitstroom van een rivier terechtgekomen die hem met een noodgang het fjord in duwde. De huizen van Rognan werden in rap tempo kleiner en de afstand tot de oever was al veel groter dan hij zelf veilig vond. Het zweet brak hem uit terwijl hij het ritme van zijn slagen opvoerde om uit de zuigende stroming te komen. Tegen de kracht van het water vechten was zinloos en hij bedacht dat haaks op de stroming en met een grote boog terugvaren naar de kant de beste optie was. Met dezelfde verbetenheid als waarmee hij uit Reine gevlucht was rukte hij de peddelbladen door het water. Zijn spieren brulden om een adempauze, maar Laurens hield niet in voor hij veilig terug bij de kant was waar hij de kajak even liet uitdrijven om weer op adem te komen. Hij realiseerde zich dat hij onmogelijk alles vooraf kon bedenken en ook zijn eigen plan vereiste natuurlijk voortdurend veiligheidsupdates.

Laurens vervolgde zijn weg, maar de lichte tegenwind remde zijn voortgang. Ondanks de meewerkende ebstroom kostte het hem anderhalf uur stevig peddelen tot waar het inmiddels brede fjord naar links boog en kilometers ver uitzicht bood in noordwestelijke richting. Op een strandje pauzeerde hij kort om zijn benen te strekken en zijn stramme rug te ontspannen. In het laatste avondlicht lonkten de witte koepels van Fauske II op het schiereiland in de verte. Nog een uur varen en dan zou hij de landpunt bereiken die hij vooraf bedacht had. De plaats waar hij zijn eigen verdrinkingsdood zou ensceneren. Het voelde absurd om daarover na te denken, alsof hij het van een afstand zelf zag gebeuren.

De sterke ebstroom langs een steile klif ter hoogte van de laatste verkeerstunnel voor Fauske veroorzaakte plotseling kleine draaikolken in het water. Hij was moe, het schemerde inmiddels en de turbulentie verraste hem volkomen. Afgeleid door de draaikolk hield hij zijn peddelblad verkeerd, waardoor het blad zonder weerstand door het water sneed en hij er bijna achteraan tuimelde. Van schrik liet hij een hand los van de peddel om tegen te hangen naar de andere kant. Even leek het te werken en de kajak balanceerde precies op het kantelpunt. Als hij zijn peddel had vastgehouden had hij een nieuwe slag kunnen maken om zijn evenwicht te hervinden. Maar met de peddel in de lucht zwaaiend was hij kansloos.

Hij schoof langzaam zijdelings weg van het zitje, zijn schoenen schoten van het voetensteuntje in de punt en hij voelde de kajak verder kantelen. Het water golfde over de rand van de kuip de kajak in, waardoor hij dieper kwam te liggen en volkomen instabiel werd. Er was geen houden meer aan. Hij sloeg om.

Laurens was geen geoefend kajakvaarder en had dit niet eerder meegemaakt. Door de koudeschok en het donkere water raakte hij gedesoriënteerd. Volledig in paniek door de ademnood probeerde hij zich wild trappend en schoppend uit de kajak te werken, maar de punt van zijn rechterschoen haakte achter de voetensteun en hij kwam niet los uit de kuip.

Met zwemslagen aan de zijkant van de kajak probeerde hij zijn hoofd boven water te krijgen om een teug lucht te halen. Dat lukte slechts met grote krachtsinspanning en ondertussen draaide zijn voet zich steeds vaster achter de voetensteun. Bij de derde teug lucht kreeg hij ook water mee naar binnen. Zijn longen protesteerden direct en al hoestend kreeg hij nog meer binnen. Dit kon hij met geen mogelijkheid nog langer volhouden. Om te overleven moest hij loskomen uit de kajak. Hij zwom weer, nam een hap lucht en liet zich onder water zakken. Met een uiterste krachtsinspanning duwde hij zich uit de kuip. Tegen zijn gevoel in, naar de diepte van het fjord. De vastgeklemde schoen draaide zich los. Het werkte. Alleen het heuptasje met zijn paspoort dat hij op zijn buik droeg haakte nu achter de rand van de kuip. Met het laatste restje zuurstof in zijn longen duwde en wrikte hij tot de sluiting losschoot. De riem gleed van zijn lichaam en zonder problemen kreeg hij nu zijn benen uit de kajak, die bij die laatste beweging zichzelf weer omdraaide.

Lucht! Eindelijk kon hij weer ademhalen, maar hij was nog nergens. De oever was een vrijwel loodrechte rotswand en hij kon hier onmogelijk uit het water komen. Hij zwom, half leunend op zijn kano die steeds dieper in het water zakte. Waarom was hij zo stom geweest om het advies van de kanoverkoper te negeren en te bezuinigen op de aanschaf van een wetsuit? Het water was ijskoud. Waarschijnlijk hield hij het nog tien minuten vol. Vijftien hooguit. Veel te kort om met zijn trage bewegingen een vlak stuk oever te bereiken. En toch probeerde hij het. Schoolslag met zijn benen en leunend op de kano. Zijn wandelschoenen voelden als loodblokken die hem naar de diepte trokken. Zijn broek fladderde rond zijn benen en remde zijn trage zwemslagen. Hij bewoog zijn benen wel, maar de oever wilde niet dichterbij komen.

Het alarmnummer bellen, dacht hij. Met een hand probeerde hij de telefoon uit zijn broekzak te wurmen, terwijl hij ondertussen zwembewegingen bleef maken. Met moeite had hij zijn gevoelloze vingers in zijn broekzak gewurmd, maar hij kreeg nauwelijks grip op de gladde telefoon. Als hij hem al uit zijn broekzak kon krijgen en hij liet hem uit zijn vingers glippen, dan had hij helemaal niets meer. Vertraagd door de kou drong het besef door dat de telefoon toch al volgelopen moest zijn met zeewater en onmogelijk nog kon functioneren. Hij had kostbare tijd verspild om hem te pakken te krijgen.

Zijn vingers waren nu zo verstijfd dat hij zelfs de kano niet meer vast kon houden. Hij stak zijn armen in de kuip om bij de kano te blijven, terwijl zijn gevoelloze benen krachteloze rondjes draaiden. Toch hield hij vol. Een slag voor Martijn. Een slag voor Codfisher. Een slag voor Solberg. Als een mantra praatte hij op zichzelf in om steeds weer drie zwemslagen te maken.

Misschien kon hij de kano beter loslaten. De volgelopen romp leverde nauwelijks drijfvermogen en remde zijn snelheid alleen maar af. Zonder kano kon hij ook met zijn armen zwemmen en zou hij vast sneller de kant kunnen bereiken. Laurens liet zijn stijve armen uit de kuip glijden en zette aan voor een zwakke schoolslag. Voor Martijn. Voor Codfisher. Voor Solberg. Hij bleef zwemmen, maar werd steeds trager. Zijn schoenen zonken dieper. Zijn kleren waren zwaar, volgezogen met zeewater. Zijn slag was krachteloos en de oever leek nog even ver weg als toen hij net omgeslagen was. Nog een keer haalde hij adem, zette aan voor een zwemslag zonder dat zijn lichaam in beweging kwam. Geruisloos sloot het wateroppervlak zich boven hem en hij zakte naar de diepte van het fjord.

Waarschijnlijk zou de onderstroom hem door de Saltstraumen naar open zee sleuren en zijn lichaam zou nooit gevonden worden. Zijn kajak, de peddel en het heuptasje met zijn identiteitsbewijs werden door de wind en de stroming naar het schiereiland van het station Fauske II gestuwd, waar ze pas veel later zouden worden aangetroffen.

Achteraf zouden de Noorse politie, de kustwacht, een externe deskundige of wie ze er ook maar bij haalden, wel tot een dergelijke reconstructie moeten komen. Het was een goed plan.

23

5 september, ochtend

Tom haastte zich vanuit het Radisson naar het Scandic Havet. Hij stond nog maar net op de stoep bij de ingang of de mosterdgele Saab van Solberg kwam al aangereden. De deur zwaaide direct open en Tom zat nog niet of Solberg gaf weer gas.

‘Wat gaan we doen?’ vroeg Tom.

‘Stukje varen,’ zei Solberg. Die conclusie had Tom al eerder getrokken, wat moest je anders met een buitenboordmotor. Hij boog iets voorover om in de buitenspiegel te kunnen kijken, maar deze keer was er geen opdringerige SUV te zien. Solberg reed geconcentreerd en snel het centrum uit.

‘Ik heb net de persconferentie gevolgd via de livestream van Philou. Wat denk jij van die Hagen?’ vroeg Tom toen ze Bodø achter zich gelaten hadden en Solberg zich wat meer ontspande.

‘Die kletst uit zijn nek. Laurens Olthoff die niet verder dan zeventig kilometer van Bodø geweest is en niet op de Lofoten? En dan als klap op de vuurpijl nog iemand voor paal zetten door over marsmannetjes te beginnen. Nee, met Lauritzen kun je wel zaken doen, maar die Hagen is zo glad als een aal.’

‘Hij zal blij zijn als hij ons straks tegenkomt.’

‘We komen hem niet tegen, daar heeft hij zijn voetvolk voor. Als hij naar buiten gaat verwaait zijn dure coupe.’

Ze reden een tunnel in en zwegen een poosje. Toen het stroboscopische effect van de tunnelverlichting overging in daglicht waren recht vooruit, boven het beboste schiereiland, de witte koepels van Fauske II zichtbaar. Tom wees die richting op.

‘Wat denk je? Was Olthoff daarheen op weg met zijn kajak?’ vroeg hij.

Solberg schudde zijn hoofd. ‘Het lijkt me onwaarschijnlijk. Hij was ternauwernood ontsnapt aan zijn eigen crematie in Reine. Waarom zou hij dan het risico nemen? Hij is levend weggekomen uit de rorbu, maar waar hij daarna gebleven is... Ik heb werkelijk geen idee.’

‘Mee eens. Maar jij en ik weten wat er in Reine gebeurd is. Weet Hagen het ook?’

‘Zonder enige twijfel.’

‘Dus als ze vrijwel zeker weten dat hij hier niet is gaan kajakken, dan is de hele zoekactie van vandaag een toneelstuk voor de bühne.’

‘Ze moeten toch wat. Philou zorgt voor behoorlijk wat druk op de ketel, dus nietsdoen is geen optie.’

‘Wat hopen ze eigenlijk te vinden?’

‘Niets.’

‘Niets?’

‘Ja. Alles wat ze vinden moet onderzocht worden, dat levert weer een rapport op, dat moet vervolgens gepubliceerd worden, dat roept onnodig veel nieuwe vragen op. Er komt nooit een eind aan. Zelfs niet als ze Olthoff uit het fjord vissen. Stel dat iemand die USB-stick vindt en inlevert bij, laten we zeggen een journalist van de NRK? Ze zullen nooit weten of Olthoff de informatie van Codfisher ergens gedeeld of verspreid heeft. Het is Hagens ergste nachtmerrie dat die informatie alsnog opduikt en ik hoop dat zijn nachtmerrie alsnog werkelijkheid wordt. Ergens is het fout gegaan in Reine. Ik heb daar gefaald en Olthoff is nu de enige persoon die de informatie over het gruwelijke toekomstscenario van de NSA naar buiten kan brengen.’

Het klonk vreemd, een grootschalige zoekactie in de hoop dat je niets vindt. Maar de theorie van Solberg sneed wel hout. Ze passeerden de afslag naar de camping en Fauske II waar Tom eerder in gegaan was en reden de bebouwing binnen. Rechts lag het parkeerterrein van de REMA-supermarkt waar hij eerder bij Philou uit de auto gestapt was.

‘Hier afslaan!’ riep Tom toen ze de rotonde naderden.

‘Dat gaat naar de REMA,’ zei Solberg verbaasd.

‘Klopt. Er staat een surveillancewagen op de parkeerplaats.’

Solberg aarzelde geen moment en sloeg direct af. Hij reed het parkeerterrein op en zette zijn Saab pal naast de Volkswagen Passat Alltrack. Ze hoefden zich niet af te vragen waar de bijbehorende agenten waren, want Pedersen en Nordahl kwamen net de supermarkt uit. Zonder koffie, zonder broodjes.

‘Heren, goedemorgen,’ zei Pedersen. Het klonk niet bepaald alsof hij het meende en leek niet van plan meer te zeggen, maar Solberg was zo gaan staan dat Pedersen zijn autoportier niet kon openen.

‘Druk aan het werk, Harald?’

‘Altijd.’

‘Moesten jullie inkopen doen?’

Het antwoord was onmiskenbaar nee, of het moest een pakje kauwgom geweest zijn.

‘Dat zijn jouw zaken niet,’ bromde Pedersen.

Achter Pedersens rug sloeg Nordahl wanhopig haar ogen ten hemel, zodat het alleen voor Tom zichtbaar was. Ze deed geen enkele poging om haar collega verbaal bij te staan en hun optreden was duidelijk niet meer zo eensgezind als de eerste keer toen Tom het koppel bij zijn ziekenhuisbed ontmoette.

‘Dan gaan we binnen maar eens vragen wie jullie gesproken hebben,’ zei Solberg.

‘Waarom loop je ons overal achterna? Jij veroorzaakt alleen maar onrust met je gewroet in andermans zaken.’

‘Dat is mijn werk, agent.’

‘Nou. Ga dan maar aan je werk, dan kunnen wij ook weer verder.’

Solberg deed een stap achteruit zodat Pedersen kon instappen. Geïrriteerd trok hij het portier open, zodat het bijna tegen Solbergs buik sloeg en stapte in.

Over het dak van de auto gebaarde Nordahl met haar duim bij haar oor en haar pink bij haar mond naar Tom. Ik bel je nog. Toen stapte ze ook in.

Solberg stond gebogen naast de auto en tikte op het portierraam. De motor werd gestart waarna het raampje zakte.

‘Wanneer kan ik opnames maken van die gevonden kajak?’

‘Daarvoor moet je bij Hagen zijn.’

Pedersen begon langzaam achteruit het parkeervak uit te rijden.

‘Waar gaan jullie straks zoeken?’

‘Als je ons vandaag voor de voeten loopt, dan pak ik je op wegens obstructie van een onderzoek.’

De surveillancewagen schoot nu met een ruk achteruit, draaide met piepende banden op het asfalt en spoot weg over de parkeerplaats. Pedersen had het laatste woord gehad, maar Solberg stond breeduit te grijnzen.

‘Eerst naar binnen om te vragen wat ze hier gedaan hebben?’ vroeg Tom.

Solberg schudde zijn hoofd. ‘Laten we maar gaan varen. Ik heb aanvullend beeld nodig bij de persconferentie. We kunnen hier op de terugweg nog langsrijden als we tijd overhebben.’

Ze stapten in en reden terug naar de hoofdweg die ze volgden tot de route weer langs het water liep. Al snel sloeg Solberg rechts af naar een met steenslag verhard jachthaventerreintje van de plaatselijke botenvereniging, waar hij parkeerde naast een rood geschilderd clubhuis. Tegenover het gebouw lagen drie drijvende steigers waaraan enkele tientallen bootjes waren afgemeerd. Vooral snelle motorboten, visboten met een vaste opbouw en een handjevol zeiljachten.

Solberg opende zijn kofferbak, waarin twee slappe jerrycans met twintig liter benzine lagen. Blijkbaar had Solberg ze volgetankt terwijl ze in de kofferbak stonden en was er daarbij genoeg benzine gelekt en verdampt om een explosief mengsel te vormen. De Saab was een rijdende molotovcocktail en het was maar goed dat Pedersen er geen lucht van gekregen had.

‘Misschien kun jij die twee dragen?’ wees Solberg. Zelf pakte hij zijn cameratas en de vultrechter. Die verdeling was niet helemaal evenredig, maar Tom had er geen problemen mee en trok de jerrycans uit de kofferbak als twee kettlebells in de sportschool. Hij volgde Solberg over de deinende steiger.

Uitgerekend bij het kleinste bootje in de haven bleef Solberg staan. Het polyester bakje was nauwelijks zes meter lang, had een kleine vaste buiskap en een stuurconsole met een windscherm. Een paar waterdichte luchtkasten maakten het bootje onzinkbaar en voor de voortstuwing waren er twee houten roeispanen en een bakbeest van een buitenboordmotor.

‘Dit is hem,’ zei Solberg en stapte aan boord van de wiebelende polyester visbak.

‘Oké…’ zei Tom. Hij had wel met betere boten gevaren, maar de forse buitenboordmotor oogde nieuw en de boot kon in elk geval niet zinken. Solberg nam de jerrycans over die Tom aanreikte en terwijl hij in de weer was met de vultrechter en de brandstoftank, ging Toms telefoon over. Marit, dacht hij. Ze was vast buiten gehoorafstand van Pedersen en had iets te melden. Toen schoot het door zijn hoofd dat zijn gewone telefoon nog in het hotelkluisje lag en Marit het nummer van zijn beveiligde telefoon niet had. Hij nam op.

‘Met Tom.’

‘Waar zijn jullie?’ Philou was kortaf, haar stem klonk hoger dan normaal. Blijkbaar had ze gezien dat hij samen met Solberg was vertrokken. Ze had zijn nieuwe nummer zeker van Huub gekregen.

‘Een stukje varen met Kjetil Solberg om de zoekactie vanaf het water te volgen en opnames te maken.’

‘Ik kom naar Fauske. Pik me daar op.’ Het was geen vraag maar een mededeling.

‘Dat moet je aan Kjetil vragen, het is zijn boot, hij is ermee aan het werk.’

‘Tom! Ik moet erbij zijn als ze zoeken waar Laurens’ kajak gevonden is!’ protesteerde Philou luid waardoor Tom zijn telefoon op een armlengte afstand hield en ook Solberg het gesprek woordelijk kon volgen. Tom realiseerde zich dat hij niet erg aardig tegen haar geweest was. Door haar manier van doen had ze dat weliswaar over zichzelf afgeroepen, maar het was toch niet goed om haar zo buiten te sluiten. Ze was de kortste link naar Olthoff, ze had zijn energie opgevangen toen ze bij de telefoonmast van Tuva uitgestapt waren en ook al wist hij niet of hij in zoiets moest geloven en was ze stronteigenwijs, haar gevoel kon toch een belangrijke bijdrage leveren aan de zoektocht. Het was beter om haar aan boord te houden.

‘Wacht even, ik overleg met Kjetil,’ zei Tom. Dat hoefde niet, want Solberg knikte al. Hij sprak geen woord Nederlands, maar de strekking was volkomen duidelijk. Misschien hoopte hij nog een kort interview met haar op te nemen.

‘Het is oké. Bel maar als je in de buurt bent, dan kijken we waar we je het handigst op kunnen pikken.’

‘Bedank Kjetil maar vast. Tot zo dan.’

‘Tot straks. Enne...’ Trek een paar stevige schoenen aan, had hij nog willen zeggen, maar Philou had de verbinding al verbroken.

‘Kom maar aan boord,’ zei Solberg. Hij gaf een overbodige instructie over de besturingsconsole. Er was weinig ingewikkelds aan. Een contactsleutel, een startknop, een dodemansknop en een gashendel. Geen gps en ook geen dieptemeter.

Tom ging op de stoel achter het kleine stuurwiel zitten en Solberg gooide de meertouwen los waarna ze rustig de haven uit tuften terwijl de motor op bedrijfstemperatuur kwam. Eenmaal op het open water van Fauskevika, de baai van Fauske, gaf Tom wat gas bij en hield de linkeroever aan, de kant waar de kajak gevonden was. Aan stuurboord schoof het schiereiland met de witte koepels van Fauske II voorbij.

‘Wil je daar nog een keer langs?’ wees Solberg. Het was grappig bedoeld, maar de rillingen liepen Tom over zijn rug.

‘Nee, dank je. Dat bezoek vergeet ik niet meer.’ Hij gaf flink gas, waardoor de boot vooruitschoot en zichzelf deels uit het water tilde. De brullende motor maakte een gesprek onmogelijk.

Ze stoven ruim om een landpunt heen en kregen toen zicht op het zoekgebied onder Tuva, de berg met de telefoonmast waar een grijs schip met in grote letters KYSTVAKT W333 op de romp evenwijdig aan de steile oever voer.

Solberg wees naar het schip, toen naar zijn cameratas die onder de buiskap lag en gebaarde om snelheid te minderen.

Tom stuurde de boot in de aangegeven richting, zodat Solberg eerst een overzichtsshot kon maken. Vervolgens voeren ze een tijdje gelijk op met het patrouillevaartuig van de kustwacht. Het schip heette Njord, las Tom nu op een houten naambord op de brug. Op aandringen van Solberg voer Tom steeds dichterbij, tot ze praktisch langszij lagen. De kapitein van de Njord was er niet van gediend en gaf een lange stoot met de scheepshoorn. Tom zwenkte weg van de Njord en voer met een ruime boog achter het schip langs naar de oever, waar zoekteams op de kant liepen. Politiemensen en vrijwilligers met hesjes van het Rode Kruis. Op linie, met twee meter tussenruimte zochten ze een strook onder en boven de vloedlijn af. Voor de zoeklinie uit werkten hondengeleiders met speurhonden.

Solberg maakte filmopnames en gebaarde Tom dichter naar de kant te varen voor detailshots van de zoekactie op het land. Uit de linie maakte zich een agent los die met grote passen naar de waterkant beende. Pedersen had echt zijn dag niet. Tom schoof de gashendel dicht om de motor stationair te laten draaien. Ze gleden langzaam naar de oever.

‘Ik heb je toch gezegd dat je ons niet voor de voeten moest lopen, Solberg? Je maakt de honden zenuwachtig en verstoort de zoekactie.’

Solberg filmde rustig door. ‘We lopen je niet voor de voeten, we zijn aan het varen, Pedersen. Ik heb je eerdere instructie nauwkeurig opgevolgd en nu is het weer niet goed.’

‘Ik sommeer je om uit het zoekgebied te vertrekken.’

‘Vrije nieuwsgaring is een pijler van de democratie. Het is hier Noord-Noorwegen, niet Noord-Korea. Ik zie nergens een afzetting, dus hoe kan ik nu weten waar het zoekgebied begint?’ Solberg ging rustig door met sarren, Pedersen werd steeds kwader.

‘Dat zeg ik je nu. Wegwezen, en snel een beetje.’

Om verdere escalatie te voorkomen zette Tom de motor in zijn achteruit en gaf weer gas. Zijn telefoon ging over, het was Philou.

‘Hoi. Ik sta boven bij de weg, ik zie jullie varen maar ze willen me er niet doorlaten omdat ze met speurhonden bezig zijn.’

Tom overlegde met Kjetil, die het gesprek overnam. ‘Rij maar door naar Setså, eerste plaatsje voorbij de tunnel en dan een weggetje naar rechts in. Onder het spoor door bij een paar boothuizen. We komen die kant op.’

Tom gaf een dot gas en Pedersen liep tevreden terug naar de zoeklinie. De visbak stuiterde in zuidelijke richting over het water van het Skjerstadfjord en liet de zoekteams en het kustwachtvaartuig achter zich.

Het was hooguit tien minuten varen naar Setså. Van een afstand waren eerst alleen de boothuizen zichtbaar, toen de zilverkleurige Toyota en vervolgens was Philou als een verticaal streepje te onderscheiden. Eenmaal dichterbij bleek ze een metamorfose te hebben ondergaan. Ze droeg een paar stevige stappers onder een sportieve spijkerbroek voorzien van zorgvuldig gepositioneerde rafelgaten onder haar knieën en een warme trui met daarover een openhangend regenjack. Ze zag eruit als een doorgewinterde sportvisser.

Tom liet de boot voorzichtig op het grind van de oever schuiven. Solberg sprong van boord met een lijn die hij aan een paal bij het eerste boothuis vastlegde.

‘Is er al iets gevonden?’ vroeg Philou.

‘Geen idee, ze waren druk bezig en Pedersen stuurde ons weg,’ antwoordde Solberg.

‘Het is zo gek,’ zei Philou. ‘Waar ik net stond, daar waar ze aan het zoeken zijn, voelde ik niets en nu ik hier sta is het er weer.’

‘Dan moeten we hier maar eens goed rondkijken,’ zei Tom.

‘Ik weet niet of het iets is, hoor. Het is maar een gevoel.’ Ze verontschuldigde zich er bijna voor.

Tom stapte om de buiskap heen en sprong ook van boord. ‘Ik meen het,’ zei hij. ‘Toen we de eerste keer bij die telefoonmast stonden zat je ook helemaal goed met je gevoel. Een halfuurtje, Kjetil?’

‘Dat is geen probleem. We zitten nog voor de kentering van het getij. Als over een uurtje de ebstroom begint wil ik niet dat de boot droogvalt, want dan zitten we hier tot vanavond vast.’

‘We kunnen hier het strand afzoeken. Als er iets in het fjord drijft is er grote kans dat het met de westenwind hier de baai in geduwd is.’

Tom hoopte dat ze iets zouden vinden, tegelijkertijd wilde hij er niet aan denken wat er zou gebeuren als ze daadwerkelijk het lichaam van Laurens in het water zouden aantreffen. Philou zou volkomen overstuur raken.

‘We doen het net als de politie. Twee meter tussenruimte en dan lopen we evenwijdig aan de vloedlijn heen over het strand en op de terugweg schuiven we acht meter landinwaarts voor een aansluitende zoekslag.’

‘Oké,’ zei Philou. Ze was er helemaal klaar voor.

Solberg liep langs de vloedlijn, Tom in het midden en Philou aan de landzijde. Stap voor stap. Kijkend, speurend tussen de kiezels en de pollen gras.

‘Kijk ook of je iets ziet drijven, Kjetil. En kijk af en toe iets verder op de oever, Philou,’ instrueerde Tom.

‘Wat zoeken we precies? Wat hoop je te vinden?’ vroeg Solberg.

‘Iets, wat dan ook. Uitrusting, een aanwijzing. Het kan van alles zijn,’ zei Tom. Zolang het Olthoff zelf maar niet is, dacht hij erachteraan. Opgezwollen, verweekt, bleekwit. Het rottingsproces op gang gekomen. Holle oogkassen, uitgepikt door meeuwen.

Al zoekend volgden ze de vloedlijn voor de boothuizen langs.

‘Dat kan niet!’ riep Philou.

Tom vreesde het ergste. Hij keek op en zag Philou naar het laatste boothuis rennen. Solberg filmde.

24

5 september, middag

Philou struikelde bijna in haar haast om bij het achterste boothuis te komen. Ook Tom versnelde zijn pas en zag toen waar ze op af rende.

‘Afblijven!’ riep hij. ‘Anders wordt Pedersen straks boos dat we sporen vernietigen.’

Philou stak haar hand al uit, maar in plaats van hem te pakken liet ze haar handpalm erlangs zweven. ‘Hij is van Laurens. Ik weet het zeker.’

Tom pakte zijn telefoon en scrolde door de berichten naar de foto’s die Huub gemaild had. Felgeel, een deelbare carbon steel, weinig gebruikt en het merk klopte ook. ‘Ja, die moet van Laurens zijn. Iemand heeft hem hier neergezet.’

‘Dit boothuis is van Odd-Erik Hensen, hij woont hier vlakbij, aan de andere kant van het spoor,’ zei Solberg.

‘Misschien kan hij ons vertellen hoe die peddel hier gekomen is,’ zei Philou.

‘We kunnen erheen lopen. Bel ondertussen Pedersen maar dat we de peddel van Laurens gevonden hebben, dan maak je zijn dag weer goed.’

‘Niet langer dan een halfuurtje, anders komt de boot droog te liggen.’

Op aanwijzing van Solberg volgden ze het steenslagweggetje onder het spoor door naar de verspreide huizen van Setså. Bij een van de huizen met een rommelig erf scharrelde een oudere man rond.

‘Hej, Odd-Erik,’ groette Solberg.

Odd-Erik keek verbaasd naar de hoeveelheid bezoek die het erf op kwam, meer dan hij gemiddeld in een maand kreeg. ‘Hej, Kjetil. Jij hier?’

‘We zagen net een peddel staan bij je boothuis. We denken dat hij van die vermiste kajakker is.’

‘Wordt er een kajakker vermist dan? Daar weet ik niets van.’

‘Het is op de televisie geweest,’ zei Solberg.

‘Tove!’ riep Odd-Erik door de keukendeur naar binnen. Blijkbaar associeerde hij het woord televisie direct met zijn vrouw.

Tove, een vrouw met grijs haar en een schort voor kwam de keukendeur uit en bekeek het bezoek net zo verbaasd als haar man eerder had gedaan.

‘Een vermiste kajakker. Heb jij daar iets over gezien op televisie?’

‘Ja. Dat was twee dagen geleden en vanochtend zeiden ze dat de kajak gevonden was.’ Ze keek van Tom, naar Philou, naar Solberg en toen lichtten haar ogen op. Ze herkende hem van televisie. ‘O, maar u bent...’

‘Precies,’ zei Solberg. ‘We zijn opnames aan het maken van de zoekactie en toen zagen we de kajakpeddel bij jullie boothuis staan.’ Ze praatten Odd-Erik en Tove bij, maar Odd-Erik kon niet meer vertellen dan dat hij de peddel twee dagen geleden uit het water gevist had in de buurt van de Kvænflågettunnel en bij zijn boothuis had neergezet. Hij leek oprecht niets te weten van de vermissing van Olthoff.

‘Ik heb gehoord dat die kajakker de dag na zijn verdwijning nog in de supermarkt gezien is,’ zei Tove.

‘Welke supermarkt?’ vroeg Solberg. Hij kon het antwoord wel raden.

‘Ik hoorde het net in de REMA in Fauske. Ze hadden de politie zelfs op bezoek gehad die allerlei vragen stelde.’

‘Weet u ook wie hem daar gezien heeft?’

‘Dat was Sarah Alvstad, de winkelmanager. Weet u wat ze nog meer zei?’

‘Nee, geen idee,’ zei Solberg.

‘Volgens haar is die kajakker niet verdronken, maar heeft hij zijn spullen gedumpt en is daarna met een vrachtschip vertrokken. Precies die dag dat hij in de REMA was, vertrok er een schip vanaf de kabelfabriek bij Rognan, naar Stavanger. Het is maar een idee, maar het zou natuurlijk kunnen.’

‘En waarom dacht ze dat?’

‘Dat zou u aan haar moeten vragen. Maar misschien is het een tip, dacht ik.’

Ze stonden nog te overleggen toen de surveillancewagen van Pedersen en Nordahl in een grote stofwolk over het weggetje kwam aanrijden en met een ruk tot stilstand kwam. Pedersen beende op Odd-Erik af.

Voordat hij een vraag kon stellen begon Odd-Erik zich al te verontschuldigen dat hij zijn vondst niet eerder gemeld had. Maar ja, hij kon toch moeilijk elk viskrat en iedere autoband die hij in het fjord vond naar het politiebureau in Fauske brengen?

‘Goed. En waar is die peddel nu?’ vroeg Pedersen.

‘Naast de deur van het boothuis,’ zei Odd-Erik.

Odd-Erik reed mee met Pedersen en Nordahl. Tove verdween weer in de keuken en de andere drie liepen terug. Net op tijd, want Solbergs visboot lag al half op de kiezels te schuren. Snel maakte hij nog een paar shots van Odd-Erik en de twee agenten die bij de peddel stonden te praten.

‘We gaan maar weer,’ riep Solberg naar Pedersen. ‘Anders lopen we je maar voor de voeten.’

Tom hielp Philou aan boord en duwde samen met Solberg de boot terug in het water. Toen sprong Tom zelf aan boord gevolgd door Solberg, die laarzen aanhad. Ze voeren dicht langs de oever terug naar het zoekgebied. Tom nam gas terug en van een afstandje volgden ze het kustwachtvaartuig dat met zijn sonar nog steeds zoekslagen maakte om de diepte van het fjord af te tasten.

‘Wat denken jullie van wat die vrouw zei, over dat vrachtschip?’ vroeg Philou.

‘We zouden aan die supermarktmanager kunnen vragen hoe ze op dat idee is gekomen. We weten nu in elk geval wie de getuige in Fauske is, die met de politie gesproken heeft.’

‘Volgens mij is het roddelpraat,’ zei Solberg.

‘Kun je het uitsluiten zonder er onderzoek naar te doen?’ vroeg Tom.

‘Nee, maar zonder serieuze aanwijzingen is het niet veel waarschijnlijker dan Hagens ontvoeringstheorie door marsmannetjes,’ zei Solberg.

Philou en Solberg stonden over de rand van de buiskap te kijken naar de zoekteams op de oever.

‘Het is hier allemaal zo onvoorstelbaar veel groter dan ik me voorgesteld had. Het is gewoon onmogelijk om alles af te zoeken.’ Ze spreidde haar armen alsof Solbergs visboot de Titanic was.

‘Waarom zoeken ze daar eigenlijk niet?’ Ze wees nu vooruit, naar het schiereiland met de witte koepels van Fauske II.

‘We kunnen erlangs varen terwijl we teruggaan naar Fauske. Dan gaan we eerst nog samen langs bij de supermarkt om te horen wat die manager te vertellen heeft en daarna brengen we je terug naar je auto in Setså,’ stelde Solberg voor.

Philou knikte instemmend. Tom gaf weer flink gas en liet de visboot over de golven stuiteren. De witte koepels met de satellietontvangers werden groter en groter boven de bosrand, totdat ze uiteindelijk achter het bos verdwenen toen ze vlak onder de steile oever kwamen. Tom minderde snelheid en voer rustig langs de kant, zodat ze met zijn drieën de waterlijn en de oever konden afspeuren. Het bos zag er volkomen ondoordringbaar uit. Ze volgden de oever naar de uiterste punt van het schiereiland en het viel Tom op dat hoewel hij de motor vrijwel stationair liet draaien, de kant voorbij leek te vliegen. De ebstroom trok inmiddels flink door.

‘Niets te zien. Ik denk niet dat hij hier aan de kant gekomen is,’ zei Solberg.

‘Misschien is hij hier wel naartoe gezwommen,’ zei Philou.

‘Ja, misschien,’ zei Solberg.

‘Als Laurens is omgeslagen met zijn kajak, dan vrees ik het ergste,’ zei Tom. Hij had allang uitgerekend dat vanaf de plek waar de kajak gevonden was, Laurens dan minstens vijf kilometer had moeten zwemmen in water van hooguit een graad of tien. De wereldtop openwaterzwemmers had bijna een uur nodig voor die afstand. Zelfs met de ebstroom mee zou Laurens het nooit sneller gekund hebben en zonder beschermende kleding was dat volstrekt onmogelijk. Tom verwachtte elk moment het dicht onder het oppervlak dobberende lichaam van Olthoff te zien. Zijn kleren om hem heen zwevend, zijn lange haar als een waaier rond zijn hoofd.

‘Waarom zeg je dat?’ vroeg Philou.

‘Omdat het zo is. Zonder beschermende kleding hou je het in het fjordwater niet langer uit dan een minuut of tien.’

‘Dus jij denkt dat hij echt verdronken is?’ Haar stem klonk schor.

‘Als hij inderdaad met zijn kajak te water geraakt is, ja.’ Toms ogen speurden het water af, maar hij keek niet uit naar de mogelijke vondst. De zoektocht naar wat ze niet wilden vinden was emotioneel uitputtender dan een marathon lopen en Tom merkte dat de vermoeidheid aan zijn concentratie vrat. Hij keek even naar Philou. Haar gezicht stond strak van de spanning, haar ogen lagen diep in hun kassen.

‘We gaan terug,’ besloot Tom. Hij gaf gas om de boot te draaien, maar het toerental bleef steken. Wat hij ook deed met de gashendel, het toerental werd niet hoger of lager. Alsof de gaskabel gebroken was. Tom schoof de hendel nog een keer heen en weer. Niets.

Solberg kreeg het nu ook in de gaten. ‘Wat is er?’ vroeg hij.

Tom bekeek het mechaniek, maar de kabel gaf gewoon weerstand. De oorzaak leek in de motor te zitten. Hij kwam overeind van het zitje en draaide zich om naar de motor. Het toerental daalde tot stationair, hij stotterde eventjes, blies vervolgens met een plofje de laatste onvolledig verbrande benzinedamp uit zijn cilinder en hield er toen helemaal mee op. Philou keek verschrikt. Solberg zocht in zijn zakken naar zijn sigaretten en aansteker.

‘Misschien iets in de schroef?’ opperde Solberg.

Het zal toch niet waar zijn, dacht Tom met het beeld van de half onder het oppervlak zwevende Olthoff in gedachten. Zijn lange haar om de schroef gewikkeld waarna de draaiende vinnen als een gehaktmolen gaten in zijn hoofd sloegen totdat de motor gesmoord werd. Tom zette de drie stappen naar de buitenboordmotor en draaide hem over de kantelbeugel omhoog tot de schroef boven water kwam.

‘Vrij en onbeschadigd,’ constateerde hij opgelucht. Maar het probleem was daarmee natuurlijk niet verholpen. Integendeel. De ebstroom trok de visboot in een noodvaart weg van het schiereiland naar het midden van het fjord.

‘Misschien iets met de bougies?’ zei Solberg. Hij had zijn sigaretten gevonden, inhaleerde stevig en blies een enorme rookwolk uit.

‘Heeft die motor vaker kuren?’ vroeg Tom. Hij schakelde het contact uit en aan en probeerde de elektrische startknop nog een keer. Er rochelde iets in de motor, de startmotor draaide maar de zuigers leken niet in beweging te komen.

‘Geen idee. Ik heb hem geleend. Jij zei dat je er verstand van had.’ Solberg leek niet van plan zich actief met het motordefect bezig te houden.

‘Begin maar vast te roeien,’ zei Tom.

‘Dat meen je niet!’ riep Philou.

Solberg zat rustig te roken en liet het motorprobleem over aan Tom.

‘Ik ben bloedserieus.’ Tom wees naar de twee roeispanen op de bankjes tegen het boord en zocht toen naar de dollen, de scharnierende beugels op het boord waar de roeispanen in geklemd worden om te kunnen roeien. Hij wist zeker dat de dollen op hun plaats zaten toen ze uit het haventje van Fauske vertrokken.

‘Waar zijn die dollen gebleven, Kjetil?’ vroeg Tom.

Kjetil keek stomverbaasd naar de lege gaten in het boord waar de dollen hadden gezeten. Hij stikte bijna in zijn peuk. ‘Wel verdomme! Wie heeft die eruit gejat?’

‘Dezelfde persoon die de motor gesaboteerd heeft vermoed ik,’ zei Tom afgemeten.

‘Gesaboteerd?’ vroeg Philou. Ze zag er ineens bleek en grauw uit. Nu de boot geen voortstuwing meer had schommelden ze onregelmatig op de lichte golfslag.

‘Daar lijkt het wel op,’ zei Tom.

Solberg leunde nog net zo rustig achterover. Waarschijnlijk dempte de nicotine zijn emoties. ‘Dan bel ik toch even naar de botenclub. Er is altijd wel iemand die ons een sleepje kan geven.’

Hij pakte zijn telefoon, koos een nummer uit zijn contactenlijst en drukte om te bellen. Met een frons keek hij naar zijn beeldscherm.

‘Hè? Geen bereik! Dat heb ik hier nog nooit gehad. Kijken jullie ook eens?’ Tom en Philou keken ieder op hun eigen telefoon.

‘Niets,’ bevestigde Tom.

‘Mijn livestream is weggevallen,’ zei Philou, haar ogen nog groter dan ze al waren.

‘Een marifoon?’ vroeg Tom.

Solberg schudde zijn hoofd.

‘Een EPIRB-satellietnoodbaken?’

Zelfde reactie.

Het schiereiland met Fauske II werd kleiner en kleiner en de volle ebstroom sleurde de visboot met een razende snelheid rechtstreeks richting de Saltstraumen, een van de krachtigste getijdenmaalstromen ter wereld. Het was nog een eind weg, maar ze dreven er volkomen hulpeloos op af.

Resoluut trok Tom de kap van de buitenboordmotor en keek naar het mechaniek. Niet dat hij daar echt verstand van had, veel meer dan volgens de regels van de logica wat punten controleren zat er niet in. Ze hadden een flink stuk gevaren voordat de problemen begonnen. De startmotor deed het nog. Het kon de brandstofpomp zijn, of een verstopt brandstoffilter, of een vervuilde bougie, of een vastgelopen zuiger. Niet eenvoudig om allemaal te controleren als je voorovergebogen half overboord hangt in een schommelend bootje, maar er moest toch iets te vinden zijn.

‘Is er gereedschap aan boord?’

‘Als het goed is wel, geloof ik,’ zei Solberg met gerechtvaardigde twijfel in zijn stem. Hij trok de klemmen los van een waterdicht deksel op een bankje en zocht tussen de rommel die daar lag. Hij haalde een canvas tas met verroeste steeksleutels, tangen en schroevendraaiers tevoorschijn. ‘Bedoel je zoiets?’

Tom had op beter gehoopt, maar het oud roest was beter dan niets. ‘Blijf kijken of we ontvangst krijgen. Misschien is er rond Fauske II een zone waarin ze alle communicatiesignalen verstoren. De storing moet een keer ophouden,’ zei Tom. Hij boog zich over de motor en begon met het eenvoudigste klusje, het brandstoffilter. Het zou hem niet verbazen als het verstopt zat met een peuk van Solberg.

Nadat hij uitgezocht had welk onderdeel waar zat en hoe je het los kon sleutelen schroefde hij het filter uit zijn behuizing, waarbij hij er steeds voor zorgde dat er niets in het water viel. Alles wat hij overboord liet vallen zou direct naar de bodem van het fjord zinken en was hij definitief kwijt.

Het brandstoffilter zag er schoon uit. Geen vuiltjes of sigarettenpeuken. Voor de zekerheid blies hij een paar keer door het gaasje, maar hij was ervan overtuigd dat het filter niet de oorzaak van de storing was.

Vervolgens nam hij de bougies onder handen. Hij trok de rubberen slang met de stroomkabel los, zette de roestige sleutel op de bougie en draaide. De bougie gaf geen millimeter mee. Tom drukte zijn gewicht ertegen en zette nog meer kracht. Hij moest uitkijken, want als de sleutel plotseling losschoot, dan zou hij achter de sleutel aan overboord duikelen dus draaide hij de sleutel een halve slag zodat hij in elk geval de boot in gelanceerd werd als de sleutel plotseling meegaf.

Opnieuw trok hij, uit alle macht. Er gebeurde niets. Met een buis of een pijpsleutel om de hefboom van de bougiesleutel te verlengen zou hij meer kracht kunnen zetten. Hij zocht in de gereedschapstas of er iets bruikbaars voorhanden was, maar vond niets wat als hefboom kon dienen. Nu het gereedschap tekortschoot keek Tom om zich heen of er nog andere oplossingen waren.

Geschrokken constateerde hij hoe ver ze al waren afgedreven. Het fjord versmalde zich en hoe dichter ze de Saltstraumen naderden hoe harder het water stroomde. Recht vooruit golfde het, het kolkte en draaide alle kanten op. Het Skjerstadfjord was het spoelreservoir, de Saltstraumen de wc-pot die vier keer per etmaal met grote kracht doorgespoeld werd en die ebstroom zou nu, twee uur na hoogwater, op zijn krachtigst zijn.

Philou zag nog bleker en had nergens meer oog voor. Solberg zat op zijn telefoon te turen. De stroming trok hen om een bocht en nu zag Tom recht vooruit de eerste Saltstraumenbrug liggen over het smalste en heftigste deel van de stroomversnelling.

‘Heb je weer bereik, Kjetil?’ schreeuwde Tom boven het ruisen van de stroomversnelling uit.

‘Een half streepje. Dan weer wel, dan weer niet.’

‘Stuur dan een sms. Gaat het, Philou?’

Ze keek wanhopig en schudde haar hoofd, maar zei niets. Opeens veerde ze op en leunde ver over het boord… net op tijd om haar maag te legen.

‘Ik kan er niet zo goed meer tegen, geloof ik,’ zei ze.

Maar de problemen waren nog maar net begonnen. Aan de bougie sleutelen kon Tom wel vergeten. Ze bereikten de eerste reeks staande golven van anderhalve meter hoog en de boot ging er dwars op af. Solberg was zijn sms-bericht aan het tikken, Philou zat ineengedoken en zeeziek onder de buiskap.

Tom greep een roeiriem. Met of zonder dollen, hij moest de boot recht op de golven zien te krijgen, anders zouden ze kapseizen. Hij stak de spaan verticaal in het water naast de boot en begon met een wrikkende beweging de punt richting de golven te sturen. Het ging, maar niet snel genoeg. Schuin doken ze de trein van opeenvolgende golven in.

‘Hou je vast!’ riep Tom. Vooral tegen Solberg, want Philou omklemde de rand van de buiskap al. Het water golfde rond haar enkels en ze leek zich niet meer bewust van wat er om haar heen gebeurde.

De boot helde, slingerde terug in het golfdal en helde nog verder bij de volgende golf. Bij iedere volgende golf ging het steeds schuiner, totdat het schuimende water over het boord schoot met een badkuip per keer.

Tom dook van links naar rechts in de boot om tegenwicht te geven, terwijl ze steeds dieper kwamen te liggen en nog instabieler werden.

‘Verzonden!’ riep Solberg.

‘Pak een emmer en ga hozen!’ commandeerde Tom.

De volgende golf kregen ze vol op de zijkant en nog een badkuip water schoot over het boord.

‘We gaan verdrinken!’ riep Philou. Ze zat tot haar knieën in het water terwijl Solberg de ene na de andere emmer water terug in zee smeet.

De golven vlakten uit, maar nu werd de boot gegrepen door een enorme draaikolk van tientallen meters doorsnede. Zo groot en krachtig dat de visboot in een spiraal naar het middelpunt gezogen werd. Nu de boot halfvol water stond was ze volkomen instabiel en begon ze in cirkels rond te draaien. Kleiner en kleiner, steeds dichter naar het punt waar het water de diepte in gezogen werd.

25

19-28 augustus

De verzadigde noordwestenwind joeg zware wolken door de bergpas en over het Låmivatnetmeer. Het regende niet, maar de lucht was zo vochtig dat er toch druppels op Laurens’ regenkleding parelden. Bijna ijs, zo koud was het, want de Sulitjelmagletsjer waar hij onderlangs liep drukte de temperatuur in de omgeving nog eens een paar graden verder richting het vriespunt. Het weer was ronduit miserabel, maar hij kon zijn geluk niet op. Recht vooruit, op hooguit een paar honderd meter afstand, tekende zich tussen de wolkenflarden door het silhouet af van een stapel stenen. Ze markeerden de grens, zowel fysiek als psychologisch en Laurens kon niet wachten om eroverheen te stappen. Weliswaar was hij dan nog nergens, maar het voelde alsof hij al oneindig ver was.

Twee dagen terug had hij zijn lege kajak, het tasje met zijn paspoort en de peddel nabij de Kvænflågettunnel het fjord in geduwd om een noodlottig kajakongeval te ensceneren. Daarna was hij de spoorbaan over geklauterd naar de doorgaande weg. Hij had een paar uur gewacht tot er na middernacht nauwelijks nog auto’s langskwamen en was in het donker over de weg binnen een uur naar Fauske gelopen. Ruim voor de eerste bebouwing ging hij een eindje het bos in, waar hij tussen een paar keien zijn fjellduken uitrolde. Hij schoof het matrasje, de slaapzak en daarna zichzelf erin. Volkomen onzichtbaar, zelfs voor wie op minder dan vijf meter zou passeren. De fjellduken was uitgevoerd met een perfect camouflagepatroon vol keien en korstmossen en Laurens had de capuchon ver over zijn hoofd getrokken.

Hij had geslapen tot het allang licht was. Hij was opgestaan, had zijn lange haar weggestoken onder zijn cap, een bril met een donker montuur opgezet en was zo Fauske in gewandeld. In de eerste de beste afvalcontainer had hij het zwemvest gedumpt, in een vuilniszak en zo diep mogelijk begraven onder het afval. Bij de REMA-supermarkt kocht hij verse broodjes en wat fruit voor de eerste loopdag, waarna hij bij het station de bus nam naar het oude mijnwerkersplaatsje Sulitjelma. Vanuit Fauske pal naar het oosten, in het ruige gebergte dat de grens met Zweden vormt.

Met zijn loodzware rugzak was hij uit Sulitjelma te voet verder de bergen in getrokken. Eerst over een steil kronkelweggetje. Haarspeld na haarspeld tot bij het azuurblauwe Låmivatnet, waar aan de oever een onbemande berghut met een houtkachel stond, de Låmihytta. Hij had de benodigde standaardsleutel van de hut zelfs in zijn zak zitten, maar uit de schoorsteen kwam rook en vanaf nu wilde hij contact met mensen volledig mijden. Daarom was hij doorgelopen over een smal bergpad om verderop, uit het zicht van de hut opnieuw in zijn fjellduken te kruipen om de nacht in de openlucht door te brengen.

Het was koud en klam, maar hij was op zichzelf en geen mens had ook maar een vermoeden dat hij daar tussen de kale rotsen in het open bergterrein lag. Alleen iemand die per ongeluk op hem stapte zou hem opmerken. Die kans was nihil, want afgezien van de paar wandelaars die in de berghut overnachtten was er kilometers in de omtrek geen mens te vinden.

En nu liep hij door de waterkoude wolkenflarden de laatste meters naar de grote stapel keien. Ooit waren de stenen gemarkeerd met gele verf, maar die was er inmiddels grotendeels afgebladderd en voor de rest overgroeid met korstmossen. Laurens zette zijn rugzak aan de oostzijde van de stenen, pakte een Kvikk Lunsj-reep en ging tegen zijn rugzak geleund zitten voor een korte pauze. Niet alleen omdat hij daar uit de wind zat, maar vooral omdat hij zich aan die kant van de stenen in Zweden bevond en dat voelde ontzettend goed.

Vanaf het moment dat hij in Reine op het nippertje ontsnapte had hij zich voortdurend bedreigd gevoeld. Hij was geteisterd door nachtmerries en achtervolgingswanen en keer op keer kwam hij tot dezelfde conclusie. Een moordcommando van de Amerikaanse inlichtingendiensten had het op hem gemunt en in Noorwegen werd ze geen strobreed in de weg gelegd. De beste manier om hieraan te ontkomen was zo snel mogelijk de grens met Zweden over te gaan. Zweden was in militair opzicht altijd een neutraal land geweest. Het was geen lid van de NAVO en kende geen verregaande samenwerking met de Amerikanen zoals de Noren. Niet dat de Amerikaanse inlichtingendiensten er niet heimelijk zouden opereren, maar daarbij konden ze zich nooit zoveel permitteren als in Noorwegen. Zijn route naar de grens met Zweden was hemelsbreed gemeten de kortste, het was zeker niet de snelste en ook niet de eenvoudigste. Juist daardoor was het wel de minst voor de hand liggende. Hij had kunnen vliegen vanaf Trondheim naar Stockholm, hij had de bus kunnen nemen naar Arjeplog, of de trein van Narvik via Riksgränsen naar Kiruna. Te veel mensen, te veel kans om digitale sporen achter te laten en natuurlijk het risico van een paspoortcontrole. En nu leunde hij tegen een stapel stenen die voor de helft in Noorwegen stond, terwijl hijzelf in Zweden zat. Geen mensen, geen paspoorten, geen nullen of enen achter zijn naam in een database met vliegtickets of grenspassages.

Gisteren was zijn oorspronkelijk geplande terugvlucht van Trondheim naar Amsterdam, waar hij niet was verschenen. Een nul in de database, maar hij verwachtte niet dat er direct alarmbellen afgingen. Morgen zou hij weer aan het werk gaan en stonden er afspraken in zijn agenda, zowel intern als extern. De onderhoudsman van de back-upserver zou langskomen. Er was nog de lopende klus waarvoor Laurens een vervolgoverleg zou hebben met het Hoofd IT van een ziektenkostenverzekeraar.

Natuurlijk zouden ze hem missen. Net zoals Philou en Huub, zijn beste vrienden in het hackerscollectief, met wie hij iedere dag wel een korte chatsessie had. Ze zouden elkaar bellen en rondvragen waar hij was. Philou zou waarschijnlijk het voortouw nemen, zo zat ze in elkaar. Mogelijk zou ze contact opnemen met zijn moeder die met gevorderde alzheimer in een verzorgingstehuis zat, maar het zou weinig betrouwbare informatie opleveren. Als Laurens gisteren zijn moeder gebeld had, dan wist ze dat vandaag niet meer en als zijn moeder zei dat hij gisteren gebeld had, dan viel met geen mogelijkheid te zeggen of het klopte.

Vanaf vandaag of morgen werd hij vermist door vrienden en collega’s. Het zou zeker nog een paar dagen duren voordat er aangifte gedaan werd bij de politie en dan was het nog de vraag hoe snel er actie ondernomen zou worden. Het kon nog wel een week duren voor er een opsporingsbericht werd verspreid en zoekacties werden opgestart. Tenzij voor die tijd zijn kajak en peddel al gevonden werden natuurlijk. Voor Laurens maakte het weinig verschil. Wat hem betrof mochten de Amerikanen heel Noorwegen uitkammen, databases filteren, zijn telefoon aftappen en zijn e-mail doorspitten. Hij had zijn blik naar het oosten gericht, de Zweedse bergen in. Volledig offline.

Laurens veegde een druppel van zijn neus. De kou beet door zijn kleren nu hij een poosje stilzat. Het werd tijd om weer in beweging komen. Hij hees zijn rugzak op en keek nog een keer terug naar de Noorse kant van de bergen, waar hij vandaan gekomen was. Zo ver het oog reikte waren de bergen leeg.

Over een smal spoor daalde hij af aan de Zweedse kant van de berg en langzaam kwam hij weer onder het niveau van de wolken. De lucht was hier voelbaar droger en warmer. Het spoor, niet meer dan een door rendieren uitgetrapt paadje in het mos, slingerde langs een kleine beek die zich verderop als een waaier vertakte voor hij door een moerassige delta in een groot meer uitstroomde. Boven de vertakking vond Laurens een bruggetje om de beek over te steken. Hier kwam hij op een doorgaande wandelroute die op zijn kaart stond aangegeven.

Vanwaar hij nu stond liep de wandelroute in drie à vier dagetappes naar Kvikkjokk met onderweg berghutten van de Svenska Turist Föreningen STF, de Zweedse bergwandelvereniging. De route was nog weinig bekend bij het grote publiek, maar veel Zweedse en Noorse bergliefhebbers wisten het avontuurlijke alternatief voor het populaire Kungsleden te vinden. Iedere dag liepen er hooguit twintig mensen over het pad. Absurd weinig eigenlijk, maar te veel voor Laurens om onopgemerkt te blijven.

Verderop, voorbij de waaier van beekjes stroomde een brede rivier uit in het meer. Er was een voetgangersbrug en aan de overzijde stond een berghut, volgens zijn kaart de Pieskehaurestugan. Er kwam rook uit de schoorsteen en aan een vlaggenmast wapperde het blauw-geel van de Zweedse vlag.

Anders dan in veel Noorse onbemande hutten was in de Zweedse berghutten in de zomermaanden doorgaans een vrijwillige waard aanwezig om de zaak in de gaten te houden, het overnachtingsgeld te innen en een winkeltje te runnen. Handig voor gewone bergwandelaars voor wie de wapperende vlag en de rokende schoorsteen het welkome eindpunt van een dagetappe markeerde, voor Laurens vormde het een obstakel waar hij omheen moest trekken om niet gezien te worden. Het ontwijken van de hutten zou hem dagen extra kosten op zijn weg naar Kvikkjokk.

Hij wierp nog een blik op de kaart en stapte van het pad af. Langzaam klom hij boven de verspreid staande kronkelberken uit en met een grote boog om de berghut struinde hij door het open terrein vol keien, graspollen en bessenstruikjes. Achter hem werd de Sulitjelmagletsjer op de grens met Noorwegen langzaam kleiner. Vlak voor zijn voeten vloog een sneeuwhoen verschrikt op met zijn karakteristieke prrrrrt aka-aka-aka. Zijn tempo was eindeloos traag en stukken langzamer dan wanneer hij over het gemarkeerde pad liep, maar hier in zijn eentje zwerven was mooier dan wat ook. Geen moment hoefde hij bang te zijn om gezien te worden door een huttenwaard of tegemoetkomende wandelaar, laat staan te vrezen dat hij recht in de armen van een Amerikaanse moordenaar liep.

Kilometers voorbij Pieskehaurestugan bereikte hij de rivier en volgde die stroomopwaarts. Het water stond laag, de zomer liep al op zijn eind en er kwam nog maar weinig smeltwater uit de bergen zetten. Er zou hogerop vast ergens een plek te vinden zijn waar hij van steen naar steen stappend naar de overkant kon komen, maar niet waar hij nu stond, bij een diepe poel. Verderop, na een kleine stroomversnelling, zag hij een paar kringen in het water waar vissen aan de oppervlakte kwamen. Een perfect punt om te stoppen voor vandaag.

Laurens gooide zijn rugzak af en gespte de telescopische vliegvishengel los die hij in Bodø gekocht had. Hij schoof de hengel uit, monteerde de reel met de lijn, knoopte een kunstvlieg aan het uiteinde van de leader en sloop naar de waterkant. Een paar keer zwiepte hij met de hengel, vierde de lijn verder uit en met een perfecte worp landde de vlieg keurig op de grens van de stroming en de diepe poel. De lijn trok de kunstvlieg langzaam mee met de stroming alsof hij op eigen kracht aan het wateroppervlak spartelde. Niets.

Hij wierp opnieuw in.

Pats.

Laurens had de forel niet uit het donkere water omhoog zien komen, maar opeens leek de vlieg weg te duiken in een kring rimpels. Met een ruk trok hij de lijn strak, waardoor de haak zich vastzette en de forel zwom voor zijn leven. Hij had hem al snel aan de kant. Een stevige jongen, bijna veertig centimeter.

Een uurtje later had Laurens een klein kampvuur aan de gang van vermolmd berkenhout en kruipwilg. Waardeloos brandhout, maar beter was hier langs de rand van de boomgrens niet te vinden. Het rookte bijna net zo hard als dat het brandde, maar het was genoeg. Terwijl de vis boven het vuurtje gaarde, brak zelfs de avondzon nog door de laatste rafelige wolken van het vandaag gepasseerde regenfront.

Laurens legde zijn slaapzak op een steen te luchten en keerde de fjellduken binnenstebuiten. Soms werd je nat en een paar uur later brak de zon door. Het ene moment had je het koud en ’s avonds koesterde je je bij een kampvuur. Of je dacht dat je alleen kale pasta te eten had en het werd pasta met verse vis en vossenbessensaus.

Bij het smeulende vuurtje genoot hij van de rokerige forel en dacht na over de route die nog voor hem lag. Door het vermijden van paden en berghutten zou het hem misschien wel tien dagen kosten om in Kvikkjokk te komen, waar aan het eind van een honderd kilometer lange asfaltweg door de bossen een handjevol huizen en een fjällstation stonden. Het was een plaatsje van niets, maar toch het begin van de beschaving. Of het einde, afhankelijk van welke kant je kwam. Het was nog ver, maar hij had de tijd en zijn rugzak zou iedere dag een stukje lichter worden door de slinkende voorraad eten.

Sinds zijn vlucht uit de rorbu had hij in een cocon van angst geleefd. Voortdurend op zijn hoede. Hier in de natuur vond hij voor het eerst de rust om zijn toekomst onder ogen te zien. Hij kon in angst verder leven, voortdurend achtervolgd door de internetfilters van de NSA en hun dodelijke handlangers. Of hij moest alles loslaten, wegblijven van het wereldwijde web en domweg gelukkig zijn met wat hij had. Eten, kleren, een droge slaapzak. Vrijwel analoog leven was een aantrekkelijk vooruitzicht. Maar de strijd opgeven was zijn eer te na. Martijn, Codfisher en waarschijnlijk ook Solberg waren omgekomen door hun inzet voor een vrije wereld zonder digitale massasurveillance. Laurens zou het allemaal nog slimmer moeten aanpakken om uit de klauwen van de Amerikanen te blijven.

De as van het kampvuur gloeide na in het duister toen hij in zijn slaapzak kroop. De avondlucht was kraakhelder en door de uitstraling koelde het snel af aan het grondoppervlak. Op zijn fjellduken had zich dauw gevormd en boven zijn hoofd begon een fonkelende sterrenhemel zich af te tekenen nu ook de laatste schemering langzaam verdween. De Grote Beer was al begonnen aan zijn rondje om de Poolster. Plotseling merkte Laurens een wit puntje op dat met de snelheid van een vliegtuig op grote hoogte langs de hemel bewoog, maar dan zonder knipperende navigatielichten. Het moest een satelliet zijn. En als hij de satelliet zag, kon de satelliet hem zien. Terwijl hij naar de Lofoten was hadden ze vast in zijn hotelkamer ingebroken en een gps-tracker in zijn uitrusting verstopt. Vanuit Bodø zou een drone er nog geen halfuur voor nodig hebben om hem te bereiken. Stress gierde door zijn lichaam en zijn hart dreunde met het ritme van housemuziek. Zijn borstkas voelde samengedrukt alsof er een eland op stond. Zelfs volledig los van internet was hij zijn leven niet meer zeker.

26

5 september, avond

‘En-n-n-nu?’ vroeg Philou klappertandend. Ze zat te bibberen in het koude zeewater dat rond haar benen kolkte. Haar spijkerbroek was doorweekt. Tom had er eerder aan moeten denken. Als mensen in paniek raken kun je ze het beste een taak geven om ze af te leiden van hun miserabele toestand.

‘Philou! Neem de emmer over van Kjetil en schep de boot leeg. Kjetil, pak de andere riem en help mij met roeien,’ commandeerde Tom boven het kabaal van de razende maalstroom uit. Ondertussen tolde de visboot steeds verder in de draaikolk en bij iedere ronde werden ze sneller naar het slurpende middelpunt gezogen. Philou greep de emmer en zette zich verbeten aan haar nieuwe taak. Een hand gebruikte ze om te hozen, met haar andere hand omklemde ze de buiskap om niet over boord geslingerd te worden.

Tom kroop door de schommelende boot naar het middenbankje en zette zijn voet op het boord om tegendruk te geven aan de roeiriem. Kjetil smeet direct zijn peuk weg en schoof naast Tom. Tot hun middel zaten ze nu in het water en naarmate ze het zuigende middelpunt van de draaikolk naderden werd de stroming steeds sterker.

‘Ga door, Philou! Kom op, Kjetil, probeer met mij in cadans te komen!’ moedigde Tom hen aan.

De eerste paar slagen schoot Kjetils voet steeds van het boord en hapte zijn roeispaan in de lucht, maar toen hij de slag te pakken had kwamen ze samen in een stevig ritme. Precies genoeg om niet verder de draaikolk in getrokken te worden, maar lang niet hard genoeg om eraan te ontsnappen.

Tom had een déjà vu van de branding bij het amfibisch oefenkamp op Texel, waar ze tijdens de mariniersopleiding met een rubberboot doorheen moesten peddelen. Die golven waren vele malen hoger dan de hobbels in de Saltstraumen. Alleen zat hij toen met zes getrainde jonge kerels in een rubbervlot in plaats van met een kettingroker en een zeezieke privacy-expert. Het water golfde nog steeds over het boord, maar met een verbeten blik schepte Philou het er net zo snel weer uit. Kjetils ademhaling rochelde en hij steunde bij iedere ruk aan de roeiriemen.

‘Hou vol, we gaan het redden!’ schreeuwde Tom, hoewel hij daar allerminst zeker van was.

Bij wijze van antwoord gaf Solbergs telefoon twee korte piepjes. Kjetil stopte kort met roeien en wierp een snelle blik op het scherm. ‘Ze komen er zo aan vanuit Fauske.’

‘Bel ze maar af,’ zei Tom.

De draaikolk waar ze net nog in gezogen werden had zichzelf plotseling gevuld en veranderde nu geleidelijk in een paddenstoel die het water vanuit de diepte juist opstuwde naar het oppervlak.

‘Hoezo?’ vroeg Solberg.

Tom wees richting Bodø van waaruit een RIB-motorboot op topsnelheid kwam aanvaren. De boot zweefde over het water alsof hij niet gehinderd werd door de golven en draaikolken. Dichterbij gekomen werd het opschrift KYSTVAKT leesbaar. En binnen enkele minuten kwamen ze al langszij. De vier bemanningsleden waren uitgerust met drysuits en helmen met intercoms. Een van hen stapte over met een sleeplijn en bevestigde die eerst aan een sleepoog op de boeg, waarna hij een signaal gaf naar de RIB die de sleeplijn voorzichtig strak zette om de visboot uit de draaikolk te trekken. Ondertussen klom de man over de buiskap de kuip in om de toestand aan boord te inspecteren.

‘Motorpech,’ zei Solberg.

De man keek vervolgens naar Tom en naar Philou. ‘Bent u oké?’ vroeg de man in het Noors aan Philou.

Ze probeerde iets te zeggen, maar haar kaken rammelden zo hard dat haar reactie volkomen onverstaanbaar was. De man gaf een bericht door in zijn intercom en vanaf de RIB werd de sleeplijn ingehaald tot ze weer boord tegen boord lagen. Philou en Solberg werden geholpen bij het overstappen naar de RIB, waar ze in een aluminiumfolie warmtedeken gewikkeld werden om verdere onderkoeling te voorkomen.

Terwijl de sleeplijn weer strakgetrokken werd, bleef Tom achter in de visboot en zette zich aan het hozen om de boot stabieler en lichter te krijgen. Met iedere emmer water die hij uit de visboot schepte, kwam hij een stukje hoger te liggen en kon de stuurman van de RIB meer gas geven. Uiteindelijk vloog de visboot sneller over het water dan hij ooit gevaren had. Binnen een halfuur lagen ze in Bodø aan de kade, waar twee ambulances gereedstonden.

Tom legde de visboot vast en klauterde op de kant, waar Philou al op een brancard in de ambulance verdween. Solberg werd ondersteund, maar strompelde op eigen kracht naar de tweede ambulance. Tom twijfelde er niet aan of ze zouden na een snelle controle gezond het ziekenhuis uit wandelen. Philou had gewoon last van zeeziekte en een paar natte voeten. Solberg zag zo grauw omdat hij te veel rookte wanneer de spanning opliep.

‘Waar kwamen jullie zo snel vandaan?’ vroeg Tom aan de stuurman van de RIB.

‘We kregen bericht van de Njord. Iemand van het zoekteam op de brug zag door zijn kijker hoe jullie stuurloos richting de Saltstraumen dreven. Ze riepen ons op, want wij lagen er dichterbij en zo kon de Njord in positie blijven.’

Tom bedankte hem uitgebreid en legde uit dat Solberg de boot geleend had bij de botenvereniging in Fauske en dat de dollen gestolen waren toen ze de boot in Setså aan de kant hadden liggen.

‘Hebben jullie die kajakpeddel gevonden?’ vroeg de man. Het nieuwtje had zich kennelijk al snel verspreid via de radio van de hulpdiensten.

‘Ja, nou ja. Eigenlijk was hij eerder al door een visser gevonden die hem tegen zijn boothuis gezet had.’

‘Die peddel is het enige wat er vandaag gevonden is.’

Tom moest nog wat papieren invullen voor de rapportage van de kustwacht. Hij gaf de contactgegevens van Solberg die maar moest bepalen wat er met de visboot en de defecte motor zou gebeuren. De boot kon voorlopig aan de kade van de kustwacht blijven liggen.

Met soppende sokken wandelde Tom het korte stukje naar het Radisson Blu.

Op zijn kamer schopte hij zijn doorweekte schoenen uit en pelde de natte kleren van zijn lijf. Terug in een comfortabele omgeving merkte hij pas hoe koud hij eigenlijk was. Hij liet het bad vollopen en, volledig in strijd met de onderhoudsvoorschriften van de schoenenfabrikant en de gebruiksaanwijzing van de haarföhn, liet hij ondertussen de föhn aan zijn snoer bungelen met de blaasmond vlak boven zijn schoenen zodat de hete lucht de binnenkant droog blies.

Tom dobberde een poosje in het bad om op te warmen en dacht na over het gebeuren met het plotselinge motordefect en de gestolen dollen. Het paste keurig in het rijtje met de diepvries-viskist en de Houdini-zwemmarathon. Hij stond nog steeds op de dodenlijst van de CIA en nadat ze tot twee keer toe dubbelagent Pedersen waren tegengekomen, zou het niet lang geduurd hebben voor die Miller had ingeseind dat Tom nog steeds in Bodø rondliep. Aanvankelijk had hij zich veilig gewaand in de directe aanwezigheid van Solbergs camera en de livestream van Philou. Achteraf ten onrechte, want met hetzelfde gemak waren ze alle drie in de Saltstraumen verdronken door de sabotage van de buitenboordmotor. Maar het meest verontrustend was dat, in weerwil van hun perskaart of naamsbekendheid, nu ook Solberg en Philou op de liquidatielijst stonden. Solberg wist waar hij aan begonnen was en zou zichzelf moeten zien te redden. Voor Philou lag het duidelijk anders. Ze had waarschijnlijk geen idee van het wespennest waar Laurens een schop tegen gegeven had en de moorddadige Blackwater-medewerkers die om hen heen zwermden. Hij moest zien dat ze zo snel mogelijk terug naar Nederland vertrok. Misschien kon hij het haar voorzichtig influisteren wanneer hij haar uitnodigde voor een etentje vanavond.

Tom stapte uit bad en keek op zijn horloge. Het zou nog zeker een uur duren voor Philou uit het ziekenhuis kwam, ondertussen kon hij zijn gewone telefoon terughalen uit zijn vorige hotel. Aanvankelijk was het een afleidingsmanoeuvre geweest, inmiddels wisten de Amerikanen allang dat hij nog rondliep in Bodø en had het weinig zin om het toestel in het Scandic Havet te laten liggen. Misschien was er nog een bericht van Nancy. Misschien had Marit nog gebeld met nieuws, ze had gebaard nog te zullen bellen. Geen van beiden had het nummer van zijn beveiligde telefoon. Tom zocht een goed restaurant uit in de buurt, reserveerde vast een tafel en stuurde Philou een appje met de uitnodiging elkaar om halfacht te ontmoeten in de lobby.

Opgewarmd en met schone kleren liep Tom naar het Scandic Havet. Hij had zijn antennes uitgeschoven, maar kon geen schaduw bekennen, niemand die hem opwachtte in een obscuur steegje naast het hotel. Voor de zekerheid nam Tom de trap naar de negende verdieping. Voorzichtig wierp hij een blik de gang in. Bingo, ze hadden hun tactiek gewijzigd. Een man in een zwart pak zat in het zitje halverwege de gang, met zicht op de lift en zicht op zijn kamer waar het bordje Do not disturb! nog aan de deurknop hing. Ze waren gestopt met hem achtervolgen, ze wachtten hem nu op.

Tom keek nog een keer voorzichtig de gang in. De man zat schijnbaar achteloos in een tijdschrift te lezen. Ongezien zijn kamer binnenlopen was onmogelijk, maar Tom zag de oplossing al aan de overzijde van de gang. Hij wachtte geduldig tot hij de ping van de lift hoorde en een groepje mensen de gang in stapte. Ze bleven lang genoeg staan om het zicht van de man in het zitje een paar tellen te belemmeren, waardoor Tom onopgemerkt de gang op kon stappen en een werkkast aan de overkant binnen kon glippen.

Er waren planken met schoonmaakmiddelen, er stond een kar met twee grote zakken in metalen beugels. Een voor afval en een voor beddengoed. Tom trok een lichtblauwe stofjas aan die eigenlijk twee maten te klein was, zette een hoofdkapje op en trok een paar rubberen handschoenen aan. Toen duwde hij de schoonmaakkar voor zich uit de gang op en slofte er in elkaar gezakt achteraan. Zijn hart bonkte in zijn keel, maar hij dwong zichzelf volledig op te gaan in zijn nieuwe rol. Hij richtte zijn blik naar beneden, naar de vuilniszak voor zijn neus, hij toonde een paar decimeter korter dan hij in werkelijkheid was en liep grotendeels verstopt achter de kar. Van een afstand zag het er waarschijnlijk niet anders uit dan welke andere schoonmaker in welk hotel dan ook. In elk geval overtuigend genoeg, want de man in het zitje nam zelfs niet de moeite op te kijken uit zijn tijdschrift.

Tom had wel een sprintje willen trekken naar zijn kamer, maar hield zijn sloffende pas vast tot hij voor zijn kamerdeur stond. Achteloos hing hij het bordje Do not disturb! aan een stang van de schoonmaakkar en met een routineus gebaar alsof hij een moederkaart bij zich had stak hij zijn keycard in het elektronische slot. Bliep. Een groen knipperend ledje en Tom stapte de kamer binnen. De schoonmaakkar trok hij zo voor de deur dat de doorgang in elk geval belemmerd werd, mocht de man bij de lift plotseling binnenvallen.

Zijn dekbed lag precies zo rommelig als hij het had achtergelaten. De deur van de badkamer stond open en zijn gebruikte handdoek lag nog op de vloer. Er leek niets veranderd. Tom raapte de handdoek op en gooide hem in de zak met vuil wasgoed op de kar. Ondertussen wierp hij vanuit zijn ooghoeken een blik op de man bij de lift. Die leek onverstoorbaar in zijn tijdschrift te lezen, maar Tom was er weinig gerust op en nam snel een paar voorzorgsmaatregelen voor het geval de man de kamer in kwam stormen.

Hij trok de bezem van de schoonmaakkar en trapte de borstel van de steel. Met het uiteinde gaf hij een stoot op het kunststof plaatje van de lichtschakelaar naast de deur zodat het versplinterde en het binnenwerk van de contactdoos met een bruine en zwarte draad open en bloot lag. In het schemerdonker van de kamer stapte Tom de badkamer in die net voorbij de kamerdeur lag en hield de bezemsteel in de aanslag als een kendo zwaard. Zijn spieren gespannen als de pees van een boog.

Lang hoefde Tom niet te wachten. Met een trap werd de schoonmaakkar de kamer in gelanceerd. Een vuurwapen met geluiddemper werd door de deur naar binnen gestoken waarbij de loop een boog door de kamer beschreef, op zoek naar een doelwit. Tegelijkertijd tastte de andere hand langs de muur op zoek naar de lichtschakelaar. In perfectie uitgevoerd en keurig volgens het boekje. Jammer voor de man dat Tom het boekje kende.

De man krijste als een mager speenvarken op het moment dat hij de fasedraad van de hotelschakeling aanraakte en tweehonderdtwintig volt met een schok door zijn lichaam ging. Voor Tom het moment om de bezemsteel als een zwiepend slagzwaard op de pols met het vuurwapen te laten neerkomen. De klap met de kendo bezemsteel veroorzaakte een droge krak, alsof je een boomtak brak. Prompt zakte de man met een gecompliceerde polsfractuur kreunend in elkaar.

Snel sleepte Tom de man verder de kamer in en duwde de kamerdeur dicht tegen eventueel nieuwsgierige blikken vanuit de gang. Het vuurwapen en het oortelefoontje van de man gooide hij in de vuilniszak met wasgoed en met een laken knevelde hij hem als een mummie, zodat er geen centimeter bewegingsruimte over was en hij geen decibel geluid kon produceren. Toen stapte Tom verder de kamer in naar de kast waarin de kluis tegen de achterwand gemonteerd was en drukte de vijfcijferige code in die hij eerder zelf ingevoerd had op het toetsenbordje. Alleen hij wist die code, niemand kon in de kluis geweest zijn. Hij wilde nu snel zijn telefoon terug hebben. Had Marit belangrijk nieuws voor hem? Was thuis alles goed?

Er klonk een zachte klik en het stalen deurtje sprong open. Tom draaide het verder opzij, stak zijn hand in de kluis, wilde zijn telefoon pakken maar stond plotseling als aan de grond genageld. Er klopte iets niet. Hij durfde nauwelijks nog adem te halen terwijl hij probeerde zijn hand niet te laten trillen.

27

5 september, avond

Vanuit het ziekenhuis nam Philou een taxi terug naar het Radisson Blu. Ze was net onderweg toen ze het appje van Tom las. Samen ergens eten? Alsof ze daarop zat te wachten. Ze was doodop en zou het liefste op haar bed neerploffen na de bijna noodlottig verlopen zoektocht op het fjord. Hoe bedacht hij dit nu weer. Eigenlijk moest ze hem eens goed zijn oren wassen om zijn eigengereide gedrag, maar misschien bood een etentje juist de gelegenheid om onderling de lucht te klaren.

Op haar kamer schoot ze haar klamme schoenen uit en verwisselde de spijkerbroek voor een knalrode avondjurk. Ze stak haar haar op en werkte haar make-up bij. Ondertussen keek ze op haar telefoon de beelden terug die ze opgenomen had tijdens de zoektocht en bedacht vast hoe ze er later vanavond nog een kort YouTube-filmpje over zou monteren. Op Instagram plaatste ze alvast twee foto’s. Een van het kustwachtschip Njord met het bijschrift: Zoektocht in volle gang. #findlaurens. En een van de kajakpeddel tegen het boothuis bij Setså, met: Peddel gevonden. #findlaurens. Het was inmiddels tien over halfacht toen ze klaar was en de lift naar de lobby nam.

Philou keek eerst naar de zitjes bij de receptie. Geen Tom. Tevergeefs zocht haar blik verder door de lobby. Ze had zich niet in de tijd vergist en kon onmogelijk te vroeg zijn, bedacht ze geïrriteerd. Waar bleef Tom nou toch? Vijf minuten gaf ze hem nog en geen tel langer.

De telefoon lag een halve centimeter hoger dan de bodem van het kluisje. Iemand had toegang gehad tot de kluis en iets onder de telefoon geschoven en Tom wist vrijwel zeker dat als hij de telefoon optilde er een klein explosief af zou gaan. Zijn telefoon mat ongeveer zes bij dertien centimeter. Het pakketje onder de telefoon was een halve centimeter hoog. Een volume van niet meer dan veertig kubieke centimeter. Er moest wat verpakkingsmateriaal zijn, een ontstekingsmechanisme. Hooguit ruimte voor twintig gram springstof, dat was niet veel, maar ruim genoeg om Toms hand eraf te blazen. De klap van de explosie zou grotendeels gedempt worden door het kluisje waarna de drukgolf met de botresten van zijn vingers door het deurtje naar buiten geblazen werd.

Zodra Tom zijn hand optilde zou hij er nooit meer mee kunnen bellen. Geen fotocamera bedienen. Nooit meer met mes én vork eten. Alle mogelijke doemscenario’s schoten door zijn hoofd en het zweet parelde op zijn gezicht, hij dwong zijn gejaagde ademhaling terug naar een trager tempo. Met hyperventileren kon hij dit probleem niet oplossen. Tom dacht razendsnel na over het mogelijke ontstekingsmechanisme. Iets met een tuimelschakelaar of een drukdoos, of een ingedrukt knopje dat opveerde zodra hij de telefoon optilde. Het kon werkelijk van alles zijn, zowel mechanisch als elektronisch. Zelfs als hij de telefoon nu los zou laten viel niet uit te sluiten dat het explosief toch detoneerde. Iedere verandering in druk kon funest zijn. Snel keek hij om zich heen om zijn kansen te inventariseren. Veel was er niet. Een paar kleerhangers in de kast, een stoel, een tafeltje met een bureaulamp en een glazen schaaltje met chocolaatjes en een kaartje van het hotel. Welcome in Bodø Scandic Havet, enjoy your stay.

Het leek niet veel, maar hopelijk was het genoeg. Het tafeltje stond net buiten het bereik van zijn linkerarm. Aan de stoel en de bureaulamp had hij niets, maar de kleerhanger kon hij goed gebruiken. Terwijl hij zijn rechterhand zorgvuldig op de telefoon gedrukt hield strekte hij zijn linkerarm en kon net het haakje om een poot van het tafeltje slaan. Voorzichtig schoof hij de tafel naar zich toe en pakte het welkomstkaartje. Mocht hij vragen of wensen hebben, dan kon hij altijd de receptie bellen las hij. De telefoon stond aan de andere kant van de kamer en bood geen oplossing, maar het kaartje was gedrukt op stevig karton en glanzend afgewerkt. Precies wat hij nodig had.

Hij keek een keer voorzichtig in de kluis en besloot verder zijn gezicht niet meer voor het deurtje te houden en op de tast verder te werken. Als dit misging wilde hij niet ook nog het licht uit zijn ogen laten blazen. Voorzichtig schoof hij het kartonnen kaartje vlak onder de telefoon zonder de druk erop te verminderen. Toen hij zijn linkerhand weer vrij had veegde hij snel het zweet van zijn gezicht. De eerste stap was gelukt, maar het gevaarlijkste moest nog komen. Op de gang hoorde hij het belletje van de lift. Had de bewaker hulptroepen gealarmeerd voordat hij binnenstormde? Kostbare tijd tikte weg.

Tom pakte met zijn linkerhand het schaaltje met chocolaatjes. Hij ademde een paar keer diep in en zette het schaaltje toen voorzichtig naast de telefoon op de kartonnen kaart. Hij begon het schaaltje en de telefoon gelijktijdig opzij te schuiven, terwijl hij ondertussen met zijn pink ervoor zorgde dat de kartonnen kaart niet verschoof. Zenuwslopend was het. Hij durfde niet in de kluis te kijken, maar voelde hoe de telefoon centimeter voor centimeter verschoof. Toen hij zeker wist dat het glazen schaaltje de plek van de telefoon had ingenomen kon hij het trillen van zijn rechterhand niet meer tegenhouden. Hij trok snel zijn hand met de telefoon terug uit de kluis, terwijl zijn linkerhand het schaaltje op zijn plek hield zonder de druk erop te verhogen of te verlagen.

Was het schaaltje net zo zwaar als de druk die hij eerder met zijn hand op zijn telefoon uitoefende? Zou de druksensor de gewichtsverandering registreren zodra Tom zijn hand terugtrok? Zodra hij het schaaltje losliet en het bleek te licht of juist te zwaar, dan zou het explosief binnen enkele milliseconden reageren. Voor zover je van geluk kon spreken was het nu in elk geval zijn linkerhand die op het explosief rustte. Er klonken voetstappen op de gang. Hij kon de laatste stap onmogelijk langer uitstellen.

Hij spreidde zijn vingers die het schaaltje omklemden tot alleen zijn vlakke hand erop rustte en bedwong de neiging met een ruk zijn hand terug te trekken. De kans dat hij in zijn haast het schaaltje omver tikte was te groot en de klap van een explosie kon je onmogelijk voor zijn. Eerst tilde hij zijn hand vijf centimeter op en toen pas trok hij zijn arm terug.

Tom liet zich op het bed vallen om twee seconden bij te komen, telde voor de zekerheid zijn vingers na en wiste het zweet van zijn gezicht. Het had verrekt weinig gescheeld. Nu nog zien dat hij hier wegkwam. Met de kendo bezemsteel klaar voor direct gebruik nam hij weer plaats achter de schoonmaakkar, maakte zich een paar decimeter kleiner en stapte de gang in. Het belletje van de lift klonk. Hulptroepen in aantocht voor de onfortuinlijke elektrocutiepatiënt? Terwijl de liftdeuren zich openden trok Tom de kamerdeur achter zich dicht. Zonder om te kijken liep hij snel terug naar het trappenhuis, blokkeerde de deur met de bezemsteel en propte de stofjas in een van de vuilniszakken. Met vier treden tegelijk vloog hij de trap af tot in de lobby, waar hij snel het hotel verliet. Eenmaal buiten keek hij voor het eerst op de telefoon. Het was tien over halfacht, hij had een paar oproepen gemist en er was een berichtje van Marit.

Zwemvest gevonden in afvalcontainer Fauske. Spreek je vanavond.

Voor de zekerheid schakelde hij de telefoon uit en ging snel op weg naar zijn afspraak met Philou. Hij was laat en zette er stevig de pas in. Niemand kwam achter hem aan.

Het zwemvest van Olthoff tussen de vuilnis? Als Laurens het zwemvest zelf gedumpt had, dan hield het in dat hij waarschijnlijk ook zelf de kajak had gedumpt en helemaal niet verdronken was. Of iemand had het zwemvest gevonden als aangespoeld drijfvuil, meegenomen en het netjes in een afvalbak gegooid. Plogging, het joggen en onderweg oppikken van zwerfafval was een echte trend in Scandinavië, wist Tom. Of als Laurens uit de weg geruimd was en de daders daarbij het kajakongeval geënsceneerd hadden, dan was het natuurlijk niet geloofwaardig om het zwemvest bij de kajak te laten liggen. Het was een spoor, maar het paste in alle mogelijke scenario’s. Misschien kon hij Marit er later vanavond nog naar vragen.

Philou had net een appje verstuurd met Waar zit je? toen Tom de lobby binnen kwam zetten. Hij liep met grote passen, zag er bezweet uit en keek gejaagd om zich heen. Pas toen hij haar zag ontspande zijn blik een beetje. Ze kwam overeind en liep hem tegemoet.

‘Ik vroeg me al af waar je bleef. Ik stuurde je net een appje.’

‘Excuses,’ zei Tom. ‘Ik werd onderweg opgehouden.’ Hij stond nog na te hijgen alsof hij een marathon gelopen had.

Philou vroeg zich af waar Tom in werkelijkheid geweest was. Waarom vertelde hij maar de helft van wat hem bezighield? Ze trok een zuinig gezicht. ‘Ik had de hoop bijna opgegeven.’

‘Ik kon je onmogelijk teleurstellen na vandaag,’ zei Tom. Hij nam haar mee naar een exclusief uitziend visrestaurant, twee straten vanaf het hotel. Toen ze er binnenstapten keek de gerant wat gereserveerd naar de casual outfit van Tom, maar hij hield zijn gezicht keurig in de plooi en dirigeerde hen naar een rustig tafeltje achter in de zaak.

Ze hadden keus tussen een vier- of zesgangenmenu. Vier gangen leek Philou al een onmogelijke opgave met de naweeën van de zeeziekte nog in haar maag en verbazingwekkend genoeg sloot Tom zich bij haar aan. Ze kozen een droge witte wijn bij het voorgerecht.

‘Op dat we levend door de Saltstraumen gekomen zijn,’ toostte Tom.

Philou tikte haar glas zachtjes tegen het zijne. ‘Ik dacht echt dat we zouden verdrinken. In gedachten zag ik voortdurend Laurens met zijn omgeslagen kajak.’ Ze voelde een traan uit haar ooghoek rollen, die ze voorzichtig depte met haar servet.

‘Ik weet wat je bedoelt. Dat beeld had ik ook steeds in mijn hoofd,’ zei Tom.

Ze zwegen even toen het voorgerecht, een zalm-venkelroomsoep geserveerd werd.

‘Ik ben geloof ik nog nooit zo bang geweest en ik vond dat het allemaal jouw schuld was.’

‘Vond?’

‘In het ziekenhuis had ik me voorgenomen om je eens flink de waarheid te zeggen over je eigengereide gedrag. Je rukt aan het stuur terwijl ik aan het autorijden ben. Je loopt zomaar weg in Fauske en je gaat met Solberg in het fjord zoeken zonder mij iets te vertellen.’

‘Ja, ik opereer graag op mezelf,’ bekende Tom schuldbewust. ‘En ik had niet verwacht dat je het varen zo leuk zou vinden,’ grapte hij erachteraan.

Tom was onuitstaanbaar, maar zijn humor en relativeringsvermogen werkten ontwapenend.

‘Ik heb me bedacht dat het allemaal niet aan jou ligt. Jij komt hierheen om te helpen met zoeken en wat jij vervolgens over je heen krijgt, komt omdat je naar Laurens zoekt, omdat je contact hebt met mij. Ik ben de oorzaak van jouw ellende.’

‘Noem dit maar ellende.’ Tom wees om zich heen.

‘Je weet wel wat ik bedoel.’

‘Ach, ik probeer te helpen en jij ook. Alleen pakken we het op een andere manier aan.’

Philou at met afgemeten hapjes en proefde zorgvuldig de stukjes zalm in de soep. Misschien had de zalm gisteren nog in het Skjerstadfjord gezwommen. Het beeld van de verdronken Laurens drong zich op en ze had acuut geen trek meer.

‘Ja, er gebeuren hier vreemde dingen,’ bevestigde Tom tussen twee happen soep door. ‘En dan heb ik je nog niet eens verteld waarom ik net een kwartiertje te laat was.’

‘Nee, vertel maar,’ zei Philou. Ze herinnerde zich Toms verhitte gezicht en gejaagde blik toen hij de lobby binnengekomen was maar al te goed.

‘Ik voelde me niet meer veilig in het Scandic Havet en heb een kamer genomen in het Radisson Blu. Mijn telefoon lag nog in het kluisje in het Scandic en die wilde ik net nog ophalen. In de kluis was een boobytrap geplaatst met een explosief. Als ik de telefoon gewoon gepakt had, was ik nu mijn hand kwijt geweest.’

Philous ogen sperden zich wijd open van schrik. ‘Echt?’ vroeg ze geschrokken. Ze kon het nauwelijks geloven.

‘Philou, ik weet niet waar Laurens mee bezig was, maar er zijn mensen die alles in het werk stellen om te voorkomen dat jij, of ik, of wie dan ook daarachter komt. Ze schuwen daarvoor geen enkel middel, de haperende motor vanmiddag was sabotage, de dollen waren gestolen, het was de bedoeling dat we zouden verdrinken. Ik vraag je een ding. Ga alsjeblieft terug naar Nederland, want hier blijven zoeken naar Laurens is levensgevaarlijk.’

‘Dat bepaal ik zelf wel,’ zei ze kortaf. Niemand bepaalde voor haar of ze wel of niet in Noorwegen naar Laurens bleef zoeken, en zeker die eigengereide Tom niet. Ze wist nog steeds niet wat ze echt aan hem had. Hij zocht naar Laurens, zonder hem was ze vanmiddag verdronken in de Saltstraumen, ondertussen kon ze geen hoogte krijgen van zijn diepere drijfveren.

‘Smaakt het?’ veranderde Tom van onderwerp om het gesprek weer een beetje lucht te geven.

‘Verrukkelijk.’ Ze schoof de soep van zich af en legde haar lepel neer. ‘Maar ik heb echt genoeg gehad. Je zult me wel belachelijk vinden, maar bij ieder hapje zalm moet ik steeds aan Laurens denken die daar ergens onder water zweeft.’

‘Ik hoorde vanmiddag, onofficieel, dat zijn zwemvest gevonden zou zijn in een afvalcontainer in Fauske.’

‘Zijn zwemvest? Hoezo, onofficieel? Is het nu gevonden of niet?’

‘Het is wel gevonden, maar de politie heeft de vondst nog niet naar buiten gebracht. Dat doen ze wel vaker, details achterhouden in een onderzoek.’

‘Wat zou dat dan kunnen betekenen?’

‘Misschien is hij helemaal niet verdronken en klopt het verhaal van die supermarktmanager in Fauske dat hij met een vrachtschip vertrokken is. Of op een andere manier vertrokken. Uit vrije wil, of misschien ook niet uit vrije wil?’

‘Dat kan ik gewoon niet geloven.’

‘Hoe verklaar je dan dat er verder niets is gevonden? Geen sporen, geen Laurens, geen kleding of uitrusting?’

‘Ik geloof het gewoon niet. Ik ken hem toch?’

‘Hoe goed ken je hem echt?’

‘Heeft het gesmaakt?’ De ober was geruisloos naar hun tafel geslopen.

‘Ja, prima.’

De soep werd afgeruimd en er werd wat bestek neergelegd voor de volgende gang. Hun gesprek was stilgevallen en ze zwegen een poosje tot het hoofdgerecht geserveerd werd.

‘Verse zeebaars uit de oven, met een garnituur van biologische witte koolsalade en geblancheerde bospeen van een boerderij hier in Hjemås.’ De ober wees alle ingrediënten stuk voor stuk aan en deed zijn best om alles in het Engels te vertalen. ‘Aardappeltjes gebakken in plantaardige olie van koolraap, selderij gestoofd in roomboter en een ragout van cantharellen uit het bos bij Junkerdal.’ Tegen de tijd dat de ober zijn verhaal had afgerond en hen smakelijk eten wenste, was het eten al flink afgekoeld.

Tom viel aan op de zeebaars en leek met smaak te eten, terwijl Philou om de zeebaars heen at en zich beperkte tot de groente.

‘Hoe goed ken je Laurens echt?’ herhaalde Tom zijn eerdere vraag.

De vraag voelde onaangenaam. Wat had Tom te maken met wat er tussen haar en Laurens was? Philou reageerde niet en prikte een biologisch bonsai-aardappeltje aan haar vork.

‘Waarom wil je hier naar Laurens blijven zoeken?’

Ze perste haar lippen op elkaar.

‘Wat hebben jullie eigenlijk samen?’ drong Tom aan.

Philou schoof haar bord van zich af. Geïrriteerd omdat Tom juist dat onderwerp had aangeroerd dat ze per se niet wilde bespreken.

‘Is het Toedeliepoedelie?’ vroeg Tom.

Ze verstijfde van schrik, liet het bestek kletterend uit haar handen vallen en barstte toen in huilen uit. ‘Milan,’ snikte ze tussen twee uithalen door. De oververzadigde donderbui stroomde leeg en deppen met een servet was geen optie meer. Ze schoof haar stoel achteruit en tikte woest weg op haar hakken, richting de wc’s achter in het restaurant.

Ze was zich vaag bewust hoe de gesprekken aan de overige tafels verstomden en je een speld kon horen vallen terwijl vrijwel alle gezichten haar nastaarden. Het liet haar volledig koud en ze stampte door naar de wc’s waar ze huilend in elkaar zakte. Tussen de snikken door bedacht ze hoe het mogelijk was. Echt aan helemaal niemand had ze het ooit verteld. Zelfs haar moeder wist niet beter dan dat Milans vader een anonieme buitenlandse donor was. En nu beukte Tom dwars door de façade die ze al die tijd had opgehouden. Wist hij het, of had hij het zelf bedacht? En hoe erg was het eigenlijk dat Tom het wist, nu Laurens er niet meer was? Haar gedachten krioelden als een mierenhoop en toen ze langzaam weer tot zichzelf kwam had ze geen idee hoelang ze daar gezeten had.

Tom zat een tijdje wat verloren voor zich uit te staren. Om hem heen werd de normale gang van zaken voorzichtig weer hervat. Bestek tikte weer op borden, geroezemoes vulde het restaurant. Tom dronk rustig zijn wijnglas leeg, bestudeerde een poosje zijn beide handen die goddank nog aan zijn polsen zaten en constateerde dat Philou al tien minuten weg was. Toen ze terugkwam en op haar stoel schoof, glimlachte ze verontschuldigend over de gemaakte scène. Op haar gezicht waren de sporen van de uitbarsting vakkundig weggewerkt. ‘Ik heb geen trek meer,’ zei ze met een zucht.

‘Koffie?’ vroeg Tom.

Ze knikte. Tom wenkte de ober en bestelde twee koffie.

‘Vertel eens over Milan.’

‘Milan is nu twee. Ik wilde graag een kind, maar geen vaste relatie. Ik kende Laurens toen al een tijdje en was onder de indruk van zijn intelligentie. Als je een donor zoekt, dan zoek je de beste eigenschappen die je maar kunt vinden om door te geven en die zag ik in Laurens. Die wilde zijn DNA wel delen, maar voor geen goud als vader geregistreerd worden in welke databank dan ook. Op het paranoïde af, maar dat was veiliger, zei hij. Daarom heeft hij Milan nooit erkend als zijn zoontje en ik begreep volledig waarom hij dat niet wilde. Door zijn werk liep hij voortdurend risico’s en daar wilde hij Milan en mij niet mee belasten. Zo zit het.’

Tom knikte.

‘Hoe wist je het?’ vroeg Philou.

‘Zomaar een gok.’

Philou kon het nauwelijks geloven. ‘Meen je dat echt?’ vroeg ze.

‘Denk je dat ik de enige ben die de optelsom gemaakt heeft?’

‘Ik denk dat je gelijk hebt. Zijn plannen voor open source software zonder ingebouwde backdoors en eigen Europese hardware staan haaks op wat de Amerikaanse inlichtingendiensten en techgiganten willen. Met Laurens moet gebeurd zijn waar ik altijd bang voor geweest ben. Ze hebben hem opgepakt, ontvoerd of vermoord om zijn kennis. Hij is een te grote bedreiging voor hun systeem van totalitaire controle. Als de plannen van Laurens uitgevoerd worden, dan zijn de Amerikanen hun politieke dominantie kwijt en daarnaast kost het ze honderden miljarden per jaar. Dat is de prijs die op zijn hoofd staat.’

Tom knipperde even met zijn ogen. Zonder details te weten over Codfisher en de decodeersleutel die Laurens in zijn bezit moest hebben, sloeg Philou de spijker op zijn kop.

De koffie werd gebracht, waardoor hun gesprek weer stilviel.

‘Zou je niet liever naar huis gaan? Naar Milan die je nodig heeft.’

‘Jij moet er ook mee stoppen, je loopt net zoveel gevaar als Laurens. Je vertelt net dat ze je een uur geleden geprobeerd hebben op te blazen. Heb jij niemand om voor te zorgen?’

Tom keek schuldbewust, haalde diep adem en schraapte zijn keel voor hij wat zei. ‘Wesley. Mijn zoontje. Daar zou ik meer voor moeten zorgen. Hij is nu bij mijn ex, Nancy, of bij mijn schoonouders.’

Tom pakte zijn telefoon en scrolde naar een paar recente foto’s van Wesley. En kereltje met een koppie dat brutaal in de lens keek.

‘Net zo eigenwijs als zijn vader,’ concludeerde Philou, die op haar beurt een videofragment liet zien van Milan die sputterend in zijn wipstoeltje zat.

‘Ik heb Wesley beloofd te zullen bellen vanavond, maar het is me volledig door het hoofd geschoten. Soms vind ik mezelf een waardeloze vader.’

‘Maar je bent er in elk geval nog. Stop hiermee en ga naar huis nu het nog kan.’

Tom schudde zijn hoofd. ‘Ik stop nooit voordat een klus klaar is. Daar ben ik voor opgeleid.’ Bijna had hij ‘Dat is mijn werk’ gezegd. Hij kon het nog net inslikken. Het voelde oneerlijk naar Philou om niet de echte intenties van zijn zoektocht naar Laurens te delen. Wat begonnen was als een zoektocht in de bergen naar een vermiste vriend van vrienden, was inmiddels uitgedraaid op een keiharde klus voor Berendsen en de MIVD. Aan de andere kant zou het resultaat van de zoektocht voor Philou in beide gevallen hetzelfde zijn. Het ging om Laurens.

‘Volgens mij ben je niet goed snik.’

‘Dank je wel. Ga je nu naar huis?’ drong Tom weer aan.

Philou knikte haast onzichtbaar. Tom wenkte de ober en gaf hem zijn creditcard. De man leek opgelucht dat zijn onrustige gasten aanstalten maakten om voortijdig de zaak te verlaten.

Samen liepen ze terug naar het Radisson Blu en bij de lift namen ze afscheid.

‘Bedankt voor het eten,’ zei Philou.

Vijftien hapjes voor twaalfhonderd kronen inclusief de wijn. Dat was bijna acht euro per hap, rekende Tom snel uit. ‘Graag gedaan,’ glimlachte hij. Hij zou de rekening op zijn declaratiestaat voor Berendsen zetten.

Met een leeg, onbestemd gevoel ging hij terug naar zijn eigen hotelkamer. Het avondje met Philou had op allerlei manieren kunnen eindigen. Zoals het gegaan was had hij niet voorzien. Hij was weliswaar dichter bij Philou gekomen en begreep nu het persoonlijke element in haar gedrevenheid, maar hij voelde zich ook leugenachtig omdat hij zijn kennis over de Coldsteel-computer en de USB-stick van Solberg niet gedeeld had ook al was dat voor iedereen veiliger. Hij hoopte dat de boodschap overgekomen was en ze voor haar eigen veiligheid terug naar Nederland zou gaan. En hoe veilig was hij zelf eigenlijk nog, nu hij op het nippertje was ontsnapt aan het explosief in de kluis. Door het bekijken van foto’s van Wesley voelde hij ook zijn eigen kwetsbaarheid sterker dan eerder. De valse identiteit waarmee hij op deze kamer zat kon niet lang standhouden, uiterlijk morgen moest hij hier weg zijn.

Tom kon de verleiding van de minibar op zijn kamer niet weerstaan en trok een blikje Carlsberg open. Hij zat net met zijn biertje op het bed toen er zachtjes maar dringend op de deur geklopt werd. Was het Philou? Had ze spijt van de scène die ze gemaakt had?

Tom liep naar de deur en deed hem nieuwsgierig een stukje open.

Marit Nordahl duwde de deur verder open, stapte naar binnen en drukte de deur achter zich dicht.

‘Ik belde je steeds, maar ik kreeg je niet meer te pakken. Ik hoorde over de radio dat de kustwacht jullie opgepikt heeft en ik maakte me zorgen om je.’

Tom wilde uitleggen dat zijn telefoon nog in het Scandic Havet had gelegen. Hij wilde vragen hoe ze hem had weten te vinden in het Radisson en hoe het nu zat met het gevonden zwemvest in Fauske. En hij wilde uitleggen dat ze zich geen zorgen moest maken.

Maar Marit wilde duidelijk iets heel anders. Opgelucht, blij om hem levend te zien vloog ze hem om de hals. Hun monden vonden elkaar alsof ze hier al dagen naar uitgekeken hadden. Hun handen zochten overal tegelijk.

Fantastisch om haar zo tegen zich aan te voelen... maar in een korte adempauze verstarde hij plotseling. Het schoot door zijn hoofd dat ze in Scandinavische landen een nogal strikte wetgeving hebben op het gebied van seksueel contact en hij stond hier nota bene met een politieagent in zijn armen, op het punt om…

Marit voelde het ogenblikkelijk. ‘Twijfel je?’ vroeg ze.

‘Nee, maar dat wil ik ook graag van jou weten,’ zei Tom.

Ze duwde hem achteruit naar het bed. ‘Ik wil je voelen. Overal.’

Tom wist niet zeker of de verklaring juridisch aan alle eisen voldeed, maar het leek hem duidelijk genoeg. Ze konden zich onmogelijk nog langer inhouden en ploften op het bed waar ze zich gretig aan elkaar overgaven.

28

29 augustus - 4 september

Hij voelde de perfecte rondingen van Philou naast zich. Zijn kloppende erectie, stijf als een honkbalknuppel drukte hij stevig tegen haar aan. Hij stootte zijn heupen naar voren, maar ze reageerde niet. Ze was koud en levenloos als van steen.

‘Philou!’ riep hij.

Laurens werd wakker van zijn eigen schreeuw, trok de capuchon van zijn hoofd en realiseerde zich met een schok waar hij was.

Gisteravond had hij zijn kamp opgeslagen ergens in de bossen tussen Njunjestugan en Kvikkjokk. Hij was alweer dagen terug beneden de boomgrens en had gehoopt zijn laatste avond in de Zweedse wildernis op een mooie, eenzame plek af te sluiten met een kampvuur en de laatste mok rijst die nog resteerde in zijn voedselzak.

Omdat hij de houten vlondertjes van de doorgaande wandelroute wilde vermijden worstelde hij zich overdag moeizaam door zompige stukken hoogveen. Eindelijk had hij midden in het veenmos een stukje droge grond gevonden om te overnachten. Een postzegel, nauwelijks groter dan hijzelf en nog tamelijk schuin ook, maar veel keus had hij niet.

Hij had zijn slaapzak nog niet uitgerold of hij werd aangevallen door hordes muggen die het op hem voorzien hadden. Met zijn honderden cirkelden ze om zijn hoofd. Met tientallen tegelijk landden ze op ieder stukje onbedekte huid, bewerkten hem met hun boorapparatuur en zogen hem vervolgens leeg. De eerste nachtvorst zou niet lang op zich laten wachten en nu het nog kon waren de vrouwtjes extra bloeddorstig en grepen ze massaal hun kans.

Het prikte, het jeukte. Zelfs in zijn oren, in zijn neus en dwars door zijn wollen sokken heen wisten ze hem te steken. Gek werd hij ervan. Tot aan de grens van waanzin gedreven was hij zonder kampvuur en zonder avondeten in zijn slaapzak gekropen met een muggennetje over zijn hoofd en de capuchon zo ver dichtgetrokken dat hij net niet stikte. Zelfs uren na zonsondergang zoemde de bloeddorstige zwerm nog rond zijn hoofd maar blijkbaar was hij uiteindelijk toch in een onrustige slaap gevallen. Waarschijnlijk was het de aanstaande terugkeer naar de bewoonde wereld waardoor hij bleef draaien en woelen in zijn slaapzak. En nu was hij van de helling gegleden en lag hij op de rand van een veenmoeras met een paar stenen te vrijen.

Kwaad op zichzelf kroop hij uit zijn fjellduken. De muggen sliepen nog en op het alcoholbrandertje kookte hij de laatste rijst als ontbijt en zette een kop oploskoffie. De havermout en de repen voor overdag waren allang op. Laurens liep naar een beekje, trok al zijn kleren uit om zich helemaal te wassen. Voor het eerst in twee weken bekeek hij zichzelf in het spiegeltje van zijn kompas. De wondjes op zijn hoofd, veroorzaakt toen hij met een scheermesje zijn lange haar had afgeschoren, waren geheeld en stekeltjes prikten door de hoofdhuid en op zijn kin. De zon had zijn bleke biggetjeshuid bruin gekleurd alsof hij al jaren buiten werkte in plaats van gewoonlijk urenlang onder ledlampen achter een beeldscherm zat. Door de combinatie van fysieke inspanning en karig eten waren de vetrolletjes die hij de afgelopen jaren tijdens zijn zittende werk had gekweekt volledig verdwenen. Zijn spieren voelden strakker en tekenden zich dicht onder zijn huid af. Schoon aan de haak was er zeker vijf kilo van af. Als er inmiddels al een opsporingsbericht voor hem uitgegaan was, dan voldeed hij totaal niet aan het signalement. Zijn beste vrienden zouden hem niet meer herkennen.

‘Philou!’ riep hij tegen de bergwand aan de overzijde van het dal. Slechts de echo antwoordde. Laurens wist niet of het nu de eenzame tijd in de wildernis was, of de erotische droom waarin hij was wakker geworden, maar op dit moment besefte hij meer dan ooit hoe verschrikkelijk hij haar miste. Niet als beste vriend, maar als levenspartner en dat hij daar iets mee moest in de toekomst. Dat hij op de vlucht was maakte het er niet eenvoudiger op, zijn stroomschema was toe aan een volgende update.

Hij kleedde zich aan, liep terug naar zijn bivakplek en pakte zijn rugzak in. Het was nog vroeg, het zou nog een paar uur duren voor de eerste wandelaars op pad gingen en Laurens besloot het zichzelf gemakkelijk te maken door de voetbruggen en houten vlonders te gebruiken. Het pad voerde hem langs de oever van de Tarra-rivier en ter hoogte van het markante massief van de Nammásj kwam hij bij een steiger en een houten schuilhutje. Kvikkjokk lag aan de overzijde van twee brede rivieren en er was geen brug. De enige manier om daar te komen was de telefoon in het schuilhutje gebruiken en vragen om opgehaald te worden met een bootje. Of gewoon wachten tot het bootje kwam. Het was nog vroeg en Laurens was nog geen wandelaars tegengekomen, dus zette hij zijn rugzak op de steiger en koesterde zich zolang in de ochtendzon.

Hij kreeg gelijk, want al na een kwartiertje verscheurde het hoge gesnerp van een buitenboordmotor de ochtendstilte. Een polyester bootje ploeterde tegen de stroming in. Laurens pakte een lijn aan en trok de boot dicht tegen de steiger terwijl vier wandelaars uitstapten en hun rugzakken aan elkaar doorgaven.

Natuurlijk kon Laurens mee terug. Hij rekende driehonderd Zweedse kronen af bij de schipper, legde zijn rugzak aan boord en stapte in het wiebelige bootje. Met een ruk aan het startkoord kwam de buitenboordmotor weer tot leven. Geld, herrie en stank. De terugkeer in de beschaving was hard en meedogenloos.

Tien minuten later legden ze aan bij de steiger van Kvikkjokk, waar Laurens de weg een stukje omhoog volgde naar de verspreid liggende huizen en vakantiehutten. Het rood geschilderde fjällstation was niet te missen. Hij dronk er een kop koffie en at een stuk taart als vroege lunch en ging toen bij de bushalte zitten wachten op de bus uit Jokkmokk die rond het middaguur zou aankomen en vervolgens de honderd kilometer lange navelstreng naar de bewoonde wereld weer terug zou rijden.

Tegen de vertrektijd van de bus verzamelden zich een dertigtal wandelaars bij de halte. Vooral Zweden, maar ook veel Duitsers, Japanners en een groepje Nederlanders. De meesten leken elkaar te kennen en waren al dagenlang gelijk op gelopen over de Kungsleden. Allemaal vrij kleine rugzakken met genoeg ruimte voor wat kleren en eten voor onderweg. Waarschijnlijk hadden ze onderweg overnacht in de berghutten.

‘Welke route heb jij dan gelopen?’ vroeg een Duitser.

‘De Padjelantaleden vanuit Ritsem. Ik heb onderweg gekampeerd,’ zei Laurens. Het enige wat klopte was de richting waaruit hij in Kvikkjokk was aangekomen. Het leugentje ging hem gemakkelijk af.

‘Avontuurlijk hoor. Wij doen het wat rustiger aan via de hutten.’ En daarmee was het gesprek alweer afgelopen.

De rugzakken verdwenen stuk voor stuk in de bagageruimte en tegen de tijd dat ze zouden vertrekken zat de bus vrijwel vol. Laurens had zich op een stoel naast een Japanner weten te manoeuvreren, wat hem onderweg een beleefdheidsgesprek bespaarde. De weg naar Jokkmokk volgde een schijnbaar eindeloze keten van bergmeren. Het bos ging langzaam over van kronkelberken naar sparren en de enige momenten dat de ingedutte passagiers tegelijkertijd hun ogen openden was wanneer de chauffeur hard moest remmen voor een groepje rendieren of een eland die plotseling de weg overstak.

Na twee uur dommelen reden ze Jokkmokk binnen. Een rotonde, een benzinepomp en een twintigtal straten met winkels en woonhuizen. Qua inwonertal een dorp maar met de voorzieningen van een middelgrote plaats. Bij het treinstation stapten de meeste passagiers direct over op de gereedstaande bus naar Luleå, waarvandaan ze naar Stockholm zouden vliegen. Een deel ging naar het station om de trein naar Gällivare in het noorden te nemen en Laurens liep het plaatsje in en zocht zijn weg naar het vandrarhem, het hostel van de Zweedse bergwandelvereniging. Hij nam er een kamer en schreef zich in als Laurentius Hendrikus zonder dat hij zijn paspoort hoefde te laten zien.

Nadat hij zijn rugzak naar de kamer gebracht had ging hij op weg voor een van de meer riskante delen van zijn plan. Terwijl hij het voetpad langs de doorgaande weg volgde vroeg hij zich af in wat voor vlaag van idiotie hij dit bedacht had. Het was werkelijk volslagen belachelijk. Zo belachelijk zelfs, dat niemand die zijn spoor probeerde te volgen het scenario zou kunnen bedenken, waardoor het niet alleen absurd, maar tegelijkertijd briljant was. Voorbij het Samimuseum ging hij linksaf en over het spoor kwam hij op de Industrivägen waar hij zijn geluk hoopte te vinden.

Zonder auto kwam je nergens in het immens uitgestrekte binnenland van Zweden en in iedere plaats, hoe groot of hoe klein ook, was wel een garage, een bandenservice, een terrein vol tweedehandsauto’s en een autosloperij. Alles afzonderlijk, of alles in een. Sommigen gespecialiseerd in SUV’s en pick-ups uit het topsegment, anderen in budget auto’s, uitdeuken, gebruikte onderdelen en wrakherstel.

Het industrieterrein was nieuw, met grote loodsen en moderne bedrijven. Een houtzagerij en een houtgestookte energiecentrale staken boven alles uit. Praktisch het eerste bedrijf waar Laurens tegenaan liep was Topcars. Hij liep tussen de geparkeerde tweedehandsauto’s door. Allemaal even glimmend en met het bouwjaar, de kilometerstand en de prijs op de voorruit geplakt. Laurens constateerde al snel dat hier het hogere segment aangeboden werd. Onder de tienduizend kronen zou het hier met geen mogelijkheid lukken. Desondanks stapte hij het kantoortje in.

‘Ik zoek een goedkope tweedehands.’

‘Goedkoop is altijd duurkoop,’ zei de verkoper. ‘Daar doen we niet in. Uiteindelijk heb je daar alleen maar ellende mee. Wat je bespaart op de aankoop ben je later twintigvoudig aan reparaties kwijt. Bij ons koop je geen auto, je investeert in zekerheid.’

Het klonk overtuigend. Het enige probleem was dat Laurens maar aan weinig contanten kon komen. ‘Ik ben het helemaal met u eens. Alleen mijn budget is op het moment beperkt. Zit er niet iemand in de buurt die het goedkopere deel van de markt bedient?’

De verkoper zag in dat hij aan Laurens niets ging verdienen, maar was niet te beroerd om hem te helpen. ‘Terug over het spoor en dan de hoofdweg linksaf richting Luleå volgen. Na een eindje zie je rechts van de weg de blauwe loods van Per Ole Jakobsson, die heeft vast wel iets voor je. Je kunt het niet missen.’

‘Bedankt voor de tip. Dan ga ik daar eens kijken.’

Laurens draaide zich om en liep het kantoortje uit.

‘O ja,’ riep de verkoper hem na. ‘Pas wel op, het is een Same.’

‘Verkopen die dan slechte auto’s?’

‘Niet per definitie, je merkt wel wat ik bedoel.’

Het eindje van de verkoper was een vol kwartier lopen en Laurens dacht al dat hij Jokkmokk uit was toen hij, een beetje verscholen tussen de sparren, langs een zijweg de blauwe golfplaten loods zag liggen. PER OLE’S BILSKROTNING OCH WERKSTAD, zoiets als autosloperij en werkplaats, stond er op een verroest bord op de gevel. Tegen de zijkant van de loods lagen autobanden met en zonder velg opgestapeld. Daarnaast, in het hoog opgeschoten onkruid, stonden autowrakken in verschillende stadia van verval driehoog opgestapeld en op het parkeerterrein voor de loods was de vermoedelijke handelsvoorraad geparkeerd die uiterlijk nauwelijks te onderscheiden was van wat er naast de loods stond. Behalve dan dat ze niet opgestapeld waren en dat er met witkalk TILL SALU, op de voorruit gekliederd was. Geen bouwjaar, geen kilometerstand, geen prijs.

Laurens liep langs de auto’s, hij had er volstrekt geen verstand van ook al kon hij wel autorijden. Hij had ooit vier keer afgereden en was net zo vaak gezakt, daarna kwam hij erachter dat je ook zonder auto prima kon leven en later werd het vooral een principedingetje voor het milieu om geen auto te hebben. Hij twijfelde er niet aan dat hij probleemloos zou wegrijden en op de stille wegen in Noord-Zweden kon hij vast prima uit de voeten zonder al te veel rijervaring. Maar een gebruikte auto beoordelen op betrouwbaarheid, daar had hij geen kaas van gegeten.

Uit de loods kwam een gedrongen man met zwart borstelhaar in een overall vol olievlekken.

‘Per Ole?’ vroeg Laurens.

‘Ja?’

‘Ik zoek een auto. Niet te duur, wel redelijk betrouwbaar.’

De man keek bedenkelijk. ‘Wat vind je niet te duur?’

Als Laurens meteen zijn maximum budget prijsgaf was hij zijn onderhandelingsruimte kwijt. ‘Vierduizend kronen,’ zei hij daarom. Dat was minder dan de helft van wat hij nog aan Zweeds geld had.

Per Ole schudde zijn hoofd. ‘Alles voor die prijs staat daar.’ Hij wees naar de opgestapelde wrakken.

‘Wat heeft u dan wel voor een leuke prijs?’ vroeg Laurens.

De man liep naar een Nissan Sunny, verschoten rood met roze vlekken en gaf een klap op het dak.

‘Deze mag weg voor zevenduizend kronen. De banden zijn prima en hij heeft een vrijwel nieuwe accu.’ Daarmee bedoelde Per Ole waarschijnlijk dat de rest volkomen waardeloos was. Laurens verdacht hem ervan dat hij de wagen eigenlijk al op de stapel naast de loods had willen zetten maar daar nog niet aan toegekomen was.

‘Kunt u hem voor me starten, dan hoor ik hoe hij loopt.’

De contactsleutel zat in het slot en Per Ole liet de motor met een enorme stoot gas brullend aanslaan. Na een halve minuut nam hij gas terug en liep de motor stationair. Laurens hoorde niets verontrustends voor zover hij dat kon beoordelen.

‘Oké. Zevenduizend kronen. Ik neem hem.’

‘Dan heb ik een legitimatie en je persoonsnummer nodig om hem over te schrijven.’

Dat hij zijn legitimatie moest overleggen had Laurens wel gedacht. Hij was ervan uitgegaan dat geen mens hem ging zoeken in de Zweedse kentekenregistraties. Maar een Zweeds persoonsnummer? Hij kon binnen de Europese Unie toch gewoon een auto kopen?

‘Is dat vereist, een persoonsnummer?’

‘Ja, helaas wel. Zonder persoonsnummer kan ik hem niet overschrijven,’ zei Per Ole. Hij leek van goede wil, maar kon de wetgeving en bureaucratie niet naar zijn hand zetten.

‘Ik moet naar het zuiden en heb te veel bagage om in de bus mee te nemen en hier een auto huren is geen optie, want die moet ik dan weer terugbrengen. Eigenlijk heb ik hem maar een paar dagen nodig.’

Per Ole haalde zijn zwarte monteurshand door zijn haar en kneep zijn ogen tot spleetjes. ‘Dan huur je hem toch voor een week? En als je in het zuiden bent breng je hem voor mij naar een autosloper. De APK verloopt over drie weken en hij is nog een maand verzekerd. Als hij binnen een week niet bij een sloper is ingeleverd en afgemeld, dan geef ik hem aan als gestolen.’

Vooropgesteld dat de auto het wel tweeduizend kilometer moest uithouden, was het de oplossing van zijn probleem en kon hij toch onopvallend met een Zweeds kenteken naar het zuiden reizen zonder op te duiken in welke database dan ook.

‘Geweldig. Bedankt voor het aanbod.’

‘Tienduizend kronen,’ zei Per Ole. ‘Ik loop het risico.’

29

6 september, ochtend/middag

Tom werd uit zijn slaap gerukt door een indringende ringtone. Hij pakte op de tast zijn telefoon, maar die gaf geen enkel geluid en het display liet slechts zien dat het 04.03 uur in de nacht was. Marit lag naast hem in een vaste, gelukzalige slaap. Was het haar telefoon?

Toen drong het tot hem door dat het geluid van zijn eigen, tweede en beveiligde telefoon afkomstig was. Hij moest het toestel opgraven ergens uit de kleren die de vorige avond met grote haast in alle hoeken van de kamer gesmeten waren. Vrijwel niemand kende het nummer en als het gebeld werd, dan was het dringend. Tom vreesde al dat het gesprek werd doorgeschakeld naar zijn voicemail, maar blijkbaar nam hij nog net op tijd op.

‘We hebben hem!’

Tom hoefde niet te vragen wie hij aan de lijn had en wie Huub gevonden had. Hij was op slag klaarwakker en zijn hartslag schakelde naar een hogere versnelling. ‘Waar?’

‘Hij beweegt. Bij Vikeså in Zuid-Noorwegen, ruim veertig kilometer onder Stavanger.’

Het klonk absurd. Laurens Olthoff was niet verdwaald in de bergen, niet verdronken met zijn kajak en niet ontvoerd door marsmannetjes, maar onderweg in Zuid-Noorwegen. Deze wending had niemand voorzien.

‘Hoe weet je dat?’

‘Zijn telefoon is plotseling ingeschakeld. Zijn eigen simkaart en IMEI-nummer, het kan niet missen.’

‘Sinds wanneer?’

‘Ongeveer een kwartier. Waarschijnlijk in een auto, want hij verplaatst zich snel in zuidelijke richting.’

‘Kun jij dat allemaal zien?’ vroeg Tom.

‘Dat leg ik later wel uit. Probleem is dat als ik het kan zien, de Amerikanen die informatie ook zullen krijgen. Hopelijk met een kleine vertraging. Je moet zorgen dat je ze voor bent, want Olthoff is nu een rijdende schietschijf.’

‘Naar Stavanger?’

Marit was wakker geworden en luisterde mee met het gesprek. ‘Stavanger, dat is duizend kilometer naar het zuiden,’ zei ze.

‘Hoe kom ik zo snel mogelijk in Stavanger?’

‘Je moet niet naar Stavanger,’ zei Huub. ‘Dan ren je achter hem aan. Ik denk dat hij op weg is naar Kristiansand; grote kans dat hij van plan is om de veerboot naar Denemarken te nemen. Als je naar Kristiansand vliegt kun je hem onderscheppen voor hij de veerboot op gaat. Over twee uur vertrekt er een Widerøe-vlucht naar Trondheim, vandaar vlieg je verder naar Kristiansand. Je bent dan om kwart over tien daar.’

‘Hoe laat gaat die veerboot dan?’

‘Om kwart over twaalf.’

Hoe Huub al die informatie zo snel verzameld had was hem een raadsel, maar waarschijnlijk was dit zijn enige kans om Olthoff met zijn USB-stick te onderscheppen voordat iemand anders hem te pakken kreeg.

‘Als je nu vertrekt, regel ik je ticket.’

Marit stak twee vingers in de lucht.

‘Twee tickets,’ zei Tom.

Huub was even stil. ‘Neem je Philou mee?’ vroeg hij toen verbaasd.

‘Zet het tweede ticket maar op naam van mevrouw Marit Nordahl.’

‘Marit Bente Nordahl, voluit volgens mijn paspoort,’ voegde ze toe en dreunde vervolgens haar paspoortnummer uit haar hoofd op.

‘Regel ik,’ zei Huub zonder te vragen wie Marit was en wat die om vier uur ’s nachts bij Tom in bed deed.

‘Boek de tickets afzonderlijk en zorg dat we niet naast elkaar zitten,’ zei Tom.

‘Zorg maar dat je op tijd op het vliegveld bent, de details bespreken we later wel,’ sloot Huub af.

Marit had haar kleren ondertussen bij elkaar gezocht en zich al half aangekleed. Ze haalde snel haar handen door haar haar en geroutineerd bond ze het met een elastiekje in een staart. Ze was zichtbaar vaker uit bed gebeld voor een noodoproep.

‘Ik moet nog langs mijn huis rijden,’ zei ze.

‘We kunnen toch beter apart reizen. Ik loop in een kwartiertje naar het vliegveld.’

Marit omhelsde hem en zoende hem op zijn mond. ‘Dank je wel,’ zei ze nadat ze hem losgelaten had. Haar ogen fonkelden, ze keek vastberaden. ‘Ik zie je in Kristiansand.’ En weg was ze.

Tom pakte zijn rugzak, propte snel zijn bagage erin en liep langs de receptie om uit te checken. In minder dan een halfuur was hij op de luchthaven. Ruim op tijd om in te checken en nog een kop koffie en een broodje te halen.

Onopvallend observeerde Tom het luchthavenpersoneel en zijn medereizigers om te kijken of de Amerikanen iemand op de uitkijk hadden staan. Een groot deel van de mensen viel overduidelijk in de categorie toerist of zakelijke reiziger, maar het viel onmogelijk met zekerheid te zeggen of er geen schoonmaker, koffieverkoper of beveiliger in ruil voor tipgeld naar hem uitkeek.

Terwijl Tom in de rij stond voor de security zag hij Marit aankomen. Zonder op hem te letten groette ze het personeel bij de security, liet haar politie-ID zien en kon buiten de security om direct doorlopen.

Tijdens de vlucht zag hij niet meer dan haar donkerblonde staart, zo’n tien rijen naar voren in het toestel en ook bij het overstappen in Trondheim ontweken ze elkaar volledig. Het kwam Tom wel goed uit. Zo kon hij onderweg de uurtjes slaap inhalen die er vannacht bij ingeschoten waren.

Pas bij de balie van de autoverhuur op Kjevik, de luchthaven bij Kristiansand, stond Marit opeens achter hem. Dichtbij genoeg om het gesprek te volgen, ver genoeg om er niet echt bij te horen. Huub had een auto op zijn naam gereserveerd. Een Volkswagen Polo, het enige model dat nog beschikbaar was. Of Tom hier, daar en daar even wilde tekenen. Het was niet het soort auto dat hij in gedachten had voor een race naar Olthoff. De zwarte SUV die vlak op de bumper van Philous kleine Toyota had gehangen zat nog vers in zijn geheugen, een veel betere optie, maar hij had weinig keus. Knarsetandend pakte Tom de balpen op.

Voor hij zijn handtekening kon zetten kreeg hij een por in zijn ribben en werd opzijgeduwd. Marit klapte haar politie-ID op de balie en vroeg dwingend om een upgrade. Tom kon het rappe Noors niet helemaal volgen, maar binnen twee minuten had ze de sleutel van een Ford Explorer fourwheeldrive in haar hand en liepen ze samen naar de parkeerplaats.

‘Mist Lauritzen of Pedersen je niet vanochtend?’

‘Ik heb Stein gebeld dat ik een dag vrij neem in verband met privéomstandigheden. Hij vond het prima en zou het doorgeven aan Pedersen. Waarschijnlijk is Harald wel blij dat hij een dag van me af is. Ik ben in elk geval wel blij dat ik van hem af ben.’

Marit drukte een paar keer op de afstandsbediening en een donkerblauwe Explorer knipoogde terug. Tom gooide zijn rugzak achterin en Marit de trolley die ze als handbagage had meegenomen.

Als vanzelfsprekend stapte Marit achter het stuur en stapte Tom naast haar in. Het gaf hem de gelegenheid om Huub te bellen, terwijl Marit al wegreed, zonder te vragen waarheen. Huub leek al klaar te zitten in zijn commandocentrum want hij nam direct op.

‘Je bent onderweg, zie ik.’

‘Klopt,’ zei Tom. Hij had het gesprek op de luidspreker gezet.

‘Rij eerst maar over de E18 langs het centrum en dan de E39 richting Stavanger aanhouden.’

Marit knikte. ‘Doen we,’ zei ze.

‘Er is iets vreemd gebeurd met die telefoon,’ zei Huub. ‘Nadat ik hem bij Vikeså in beeld had werd een kwartier later de simkaart eruit gehaald en was ik hem een hele tijd kwijt. Vervolgens ben ik zijn IMEI-nummer gaan opzoeken en ik heb hem pas net weer in beeld. Nu blijkt er plotseling een Duitse simkaart in het toestel te zitten en hij staat al een hele tijd stil.’

‘Hoe komt Olthoff daar nu opeens aan?’

‘Geen idee. Wacht even… Ja, hij verplaatst zich weer.’

‘Waar is hij nu dan?’

‘In de buurt van Kaap Lindesnes. De uiterste zuidpunt van Noorwegen. Een uur rijden van Kristiansand, dan is hij keurig op tijd voor de veerboot.’

Tom overwoog om Olthoff bij de veerboot op te wachten, maar hij was bang niet de enige te zijn met dat idee. Hoe eerder ze contact konden maken, hoe groter de kans dat ze de Amerikanen voor waren.

‘Oké. We rijden hem tegemoet. Bel maar als er iets bijzonders is of wanneer we in zijn buurt komen.’

‘Doe ik.’

‘O ja, Huub. Nog iets. Er is een zwemvest gevonden in een afvalcontainer in Fauske. De politie heeft dat nog niet officieel naar buiten gebracht.’

Huub viel stil om het bericht te laten landen en tot dezelfde slotsom te komen als Tom gisteren. Het sloot geen enkel scenario uit. Ondertussen had Marit met een hand haar telefoon ontgrendeld en aan Tom gegeven. De map met recente foto’s was geopend, het rode zwemvest oogde vuil en verfrommeld.

‘Ik stuur je zo een paar foto’s van het zwemvest. Misschien kan die kanoverkoper bevestigen dat hij dit model verkocht heeft.’

‘Top, stuur maar door,’ besloot Huub het gesprek.

Terwijl Tom de foto naar Huub mailde, stuurde Marit behendig door het verkeer dat een stuk drukker was dan in Bodø en al snel kwamen ze op de E39 richting Lindesnes. Via een tunnel reden ze onder het centrum van Kristiansand door en eenmaal buiten de bebouwing drukte Marit het gaspedaal nog eens extra stevig in. Met een bloedgang racete ze over de licht glooiende tweebaansweg. Bossen, regelmatig onderbroken door stukken boerenland met weilanden en akkers, kleine dorpjes, riviertjes en meren schoten voorbij.

‘Wie is die Huub, met wie je steeds contact hebt en die de telefoon van Olthoff opgepikt heeft?’ vroeg Marit.

Ze gaf een dot gas om een trage auto in te halen. Vlak voor een volgende bocht schoot ze weer terug naar hun eigen weghelft, rakelings voor een vrachtwagen met boomstammen langs. De chauffeur gaf nog een lange stoot met zijn zware claxon, maar toen waren ze al de bocht om en durfde Tom pas antwoord te geven.

‘Huub? Dat is een goede vriend van mij. Een voormalig technicus bij de luchtmacht. Hij kent Olthoff en Philou via een hackerscommunity.’

‘En waarom is Olthoff zo belangrijk?’

‘Hij heeft iets wat de Amerikanen graag willen hebben.’

Marit keek opzij. Vragend. Tom had liever dat ze op de weg lette, dus vertelde hij verder.

‘Het is informatie over een supercomputer, Coldsteel, die ze koste wat kost niet naar buiten willen hebben. Iedereen die hun voor de voeten loopt betaalt het met zijn leven. Een collega van Olthoff is onder verdachte omstandigheden omgekomen. De Amerikaan die in Reine in een rorbu is verbrand was een NSA-klokkenluider. We vrezen dat Olthoff de volgende op de lijst is.’

‘Zoiets vermoedde ik al,’ zei Marit. Ze schakelde terug voor een bocht en kneep verbeten in het stuur.

‘Dit kan je je baan kosten, besef je dat?’

‘Volledig.’

‘Je kunt nu nog uitstappen. Ga terug naar Bodø en meld je morgen weer bij Lauritzen.’

Ze schudde haar hoofd. ‘Eindelijk gebeurt er weer iets in mijn leven en dan zou ik nu moeten stoppen? Geen denken aan.’

‘Later niet zeggen dat ik je niet gewaarschuwd heb, hè?’

‘Daar is het nu sowieso te laat voor.’

Tom keek haar vragend aan. Ze knikte naar de achteruitkijkspiegel en hij blikte over zijn schouder naar achteren. Hoewel Marit stevig doorreed was achter hen een zwarte Volvo sedan opgedoken die snel op hen inliep.

‘Wie rijden er in zulke auto’s?’

‘Verschillende speciale politie-eenheden. Ik vermoed dat het een wagen van KRIPOS is.’

Marit trok de Explorer nu met gierende banden door de bochten en versnelde maximaal op de rechte stukken. De onderlinge afstand bleef gelijk, of leek zelfs iets toe te nemen. ‘Hoe ver nog naar Olthoff?’

Tom belde Huub, die direct opnam.

‘Ik wilde je net bellen. Nog vijftien kilometer, dan moeten jullie elkaar tegemoet komen. Misschien kun je ergens keren en hem opwachten?’

‘Te laat, Huub. We zijn inmiddels niet meer de enigen die hem tegemoet rijden.’

De zwarte Volvo kwam nu razendsnel dichterbij tot hij vlak achter hen reed en hen toen probeerde in te halen. Marit zwenkte precies op het juiste moment naar het midden van de weg om de Volvo de pas af te snijden. Tussen de stalen vangrails aan weerskanten van de weg kon hij onmogelijk passeren.

‘Vergeet het maar,’ zei Marit tegen de opdringende koplampen in haar buitenspiegel. De koplampen seinden, een raam werd opengedraaid en een hand zette een blauw zwaailicht op het dak. De Volvo schakelde zijn sirene in en het zwaailicht flitste dringend.

‘Misschien moet je hem toch maar laten passeren?’ stelde Tom voor. Hij wilde Marit niet de dupe laten worden van zijn zoekactie.

Ze keek nog een keer in haar spiegel. ‘Het is Egil Hagen zelf achter het stuur, een stuk gereedschap van de Amerikanen. Dat betekent dat we naar iets heel belangrijks op weg zijn. Wij zijn Olthoffs enige kans om hier levend uit te komen.’

‘Nog tien kilometer!’ riep Huub.

‘Hoe hard rijdt Olthoff?’ vroeg Tom.

‘Achtenzeventig kilometer per uur.’

Tom overwoog of ze de Explorer dwars op de weg moesten zetten om de weg te versperren. Zodat ze zichzelf als een schild tussen Olthoff en de Volvo in plaatsten. Marit reed tegen de honderddertig, als Olthoff bijna tachtig reed, werd het gat met tweehonderdtien kilometer per uur kleiner en hadden ze nog maar drie minuten om hun auto dwars te zetten.

De Volvo drong nog een keer aan. Met twee wielen uiterst links op de rand van het asfalt en de zijkant van de auto op een decimeter van de vangrail probeerde Hagen een gaatje te forceren, terwijl het zwaailicht flitste en de sirene door de lucht snerpte.

‘Doei Egil,’ zei Marit verbeten. Ze reed het gaatje weer precies ver genoeg dicht.

‘Geef me je dienstwapen,’ zei Tom. ‘Als ik zijn band lek schiet kunnen we nog precies genoeg tijd winnen.’

‘Dat kan niet.’

‘Waarom niet?’ Tom keek haar verbaasd aan.

‘In Noorwegen dragen we geen dienstwapens op ons lichaam. Die zitten in een verzegelde kluis in de surveillanceauto en die mogen we alleen openen na overleg met de officier van dienst.’

‘Hè? Dat meen je niet!’ In een tijd van terroristische aanslagen hanteerde de Noorse politie in zijn ogen nog procedures uit de vorige eeuw. Na Anders Breivik had hij dit niet verwacht.

Maar hoewel hij de opdringerige Volvo graag op afstand had gezet door een band lek te schieten, was het vanuit Marit gezien natuurlijk geen goed plan om met haar dienstwapen een paar kogels richting de KRIPOS-commandant af te vuren. Hij moest iets anders bedenken, en wel heel snel.

‘Dan gooien we de auto dwars tussen de Volvo en Olthoff,’ zei Tom. Henzelf als levend schild tussen Olthoff en Hagen plaatsen was de enige optie.

‘Nog zeven kilometer,’ meldde Huub over de luidspreker.

‘Nog twee minuten,’ riep Tom. ‘Zet hem hier op het rechte eind neer!’

Plotseling verstomde de sirene. Tom keek over zijn schouder en zag hoe de Volvo met rokende banden afremde en al slippend dwars over de weg kwam te staan. De KRIPOS-chef had hetzelfde rekensommetje gemaakt als Tom en koos ervoor een wegversperring te plaatsen nu hij de Ford niet kon passeren.

‘Ik stop zodra ik Olthoff in beeld heb. Hoe verder weg van Hagen hoe beter,’ zei Marit. Ze minderde iets snelheid nu de Volvo niet meer op hun bumper kleefde, maar reed nog altijd ruim boven de honderd kilometer per uur. Een verkeersbord waarschuwde voor bochten in de weg over de komende vijf kilometer. De banden krijsten over het asfalt.

‘Nog vijf kilometer,’ kwam Huub door de luidspreker.

‘Anderhalve minuut. Stop zodra we op een recht stuk zijn!’ riep Tom.

‘Welk recht stuk?’ vroeg Marit. Ze verminderde vaart nu ze op het punt stonden Olthoff tegen te komen, ze ging midden op de weg rijden en zette de alarmlichten aan.

Tom keek op zijn horloge. ‘Nu moet hij komen.’

Precies op dat moment kwam er een vrachtauto om de bocht zetten. Een tankauto met dertig ton benzine. De tankauto ging vol op de rem en begon direct te scharen. Marit stuurde door het laatst open gebleven gaatje uiterst rechts van de weg.

Links werd de buitenspiegel verbrijzeld door een klap tegen het achterspatbord van de tankauto. Rechts schraapte de vangrail de lak van de portieren en verfrommelde het plaatwerk. Wonder boven wonder wist Marit de Explorer recht op de weg te houden. In een flits passeerde een camper, gevolgd door een zwarte BMW.

‘Hij moet in die camper zitten!’ riep Tom.

‘Verdomme. Ze hebben Olthoff in de tang!’ riep Marit. Ze trapte hard op de rem en nog voor ze stilstonden, gaf ze een subtiel rukje aan de handrem en een slinger aan het stuur, waarmee ze de Explorer in een slip van honderdtachtig graden zette. Gierend vloog het asfalt onder de banden door. Profiel werd er met millimeters tegelijk afgeschuurd en Tom zette zich schrap toen de achterkant van hun auto richting de vangrail slingerde.

Marit liet de koppeling opkomen en trok de Explorer brullend uit de slip om de achtervolging op de BMW en de camper in te zetten.

Die achtervolging was van korte duur. Tweehonderd meter verderop was de tankauto door de vangrails geschoten, deels van de weg geraakt en gekanteld. Daarachter stond de camper, met zijn neus van slappe aluminiumplaat in de tankauto geboord. En daar weer achter stond de zwarte BMW die nog wel op tijd had kunnen remmen en waar inmiddels drie mannen uitgestapt waren.

Met piepende banden stopte Marit vlak achter de BMW. Ze sprongen de auto uit en renden achter de drie mannen aan naar de verfrommelde camper die vlak bij een snel groeiende plas benzine stond. Tom rechts aan de bijrijderskant, de kant waar hij Olthoff verwachtte aan te treffen en Marit links van de weg aan de bestuurderskant.

‘Politie. Achteruit!’ commandeerde Marit de drie mannen, terwijl ze zwaaide met haar politie-ID.

Een man stopte snel iets weg onder zijn colbert en keek verbaasd om. Tom herkende hem direct, het was Dan Miller, de Amerikaanse CIA-verbindingsman. En nu herkende hij de andere twee ook, de militairen in burger van de vlucht naar Bodø. Ze deinsden terug, weg van de camper.

Tom rende naar het rechterportier. Een vonkje was genoeg om de uit de gekantelde tankauto gutsende benzine in een immense steekvlam te laten ontploffen. De vuurbal zou de camper laten verschrompelen. Het ging om seconden, meer tijd was er niet om Olthoff uit de camper te krijgen. Hij kwam bij het portier en rukte aan de deurgreep die geen centimeter meegaf. Het portierraam was verbrijzeld en deels besmeurd met bloed, waardoor hij nauwelijks naar binnen kon kijken. Vaag zag hij de persoon op de passagiersstoel, voorovergeslagen met zijn gezicht in een opgeblazen airbag. In het verbrijzelde portierraam zat een gaatje. Precies negen millimeter.

30

6 september, ochtend/middag

Er hing een wolk penetrante benzinelucht rond de camper, maar gelukkig was de motor al vastgelopen in zijn eigen brokstukken anders was zowel de camper als de tankauto geëxplodeerd. Als ze de passagiers uit de camper wilden halen voordat de zaak in brand vloog, dan moesten ze verdomd snel zijn.

Tom schoof zijn vingers tussen de rubberen tochtstrip van de deur, zette zijn voet tegen de deurstijl en rukte met zijn volle gewicht aan de rand van de deur. Het plaatwerk verboog meer dan dat het scharnierde, maar er kwam ruimte. Genoeg om een vuist tussen te steken. Hij verplaatste zijn handen dichter naar het slot en rukte nog een keer. Toen begaf het slot het en schoot de deur los.

Over de rug van Olthoff zag hij hoe Marit zich vanaf de andere kant met de bestuurder bezighield. Ze had beide veiligheidsgordels al weten los te krijgen en hielp hem op zijn eigen benen uit het voertuig te komen.

Tom greep Olthoff bij zijn schouders, trok hem overeind uit de inmiddels leeggelopen airbag, en sleepte hem zijwaarts van de stoel, weg uit de cabine. De plas benzine was al tot bij de voorwielen van de camper gegroeid en bij een explosie zouden ze levend geroosterd worden.

Hij reikte onder de oksels door naar een onderarm die hij met twee handen dwars voor de buik van het slachtoffer trok en sleepte hem weg uit de explosiezone. Steeds verder achterwaarts. Voorbij de achterkant van de camper. Het ging opvallend gemakkelijk en Olthoff leek tientallen kilo’s lichter dan Tom zou denken. Zijn vlassige lange haar was donker en vol. Hij voelde een paar borsten waar hij de onderarm omklemde. Dit strookte totaal niet met wat hij verwacht had. Tom stopte kort en boog voorover om het slachtoffer beter te bekijken... Het was een vrouw. Haar gezicht vertoonde bloeduitstortingen door de klap van de airbag en ze bloedde hevig uit een schouderwond. Die moest wachten, eerst weg bij de lekkende tankauto.

Terwijl hij achteruitlopend de vrouw verder uit de gevarenzone sleepte, keek hij naar de andere kant van de weg waar Marit een man ondersteunde die bij het wrak vandaan strompelde. Had Olthoff dan achter het stuur gezeten, terwijl hij geen rijbewijs had? Was dat Olthoff? Dan had hij zijn haar afgeknipt, geblondeerd en vervolgens met een krultang bewerkt.

Tom was inmiddels dertig meter achter de camper. Die had een Duits kenteken, zag hij nu. Hij moest inmiddels ter hoogte van de BMW zijn. Waar waren die Amerikanen gebleven? Een snelle blik over zijn schouder. De enige auto die nog op de weg stond was hun donkerblauwe Ford. De BMW was weg, alsof hij er nooit geweest was. Geen Miller, geen Special Forces in burger. Het leek een boze droom. Maar het kogelgat in het portierraam was echt geweest.

Marit was bij de Ford aangekomen met de camperbestuurder en begeleidde de man naar de relatieve beschutting aan de achterkant van de auto. Een paar tellen later was Tom er ook.

‘Is Miller ’m gesmeerd?’ vroeg Tom.

‘Ik zag ze wegrijden,’ zei Marit. ‘Is zij in orde? Ze heet Carola. Dit is Florian. Hij lijkt wel oké.’

‘Een schouderwond en een klap op de airbag gemaakt. Ze haalt in elk geval adem.’

‘Heb je de chauffeur van de tankauto gezien?’ vroeg Marit.

‘Nee,’ zei Tom terwijl hij Carola voorzichtig neerlegde. Hij trok de achterklep van de Explorer open en rukte de EHBO-doos uit de houder.

‘Hier blijven zitten,’ beval Marit Florian, die als een zielig hoopje mens in elkaar gezakt op het asfalt zat. Lijkbleek en kortademig, maar gelukkig zonder zichtbaar letsel.

‘Ik ga terug om de chauffeur van die tankauto te checken,’ riep ze tegen Tom. Het was dapper en nog veel gewaagder dan wat ze net al gedaan hadden, maar ook ver over de grens van haar eigen veiligheid.

Wat de situatie van de chauffeur ook was, Tom hoefde haar niet tegen te houden. Met een doffe dreun explodeerde de wolk benzinedamp die rond de tankauto en de camper hing. Als een vuurspuwende draak blies een immense steekvlam over de grond, waar de meeste benzinedamp zich had verzameld. De steekvlam reikte tot de voorkant van de Explorer en de verzengende gloed schroeide hun haren. De plaats waar de camper moest staan was onzichtbaar door de kolkende vuurzee. De explosie werd gevolgd door een vlammenzuil met daaromheen een zwarte rookkolom die tientallen meters de lucht in schoot. Gelukkig stond de wind van hen af en werden de rook en de vlammen de andere kant op geblazen, maar ook deels zijwaarts, het bos in. De vlammen schoten direct door de ondergroei en vraten zich een weg langs de stammen naar de boomkruinen. In de rook werd een man zichtbaar. Hij liep zwalkend, gedesoriënteerd. De chauffeur van de tankauto was net op tijd uit zijn gekantelde cabine geklommen en kwam hun kant op.

‘Die redt zich wel,’ zei Tom en knielde met de EHBO-trommel naast Carola. Snel controleerde Tom of hij geen verwondingen over het hoofd gezien had, maar hij kon verder geen bloedingen of botbreuken constateren. Marit knipte ondertussen de mouw van Carola’s blouse zodat ze de schouderwond konden verzorgen.

Terwijl Tom tegelijkertijd overzicht hield over de hele rampplek, inclusief de vrachtwagenchauffeur die uit de rook tevoorschijn kwam en de jammerende Florian, zag hij hoe Marit verbaasd naar de wond keek.

‘Een schotwond, van onze Amerikaanse vrienden,’ zei Tom. Hij keek naar de plaats waar de camper gestaan had. Het plaatwerk was al gesmolten tot een zielige prop aluminiumfolie. Slechts het stalen chassis en een paar zwaardere carrosseriedelen schetsten de contouren van een abrupt beëindigde vakantie. Het bewijsmateriaal was al in rook opgegaan.

‘Miller. Wat een klootzak,’ zei Marit. Ze drukte een snelverband op de wond en zette de windsels vast. Carola kreunde zachtjes, wat een goed teken was.

Tom richtte zich nu op Florian die inmiddels iets helderder uit zijn ogen keek, maar nog steeds zo wit als een doek zag.

‘Carola is oké,’ stelde hij hem gerust.

‘Dank dat jullie er waren,’ stamelde de man.

‘Waar is Laurens Olthoff?’

‘Laurens wie?’ Hij leek het echt niet te weten, maar Tom kon er niet van op aan gezien zijn verwarde toestand.

‘Laurens Olthoff. Een Nederlander. Lang haar, brilletje. Jullie hebben zijn telefoon bij je.’

‘Die telefoon? Ach Scheisse!’

‘Waar is de telefoon van Olthoff?’

‘Carola heeft hem.’

Marits handen gleden geroutineerd over de kleding van Carola en ze haalde al snel een smartphone uit een broekzak tevoorschijn. Ze drukte het scherm aan, het toestel was niet beveiligd met een pincode.

‘Is deze telefoon van Laurens Olthoff?’ vroeg Marit op haar dwingende politietoon. Ze hield hem voor Florians gezicht. Hij knikte.

‘We hadden een lifter meegenomen op de Lofoten, en toen...’

De rest van de zin werd overstemd door een zware dreun. Een nieuwe steekvlam, bij benadering vanaf de plaats waar de benzinetank van de camper had gezeten, schoot hoog de lucht in. Brandende brokstukken van spaanplaat en verwrongen aluminium werden mee omhooggestuwd waarna ze om hen heen in het bos stortten. Zelfs op de afstand waar zij stonden was de hitte zo verzengend dat het asfalt zacht als boter werd en links van de weg stond het bos nu in brand.

‘We moeten verder achteruit,’ riep Tom. ‘Als door de hitte een compartiment van de tankauto barst, krijgen we echt de volle laag.’

Marit knikte. Ze hielp Florian overeind en duwde hem op de voorstoel. Tom nam Carola in zijn armen en legde haar plat op de achterbank.

‘Waar gaan we heen?’ vroeg Carola zwakjes. Beter kon niet. Ze was weer bij kennis.

‘Eindje rijden,’ zei Tom en gooide het portier dicht.

Marit zat al achter het stuur, ze reed eerst een stuk hard achteruit en zette toen de Explorer in een slip tot ze de neus de andere kant op had. Toen reed ze nog tweehonderd meter door, tot ze definitief uit de gevarenzone waren.

Voordat Tom achter de Ford aan rende wierp hij nog een blik op het inferno midden op de weg. De chauffeur van de tankauto was inmiddels vlak bij hem. Nu zag Tom dat de man aan zijn hoofd bloedde en moeite had met zijn oriëntatie. Het vuur raasde met het kabaal van een lasbrander, de inktzwarte rookpluim met de omvang van een wolkenkrabber moest tot tientallen kilometers in de omgeving zichtbaar zijn.

‘Hierheen!’ riep Tom. Hij rende de man tegemoet en greep hem bij zijn arm. ‘Meekomen! We moeten weg hier!’

De man antwoordde in onverstaanbaar Noors terwijl Tom hem voor zich uit duwde om sneller vooruit te komen. Tom voelde zijn nekharen schroeien door de hitte van de vuurzee achter zich. Met iedere stap kwamen ze een stapje verder bij de gloeiende benzinebom vandaan.

‘Hier staan we veilig,’ zei Tom toen ze de Ford bereikt hadden. Marit stond naast de auto te bellen om de hulpdiensten te alarmeren. In professioneel staccato gaf ze een situatierapport en vertelde wat er nodig was.

Zodra de chauffeur de donkerblauwe Ford herkende begon hij onbedaarlijk te schreeuwen en te schelden tegen Marit, die net haar telefoongesprek afrondde. Tom verstond niet precies wat hij zei, maar de strekking was duidelijk.

Vrouwen konden niet autorijden. Ze was een stomme trut. Ze had het ongeluk veroorzaakt door midden op de weg te rijden en ga zo maar door. De man was niet te stuiten, gaf een woeste trap tegen de toch al gedeukte Explorer en wilde toen Marit te lijf gaan. Hij haalde uit met zijn gespierde arm en maaide met zijn vlakke hand door de lucht om Marit voor haar hoofd te slaan. Woedend, maar ongecoördineerd door de klap die hij had opgelopen bij het ongeluk.

Marit stapte handig een decimeter achteruit om de klap te ontwijken. Ze greep de pols van de man, draaide zijn arm op zijn rug en bleef net zo lang doordraaien tot hij kermend op zijn knieën op het asfalt zat. Met haar andere hand had ze haar politie-ID gepakt die ze voor de man zijn neus hield. ‘Politie. Je reed te hard. Mond dicht en zitten blijven!’

De man zakte jammerend in elkaar.

Voor de Ford waren inmiddels meerdere personenauto’s en twee campers gestopt. Mensen stapten uit hun auto’s. Drongen om hen heen en vroegen wat er gebeurd was. Anderen filmden met hun mobieltjes terwijl ze met gevaar voor eigen leven de explosiezone in liepen. Marit rende achter ze aan en sommeerde ze terug tot achter de Ford. Ondertussen had Tom het portier opengetrokken waar Florian zat. Op de achterbank was Carola uit zichzelf overeind gekomen.

‘Jullie hadden een lifter meegenomen op de Lofoten. Waar was dat?’ vroeg Tom.

‘Bijna op het einde, bij het eerste of tweede plaatsje vanaf Moskenes, geloof ik,’ zei Florian nog half versuft.

‘En toen?’

‘We hebben hem meegenomen tot vlak voor Narvik. Hij zei dat hij naar Bodø ging, wij gingen verder naar de Noordkaap.’

‘Hoe kom je dan aan zijn telefoon?’

‘We hebben hem niet gestolen, hoor. Ik wist niet eens dat die van hem was,’ stamelde Florian.

‘Ik heb hem gevonden,’ mengde Carola zich in het gesprek. ‘Ergens vannacht tussen de kussens achter in de camper.’

‘Heeft Olthoff gezegd waar hij vandaan kwam, of waarom hij liftte?’

‘Dat weet ik niet meer, jij?’ vroeg Florian aan Carola.

‘Die lifter, Laurens heette hij toch? Die had een grote tas met een opgevouwen kajak bij zich. Zijn kleren waren kletsnat en hij beweerde dat hij was omgeslagen en daardoor de bus gemist had,’ zei Carola, die iets spraakzamer werd nu ze weg was bij de vuurzee.

Uit een brandende rorbu in zee gesprongen, dacht Tom. Het verhaal van de Duitsers klopte met Olthoffs vlucht uit Reine.

‘Op welke dag was dat?’

Florian keek naar Carola. Die schudde haar hoofd op en keek wazig terug. Ze hadden geen idee.

‘Waarom heb je de simkaart verwisseld?’

‘Toen ik het toestel aanzette bleek het niet vergrendeld. De simkaart was wel vergrendeld, dus stopte ik mijn eigen kaart erin om...’

‘Tom!’ riep Marit van buiten de auto. Ze gebaarde richting de vlammenzee. Hij keek waar ze op wees en hoorde niet meer wat Carola zei.

Vanuit het bos, ongeveer halverwege de brand en hun eigen positie kwam een man in een net pak aangelopen. Niet hard, maar met grote doelbewuste passen. Tom herkende Egil Hagen, de KRIPOS-chef die met de Volvo achter hen gezeten had voordat de tankauto en de camper in brand vlogen.

‘Daar komt je laatste werkdag,’ zei Tom.

‘Ik ging met mijn nieuwe vriend een dagje naar Lindesnes en toen was ik toevallig ooggetuige van een ongeluk,’ zei Marit.

Tom verwachtte niet dat Hagen genoegen zou nemen met die smoes, maar ze zouden het nooit weten. Een immense klap liet de grond schudden. De brandende tankauto spatte uit elkaar toen een brandstofcompartiment bezweek en de vuurzee in een oogwenk vertienvoudigde. Brandende benzine spoot alle kanten op en als een napalmbom verkoolde het alles wat het op zijn weg tegenkwam: bomen en struiken in de berm en midden op de weg: Egil Hagen. Hij probeerde nog te rennen, maar het was al te laat. Zijn kleren hadden vlam gevat en de man veranderde in een levende fakkel. In paniek begon hij over de grond te rollen om de vlammen te doven. Gesmolten asfalt kleefde aan zijn lijf en zorgde dat de vlammen onmogelijk te doven waren. Hagen schreeuwde het uit van de pijn nu het kokende asfalt diep door zijn huid schroeide. Van het ene op het andere moment verdween hij in een dikke zwarte rookwolk die ook zijn doodskreet smoorde.

31

6 september, middag

Waarschijnlijk was het de combinatie van een hoogbejaarde accu, een defecte automatische choke, een gedemonteerde katalysator en een volkomen verkeerde afstelling van het brandstofmengsel of wat er allemaal aan zo’n auto kon mankeren, waardoor de Nissan een rochelende koude start had en daarna de eerste kilometers een gruwelijk zwarte rookpluim uit de uitlaat blies. Laurens had onvoldoende kennis van wat zich onder de motorkap bevond om zelf te gaan sleutelen en hij hoopte er maar het beste van. Desondanks leverde de sloopauto mechanisch nauwelijks problemen op en bracht hem iedere dag verder naar het zuiden.

Zonder rijbewijs over de vrijwel lege wegen van het noorden rijden was geen probleem geweest, maar bij de grotere plaatsen die hij passeerde stond het zweet in zijn handen terwijl hij krampachtig netjes probeerde te rijden zodat hij geen aandacht op zich vestigde. Pas in de buurt van Karlstad reed er voor het eerst een politieauto achter hem, maar die was gelukkig bij de eerstvolgende rotonde alweer afgeslagen. Dat hij als ongeoefend chauffeur geen bijzondere aandacht op zich had gevestigd, gaf zijn zelfvertrouwen een duwtje de goede kant op en vol goede moed reed hij het laatste stuk naar Gotenburg.

Twee keer had hij onderweg getankt, daarbij de grote tankstations met veel pompen en bewakingscamera’s zorgvuldig vermijdend. Net als te kleine stations met maar een pomp en een handjevol klanten per dag.

En zo stond hij na veertienhonderd kilometer rijden zonder rijbewijs en met rokende uitlaat langs de kant van de weg bij de haven van Gotenburg.

Terug in de bewoonde wereld was hem de afgelopen dagen een ding duidelijker geworden dan ooit. Verder leven als Laurens Olthoff en volledig van de radar blijven was volstrekt onmogelijk. Het was al begonnen toen hij de auto kocht. Je moest geld hebben, een bankrekening, een persoonsnummer en een identiteitsbewijs. Onderweg kon hij geen winkel of tankstation in zonder op een beveiligingscamera te worden vastgelegd. Als hij een bankpas of creditkaart had gebruikt, zouden er onmiddellijk alarmbellen zijn gaan rinkelen. En als hij zijn mobiele telefoon inschakelde was hij zelfs van minuut tot minuut te volgen. Leven met een air gap, volledig los van internet was nauwelijks nog mogelijk. In elk geval niet zonder hulp, zonder geld en nog belangrijker, zonder nieuwe identiteit. Zoals hij had voorzien was de situatie waarin hij zich nu bevond maar beperkte tijd houdbaar. Het werd tijd voor de volgende stap.

Laurens ontgrendelde de motorkap en stapte uit om de kap open te trekken en op de haak te zetten. Uit de kofferbak pakte hij een stalen staaf die hij onderweg op een parkeerplaats had gevonden en ramde die tussen de koelribben van de radiateur. Hij begon te duwen en te wrikken, net zo lang tot er sissende stoom uit een scheur begon te spuiten. Niet te veel, want hij moest nog ongeveer twee kilometer kunnen rijden.

Hij gooide de stalen staaf in de berm, liet de motorkap dichtvallen, stapte snel weer achter het stuur, startte en reed direct weg, want de damp begon al onder de motorkap vandaan te wolken. Zolang hij genoeg snelheid had werd de damp weggeblazen en viel het nauwelijks op. Ondertussen werd de motor steeds heter en daalde het niveau van het koelwater. Hoe minder koeling, hoe heter de motor werd en het resterende koelwater werd nu als stoom uit de scheur in de radiateur geperst. De damp kwam inmiddels in grote wolken onder de auto vandaan.

Andere weggebruikers begonnen te gebaren en keken hem verbaasd na. Bij de eerste gelegenheid ging hij van de weg af en parkeerde de stoomauto bij een tankstation. Met een geschrokken gezicht stapte hij uit en deed snel de motorkap open. De motorruimte blies een dampende wolk uit. Het siste, het floot en het piepte.

Laurens boog zich over de motor en glimlachte tevreden. Met zijn beperkte kennis van auto’s was hij er toch in geslaagd om hem op het juiste moment te slopen. Hij rechtte zijn rug en liep met een zorgelijk gezicht het tankstation in.

‘Problemen?’ vroeg de man bij de kassa.

‘De radiateur zo te zien,’ zei Laurens.

‘Als het een kleine scheur is kun je er een pil in gooien om hem tijdelijk te dichten.’ De man pakte een blikje met een of andere wondervloeistof uit een rek. Het dreigde anders te lopen dan Laurens van plan was.

‘Nee, ik denk dat de scheur al te groot is,’ zei hij snel. ‘En hij start al een tijd slecht en hij spuwt zwarte rook. Ik wilde hem eigenlijk al wegdoen, maar ik dacht zolang hij nog rijdt, dan rijdt-ie.’

De man keek door de panoramaruit van het tankstation naar de vaalrode Sunny. ‘Model 1993,’ zei hij met de kennersblik van iemand die al decennialang dagelijks honderden auto’s langs ziet komen. ‘Dat was geen best bouwjaar. Een wonder eigenlijk dat hij het nog doet. Hoeveel heeft hij gelopen?’

‘Tachtigduizend.’

‘En zeker vier keer het klokje rond geweest,’ lachte de man. Laurens deed zijn best om zo zuur mogelijk te kijken.

‘Maar hij kan hier natuurlijk niet blijven staan, hè?’ drong de man aan.

‘Nee, dat begrijp ik,’ piepte Laurens. Hij liet een stilte vallen alsof hij een moeilijk besluit nam.

‘Nou ja, ik wilde hem eigenlijk toch al wegdoen. Ik heb alleen geen telefoon bij me. Zou u een autosloper in de buurt kunnen bellen die hem ophaalt?’

De man keek nog een keer naar buiten. Een Nissan Sunny, model 1993. Verpulverde lak, scheur in de radiateur. Daar viel geen eer meer aan te behalen.

‘Weet je het zeker?’ vroeg de man.

‘Ja. Het is niet anders,’ zei Laurens en haalde meewarig zijn schouders op.

De man belde een nummer en zei dat het een halfuurtje zou duren. In de tussentijd dronk Laurens een kop koffie, at een kaneelbroodje en lummelde wat rond, totdat een bergingsauto aan kwam rijden die pal achter de Nissan stopte. Laurens liep er direct op af.

‘Dit is ’m?’ vroeg de chauffeur van de bergingsauto. De man droeg een oranje veiligheidsjack met een groot bedrijfslogo.

‘Ja,’ zei Laurens een beetje sip. ‘Hij was al flink op leeftijd en nu heeft de radiateur het begeven. Ik denk niet dat het nog verstandig is om hem te repareren.’

‘Nee, dat denk ik ook niet,’ zei de man. ‘Heeft u het kentekenbewijs bij u?’

Laurens haalde het kentekenbewijs uit zijn zak en gaf het aan de bergingsman. Die bekeek het zorgvuldig. En keek toen nog een keer fronsend naar Laurens. Dit was het moment waar Laurens bang voor was.

‘Ben jij Per Ole Jakobsson?’

‘Nee. Ik heb de auto van hem gehuurd met de afspraak dat als hij kapotging, ik hem zou laten afvoeren. Als je me niet gelooft kun je hem bellen.’ Laurens gaf de man een kaartje van Per Oles Bilskrotning och Werkstad in Jokkmokk met een mobiel nummer erbij gekrabbeld.

De man knikte. ‘Normaal geven we vijfhonderd kronen voor een sloopauto die nog rijdt. Maar als we hem moeten afvoeren strepen we dat weg tegen de bergingskosten. Ik kan je dus helaas geen vergoeding geven,’ zei de man.

‘Ik heb weinig keus geloof ik,’ zei Laurens zuur.

Hij moest nog een krabbel op een formulier zetten, gaf de contactsleutel aan de bergingsman en daarmee was de deal rond.

Laurens had de man wel kunnen zoenen en moest zijn best doen om niet te huppelen toen hij met zijn rugzak op weg ging naar de Flygande Korven, een hotdogtent aan de rand van het havengebied.

Ruim een halfuur voor zijn afspraak was hij bij het eenvoudige tentje met een vliegende worst op een blauw uithangbord. Het was inmiddels vijf uur ’s middags en de broodjes worst vlogen inderdaad over de toonbank. Laurens bestelde een hotdog en ging op een van de bankjes aan de rand van de parkeerplaats zitten. Een halfuur wachten leek niet lang, maar de minuten gingen langzamer dan in de wachtkamer van de tandarts en hij had alle tijd om na te denken.

Zonder hulp, zonder nieuwe identiteit zou hij vroeg of laat zijn overgeleverd aan de Amerikaanse inlichtingendiensten. Daarover maakte hij zich geen illusies. Martijn, Codfisher, Solberg. Hun lot was getekend vanaf het moment dat ze zich inlieten met het wereldkundig maken van Amerikaans staatsgeheim.

Hoe goed de digitale detox in de Zweedse bergen hem ook was bevallen, hij besefte dat die manier van leven eindig was. In de winter vroor je dood in de bergen. Er was niets te eten. En er waren geen mensen. Hij miste Philou en wat hij nooit gedacht had, hij miste zelfs hun kleine man, Milan.

En hij miste zijn werk. Het klonk tegenstrijdig maar hij wilde zijn kwaliteiten niet onbenut laten. Martijn, Codfisher en Solberg hadden hun leven gegeven voor een goede zaak. Vrijheid van informatie, bescherming van privacy, vrije pers en bescherming van de democratische rechtsstaat. Simpelweg en voor altijd verdwijnen, alleen voor zijn eigen veiligheid voelde als verraad. Hij kon niet anders dan de strijd voortzetten, maar dan wel op een eerlijk speelveld. Als eenling was hij kansloos. Het werd tijd voor Olthoff 2.0.

Terwijl hij zo filosofeerde over wat hem te doen stond, reden auto’s af en aan. Mensen die van hun werk kwamen aten snel een broodje worst en reden weer weg. Plotseling stopte er een taxibusje met zeven mannen voor de Flygande Korven. Terwijl de taxi wachtte bestelden de mannen hun hotdog. Een man wenkte Laurens, ook voor hem was er een hotdog besteld. Hij had eigenlijk geen trek meer, maar het ging precies zoals het was afgesproken: Laurens nam zijn hotdog aan en stapte bij de mannen in het busje. Twee Duitsers, een Pool en vier Filipijnen. Ze spraken alle talen door elkaar en maakten een relaxte indruk. Collega’s onder elkaar.

Het taxibusje reed verder het havengebied in. Ze passeerden het gebouw van de douane en Laurens voelde zijn maag samentrekken rond de twee hotdogs. Zonder ook maar een seconde vaart te minderen schoot het busje langs het gebouw. Er stond geen hek, er was geen slagboom en er werd niets gecontroleerd.

Op de kade van de Volvo-fabriek waar nieuwe auto’s en containers met onderdelen als zeevracht werden verscheept, werden ze afgezet bij een blauw vrachtschip met een witte opbouw op het achterschip en twee gele dekkranen. Achter de brug wapperde de Nederlandse vlag. BELLETROPHY, ROTTERDAM, stond er in witte letters op de achtersteven.

32

6 september, avond

De zomer leek eindeloos. De terrasjes zaten vol, toeristen drentelden over de steigers en likten aan ijsjes of fotografeerden de houten rode en gele gevels rond het haventje van Kristiansand. De ontspannen vakantiesfeer voelde surrealistisch na de hectiek op de rampplek waar Tom en Marit eerder die dag gestaan hadden. Met moeite hadden ze nog ergens een tafeltje kunnen vinden en de ober die de bestelling kwam opnemen en hun gloeiende gezichten zag, zou denken dat ze de dag op het water of in een strandstoel hadden doorgebracht in plaats van bij het tankauto-inferno.

‘Een insalata di frutti di mare, alstublieft,’ zei Marit. Ze had niet echt honger. De herinnering aan Egil Hagen die brandend over het asfalt rolde was niet bevorderlijk voor haar eetlust.

‘En voor mij graag een pizza quattro formaggi.’

De ober tikte de bestellingen in op zijn handcomputer en nam de menu’s mee van tafel. Tom schonk hun glazen vol water uit de karaf. Nadat ze het werk op de rampplek hadden overgedragen aan de plaatselijke hulpdiensten, waren ze al snel met een politiehelikopter naar het hoofdbureau gevlogen om hun verklaringen af te leggen. De gebutste Ford Explorer zou door een bergingsbedrijf worden teruggereden naar de verhuurder en een traumaheli had de twee Duitsers en de chauffeur van de tankauto afgevoerd naar het ziekenhuis.

Het opnemen van hun verklaringen had de hele middag gekost waarbij Tom en Marit stug volhielden dat ze toevallige passanten waren en de vrachtauto probeerden te waarschuwen voor een zwarte Volvo die verderop dwars op de weg stond. Het was een merkwaardig verhaal, vooral omdat het inmiddels duidelijk was dat het een Volvo van de KRIPOS-eenheid betrof, maar de chauffeur van de Volvo was omgekomen in de vlammenzee van de exploderende tankauto en niemand kon hem nog vragen wat hij daar deed en waarom hij zijn auto zo vreemd neergezet had.

Op het politiebureau waren ze keurig van koffie en thee voorzien, maar de liters vocht die ze verdampt hadden bij het redden van de twee Duitsers waren bij lange na nog niet aangevuld. Ze toosten met hun glazen water nu ze eindelijk rustig samen konden praten.

‘Pfff, wat een dag,’ zuchtte Marit. ‘En we zijn geen steek verder gekomen met de zoektocht naar Olthoff.’

‘Integendeel. We komen steeds verder.’

‘Vandaag heeft niet meer opgeleverd dan de telefoon van Olthoff...’ Marit slikte. ‘Plus een omgekomen collega,’ voegde ze er met een zuur gezicht aan toe. ‘Als ik die tankauto niet had laten remmen, was hij niet gekanteld en in brand gevlogen.’

‘Jij kunt er niets aan doen dat Hagen daar liep. Het was zijn eigen domme keus, hij had het nooit moeten doen.’

‘Ik weet dat je gelijk hebt, maar het is lastig om het schuldgevoel los te laten.’

‘Als je jezelf ervan overtuigt dat er geen schuld is, hoef je het ook niet los te laten. Ik weet dat het hard en rationeel klinkt, maar dat Hagen daar liep was echt zijn eigen fout. Het was verschrikkelijk om te zien, maar ik kon er niets aan doen. Jij kon er niets aan doen. En voor ons houdt het daarmee op.’

Marit zweeg, haar gedachten ongetwijfeld bij het gruwelijke tafereel.

‘Ik zal het proberen,’ zei ze na een poosje.

‘Hagen was dan een collega, maar vergeet niet dat Miller volledig ten onrechte op die twee Duitsers geschoten heeft en dat Hagen kwam aanlopen om Miller rugdekking te geven.’

‘Mee eens,’ zei ze nu weer resoluut. ‘En wat bedoel je met Olthoff? Hoezo zijn we daarmee verder gekomen?’

Het antwoord moest even wachten omdat hun eten gebracht werd. Een maaltijdsalade genoeg voor een heel gezin en een pizza zo groot als een wagenwiel. Het zag er goed uit en de geur van dampende kaas stimuleerde Toms speekselaanmaak nog eens extra.

‘Hagen en Miller zijn net zo hard als wij achter het telefoonsignaal van Olthoff aan gegaan. Daardoor weten we nu een paar dingen heel zeker. Ten eerste hebben ze Olthoff niet opgepakt en afgevoerd naar een of andere geheime detentielocatie van de CIA. Ten tweede denken ze dat hij nog leeft en ten slotte hebben ze geen idee waar hij zit.’

Marit keek hem vragend aan. Die laatste conclusie had ze nog niet zo duidelijk getrokken.

‘Als ze denken dat hij nog leeft, waarom laten ze de kustwacht dan met sonar het fjord afzoeken en waarom schakelen ze tientallen vrijwilligers in om de oevers na te lopen?’

‘Waarschijnlijk om voor de buitenwacht te laten zien dat ze er alles aan doen. Voor de pers, voor Philou. Maar ondertussen zijn ze er allang van overtuigd dat het een dwaalspoor is.’

‘Allemaal verspilde menskracht?’

‘Het moest er natuurlijk wel goed uitzien, vergeet niet dat ze KRIPOS er pas bij haalden nadat de pers erop dook.’

Tom liet met smaak een hap pizza naar binnen glijden. Marit prikte in haar salade alsof ze met langlaufstokken in de weer was. Nu ze zich weer op de zoektocht naar Olthoff richtte, vervaagde het beeld van de onfortuinlijke Hagen.

‘Hoe denk jij dan dat het in elkaar zit?’ vroeg Marit.

‘Ik probeer alle puzzelstukjes op hun plek te krijgen, maar ik mis er nog een paar. Weet je nog dat ik gisteren met Philou en Solberg, jou en Pedersen tegenkwam bij de REMA in Fauske?’

‘Ja,’ bevestigde Marit.

‘We hebben later die dag gehoord dat jullie de manager van die winkel gesproken hebben en dat die met het verhaal kwam dat Olthoff met een vrachtschip uit Rognan vertrokken zou zijn. Dat had ze van haar dochter die in een restaurant in Rognan werkt en Olthoff daar gezien heeft. Ik vroeg me af of jullie dat spoor nog verder nagetrokken hebben?’

‘Dat schip was de Belletrophy. Een kustvaarder die kabelhaspels geladen had en de volgende dag naar het zuiden zou varen. De dochter van die manager had gezien dat Olthoff met de kapitein van dat schip had gesproken. Dat schip was al vertrokken, dus we konden niet direct navraag doen bij die kapitein. Toen ik vanmiddag Lauritzen belde om te zeggen dat ik morgen nog niet terug ben in verband met het verkeersongeluk heb ik hem daar nog naar gevraagd. Lauritzen vertelde dat de Belletrophy gisteren in Oslo lag en dat ze de kapitein hebben ondervraagd en het schip doorzocht. De kapitein wist van niets en ze hebben het schip bijna gedemonteerd om in ieder hoekje en gaatje te kijken zonder ook maar een spoor van Olthoff te vinden.’

‘En waar gaat die Belletrophy nu naartoe?’

‘Volgens Lauritzen zou hij doorvaren naar Gotenburg, Kiel en dan naar Sint-Petersburg. Is het belangrijk?’

‘Misschien,’ zei Tom nadenkend. Hij sneed een nieuwe punt van zijn pizza en besloot dat hij toch handiger zonder mes en vork verder kon eten nu hij zijn vingers niet meer aan de kokende kaas brandde. Ondertussen schoof hij in zijn hoofd de puzzelstukjes heen en weer. Nadat Marit de salade ophad en Tom zijn vingers aan zijn servet had afgeveegd, pakte hij zijn beveiligde telefoon.

‘Even Huub bijpraten,’ verontschuldigde hij zich voor het telefoontje tijdens het eten.

Huub nam direct op. ‘En?’ vroeg hij. Die had duidelijk al een dag in spanning gezeten of het telefoonsignaal hen daadwerkelijk naar Olthoff had geleid.

‘We zitten in Kristiansand,’ begon Tom.

‘Dat zie ik.’

‘Maar zonder Laurens. Een Duits stel had de telefoon in hun camper. Ze beweerden Olthoff twee weken terug op de Lofoten een lift te hebben gegeven en die telefoon pas gisteren in hun camper gevonden en ingeschakeld te hebben. We waren niet de enigen die het spoor volgden. KRIPOS zat achter hen aan en een CIA-hitman. Uiteindelijk zijn ze met die camper op een gekantelde tankauto gebotst en is vervolgens alles in brand gevlogen. We hebben die Duitsers nog op tijd uit hun camper gekregen, maar feitelijk hebben we niet meer dan de telefoon van Olthoff.’

‘Ogenblikje,’ zei Huub. Op de achtergrond klonken hoge uithalen van een vrouw die onbedaarlijk in huilen uitbarstte. Tom dekte de microfoon van zijn telefoon af met zijn hand.

‘Philou is terug in Nederland, ze zit bij Huub,’ zei hij tegen Marit.

Het duurde een poosje voor Huub zich weer meldde. ‘Ben ik weer,’ zei hij. ‘Philou is hier ook.’

‘Dat meende ik al te horen,’ zei Tom.

‘Ik weet niet of je er iets mee kunt, maar Philou is vanmiddag direct in Laurens’ administratie gedoken. Wacht, ze vertelt het zelf wel.’

‘Ha Tom,’ zei Philou. Er zat nog een laatste snik in haar stem, maar ze klonk vriendelijk. ‘Ik heb je advies ter harte genomen en de eerste vlucht terug gepakt. Ik ben vanmiddag direct bij Laurens thuis langsgegaan en heb in zijn administratie gezocht of ik daarin iets kon ontdekken. Nu blijkt hij nog een Duitse bankrekening te hebben en volgens zijn afschriften heeft hij op 16 augustus, kort voor zijn verdwijning, nog een treinkaartje gekocht. Een enkeltje van Kiel naar Karlsruhe voor morgen, 7 september.’

‘Oké!’ zei Tom. In zijn hoofd verschoven de puzzelstukjes nu ineens razendsnel. ‘Philou, ik bel je straks met mijn onbeveiligde telefoon op je eigen nummer. Het is belangrijk dat je instemt met mijn voorstel. Ik leg je dan later via de beveiligde lijn nog uit wat het werkelijke plan is.’

‘Weet je dan waar Laurens is?’

‘Ik heb een vermoeden. Ik bel je straks,’ besloot Tom en drukte het gesprek weg.

‘Vertel?’ vroeg Marit.

‘Laten we nog iets na bestellen,’ stelde Tom voor. Hij wenkte de ober en bestelde een dubbele espresso en een Dame Blanche. Marit overtroefde Tom door om een dubbele portie aardbeien met slagroom te vragen.

‘Philou heeft ontdekt dat Olthoff op 16 augustus een treinkaartje heeft gekocht voor morgen. Van Kiel naar Karlsruhe,’ zei Tom.

‘Dus Olthoff had allang een vluchtroute naar Duitsland uitgedacht.’

‘Ik weet het ook niet precies, maar wat zou kunnen is het volgende: aanvankelijk dacht iedereen dat Olthoff in de bergen was gaan wandelen en verdwaald of verongelukt was. Van Solberg weet ik dat hij op de Lofoten geweest is met zijn vouwkajak. Hij heeft daar contact gehad met een Amerikaanse klokkenluider, maar de zaak was uitgelekt en hij is daar gevlucht. Hij heeft een lift van die Duitsers gekregen en zijn telefoon in hun camper laten liggen om een dwaalspoor achter te laten.’

‘Maar volgens de telefoongegevens die wij nagetrokken hebben, is hij niet verder dan zeventig kilometer uit Bodø vandaan geweest. Dan heeft hij dus twee telefoons gehad en er een ingeschakeld in Bodø gelaten terwijl hij op de Lofoten was. Het uitzetten van zo’n digitaal dwaalspoor past wel in zijn profiel.’

‘Dus Olthoff komt terug in Bodø en weet dat hij gezocht wordt door de Amerikanen, die assistentie hebben van Hagen. Omdat iedereen aanvankelijk denkt dat hij de bergen in is, besluit hij zijn kajak en identiteitsbewijs te dumpen in het fjord bij Fauske en hij laat...’ Tom hield even in toen de ijscoupe en aardbeien gebracht werden.

‘... hij laat zich onderweg zo veel mogelijk zien, zoals in Rognan. Het zal de politie een flinke tijd bezighouden, het voedt alle mogelijke speculaties en door zogenaamd vlak bij het satellietstation Fauske II te verdwijnen, steekt hij zijn middelvinger op naar de Amerikanen.

Maar wat doet Olthoff in werkelijkheid? Hij propt zijn zwemvest onder in een afvalcontainer, gaat de bergen in en loopt naar Zweden. Hij is een ervaren bergbeklimmer en in een paar dagen wipt hij de grens over.’

Marit knikte instemmend en slikte een zomerrijpe aardbei met zoete slagroom door. ‘Olthoff is een slimme vent. Hij zorgt er iedere keer voor dat we precies de verkeerde kant op denken en ondertussen zit hij al die tijd in Zweden. En stel nu dat hij inderdaad in Zweden zit. Het is dan aannemelijk dat hij naar het zuiden wil. Om onder te duiken, voor hulp, voor wat dan ook. Hij heeft de Amerikanen praktisch afgeschud en hij heeft geen rijbewijs. Liften is riskant omdat mensen hem later kunnen herkennen van het opsporingsbericht. En wanneer hij met het openbaar vervoer reist, komt hij in beeld van allerlei bewakingscamera’s. Dus regelt hij een auto en rijdt ongezien naar het zuiden van Zweden.

En vanuit Zweden gaat hij naar Kiel en pakt daar morgen de trein. Maar hoe doet hij dat zonder paspoort?’

‘Met de Belletrophy. Rognan, Oslo, Gotenburg, Kiel, Sint-Petersburg. Geen wonder dat er bij de controle in Oslo aan boord niets gevonden is. Olthoff heeft met die kapitein afgesproken dat hij pas in Gotenburg aan boord komt.’

‘Dan zou hij vanavond uit Gotenburg vertrekken en morgen in Kiel aankomen en met de trein doorreizen. Het klinkt als een absurd scenario, maar ik kan er geen speld tussen krijgen,’ zei Marit.

‘Ik probeer nog te bedenken wat zijn volgende stap zal zijn, maar het is me nog niet duidelijk wat hij in Karlsruhe gaat doen. Als hij onder zijn eigen naam met de informatie over die Coldsteel-computer naar buiten had willen komen, dan had hij zich in Stockholm wel bij de Nederlandse ambassade gemeld. Nu hij gekozen heeft om langdurig van de radar te blijven, heeft hij op korte termijn geld en een nieuwe identiteit nodig. Hij heeft in Duitsland gewoond, hij zal er vrienden hebben, een ondergronds hackersnetwerk misschien dat hem verder helpt.’

‘Willen we Olthoff eigenlijk nog wel opsporen nu we weten dat hij zijn eigen plan volgt?’

Tom dacht aan de opdracht van Berendsen. Het pakket was onderweg en hij moest ervoor zorgen dat het goed werd afgeleverd. Was Karlsruhe de eindbestemming van Olthoff? En was dat ook de bedoeling van Berendsen? Zoals gebruikelijk had Berendsen de opdracht aan Tom cryptisch geformuleerd, wat hem een grote vrijheid van handelen gaf. Hij hoopte dat zijn plan voor iedereen goed zou uitpakken.

‘Olthoff redt zich wel, maar ik kan hem een handje helpen. Zoals Miller mij in die viskist gelokt heeft, dat kan ik omgekeerd natuurlijk ook.’

‘We,’ verbeterde Marit hem.

‘Dit gaat je je baan gaat kosten, dat heb ik al eerder gezegd.’

‘En op dit moment interesseert me dat totaal niet. Wat je ook van plan bent, ik doe mee.’

‘Oké,’ zei Tom. Hij pakte zijn gewone, onbeveiligde telefoon en koos het nummer van Solberg. Hij rekende erop dat hij behalve bij Solberg ook live binnenkwam bij de National Security Agency.

‘Tom! Waar zit je? Ik heb je gemist bij de persconferentie. Lauritzen heeft net bekendgemaakt dat tot dusver alle sporen doodlopen. De kajak, de tips van getuigen, het vrachtschip, het heeft allemaal niets opgeleverd. Ze weten niet meer in welke richting ze het moeten zoeken en houden nog altijd rekening met drie scenario’s. Hij heeft een ongeluk gehad, hij is slachtoffer van een misdrijf, of hij heeft er zelf voor gekozen om te verdwijnen.’

‘Dan heb ik nieuws voor je, Kjetil. Laurens Olthoff komt morgenochtend om halftien aan in Kiel met de veerboot uit Gotenburg. Zorg dat je op tijd bij de boot bent, dan heb je een mega-primeur.’

‘Hoe weet je dat opeens?’ Op de achtergrond klonk gerammel op een toetsenbord.

‘Een betrouwbare bron, ik kan geen naam noemen.’

‘Halftien in Kiel, zei je?’

‘Precies.’

Solberg floot tussen zijn tanden. ‘Tien uur Hamburg. Eerder lukt niet.’

‘Zorg dat je er bent,’ zei Tom en drukte het gesprek weg.

‘Naar Kiel?’ vroeg Marit.

‘Yep,’ zei Tom en belde met dezelfde onbeveiligde telefoon het nummer van Philou om haar instructies te geven. Ondertussen waren de aardbeien op, was Toms ijs gesmolten en zijn koffie lauw.

Laurens volgde de mannen over de loopplank en via een eindeloze hoeveelheid trappen naar de brug van de Belletrophy, waar de een na de ander zich present meldde en weer vertrok. Pas toen Laurens als laatste van het groepje achterbleef begroette de kapitein hem.

‘Welkom aan boord,’ zei de man in het Nederlands. Een veertiger met een donkerzwart opgeschoren kapsel en glasheldere blauwe ogen. De vorige keer dat ze elkaar gesproken hadden was in een restaurant in Rognan.

‘Bedankt. Ze waren precies op tijd,’ zei Laurens.

‘Het is dat we een afspraak hebben, anders had ik je eerlijk gezegd niet herkend.’

Laurens haalde zijn hand over zijn stekeltjeskapsel. ‘Het voelt wel goed eigenlijk.’

‘We hebben de lading aan dek,’ wees de kapitein naar de containers die hoog opgestapeld stonden. ‘Alles staat zeevast, we hebben gebunkerd en zodra iedereen over een halfuurtje op zijn post is vertrekken we. Loop maar mee, dan zal ik je wegwijs maken.’

De kapitein ging hem voor, een steile trap af die hen naar een kleine eetruimte en de kombuis voerde. De kok, een van de Duitsers uit het taxibusje, groette Laurens en de kapitein.

‘We hebben een passagier aan boord,’ zei de kapitein. ‘Zorg maar dat hij goed te eten krijgt, want hij is wat magertjes geworden de laatste weken. Heb je honger, Laurens?’

‘Later misschien. Ik heb net twee hotdogs op.’

‘Kom maar langs wanneer je trek hebt. De keuken draait hier vierentwintig uur per dag,’ zei de kok.

Ze passeerden de lounge voor de officieren en daarnaast een lounge voor de overige bemanning. Een volgende trap bracht hen weer een dek lager, waar de slaapverblijven lagen.

‘Je hebt geluk, we draaien met een onderbezetting en hebben een hut over.’ Ze stapten een hut binnen die precies groot genoeg was om met zijn tweeën te staan. Een bed, een tafeltje en een stoel. De kapitein drukte zorgvuldig de deur achter zich dicht.

‘Ik kan niet zeggen hoe dankbaar ik ben met dit aanbod,’ zei Laurens.

‘Er zijn nogal wat mensen naar je op zoek...’ De kapitein liet een forse stilte vallen. Het was geen mededeling, hij verwachtte een verklaring.

‘Dat had ik wel min of meer verwacht,’ zei Laurens.

‘In Oslo heeft de politie het hele schip doorzocht alsof ze op zoek waren naar een levensgevaarlijke crimineel.’

‘Als het voor jullie problemen oplevert, dan ga ik van boord en zoek ik een andere route.’

De kapitein schudde zijn hoofd en stak zijn hand in de binnenzak van zijn colbert. Hij haalde een stapel dubbelgevouwen printjes tevoorschijn.

‘Ik heb wat gezocht op internet. Misschien vind je het interessant om te lezen wat er zoal geschreven wordt. Als ik het allemaal goed inschat denk ik dat je de afgelopen weken internet gemeden hebt.’ De kapitein boorde zijn blik in die van Laurens. Een smoes ophangen was geen optie.

‘Dat klopt helemaal,’ bevestigde Laurens. ‘Nogmaals, ik wil geen problemen opleveren. Dus als het lastig is dan...’

De kapitein duwde Laurens de printjes in handen. ‘Integendeel. De problemen hebben we in Oslo al opgelost en dit is mijn bijdrage om jouw problemen op te lossen. Nadat we in Oslo een arrestatieteam, rechercheurs en speurhonden aan boord kregen bedacht ik me dat ze niet op zoek zijn om jou te vinden, maar juist om je te laten verdwijnen. Het was een slim plan om pas hier aan boord te gaan.’

‘Ik eh...’ Laurens was te beduusd om zijn dankbaarheid naar de ongekend hulpvaardige kapitein onder woorden te kunnen brengen.

‘Maak je geen zorgen. Je hebt hier een bed en een douche en als je honger hebt meld je je zoals gezegd bij de kok. Morgenochtend sta je in Kiel op de kade en kun je weer verder. Hier aan boord weten alleen de stuurman en ik wie je bent. De rest van de bemanning weet van niets. Ik spreek je later nog.’

De man gaf hem een knipoog, draaide op zijn hakken en vertrok uit de hut. Laurens liet zich op het bed zakken en begon met stijgende verbazing te lezen in de stapel printjes.

33

6 september, avond/nacht - 7 september, ochtend

Het beloofde een race tegen de klok te worden, want er moest nog veel geregeld worden wilden ze op tijd in Kiel zijn. Ze lieten de lauwe koffie en het gesmolten ijs voor wat het was en Tom rekende af, waarna ze snel het centrum van Kristiansand in liepen. Net voor sluitingstijd vonden ze nog een kledingwinkel, een zaak in feestartikelen, een slager en een budgetdrogisterij.

Marit had via haar telefoon een autoverhuurder met een locatie bij het centrum gevonden, waar ze een witte Seat Ibiza meekregen. Terwijl Tom de papieren tekende, regelde Marit telefonisch een ticket voor de overtocht naar Hirtshals. De eerste mogelijkheid was een afvaart om middernacht. Eigenlijk was de afvaart alleen voor vrachtwagens, maar toen Marit haar politieregistratie gaf bleek het geen enkel probleem en konden ze gewoon mee.

Er was nog precies genoeg tijd om hun bagage op te halen die ze op het politiebureau hadden achtergelaten. Ze informeerden er of er al iets bekend was geworden over het ongeval met de tankauto, maar de ploeg die avonddienst had wist geen nieuws te melden, anders dan dat de tankauto waarschijnlijk te hard gereden had. Aan boord hadden ze een paar uurtjes in een slaapstoel kunnen dutten, maar om halfvier moesten ze alweer van boord en raceten ze zuidwaarts over de lege snelwegen door Denemarken. Tom en Marit wisselden elkaar af aan het stuur, zodat ze beiden nog wat slaap konden pakken.

Aan de grens met Duitsland werd niet gecontroleerd en ruim op tijd parkeerden ze de Seat in de parkeergarage tegenover de terminal van de veerboot in Kiel.

‘Koffie?’ vroeg Tom. ‘Kan nog net voor de veerboot binnenloopt.’

Marit rekte zich uit in de bijrijdersstoel. ‘Even mijn benen strekken kan geen kwaad.’

Ze stapten uit en Tom nam de tas met inkopen die ze in Kristiansand gedaan hadden mee uit de kofferbak. Terwijl ze door de parkeergarage liepen prentten ze alle rijroutes, liften, trappen en uitgangen goed in hun hoofd. Eenmaal buiten voor de parkeergarage gingen ze linksaf en direct weer links de hoek om langs een stadsvijver met zoveel beton dat er geen eend wilde zwemmen. Voorbij de vijver was een Starbucks die al open was om mensen op weg naar hun werk van een shot coffee-to-go te voorzien. Het gebouwtje had de vorm van een taartpunt met een plat dak en veel ramen rondom.

Ze bestelden beiden een cappuccino en een muffin bij wijze van ontbijt en gingen in de verste hoek zitten, met ruim uitzicht naar buiten. Ze konden vanaf hun tafeltje over de stadsvijver heen de haven zien liggen waar de veerboot uit Gotenburg zou binnenlopen.

Na hun tweede kop koffie verdween Tom naar de wc met de boodschappentas onder zijn arm. Hij bleef langer weg dan gebruikelijk voor wc-bezoek, maar het personeel aan de balie had het zo druk dat niemand dat in de gaten had.

Toen hij weer terugkwam moest Marit een paar keer stevig met haar ogen knipperen om zich ervan te overtuigen dat het nog steeds Tom was en niet de Laurens Olthoff uit het opsporingsbericht, die aan haar tafel kwam zitten. Zwarte broek, zwart overhemd en zwarte cap. Een montuurloos brilletje en een pruik met lang vlassig haar tot op zijn schouders. Hij had zelfs zijn gezicht iets bleker geschminkt dan zijn eigen gebruinde tint.

‘Nauwelijks van de echte te onderscheiden,’ zei Marit.

‘Van een afstandje kan het ermee door. Ik ben benieuwd of Philou er straks ook zo over denkt.’

Marit trok een gezicht. ‘Eigenlijk hoop ik van niet.’

Een dof gedreun trok Toms aandacht. Het klonk gedempt door de dubbele ramen die het verkeerslawaai buitensloten, maar dit geluid klonk lager. Geen motorgeronk of gierende banden, maar een klapperend geluid. Tom boog naar de ruit om zo veel mogelijk van de lucht te kunnen zien. En toen zag hij de bron van het geluid.

Twee donkergrijze marinehelikopters vlogen op nauwelijks honderd meter hoogte over de haven, richting zee.

‘Foute boel,’ zei Tom.

Urenlang had hij alle printjes doorgelezen die de kapitein voor hem had afgedrukt. Eerst snel en toen de hele stapel aandachtig nog een keer, regel voor regel. Nieuwsberichten uit de krant, een uitgebreid interview met Philou, de vondst van zijn kajak was breed uitgemeten, er waren speculaties over een relatie met zijn werkzaamheden, over de betrokkenheid van WikiLeaks en buitenlandse inlichtingendiensten. Hij was verdronken, in de bergen verdwaald en zelfs door marsmannetjes ontvoerd. Geen scenario bleef onbenoemd. Het was confronterend, zo te lezen wat hij in gang had gezet, maar bovenal voelde hij de pijn die hij Philou bezorgd had. Met een bezwaard gevoel had hij urenlang liggen woelen en pas ver na middernacht was hij in slaap gevallen. Hij kwam daardoor pas uit zijn bed toen het al uren licht was. Hij schoor zich, nam een douche en meldde zich bij de kok die hem een stevig ontbijt voorzette. Hij was nog maar net aan een boterham met gekookt ei begonnen toen er van boven geschreeuw klonk.

‘Laurens!’

Het was de Nederlandse stuurman die met zijn handen over de trapleuningen glijdend in een vloeiende beweging afdaalde vanaf het niveau van de brug zonder dat zijn voeten de treden raakten. Met een plof landde hij in de hal.

Laurens schoot overeind en zag door de ruit recht vooruit, over de aan dek opgestapelde containers heen, dat ze de kust naderden. En dat niet alleen. Vlak boven zee vlogen twee grijze helikopters recht op de Belletrophy af. De hap die hij net genomen had kreeg hij met geen mogelijkheid nog doorgeslikt. Onmiskenbaar. Ze kwamen voor hem.

‘Meekomen,’ beval de stuurman. Hij wachtte het antwoord niet af en daalde met een noodvaart de volgende trap af met Laurens in zijn kielzog. En de volgende, en de daaropvolgende, net zo lang tot ze helemaal onder in het ruim van het schip waren.

Trillend van angst kon Laurens hem maar met moeite bijbenen en eenmaal beneden stond de stuurman al klaar met een paar gehoorbeschermers die hij van een haak had gepakt en waarvan hij een stel aan Laurens gaf en het andere zelf opzette. Laurens wilde vragen wat de bedoeling was, maar de stuurman duwde een waterdichte deur naar het motorruim open waarna het gedreun van de scheepsdiesel ieder gesprek onmogelijk maakte. In het motorruim stond een werktuigkundige in een overall hen op te wachten en Laurens herkende de Pool uit het taxibusje. De stuurman gebaarde dat hij de man moest volgen en keerde zelf weer om, terug naar het waterdichte schot en de trap naar de brug.

De machinist stak zijn duim op en wenkte Laurens mee te komen. Ze kropen onder allerlei buizen en leidingen door, rond een ventilatiekoker, stapten over een gloeiend hete uitlaatpijp en via een stalen loopbrug met roosters kwamen ze aan de andere kant van het motorruim. De machinist draaide de knevelsluiting van een inspectieluik in de wand los en liet hem naar binnen kruipen. Voordat Laurens kon vragen hoelang het ging duren, sloeg het luik achter hem dicht en werd de knevelsluiting vastgezet. Om hem heen was het aardedonker.

Laurens liet zich op de smalle vloer zakken. Links voelde het staal koud tegen zijn schouder en klotste het zeewater. Rechts was het warm en dreunde de machinekamer. Hij beeldde zich in dat het kabaal van de dreunende motor en het klotsende zeewater de waterval in de Gamajåhkårivier bij Kvikkjokk was. In gedachten zweefde hij terug naar de geborgenheid van de Zweedse bergen. Met dit beeld voor ogen verdween de stress uit zijn lichaam en hij dommelde langzaam weg.

Plotseling schoot Laurens overeind. De arm waarmee hij op de harde vloer lag tintelde als verlamd door het gebrek aan doorbloeding, maar dat was niet waarvan hij was opgeschrikt. Er werd gemorreld aan de knevelsluiting in het inspectieluik.

Hoelang had hij hier gelegen? Minuten? Een halfuur? In elk geval niet lang genoeg voor het boardingteam om het hele schip te doorzoeken. Ze waren vast nog aan boord en kwamen nu het machineruim uitkammen. Op de een of andere manier wisten ze dat hij aan boord was en ze zouden niet rusten tot ze hem te pakken hadden.

In doodsangst wurmde Laurens zich als een rups verder tussen de beplating. Een paar tellen later draaide achter hem het inspectieluik open en drong verstrooid licht de nis binnen. Een krachtige zaklamp werd aangeklikt en de lichtbundel veegde over de vloer, precies daar waar hij al die tijd gelegen had.

Tien meter verderop hield Laurens zich doodstil als een stapel poetslappen. Zijn adem stokte, zijn hart bonkte mee in het ritme van de zware dieselmotoren.

‘Niets?’ vroeg Dan Miller verbaasd. Het was rumoerig in de aankomsthal van de veerboot uit Gotenburg en hij friemelde wat aan zijn oortje in de hoop dat er in tweede instantie een ander antwoord kwam.

‘Nee, negatief. We hebben alles gecontroleerd wat mogelijk was,’ herhaalde de commandant van het Duitse boardingteam.

Het kon niet waar zijn. Ze hadden de telefoon van die eigengereide Nederlandse fotograaf al dagenlang onder de tap en gisteravond had hij twee telefoongesprekken gevoerd die aan duidelijkheid niets te wensen overlieten.

Bovendien had Miller de bloedmooie vriendin van Olthoff al in het oog vanaf het moment dat ze haar auto in de parkeergarage tegenover de terminal parkeerde. De vrouw tripte op haar hakken heen en weer en keek ongeduldig uit naar het moment dat de passagiers over de loopbrug de aankomsthal zouden binnenlopen. Perfect gecoiffeerd lang blond haar als uit een shampooreclame. Een iets doorschijnend wit zomerjurkje waardoorheen het kant van haar lingerie zichtbaar was. Philou Smits was zijn routekaart naar Olthoff. Hij hoefde haar maar in de gaten te houden om Olthoff in handen te krijgen. Zolang ze hem maar niet in de gaten kreeg, maar zijn zonnebril, plakbaardje en cap zouden afdoende moeten zijn wanneer hij op gepaste afstand bleef. Al de eerste keer dat hij haar gezien had, toen ze te laat binnenkwam bij de persconferentie in Bodø, had hij gemerkt dat zijn blik keer op keer naar haar toe trok. Oogverblindend was de enige juiste omschrijving.

Miller voelde een schok door zijn lichaam gaan. Oogverblindend. Dat was het. Hij had het veel eerder moeten zien. Smits liep hier alleen om de aandacht af te leiden van de plaats waar Olthoff werkelijk de veerboot zou verlaten.

‘Olthoffs vriendin staat hier bij de voetgangersbrug te wachten, ik vermoed dat het een afleidingsmanoeuvre is,’ sprak Miller zachtjes in het microfoontje aan zijn mouw. ‘Verzamel je mannen bij de laadklep en controleer alles wat rijdend van boord gaat. Trek iedere vrachtwagen, personenauto, camper, aanhanger en dakkoffer open totdat je Olthoff te pakken hebt. Hij kan onder een valse identiteit reizen en zijn uiterlijk veranderd hebben.’

‘Roger. We doen ons best, maar we zijn hier in Kiel op een veerboot met toeristen en niet op een antipiraterijmissie in Somalië,’ antwoordde de Duitse pelotonscommandant licht geïrriteerd.

‘Olthoff is een terrorist,’ zei Miller.

De Duitser antwoordde niet.

Miller beet zijn kiezen op elkaar. Het zou hem toch niet gebeuren dat Olthoff nu weer ontglipte. De eerste keer was hij op wonderbaarlijke wijze ontsnapt toen Miller een brandbom in die vissershut op de Lofoten gegooid had. Daarna had Olthoff hem op het verkeerde been weten te zetten door zijn telefoon in de camper van twee Duitsers achter te laten, maar nu leek alles erop dat hij werkelijk met de veerboot aan zou komen.

Dit was hét moment om Olthoff te pakken te krijgen. Zodra hij eenmaal in Duitsland was zou hij zonder grenscontroles door half Europa kunnen reizen en dan werd het heel moeilijk om hem nog te traceren. De man was zo gewiekst als wat en heel goed in staat om geen digitale sporen achter te laten, want wat ze ook geprobeerd hadden, Olthoff had nog geen muisklik op internet gedaan. Hij leek zonder geld te kunnen leven en zijn telefoons had hij alleen gebruikt om dwaalsporen uit te zetten. En uitgerekend op dit beslissende moment stond Dan Miller zelf op het verkeerde punt naar een afleidingsmanoeuvre te kijken die net zo doorzichtig was als de jurk van mevrouw Smits en moest hij de controle van de voertuigen overlaten aan de mannen van een Duitse antiterreureenheid die niet stonden te trappelen om toeristen lastig te vallen.

Vanaf de loopbrug klonken stemmen en het gerammel van meegetrokken rolkoffers. De wachtenden in de hal verzamelden zich bij de deur om hun familie, vrienden of geliefden te begroeten. Smits bleef iets op afstand, blijkbaar had ze er een hekel aan om midden tussen het gedrang te staan, en rekte haar slanke hals om te zien of Olthoff al door de deur kwam.

Miller trok zich een stukje terug, hij stond hier waarschijnlijk toch op de verkeerde plaats, maar daar viel nu niets meer aan te doen. Zolang hij Smits maar in de gaten hield, zou Olthoff hem niet ontglippen, mocht hij toch als voetganger van boord gaan.

Plotseling kwam Smits in beweging en liep op een van de passagiers af. Volledig in het zwart gekleed. Lang haar, montuurloze bril. Ze omhelsde Olthoff en hij nam haar stevig in zijn armen. Ze zoenden elkaar vol. Miller kon er niet te lang naar kijken zonder zelf op te vallen, dus zorgde hij snel dat er voldoende mensen tussen hen in stonden.

Olthoff en Smits kwamen in beweging. Miller volgde op afstand en dacht na. Als hij de antiterreureenheid terugriep van het autodek en naar de terminal dirigeerde, zou Olthoff in paniek raken en in de drukte alle kanten op kunnen vluchten. Beter was het om Olthoff te laten lopen en hem in de parkeergarage te pakken te nemen. Ze namen de lift. Smits had op haar hoge hakken natuurlijk geen zin in de trap.

Miller rende de trap af en zocht een plek vanwaar hij de lift in de gaten kon houden. Hij knoopte zijn colbertje open om snel bij de Glock 19 in zijn schouderholster te kunnen komen en voelde toen in zijn broekzak naar de afstandsbediening. Hij was er klaar voor.

De lift ging open en te midden van een groepje met rolkoffers liepen Olthoff en Smits gearmd naar buiten. Miller volgde op afstand. Met zijn Glock was het een onmogelijke klus zo in de drukte. De kans dat hij onschuldige mensen zou raken en dat Olthoff vervolgens in de consternatie zou ontsnappen was te groot. Hij moest geduld hebben.

Olthoff en Smits wachtten een poosje bij het zebrapad tegenover het terminalgebouw tot het voetgangerslicht op groen sprong. Nog steeds omgeven door hetzelfde groepje met rolkoffers staken ze over naar de parkeergarage. Het leek verdorie wel of hij die mensen had ingehuurd om een levend schild om hem heen te vormen. Toen het verkeerslicht begon te knipperen stak Miller snel over. Drie minuten wachten tot het voetgangerslicht weer op groen zou springen was lang genoeg voor Olthoff om uit zicht te verdwijnen. Miller volgde het tweetal de parkeergarage in. Dichterbij nu. Hooguit dertig meter.

Snel zette hij de zonnebril af om na het felle daglicht ook in de donkere parkeergarage iets te kunnen zien. Als Smits zich zou omdraaien zou ze hem zeker herkennen, maar dat deed ze niet. Haar hakken tikten in een ononderbroken ritme tussen het geroffel van de koffers. De twee naderden de Mercedes cabriolet van Smits. Miller zag de alarmlichten knipperen toen ze haar contactsleutel indrukte. Hij verkleinde de afstand met stevige passen, maar zonder haast om Olthoff niet te alarmeren.

Hij stak een hand onder zijn colbert en voelde de kolf van zijn Glock. Weer moest hij op zijn tanden bijten. Twee wildvreemden liepen pal tussen hem en Olthoff, hij zou er dwars doorheen moeten schieten om Olthoff te raken. Tot overmaat van ramp stopten de twee maar een auto van Olthoff vandaan. De Glock was geen optie. Hij moest wachten tot ze ingestapt waren.

Miller liep dichterbij, verschool zich tussen een paar auto’s en probeerde te zien of de twee instapten. Zijn rechterhand ging in zijn broekzak en sloot zich om de afstandsbediening. Hij zag Smits naar de bestuurderskant lopen en Olthoff naar de passagiersplaats. Perfect.

Plotseling bedacht Miller iets vreemds. Olthoff had niet een keer om zich heen gekeken, wat niet klopte bij een man die op de vlucht was en wist dat hij achtervolgd werd. De gedachte was nog niet bij hem opgekomen of Olthoff draaide zich zijn kant op.

Snel bukte Miller tussen de auto’s. Hij hoorde hoe de achterklep dichtgegooid werd, de hakken van Philou tikten een paar stappen en kort daarna sloegen twee portieren dicht.

Dit was het moment. Met zijn duim zette Miller de schakelaar om.

De lichtflits en de korte felle klap kwamen tegelijk. Het was geen zwaar explosief onder de bijrijdersstoel. Dertig gram PVV-5A, een plastic explosief van Russische makelij. Genoeg om Olthoff inclusief stoel in stukken door de kap van de cabrio te lanceren en tegen het betonnen dak van de parkeergarage te smeren. Zijn bloed en lichaamsweefsel zouden van het plafond druipen. Ook Smits zou het niet overleven. Haar gepolijste verschijning zou helaas veranderen in collateral damage. Olthoff moest worden opgeruimd en nu het precisiewerk met de Glock niet mogelijk bleek, had hij geen andere keus dan plan B. Zodra de echo van de explosie verstomde en de regen van staal en kunststof over zijn hoofd was gepasseerd stak Miller zijn hoofd tussen de geparkeerde auto’s omhoog.

Hij rende naar de Mercedes om het resultaat van zijn werk te controleren. De vlammen sloegen uit de bijrijdersstoel omhoog en de hitte van de explosie had direct al een sprinkler aan het plafond geactiveerd, die met grote kracht een stortregen bluswater over hem heen sproeide. Door het watergordijn zag Miller dat Olthoff niet meer op de bijrijdersstoel zat, maar dat had hij ook niet verwacht. Olthoff zou nu grotendeels uit elkaar gerukt overal en nergens moeten liggen. Maar achter het stuur zat ook niemand. Geen geblakerde witte jurk. Geen verbrande blonde haren.

De rookwolk uit de cabrio bereikte nu ook een rookmelder aan het plafond en een brandalarm begon te krijsen. De rook werd snel dikker en ontnam Miller het zicht op een deel van de parkeergarage. Zo dicht als de vlammenzee het toeliet, liep hij om de Mercedes heen op zoek naar stukjes bewijs van de uit elkaar gerukte Olthoff. Plotseling zag hij door de rook een gerafeld stuk stof op het asfalt liggen. Zwart, en niet omdat het verkoold was. Een stuk overhemd. Er kleefden bloed, botresten en een stuk darm aan. Miller kroop ernaartoe om het als bewijsmateriaal mee te nemen, maar de verzengende hitte dwong hem terug. De explosieven hadden hoe dan ook hun werk gedaan.

Met de Glock in zijn hand stond Miller bij het brandende wrak op zoek naar Smits. Blijkbaar had ze de explosie overleefd en een getuige van de liquidatie kon hij absoluut niet gebruiken. Miller richtte zijn wapen in alle richtingen waar iets bewoog, maar hij zag alleen mensen in paniek naar de uitgang vluchten.

Plotseling registreerde hij beweging aan de andere kant van de rookwolken. Het wapperende witte jurkje van Smits. Rennend alsof haar leven ervan afhing en daarin gaf Miller haar geen ongelijk. Kogels verspillen deden ze in goedkope films. Voor Miller moest ieder schot raak zijn en hij accelereerde voluit om binnen schootsafstand te komen.

De afstand werd snel kleiner. Natuurlijk was hij sneller dan Smits, ook al zag hij nu dat ze haar hakken had uitgeschopt en op blote voeten rende om sneller te zijn. Haar doorschijnende jurk zat nat van de sprinklerdouche op haar huid geplakt en remde haar bewegingen. Ze kon hem onmogelijk ontglippen. Tien meter, nog een paar seconden. Hij deed er nog een schepje bovenop en richtte de Glock. Langzaam liet hij het wapen zakken tot hij het hoofd van Smits op de korrel had. Te klein als je hard liep en het pistool in je hand stuiterde.

Hij rende door en liet zijn wapen verder zakken tot het op haar slanke lijf richtte, nauwelijks vijf meter voor hem. Toen haalde hij de trekker over.

De kogel boorde zich vlak voor zijn neus in het asfalt en de rugbytackle van Tom had ook geen seconde later moeten zijn. Terwijl Miller worstelde om overeind te komen, draaide Tom de arm met de Glock op zijn rug en trok met zijn linkerhand Millers hoofd zo ver achterover dat zijn nek bijna brak. Wanhopig probeerde Miller met zijn linkerhand de Glock over te nemen, maar bij iedere beweging die hij maakte trok Tom zijn hoofd nog verder achterover.

Miller kronkelde en draaide, wist zijn linkerhand weer gevaarlijk dicht bij de Glock te krijgen en Tom trok zijn hoofd nog harder achterover tot het kraakte. Miller had nekspieren als een os en spande ze uit alle macht om zijn nek te ontlasten. Plotseling liet Tom het hoofd schieten en gaf hem een harde duw na, waardoor Miller zijn neus brak op het asfalt.

Ondertussen was Marit bij hen gekomen en trapte zo hard op Millers linkerpols dat tegelijkertijd zowel spaakbeen als ellepijp verbrijzelde. Mocht Miller met zijn linkerhand de Glock nog weten te vinden, dan kon hij pas over een maand als hij uit het gips kwam weer een trekker overhalen.

Ondanks dat hij bloed spuwde gaf Miller niet op. Hij kronkelde om zich onder Tom uit te draaien en trapte wild om zich heen, maar Marit greep de verbrijzelde pols en bond die razendsnel met sporttape aan de gezonde rechterpols, waardoor de man kermde van pijn terwijl hij in zijn eigen bloed gorgelde zonder een blik van zijn aanvallers op te vangen. Met dezelfde snelheid draaide Marit de sporttape rond Millers hoofd tot hij niets meer zag en alleen met moeite nog door zijn gehavende neus kon ademen. Tom greep Millers onderbenen en drukte er met zijn volle gewicht op zodat Marit direct door kon om de man zijn enkels tegen elkaar te tapen.

‘Misschien had je hem toch beter iets eerder kunnen pakken,’ zei Marit.

‘Mijn hardlooptraining is er deze week wat bij ingeschoten,’ reageerde hij droogjes.

Ondertussen had Marit Millers kleren gecontroleerd, waarbij ze een zender vond, een mes achter uit zijn broekriem haalde en een autosleutel uit zijn broekzak trok. Ze rukte Millers oortje los en trok de draad kapot, datzelfde deed ze met het microfoontje in zijn mouw en de zender aan zijn riem. Toen drukte ze op de afstandsbediening van de autosleutel waarop vlakbij een zwarte BMW reageerde. Tom stak het mes bij zich, raapte de Glock op en richtte hem op Miller.

‘Nee! Dat doe je niet,’ schreeuwde Philou. Ze was aanvankelijk doorgerend toen het schot achter haar klonk, maar was teruggekomen toen Miller gekneveld op de grond lag. Nu Tom op het punt stond om Miller te vermoorden werd het haar te veel.

‘Waarom niet?’ vroeg Tom. Nu pas zag hij hoe haar dunne jurk nat op haar huid kleefde alsof ze bijna niets aanhad.

‘Dat kun je niet maken!’ riep Philou.

Daar viel geen zinnig argument tegen in te brengen. Tom liet het wapen zakken en stak het achter zijn broekriem. ‘Dit is je geluksdag, Miller,’ zei hij. Hij greep de man bij zijn enkels en sleepte hem als een zak aardappelen naar de BMW. Marit had de achterklep al opengemaakt en met zijn tweeën tilden ze de man in de kofferbak. Tom pakte de Glock en schoot het wapen leeg op alle vier de banden. Niemand die het hoorde. Het brandalarm krijste maar door en in de verte klonk de eerste sirene van een naderende brandweerauto. Tom poetste de Glock met de stropdas van de Miller, stak het terug in de schouderholster van de geknevelde man en smeet de achterklep dicht. ‘En nu maken dat we hier wegkomen!’ riep hij.

Met zijn drieën renden ze naar de gehuurde Seat en stapten snel in. Philou achterin, Marit achter het stuur en Tom ernaast. Met krijsende banden schoot de Seat door de parkeergarage. Dwars door zwarte rookwolken en de regennevel van de sprinkler passeerden ze de plaats waar Philous cabrio in lichterlaaie stond. Brokstukken en springveren van de stoel lagen over het parkeerdek verspreid. Verbijsterd keek Philou naar het brandende binnenwerk van haar Mercedes en nu realiseerde ze zich pas goed waaraan ze ontsnapt was. Volledig in shock bleef ze achteromkijken.

‘Sorry, ik denk dat we nog even terug moeten,’ zei Tom.

‘Want?’ vroeg Marit. Ze verminderde geen seconde vaart.

‘Het kaartje voor de betaalautomaat zit nog in het overhemd dat ik bij de Mercedes gegooid heb.’

‘Idioot,’ zei Marit terwijl ze de Seat slippend door een volgende bocht trok en de uitgang in beeld kwam. Door het brandalarm waren de slagbomen automatisch geopend om een snelle ontruiming mogelijk te maken. Een brandweerwagen reed hun tegemoet toen ze uit de parkeergarage de weg op schoten.

Ze voegden zich met een normale snelheid in het verkeer en Marit reed weg uit het centrum. Op de achterbank zat Philou te snikken. Tom pakte zijn telefoon en koos het nummer van Solberg. Die nam vrijwel direct op en zat zo te horen in de auto.

‘Tom, waar zit je? Ben ik nog op tijd?’

‘Ha Kjetil. Er is brand in de parkeergarage tegenover de veerbootterminal naar Gotenburg. De Mercedes van Philou is daar opgeblazen, maar de echte primeur zit in de kofferbak van een BMW met vier lekke banden die iets verderop staat.’

34

7 september, avond

Tegen een muur van geluid in duwde Laurens de deur open van Scruffys Irish Pub aan de Karlstraße. Lachende en pratende mensen, live folkmuziek. Meer decibellen dan tijdens zijn hele tocht door de Zweedse bergen. Eigenlijk veel meer dan hij prettig vond, maar juist de zekere aanwezigheid van dit massieve achtergrondgeluid was de reden dat hij hier had afgesproken.

Het was een lange reis geweest vanaf het moment dat hij bij Fauske zijn kajak het fjord op duwde en zijn plan had steeds weer goed uitgepakt, ook al was het enkele keren kantje boord geweest. Achteraf gezien was de rit met een sloopauto door Zweden waarschijnlijk gevaarlijker dan de tocht door de bergen naar Kvikkjokk. En ook vandaag was hij weer door het oog van de naald gekropen.

Nadat hij zich een halfuur had schuilgehouden in de aardedonkere dubbele scheepshuid, was de machinist hem komen halen. De twee helikopters waren doorgevlogen naar de veerboot uit Gotenburg die achter de Belletrophy in de vaargeul naar Kiel koerste. Ze hadden een boardingteam laten afdalen op de veerboot en de marifoon was bijna ontploft door het drukke berichtenverkeer, vertelde de kapitein. Toen de Belletrophy eenmaal lag afgemeerd was er brand uitgebroken in de parkeergarage tegenover de veerbootterminal. Het centrum was een tijdlang geblokkeerd geweest om de hulpdiensten vrije doorgang te kunnen geven, maar Laurens had toch op tijd het station weten te bereiken en na een lange dag treinen met twee keer overstappen was hij in Karlsruhe aangekomen. Precies op tijd voor zijn afspraak.

Ward Eichhorn was er al. Een grijzende vijftiger met achterovergekamd haar, formeel gekleed in een wat gedateerd zwart colbert, een gesteven wit overhemd met een donkerblauwe stropdas. Het paste perfect bij zijn functie als hoogste baas van EURITMIC, het EURopean IT ManagIng Center in Straatsburg, ook al was het iets te netjes voor de plek waar hij zat. Eichhorn zat aan een tafeltje met zicht op de deur, maar hij herkende Laurens, zonder zijn zwarte outfit, met stekeltjes en een andere bril pas toen die pal voor hem stond.

Verbaasd veerde Eichhorn op en gaf hem een hand. ‘Ik had u niet direct herkend, moet ik zeggen.’

‘Olthoff 2.0. Er zijn wat dingen veranderd, we moeten praten.’

Laurens ging tegenover hem zitten en bestelde hetzelfde als wat Eichhorn voor zich had staan, een pint Guinness. Toen zijn bier gebracht was bogen ze ver over de tafel naar elkaar toe om zich verstaanbaar te maken in de rumoerige pub. Niemand kon horen wat ze bespraken en liplezers waren kansloos, want de mannen hadden hun mond praktisch op elkaars oor gedrukt.

‘U bent nogal in het nieuws geweest de laatste weken,’ zei Eichhorn.

‘Ik word gezocht door mensen die me graag willen laten verdwijnen.’

‘Dat verbaast me niet, Herr Olthoff. U heeft zich altijd ingezet voor klokkenluiders, mensenrechtenactivisten en kritische onderzoeksjournalisten. U heeft goede contacten met mannen als Snowden en Assange, daar maakt u niet overal vrienden mee.’

‘Daar ben ik me altijd bewust van geweest, maar ik verdedig waarden die het fundament zijn onder onze Europese democratieën. Nu word ik op de huid gezeten door de Amerikaanse inlichtingendiensten en ik ben mijn leven niet zeker.’

‘Daarom heb ik ook altijd gezegd dat u voor ons moet komen werken.’ Eichhorn nam een slok van zijn Ierse bier. Het hoofd van het IT-bureau in Straatsburg voelde zich meer Europeaan dan Duitser.

‘Weet u nog dat we elkaar vorig jaar gesproken hebben op het congres IT of another Europe in Sofia?

‘Ik kan me ieder woord herinneren.’

‘U heeft me toen in bedekte termen een aanbod gedaan. Staat die vacature waar u het toen over had nog open?’

‘Het is geen vacature. Er kan niet op gesolliciteerd worden. Er is maar één iemand die de klus kan klaren. Ik heb altijd geweten dat u vroeg of laat contact zou opnemen.’

‘Dus het antwoord is ja?’ vroeg Laurens.

‘Er is momentum, zoals dat heet,’ knikte Eichhorn. ‘Heeft u de perikelen rond de implementatie van de 5G-netwerken in Europa gevolgd?’

‘Natuurlijk. De Chinezen willen leveren, de Amerikanen roepen dat het spul levensgevaarlijk is omdat we dan afgeluisterd kunnen worden door de Chinezen, terwijl het grootste bezwaar van de Amerikanen feitelijk is dat ze de mogelijkheden die ze nu hebben om datzelfde te doen dreigen te verliezen. Maar dat kunnen ze natuurlijk niet openlijk roepen.’

‘Precies,’ bevestigde Eichhorn. ‘Het gevolg is dat nu voor het eerst regeringsleiders beginnen na te denken of een globale markt voor producten waarmee onze veiligheid en integriteit gemoeid zijn wel zo verstandig is. We hebben nog lang niet alle neuzen dezelfde kant op en de mededingingswetgeving werkt tegen ons, maar het beeld verschuift in positieve zin.’

Laurens wilde de woorden wel uit Eichhorns mond trekken. Had Eichhorn hem nu in het geheim een baan aangeboden of niet?

‘We hebben het toch niet alleen over 5G?’

‘Nee, zeker niet. Make IT-EUR,’ Eichhorn sprak het uit op zijn Engels als ‘Make it your’, ‘moet allesomvattend worden. Europese hardware en uitsluitend open source software. Geen ingebouwde beveiligingslekken en achterdeurtjes voor vreemde inlichtingendiensten, Amerikaanse óf Aziatische techgiganten. Alles van Europese bodem. Geheel volgens uw plan. Binnen de EU is een kopgroep van regeringsleiders die mee willen in het Make IT-EUR-project. Dat bedoel ik met momentum en ik denk dat u precies weet over welke landen ik het heb?’

‘Natuurlijk,’ bevestigde Laurens. ‘Merkels telefoon is afgeluisterd door de NSA, Belgacom is gehackt door de Britten, er zijn verschillende Franse ministers afgeluisterd door de NSA, de Nederlandse overheid ziet kansen voor hun chipmachineproducent ASML en de Finnen willen Nokia reanimeren nu het nog kan. Alle miljarden die we nu naar Azië en Amerika brengen voor onveilige hardware en lekke software kunnen we beter in Europa investeren voor producten waar we zelf volledige controle over hebben. Als deze landen het nu niet doen, gebeurt het nooit. Bijkomend voordeel is dat de Britten zich door de brexit buitenspel gezet hebben en dat daarmee het project buiten beeld van de Five Eyes kan worden opgestart.’

Eichhorn knikte tevreden. ‘Ik zei toch dat er maar één man was die dit project kan leiden? Kunt u volgende week beginnen?’

Dit was het aanbod waar Laurens op gehoopt had. Een nieuwe kans, een nieuw leven. Niet als activist in de schijnwerpers, maar in het diepste geheim onder bescherming van een grote EU-organisatie. Toch kon hij nog geen volmondig ja zeggen tegen Ward Eichhorn.

‘Er is één probleem...’ Laurens liet een stilte vallen voor zover dat mogelijk was in het kabaal van de pub.

‘En dat is?’ vroeg Eichhorn.

‘Ik heb een nieuwe identiteit nodig.’

De Europese IT-chef leunde weg van de tafel en nam een slok bier terwijl hij nadacht. Toen boog hij zich weer voorover. ‘U weet dat ik daar niet over ga,’ zei Eichhorn formeel.

‘Zonder nieuwe identiteit blijf ik een fysiek en digitaal doelwit. Ik wil niet alleen een nieuwe job, ik heb ook een nieuw leven nodig.’

‘U vraagt het onmogelijke.’

‘Kom, Herr Eichhorn. U heeft rechtstreeks toegang tot alle Europese regeringsleiders. Een telefoontje en het is geregeld.’

‘Waarmee zou ik ze kunnen overtuigen dat u een nieuwe identiteit nodig heeft?’

‘Volgens de media ben ik verdronken in een Noors fjord, maar niet voor de Amerikanen. Die blijven op me jagen omdat ik iets heb waarvan ze onder geen beding willen dat het naar buiten komt.’

Eichhorn leunde weer achterover met een paar grote vraagogen en keek schichtig om zich heen. De USB-stick brandde in Laurens’ broekzak.

‘En dat is?’ vroeg Eichhorn.

‘Ik denk dat we beter op uw kantoor in Straatsburg verder kunnen praten.’

Epiloog

21 september

Vanuit de gang klonk het onmiskenbare geluid van een ratelende accuboormachine die tegen het cilinderslot in de voordeur tikte. Gehard staal, politiekeurmerk, drie sterren en gekoppeld aan de domotica. Het zou genoeg moeten zijn om inbrekers aan te moedigen het een deur verder te proberen.

Tom klopte op de splinternieuwe buitendeur en de slotenmaker stapte opzij om hem te laten passeren.

‘Hé, Tom! Goed je weer te zien, man,’ begroette Huub hem. Hij zat op de bureaustoel aan zijn volgeladen werktafel te knutselen aan een ingewikkeld uitziend stuk elektronica en keek op van de werkloep waaronder hij iets aan het solderen was.

‘Dat mag je wel zeggen,’ beaamde Tom.

‘Koffie?’

‘Altijd.’

Huub pakte twee mokken uit de opgestapelde vaat, spoelde ze en schonk ze vol uit een percolator. Hij zette een mok voor Tom neer en klom op zijn krakende bureaustoel.

‘Heb je gisteravond het journaal gezien?’ vroeg Huub.

‘Heb ik wat gemist?’

Huub gaf een paar tikken op een toetsenbord en op het grootste beeldscherm boven de werktafel verscheen het journaal via Uitzending Gemist. Het vertrouwde gezicht van de nieuwslezeres vulde het beeld.

‘De Noorse politie heeft vandaag bekendgemaakt de zoektocht naar de verdwenen Nederlandse cyberexpert Laurens Olthoff te staken. Olthoff werd eind augustus als vermist opgegeven door vrienden en collega’s toen hij na een vakantie in de Noorse plaats Bodø niet op werkafspraken verscheen. De verdwijning van Olthoff vond plaats onder mysterieuze omstandigheden. Zo werden zijn vouwkajak en een identiteitsbewijs gevonden in een fjord nabij de plaats Fauske.’

Er waren archiefbeelden gemonteerd van de gevonden kajak, van het Scandic Havet hotel waar Olthoff overnacht had en van de zoekactie door het schip van de kustwacht. Voor zijn gevoel keek Tom naar een film waarin hij zelf gespeeld had.

‘Een week na zijn verdwijning werd plotseling zijn telefoon ingeschakeld bij Vikeså, ruim duizend kilometer zuidelijker in Noorwegen, waarna de simkaart vervangen werd door een Duits exemplaar. Getuigen zouden Olthoff onder andere in Denemarken gezien hebben.’

Politiechef Stein Lauritzen kwam in beeld in het bekende zaaltje in het bureau van Bodø. De beelden waren overgenomen van de NRK en in gedachten zag Tom Kjetil Solberg achter zijn camerastatief staan.

‘Sinds vandaag wordt er niet meer actief gezocht naar de vermiste Nederlander Laurens Olthoff. Alle sporen die we hebben nagetrokken lopen dood en het rechercheteam wordt daarom afgeschaald in omvang. Wanneer er nieuwe tips of aanwijzingen binnenkomen die daartoe aanleiding geven, dan gaan we daar direct mee aan de slag, maar op dit moment ligt het onderzoek stil. We houden nog altijd rekening met drie scenario’s: Olthoff is slachtoffer van een misdrijf, hij is verongelukt of hij heeft er zelf voor gekozen om te verdwijnen.’

Flits. Weg was het nieuwsbericht. De nieuwslezeres kwam weer in beeld en soepel stapte ze over naar het volgende onderwerp. Na een maand was Olthoff gereduceerd tot een nieuwsitem van nog geen dertig seconden.

‘Hallo, meneer?’ klonk het uit de gang. ‘Het is voor elkaar, hoor!’

‘Kom er maar in!’ riep Huub.

De slotenmaker zette zijn gereedschapskoffer neer en haalde een minitablet tevoorschijn uit een grote insteekzak op zijn werkbroek.

‘Alles loopt soepel en sluit als een bus. Het was toch verzekeringswerk?’

‘Ja, dat klopt,’ zei Huub. ‘Losse flodders uit de museumcollectie waren spontaan afgegaan. Waarschijnlijk instabiel geworden door een kapotte airco. Heel vervelend.’

‘Goed, eens even kijken wat we gedaan hebben.’ Hij praatte rustig door terwijl hij op de tablet tikte. ‘Compleet nieuw deurbeslag met zespuntssluiting en cilindertrekbeveiliging. Hier komt niemand meer binnen. Materiaal en vier uur werk.’

Huub zette een krabbel op de tablet, waarna de slotenmaker zijn gereedschapskoffer pakte en vertrok.

‘Dus hier houdt het allemaal op voor Laurens Olthoff,’ zei Huub met een knikje naar het beeldscherm.

‘Ik denk dat het nu pas begint. Heb je nog iets van Philou gehoord?’

‘Vorige week kwam ze de laptop van Laurens ophalen met de versleutelde Coldsteel-bestanden. Ze wilde niet zeggen waarom ze die nodig had.’

‘Heeft ze verder nog iets gezegd?’

‘Niets. Alleen dat ze verschrikkelijk boos op je was in verband met haar auto. Maar geen woord over waar ze naartoe ging. Sindsdien heeft ze niet meer gereageerd op mails of chatberichten.’

‘Ja, die Mercedes was een typisch geval van dag dagwaarde. Maar het was voor een goed doel. Toch denk ik dat ze al die tijd iets geweten heeft over Laurens.’

‘Dat hij met Codfisher en de Coldsteel-bestanden bezig was?’

‘Ik weet het niet precies, maar ik heb de afgelopen dagen alles nog eens overdacht en wat ik wel vreemd vond, maar verzuimd heb om aan Philou te vragen, was dat e-mailadres voor tips dat ze aangemaakt had en bij Paulus in de uitzending toonde.’

Huub moest even in zijn geheugen spitten en toen schudde zijn zware buik van het lachen. ‘findlaurens@gmail.com, een Google-mailadres! Laurens zou niet meer bijkomen als hij het hoorde. Philou had net zo goed het informatienummer van de NSA kunnen noemen om zijn verblijfplaats te melden.’

‘Precies. Wie gaat er nu tips over iemands verblijfplaats delen met degenen die hem achtervolgen?’

‘Tja, dat blijft een wonderlijke actie van Philou. Blijf je eten?’ vroeg Huub toen ze bijgekomen waren uit hun lachstuip. ‘Dan laat ik een pizza komen.’

‘Is goed,’ zei Tom. ‘Als het niet te lang duurt, ik ga straks met Wesley naar de film. Dat heb ik hem beloofd.’

Met een muisklik via een snelkoppeling op zijn bureaublad bestelde Huub twee pizza’s.

‘En daarna moet ik nog spullen pakken,’ vervolgde Tom. ‘Morgenochtend vroeg vertrek ik voor een paar dagen naar Noorwegen. Marit heeft me uitgenodigd, ze is overgeplaatst naar Oslo.’

Op een van de beeldschermen boven de werktafel kwam een scooter in beeld die razendsnel over de weg naderde.

‘Dat is wel heel snel,’ zei Tom.

Het scootertje draaide vlak voor de deur en nu zagen ze dat er geen vierkante bak achterop stond, maar dat er twee tassen aan de zijkant hingen. Een man in een oranje jack stapte af. Hij haalde iets uit een van de tassen en zocht naar een sleuf om de post te bezorgen.

Huub stapte van zijn bureaustoel en liep naar de deur. In de gepantserde stalen kern van de nieuwe deur zat geen brievenbus en een buitenbus had hij nog niet gemonteerd. Even later kwam hij grijnzend weer binnen en legde de post voor Tom op de werktafel.

Een goudgele ansichtkaart, Greetz from Galapagos. Tussen de palmbomen op een strand tekenden drie silhouetten zich af tegen de ondergaande zon. Twee volwassenen, een man en een vrouw, met een kind tussen hen in.

Tom draaide de kaart om. Hij was geadresseerd aan de voorzitter van modelvliegclub Valkenburg. Op de linkerhelft stond XXX. Meer niet.

‘Het is niet vaak dat het herwinnen van nationale soevereiniteit en het herstel van burgerrechten tegelijkertijd kan werken als een nationaal innovatie- en werkgelegenheidsprogramma. Het enige wat ontbreekt is de politieke wil om de bedrijven en overheden die ons bespioneren niet langer daarvoor te belonen met ons geld en onze informatie.
We hebben niets te verliezen behalve onze NSA-ketenen.’

Arjen Kamphuis, blog op Gendo, 9 juni 2014

Lees ook van Frank van Zwol

Niemandsland

Een Tom Brandt thriller

‘De auteur gijzelt je vanaf de allereerste pagina, hij dropt je in het gure noordpoolgebied en laat je pas vrij na ruim 280 pagina’s nagelbijten.’ – Hebban

Als oud-marinier en natuurfotograaf Tom Brandt onder het mom van een opdracht voor National Geographic op Spitsbergen is, stuit hij op een wrakstuk dat van onder een smeltende gletsjer tevoorschijn is gekomen. Het blijkt de gps-ontvanger van een Russische Toepolev, die in 1996 op Spitsbergen is neergestort met 141 inzittenden.

De data van de gps werpt een verrassend nieuw licht op de crash. Was het inderdaad een ongeluk, of was er meer aan de hand? Waarom werd de nabijgelegen plaats Pyramiden plotseling door de Russen verlaten? Wie had er belang bij, dat de arbeiders uit Rusland zo’n ramp overkwam?

Als Tom verder op onderzoek uitgaat, wordt hij van allerlei kanten tegengewerkt. Spitsbergen – dat zich voorbereidt op een bezoek van de Russische president Poetin – blijkt een wespennest te zijn en Tom heeft geen idee wie hij nog kan vertrouwen. Hij zal alles op alles moeten zetten om de boel op te helderen, met alle internationale

En lees

Schokgolf

Een Tom Brandt thriller

‘Het landschap spat van de pagina’s. Een buitengewoon vernuftige plot.’ – **** Vrij Nederland Detective en Thrillergids

Oud-marinier en natuurfotograaf Tom Brandt raakt tijdens een reportage voor National Geographic betrokken bij een dodelijk ongeval in een vulkaankrater op IJsland. Als Tom uit wil zoeken wat er precies gebeurd is, mengt zijn tweede werkgever, de MIVD, zich in de zaak en stuurt hem undercover om een onderdeel van een geheim wapen te testen.

Ondertussen is een islamitische terreurcel bezig met de laatste voorbereidingen op een aanslag met gigantische gevolgen: het laten uitbarsten van de vulkaan Katla. De kracht van deze uitbarsting zou voldoende zijn om het vliegverkeer op het noordelijk halfrond een jaar lang volledig stil te leggen, het klimaat drastisch te wijzigen en oogsten te laten mislukken.

Wanneer de immense impact van de ophanden zijnde aanslag duidelijk is, wordt de eerste aswolk en lavastroom al uit de ondergrond van Katla geperst. Op IJsland, het enige NAVO-land zonder eigen leger, kan alleen Tom Brandt het tij nog keren.