EEN DODELIJK KAARTSPEL

Van Rom Molemaker verscheen eerder:

Crisis

Drijfjacht

Uit de schaduw

Moord op school

De kleur van bloed

WWW.UITGEVERIJHOLLAND.NL

WWW.ROMMOLEMAKER.NL

ROM MOLEMAKER

EEN DODELIJK
KAARTSPEL

UITGEVERIJ HOLLAND - HAARLEM

Dank je wel, Joke, voor je scherpe blik en de ruimte die je me geeft en dank je wel, Marieke, voor je luisterend oor in zware tijden

Omslag: Nanja Toebak

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

© Rom Molemaker, 2017

ISBN e-boek 9789025113810 ISBN boek 9789025113643

NUR 283-284

e-boek: booqlab.com

www.uitgeverijholland.nl

1

‘Let op.’ Poppe wees naar een eend die op het water van de rivier dreef. Hij had een klein steentje gepakt, mikte, en gooide. Het steentje kwam vlak voor de eend in het water terecht. Het beest schrok op en zwom haastig naar de overkant.

‘Mis,’ zei Poppe. Hij pakte nog een steentje.

‘Laat dat beest met rust, Poppe,’ zei ik. ‘Hij kan er ook niks aan doen.’

Poppe en ik hadden een van die momenten dat we geen zin hadden om te werken. Dat deden we al genoeg: Poppe in de mandenvlechterij van zijn vader en ik in de herberg van de mijne: Het Hanengekraai. We waren allebei vijftien jaar.

‘We worden zwaar uitgebuit,’ zei ik.

‘Ik krijg nauwelijks tijd om te groeien,’ zei Poppe. Hij gooide het steentje in het water, deze keer een eind bij de eend vandaan. Poppe was een kop kleiner dan ik.

We waren die ochtend Havelgem, ons dorp, uitgelopen en lagen vlak naast de rivier in het gras. Het was een zonnige morgen en alleen al de gedachte aan werken maakte me moe. ‘Als ik nou een hond was, net als Meur, dan had ik een lui leventje,’ zei Poppe. ‘De hele dag in de zon liggen, lekker.’

‘Als het niet regent,’ zei ik.

‘Als het regent lig ik niet in de zon.’ Poppe bleef onverstoorbaar. ‘Dan lig ik de hele dag lekker binnen.’

‘Nou, nogal saai.’

‘Lekker. Geen gezeur aan mijn kop, geen: Schiet eens op Poppe, het moet af. Geen: Als je de rest van de week te eten wilt hebben zul je er hard voor moeten werken, dat moet ik ook.’

‘Ja, ja.’ Ik lag op mijn rug en keek naar de wolken. Ik dacht aan thuis, aan de herberg, mijn vader en mijn moeder. Ze wilden dat ik later de herberg zou overnemen. Ik vroeg me al een tijd af of ik dat wel wilde. De wereld was groter dan Havelgem, wist ik. Ik draaide me op mijn zij. ‘Zeg, Poppe,’ zei ik. ‘Hou jij van avontuur?’

‘Misschien,’ zei hij. ‘Als het niet te vermoeiend is.’

‘Nee, serieus. Als je niet moe wilt worden bereik je nooit iets.’

‘Wat wil je bereiken dan?’

‘Weet ik nog niet. Soms denk ik dat ik weg wil, de wereld in. Naar de stad.’

‘Meen je dat? Hij keek me vragend aan. ‘Zó’n avontuur?’

‘Misschien, zei ik net.’

‘Hm.’ Hij plukte een grasspriet en stak hem tussen zijn tanden. We lagen een tijdje zonder iets te zeggen in het gras. Ik zuchtte een keer diep, en Poppe lachte.

‘Ik weet een veel leuker avontuur,’ zei hij. ‘Daar hoeven we ook niet voor weg.’ Hij wachtte tot ik iets zei, maar dat deed ik niet. Ik wachtte af.

‘We kunnen natuurlijk Meur gaan pesten,’ zei hij. ‘Altijd lollig. En we kunnen Bella gaan bespioneren, nog lolliger.’

Bella was dienstmeid in de herberg. Ze was stevig, blond, rond en mollig. En ze was dol op mannengezelschap.

Ik stond op. ‘Vooruit dan maar,’ zei ik, met nog een zucht. ‘Maar ik hoop echt dat er eens iets gebeurt. Iets spannends.’

We liepen terug naar de herberg. Ik zag Rudger, Poppes vader, op het bankje zitten. Naast hem zat Bertout. Meur lag aan zijn voeten. Het zag er saai en een beetje suffig uit.

‘Nou, geen avontuur te zien,’ zei Poppe. ‘Als je avontuur wilt zul je er zelf voor moeten zorgen.’

Maar ja, Poppe kon niet in de toekomst kijken natuurlijk. Dat kan niemand.

2

Zwarte vogels, roeken.

Ze vlogen in een grote zwerm rond boven de bosrand. Hun onheilspellend gekras vulde de lucht. Er waaide een kille windvlaag voor ze uit.

‘Roeken,’ zei Bertout. ‘Rotvogels.’

Over de weg kwam een vrouw naar het dorp toe lopen. Het had al een tijd niet geregend en alles in en rond Havelgem was kurkdroog. Het was windstil. Het stof wolkte op onder haar voeten bij elke stap en bleef bijna bewegingloos boven de weg hangen.

Meur tilde zijn kop iets op en gromde zacht.

Naast Bertout, op het bankje voor de herberg, zat Rudger. Hij had zijn mandenvlechterij onbemand achtergelaten en was naar de herberg gekomen om een flinke pul bier te drinken. Veel te warm om te werken.

‘Moet je daar aan zien komen,’ zei hij terwijl hij aan zijn ribbenkast krabde. ‘Wat een lelijk oud wijf.’

‘Wat je zegt,’ zei Bertout. Hij spuwde op de grond. ‘Een wrak met vodden aan als je het mij vraagt.’

Ik stond samen met Poppe in de schaduw van de luifel. We keken naar de vrouw. Haar haar stond in plukken op haar hoofd dat hier en daar kale plekken vertoonde. Haar blote benen waren blauw van de spataderen en haar voeten staken in half afgesleten schoenen. Bertout had gelijk: ze zag eruit alsof ze elk ogenblik in elkaar zou zakken van ouderdom en slijtage.

Maar dat deed ze niet. Onverstoorbaar en op haar gemak kwam ze dichterbij. Van de hitte leek ze zich niets aan te trekken. Boven haar cirkelden de roeken. Hun trage kreten bezorgden me kippenvel op mijn armen. Ze klonken als een waarschuwing.

‘Een heks, denk je?’ zei Bertout.

‘Erger,’ zei Rudger zacht. ‘Het lijkt de duvel z’n ouwe moer wel.’

Stof, stof, stof, bij elke stap.

De duvel z’n ouwe moer, dat zou wel eens kunnen kloppen, dacht ik ongerust. En toen kwam er een waarschuwing. Ik denk dat ze had gehoord wat Rudger zei want ze keek naar hem. Iets in haar blik vonkte, flitste, knisperde en knetterde. Heel even, maar ik huiverde. Naast me hoorde ik het stokken van Rudgers adem. Meur gromde weer.

‘Ik, eh… ik stap maar weer eens op,’ mompelde Rudger. ‘Kom, Poppe.’ Hij veegde met de rug van zijn hand het zweet van zijn voorhoofd. Het was niet te zien of het van de warmte kwam of van schrik, angst zelfs. Zweet is zweet. Hij keek niet meer op of om en verdween haastig om de hoek van de herberg.

‘Volgende keer,’ zei Poppe nog even snel tegen mij voordat hij zijn vader achterna ging.

De vrouw was bij de herberg aangekomen. Ze keek naar het uithangbord waarop een haan geschilderd was.

‘Het Hanengekraai.’ Ze las het opschrift hardop met een stem die klonk als voetstappen op kiezelstenen en keek toen naar mij.

‘Zo jongen,’ zei ze. ‘Is de herbergier thuis?’

Ik keek naar het vlassige, grijze piekhaar, naar het gezicht als een oude gebarsten pot, naar de scherpe neus. Ik schraapte mijn keel. ‘Mijn vader is binnen,’ zei ik schor.

Ze keek me nog eens aan voor ze langs me heen naar binnen ging. De vierkante tas die ze schuin op haar rug had hangen was het laatste wat ik zag. De roeken staakten hun kreten en namen plaats in de populieren tegenover de herberg. Daar zaten ze, zonder geluid, als zwijgende wachtposten.

‘Dat mens bevalt me niet,’ zei Bertout. ‘Er is iets mee, als je het mij vraagt.’

Als je het mij vraagt. Dat was een vaste uitdrukking van hem. Niemand vroeg hem ooit iets maar dat maakte hem niet uit.

Hij stootte Meur aan met zijn voet. ‘Kom, voddenbaal,’ zei hij. ‘We gaan.’

Hij ging, zonder dat iemand wist waarheen. Dat wisten we nooit. Het huisje waar hij in zijn eentje woonde was vaak leeg. Dan was hij weer eens op pad, overal en nergens heen. Dan duikelde hij iets op wat hij een eind verderop weer met een beetje winst verkocht. Zijn leven bestond uit rondzwerven, scharrelen en vervolgens weer voor een tijdje terugkeren naar Havelgem.

Meur stond moeizaam op en volgde zijn baas. Zijn staart sleepte over de grond en trok een spoor door het stof.

Ik draaide me om en ging naar binnen.

De vrouw stond midden in de gelagkamer, onder de berookte balken van het plafond. Alles zag er vertrouwd uit. Het rook vaag naar rook, gebraden vlees en bier. Het binnenvallende zonlicht werd getemperd door het stof aan de buitenkant van de ramen. Er waren geen andere gasten. De enige andere aanwezigen in de gelagkamer waren Brun, mijn vader, en mijn kleine broertje Luitspel. Hij kon nog maar net lopen en dribbelde vrolijk rond, nu en dan struikelend en vallend. Het oude wijf lette er niet op. Ze stond tegenover mijn vader, haar tas naast haar voeten.

‘Natuurlijk, moedertje’ zei mijn vader. ‘Ik heb zeker nog wel een kamer voor je.’ Hij keek aarzelend naar hoe ze eruitzag. ‘Als je tenminste geld hebt om ervoor te betalen,’ besloot hij. ‘Om te beginnen ben ik je moeder niet,’ zei ze kalm. ‘En geld heb ik. Misschien meer dan jij ooit bij elkaar hebt gezien.’ Ze lachte kakelend. ‘En noem me maar bij mijn naam. Zeg maar,’ - ze wachtte even - ‘zeg maar Bitterzoet.’

‘Bitterzoet?’

‘Zo is het leven, herbergier. Soms bitter en soms zoet. Bitterzoet als naam is een wijze les.’

‘Die neem ik dan maar ter harte.’ Mijn vader wenkte me. ‘Breng vrouw Bitterzoet naar de kamer achter,’ zei hij. ‘En zeg tegen je moeder dat ze wat te eten klaarzet.’

Ik knikte en bukte me om de tas van de grond te pakken.

‘Laat mij die zelf maar dragen,’ zei Bitterzoet snel. ‘Dat voelt vertrouwd.’ Er kwam even een rimpel in haar kalmte. Mijn vader fronste zijn wenkbrauwen maar hij stapte opzij en liet ons passeren.

Ik ging haar voor naar de achterkamer en opende de deur. Het was een keurige kamer, met een raam op het zuiden zodat het daglicht ruim naar binnen kon. Er stonden een tafel met een paar stoelen en een breed bed. Ze ging midden in de kamer staan terwijl ze om zich heen keek.

‘Dit is wat ik zoek,’ zei ze terwijl ze naar het raam keek. ‘Dit is precies wat ik zoek.’

Ik herinnerde me de blik waarmee ze Rudger had aangekeken, en vroeg me af waarom die me zo’n ongemakkelijk gevoel had gegeven

‘Blijft u lang?’ vroeg ik.

‘Dat hangt er vanaf,’ zei ze, terwijl ze met haar rug naar me toe door het raam naar buiten keek. Toen draaide ze zich om. ‘Dat hangt van het lot af. Hoe heet je, jongen?’

Het lot?

‘Ingel,’ zei ik.

‘Ingel,’ herhaalde ze langzaam. Ze zei het op de manier van iemand die een mals stukje vlees proeft. ‘Hoe oud ben je?’

‘Vijftien.’

‘Dan gaat het echte leven zo langzamerhand beginnen,’ zei ze. ‘Dan ben je een man aan het worden.’ Ze keek me onderzoekend aan alsof ze wilde zien hoe mijn ziel eruitzag. Alsof ze zich mijn gezicht wilde herinneren. Dus ik was volgens haar een man aan het worden. Het werd tijd.

‘Hebben jullie een goede kok?’ vroeg ze.

Ik zei dat mijn moeder de kok was en ze knikte.

‘Zeg tegen haar dat het niet uitmaakt wat ze voor me klaarmaakt,’ zei ze toen abrupt. ‘Ik ben een makkelijke eter.’

‘Goed,’ zei ik.

‘Ga nu maar, Ingel.’

Ik ging, blij dat ik weg kon.

3

Die avond was de gelagkamer van Het Hanengekraai overvol. Het nieuws van de aankomst van het lelijke oude wijf was als een lopend vuurtje door Havelgem gegaan. Er was iets duivels met haar aan de hand, had Rudger gezegd. Ze zou wel eens het Boze Oog kunnen hebben. Rudger zei wel vaker wat, maar het was genoeg om iedereen nieuwsgierig te maken. Bang waren ze niet. Bang zijn voor het Boze Oog was iets voor vrouwen en kinderen. Zo dachten ze.

‘Ze barst van het geld,’ deelde Oede mee. ‘Brun zegt het zelf.’ Hij nam een flinke teug uit zijn bierpul en veegde het schuim uit zijn snor.

Er werd gedobbeld aan de grote ronde tafel in het midden. Brun, Room, mijn moeder, Bella, de meid, en ik zelf liepen af en aan met pullen bier, kannen wijn en stukken pittige worst om iedereen dorstig te houden.

‘Wat voor geld?’ zei Rudger. ‘Als ze zoveel geld in die tas heeft zitten, waarom loopt ze er dan zo belabberd bij?’

‘Omdat het niet verstandig is om met je rijkdom te koop te lopen,’ zei Hille. Zijn kale hoofd glom in het lamplicht. ‘En ze zegt het toch zelf?’

‘Hm, ja, dat is wel zo.’

Ik zat even uit te puffen op een kruk naast de toog en luisterde naar de gesprekken. Er kwamen sterke verhalen los. Dat een keer iemand met zijn zatte kop geld had begraven maar dat hij zoveel had gezopen dat hij geen flauw idee had waar hij dat geld had verstopt. En dat hij tijden lang had gezocht maar het nooit meer had gevonden. Hij was van armoede doodgegaan, zeiden ze. Of die vrouw die ’s avonds bij een bosrand een man was tegengekomen. Dat die man haar had bezworen met het Boze Oog. Dat hadden ze uit haar weten te krijgen toen ze helemaal in de war thuiskwam. En dat ze zo gek was geworden dat ze ten slotte van een rots in de rivier was gesprongen en verdronken was.

‘Het Boze Oog is natuurlijk flauwekul,’ zei Hille. ‘Maar ja, als je erin gelooft kun je er helemaal knettergek van worden.’

‘Als je echt ergens in gelooft bestaat het ook,’ zei een krakende stem. Bitterzoet stond bij de toog.

Het was meteen stil. Niemand had haar binnen zien komen. Het leek net of dat ook niet was gebeurd maar dat ze er toch opeens was. Hoe lang stond ze daar al? Ik had haar ook niet gezien. Ze stond daar volkomen op haar gemak aan de andere kant van de toog tegen de rand geleund. Ze keek alle mannen in de gelagkamer een voor een aan. Als iemand die het maar voor het uitkiezen had.

Ze was op dat moment de enige vrouw in de gelagkamer, op mijn moeder en Bella na dan, maar ik denk niet dat iemand haar als vrouw zag. Als ruïne, dat wel, of als woestijn, maar niet als vrouw.

Ze zette zich af tegen de toog en kwam naar de grote tafel. ‘Schuif eens op,’ zei ze.

Ze deden het zonder tegensputteren. Ze maakten zelfs meer ruimte dan nodig was. Misschien dachten ze dat ze zou stinken, maar dat deed ze niet. Ik had me daar ook al over verbaasd toen ik haar naar haar kamer had gebracht. Er hing wel een bijzondere geur om haar heen maar stank was het niet. Het was een geur die ik niet kon thuisbrengen. Iets met water. Regen misschien. Dat was gek want er was bij ons al zeker een dag of tien geen druppel gevallen. Het land lag er als een uitgedroogde dweil bij.

‘Dus het Boze Oog is flauwekul,’ zei ze terwijl ze Hille aankeek.

‘Nou ja.’ Hij krabbelde meteen terug. ‘Ik ben het nog nooit tegengekomen, dus tja…’

‘Zou je het herkennen als je het tegenkwam?’

‘Och…’ Hij dacht even na. ‘Ik denk het niet,’ zei hij toen.

‘Dat bedoel ik.’

Hille was voorlopig even uitgepraat. Hij veegde aarzelend over zijn hoofd alsof hij wilde voelen of er weer haar zat.

Bitterzoet keek naar de dobbelstenen die werkeloos midden op de tafel lagen. Een twee, een vier en een vijf.

Dobbelen,’ zei ze misprijzend. ‘Het domme lot beslist. Behalve natuurlijk als je vals speelt door je stenen te verzwaren.’

‘Dat doen we hier niet,’ zei Oede. ‘Geen sprake van.’

Ze lachte schamper maar ging er niet op in. Ze graaide in een van de wijde zakken van de versleten jas die ze droeg. ‘Dit,’ zei ze. ‘Dit is heel andere koek.’ Ze liet een kaartspel zien.

‘Kaarten doen wij ook,’ zei Hille.

‘Maar dit kaartspel kennen jullie niet.’ Ze legde het stapeltje kaarten met de achterkant naar boven neer en keek de kring rond. Ze keken haar afwachtend en zuinig aan. Niemand zei iets. Ze pakte de bovenste kaart, draaide hem om en legde hem naast het stapeltje op de tafel. Iedereen rekte zijn nek.

Geen boer, geen aas, geen schoppen, harten, klaveren of ruiten. Er stond een afbeelding op van een man die een ander aan een hek vastgebonden had.

‘Gebondenheid,’ zei Bitterzoet en pakte de volgende kaart. Iemand lag op zijn knieën terwijl hij omhoog keek naar een man die voor hem stond.

‘Onderwerping.’

Op de kaart daarna stond een vrouw die op een bed zat, met haar rug tegen het hoofdeinde. Haar benen recht vooruit, haar ogen gesloten en haar kin op haar borst.

‘Dodelijke vermoeidheid.’

Een man met een doodsbleek, verkrampt gezicht en met ogen die groot waren van de verschrikking die hij zag. Hij probeerde met zijn handen iets af te weren.

‘Doodsangst.’

Iemand met een blinddoek om.

‘Besluiteloosheid.’

Zo liet ze de kaarten een voor een zien terwijl ze met een kalme, bijna toonloze stem de betekenis erbij noemde.

Het bleef doodstil. De lucht leek dikker te worden zodat het moeilijk werd om adem te halen, maar iedereen bleef kijken. Ze konden niet anders.

De onderste kaart was aan de beurt en Bitterzoet stak haar vinger waarschuwend op. ‘Let op,’ zei ze. ‘Dit is de belangrijkste.’ We hielden allemaal de adem in toen ze de kaart tergend langzaam omdraaide.

Er stond deze keer geen mens op afgebeeld maar een met klimop begroeide rotswand met daarin de ingang van een donkere grot.

De stilte werd donkerder dan ze al was. Het was Izwin die met een schorre stem iets zei. ‘Het graf,’ zei hij. ‘De dood.’ Dat moest het zijn: de zwarte dreiging van de dood.

Ze schudde haar hoofd. ‘Dat ligt wel erg voor de hand, vind je niet?’ zei ze.

Izwin zei niets. De zweetdruppels glinsterden op zijn voorhoofd.

‘Dit,’ zei ze, terwijl ze met een knokige wijsvinger naar de kaart wees, ‘is de kaart van de Weg naar de Rijkdom.’

‘Wel verduiveld,’ zei Rudger onthutst. ‘Dat zou ik nou nooit gedacht hebben.’

‘Kijk.’ Ze grijnsde en wees naar iets wat boven de ingang van de grot te zien was. Het was zo klein getekend dat we niet konden ontcijferen wat het was. Ze tekende in het groot met haar vinger in een plasje bier een vierkant op de tafel met daarin precies pas een cirkel. En ten slotte een horizontaal golflijntje erdoorheen. ‘Het teken van de Weg naar de Rijkdom,’ zei ze.

‘Bestaat die grot in het echt ook?’ vroeg Oede begerig.

Die vraag had ze verwacht. ‘Die grot bestaat,’ zei ze zonder aarzelen.

‘En weet je waar die is?’

‘Ik weet waar die is.’

‘Waar?’

‘Genoeg gepraat.’ Ze stak het kaartspel weer in haar zak en stond op. ‘Ik zou het kunnen vertellen. Maar niet hier en nu. En niet aan iedereen tegelijk maar een voor een. Misschien aan degene die het lef heeft zijn suffe leventje hier op te geven en op zoek te gaan naar rijkdom en avontuur. Dus als je het kaartspel wilt spelen: ik ben op mijn kamer. Klop maar op het raam.’

Zonder iets te hebben gegeten of gedronken verdween ze uit de gelagkamer.

Een tijdje zei niemand iets. Maar ik zag dat ze heimelijk en tersluiks naar elkaar keken. Ze wilden ontdekken wie het lef zou hebben. Het lef waar ze het over had gehad.

‘Wel verduiveld,’ zei Rudger ten slotte weer ‘Het is me toch wat.’ Hij pakte met een afwezige blik in zijn ogen de dobbelstenen van de tafel en liet ze door zijn hand rollen. ‘Doe nog maar een pul bier, Ingel.’

4

De volgende dag was Oede verdwenen.

We merkten het pas ’s avonds toen hij niet naar de herberg kwam. Niemand had hem tot dan toe gemist omdat hij alleen woonde. Zijn vrouw Aghte was een paar jaar terug aan de vliegende tering overleden en hij had nooit meer iemand anders kunnen vinden. Het Hanengekraai was elke avond zijn huiskamer, maar nu was hij er niet.

Het duurde even voordat er aan de dobbeltafel de eerste opmerking over werd gemaakt.

‘Waar is Oede?’ zei Wichard. ‘Ik krijg nog geld van hem.’

‘Ja, nou je het zegt.’ Hille keek om zich heen. ‘Ik heb hem de hele dag nog niet gezien. Gek.’

‘Misschien is hij ziek,’ zei Wichard. ‘Heb jij niks gemerkt, Hacko? Jij woont naast hem.’

‘Niks.’ Hacko krabde aan zijn vlassige baardje. ‘Maar ja, ik had andere dingen aan mijn hoofd vanmorgen. Ik heb er niet zo op gelet.’

‘Andere dingen? Wat dan?’

Hacko opende zijn mond, maar die klapte dicht voor hij antwoord kon geven. Ik weet niet of ik de enige was maar ik zag dat hij heel snel even naar de hoek bij het raam keek. Daar zat Bitterzoet alleen aan een tafel. Ze zat daar al een tijd. Ze deed niet speciaal iets maar trommelde wat met haar vingers op de tafel. Zo nu en dan keek ze met een vaag glimlachje naar de mannen aan de grote tafel.

Rudger had het gezien. Hij boog zich voorover en zei zacht: ‘Zit de Weg naar de Rijkdom in je hoofd, Hacko, jongen?’

‘Nee, helemaal niet,’ zei Hacko haastig. ‘Hoe kom je daar nou bij. Mijn ploeg is stuk en ik wist niet hoe ik hem moest repareren.’

‘Nou, dan help ik je toch,’ zei Rudger. ‘Ik heb twee rechterhanden, dat weet je. Morgenochtend vroeg sta ik voor je klaar.’

‘Nee, nee,’ zei Hacko afwerend. ‘Het is me toch gelukt. Na lang prutsen dan.’

‘Wat mankeerde er dan aan?’

‘Er zat iets los.’ Hacko maakte een vaag gebaar.

‘Er zat iets los,’ herhaalde Rudger grijnzend. ‘Ja ja, ik begrijp het maar niet heus.’

‘Maar ondertussen weten we nog steeds niet waar Oede uithangt,’ zei Wichard. ‘En als hij dat geld niet geeft kan ik niet inzetten.’

‘Ik ga wel even kijken.’ Hacko stond op en ging de herberg uit. De rest maakte gebruik van de pauze en bestelde iets te drinken zodat ik weer even in de weer was met pullen bier. Maar ik was nog niet klaar of Hacko was terug. Hij keek bezorgd.

‘Dat is gek,’ zei hij. ‘Ik hoor helemaal niks. Volgens mij is hij er niet.’

‘Dat kan niet,’ zei Hille. ‘Oede is nooit weg. Hij is Bertout niet.’ ‘Als er maar niks met hem gebeurd is,’ zei Wichard. Het was niet duidelijk of hij bezorgd was om Oede zelf of om het geld dat hij nog van hem kreeg.

Ze keken elkaar om de beurt aan. Toen stonden ze zonder iets te zeggen allemaal op. In een optocht gingen ze de deur uit, naar het huis van Oede.

Ik wilde ook gaan omdat er niemand meer overbleef om te bedienen. Maar toen ik als laatste bij de deur was zei een stem: ‘Zo, Ingel. Gaat het goed?’

Ik keerde me om naar Bitterzoet en knikte. Ze was blijven zitten waar ze zat en zag er voldaan uit.

‘Het gaat goed,’ zei ik. ‘Moet ik nog iets halen?’

‘Nee, hoor.’ Ze schudde haar hoofd. ‘Wat zou een oud mens als ik nog nodig hebben? Ga maar gauw kijken of er iets is met die arme Oede.’ Ze zei het neutraal, niet op een speciale toon. Maar het leek of er een grimmig en tegelijk voldaan lachje om haar woorden hing.

Ik verbeeldde het me.

Dacht ik.

Het hele clubje stond voor de deur van Oedes huis toen ik daar buiten adem aankwam. Ze maakten een besluiteloze indruk.

‘Is hij er niet?’ vroeg ik.

‘We zijn niet binnen geweest,’ zei Hille. ‘Maar we hebben hem geroepen en hij geeft geen antwoord.’

‘Ga dan naar binnen.’

‘Ja, de deur zal wel op slot zijn natuurlijk.’

‘Heb je dat al geprobeerd?’

‘Dat niet.’

Grote kerels met zijn allen bij elkaar en niemand die iets durfde te doen.

‘En als hij nou ziek is?’ vroeg ik. ‘Of dood?’

‘Nou nou, Ingel,’ zei Wichard geschrokken.

Ik zei niets meer maar liep naar de deur en klopte aan.

‘Oede?’ riep ik. ‘Ben je daar?’

‘Hij geeft geen antwoord, zei ik toch?’ zei Hille.

Ik duwde tegen de deur in de verwachting dat die aan de binnenkant vergrendeld zou zijn. Maar tot mijn verrassing gaf hij mee en zwaaide open. Binnen was het donker en onheilspellend stil.

‘Oede?’

Stilte.

‘Ben je daar?’

Er kwam geen antwoord.

‘Doe de luiken aan de buitenkant eens open,’ riep ik over mijn schouder. ‘Het is hier stikdonker.’

Iemand deed wat ik vroeg. Veel hielp het niet. Maar in het licht van de halve maan liep ik tenminste nergens tegenaan. Hille en Rudger waren inmiddels ook binnen.

Oede was er niet. Op de tafel stond een kandelaar met een half opgebrande kaars naast een bord met een stuk brood erop. Er lag een benen doosje met naalden en draden naast een scherp kleermakersmes. Een stuk donkergroene stof hing over de rugleuning van een stoel. Het leek erop dat hij gewoon even weggegaan was met de bedoeling om snel weer terug te komen.

‘Raar,’ zei Rudger. ‘Heel raar.’

‘Misschien is hij even een eindje om,’ zei Hacko.

‘Een eindje om in het pikkedonker en dan niet naar de herberg, ja hoor. Net iets voor Oede.’

Nee, dat was helemaal niet iets voor Oede. Als hij niet thuis was, bezig met zijn werk als kleermaker zat hij op een bankje in de zon, of hij was in Het Hanengekraai.

‘We moeten gaan zoeken.’

‘Waar?’

‘Ja, weet ik veel.’

‘Hier is iets heel geheimzinnigs aan de hand,’ zei Rudger duister.

Daar kon hij wel eens gelijk in hebben. Maar niemand had er ook maar een flauw idee van wat dat dan was.

‘Laten we maar weer naar de herberg gaan,’ stelde Wichard voor. ‘Een beste pul bier scherpt de gedachten misschien.’

Daar was bier niet voor bedoeld. Dat wist Wichard zelf natuurlijk ook wel. Maar hij had dorst gekregen van het hele gedoe.

En dus keerden we onverrichterzake terug naar Het Hanengekraai. Toen ik binnenkwam zag ik dat Bitterzoet nog steeds op haar plekje bij het raam zat.

‘Oede nog gezien?’ vroeg Hacko aan mijn vader die werkeloos achter de toog stond.

‘Geen spoortje,’ zei mijn vader. ‘Niks.’

‘Mooi is dat,’ mopperde Hacko. ‘Speelschulden op zijn hals halen en hem dan smeren.’

Op dat moment stond Bitterzoet op. ‘Geld,’ zei ze. ‘Rijkdom, daar draait het om in de wereld. De gouden munten door je handen laten glijden. De geur van overvloed opsnuiven, dat is je ware.’

We keken naar haar. Sommigen nadenkend, sommigen met afschuw en een enkeling met de glans van begeerte in zijn ogen.

‘Ik zie het wel,’ zei ze opgewekt. ‘Maar één tegelijk, hè?’

Ze liep met een schommelend gangetje de gelagkamer uit. Het bleef even stil. We hadden allemaal dezelfde vraag in gedachten: wat had ze met Oede uitgevreten?

5

Ik kon niet in slaap komen. Eerst probeerde ik te ontspannen en toen dat niet hielp dingen te bedenken waar ik moe van werd. Houtjes hakken voor de haard, de vaat van één dag in mijn eentje afwassen. Het hielp niet.

Dat Oede was verdwenen was een raadsel. Bertout verdween wel, regelmatig zelfs, maar Oede niet. Nooit.

Had Bitterzoet ermee te maken? De duvel zijn ouwe moer?

Die blik waarmee ze naar Rudger had gekeken toen hij dat zei. Een duistere en onheilspellende blik was het. Ze was niet zomaar een oude vrouw. Er was iets niet in de haak met haar, en met haar geheimzinnige kaartspel.

Ik probeerde aan andere dingen te denken. Aan Bella bijvoorbeeld. Ze was gek op alles wat man was. Met haar verleidelijke glimlach en haar ronde vormen was ze de heimelijke lieveling van veel klanten. Maar ik werd er alleen maar onrustig en zweterig van.

Ik draaide me om en om maar de slaap wilde niet komen. Ten slotte stond ik op om even naar buiten te gaan, de zwoele avond in. Misschien kon ik mijn zweet in een koel briesje laten drogen.

De hemel was bezaaid met sterren. Ik ging op het bankje naast de deur zitten. Tegenover me in de populieren zaten de roeken als zwarte vlekken in het maanlicht.

‘Klop maar op mijn raam’, had ze gezegd. Had Oede op haar raam geklopt? En wat was er toen gebeurd? Wilde ík op haar raam kloppen?

Ik stond op en liep naar de hoek van de herberg. Ik zag dat de luiken van haar kamer gesloten waren maar niet helemaal. Er viel een smalle streep licht op de grond.

Op mijn tenen liep ik er ernaartoe. Er trok iets aan me.

Toen ik vlak bij het raam was liet ik me op mijn knieën zakken. Het laatste stukje kroop ik.

Ik had geen plan. Ik wilde alleen maar even kijken, zei ik tegen mezelf. Meer niet.

Heel langzaam tilde ik mijn hoofd op om over de vensterbank te kijken. Ik kon niet de hele kamer zien maar toen ik zag wát ik zag moest ik me inhouden om niet een kreet van verbazing te slaken.

Het was Bitterzoet niet in die kamer, in de verste verte niet. Ik staarde naar binnen en mijn ogen puilden bijna uit mijn hoofd. Het was een vrouw, ja. Maar niet oud en krakend en vies en verlopen. Niet te smerig om aan te pakken. Geen vrouw om met een boog omheen te lopen.

Ze was jong en prachtig. Ze had lang golvend haar, diepzwart als ebbenhout, dat over haar schouders en haar rug viel. Ze bewoog zich langzaam door de kamer. Elke keer dat ze haar hoofd bewoog gleed die glanzende waterval van haren over haar rug heen en weer.

Ze neuriede zacht en ze bekeek zichzelf. Als kleding droeg ze gazen sluiers die soepel en glad, net als haar haar, meebewogen bij elke beweging. Ze verborgen weinig van haar prachtige lijf. Ze streek met haar handen over haar zijden. Ik zag aan haar blik dat ze het zeker wist: ik ben de mooiste vrouw van de wereld.

Dat wás ze ook. In ieder geval de mooiste die ik ooit had gezien en misschien ooit zóú zien. Bij haar vergeleken was Bella alledaags en nauwelijks aantrekkelijk.

Hoe was die vrouw binnen gekomen? Hoe was het mogelijk dat niemand haar had gezien? Kenden Bitterzoet en zij elkaar? Ik kon het me nauwelijks voorstellen. Een grotere tegenstelling bestond niet.

Ze liep, nee, ze gleed langzaam heen en weer alsof ze wist dat ik haar zat te begluren en ze me al haar schoonheid wilde laten zien. Tot ze naar een hoek van de kamer liep die ik niet zien kon. Ik had de luiken open willen gooien als ik had geweten hoe ik me moest bewegen. Mijn spieren en mijn ademhaling waren niet van mij op dat moment.

Ik zat te wachten tot ze weer tevoorschijn zou komen. Maar toen er weer beweging kwam in het stukje kamer dat ik kon overzien was zij het niet. Het was Bitterzoet.

Ze liep met haar schommelende gang naar de tafel en ging zitten. Het pakje speelkaarten dat ze aan ons had laten zien legde ze voor zich op de tafel. Ze zat stil en deed niets. Het leek of ze op iemand wachtte.

Het duurde nogal lang. Mijn ene voet viel in slaap maar zij had zo te zien alle tijd. Ze wachtte geduldig.

De jonge vrouw verscheen niet meer. Ze was weggegaan en ik wist niet waarheen.

Ik wreef met mijn hand over mijn ogen. Als ik niet naar bed ging zou ik buiten in slaap vallen.

Maar opeens hoorde ik voetstappen om de hoek van de herberg. Iemand schraapte zacht zijn keel. Ik kroop haastig bij het raam vandaan, de andere kant op, en ging de hoek om. Daar wachtte ik een tijdje terwijl ik probeerde mijn ademhaling onder controle te krijgen. Ik stak mijn hoofd om de hoek en keek naar het raam. Er was niemand te zien. Ik was te laat. Wie het ook was, hij was al weggelopen. Of hij was al binnen. Toen werden van binnenuit de luiken dichtgetrokken.

De lichtstreep verdween.

Later lag ik nog een tijd bewegingloos op mijn rug op bed, vol vragen. Was Bitterzoet er al geweest en was de jonge vrouw ook in de kamer gebleven? Ik had geen deur gehoord. Op wie had Bitterzoet gewacht, en vooral: was er iemand gekomen en door het raam naar binnen geklommen? Waarom? Wat ging hij daar doen? Speelden ze een of ander onbekend kaartspel met kaarten die alleen Bitterzoet kende?

Er kwam geen antwoord.

Ten slotte cirkelden mijn gedachten alleen nog maar rond de geheimzinnige en oogverblindende vrouw waar ik naar had zitten loeren. Ik dacht aan haar prachtige haar, aan haar mooie lijf, en aan de manier waarop ze zichzelf gestreeld had. De slaap die ten slotte kwam was zo onrustig dat ik doodmoe wakker werd.

Nadat ik me gewassen had bij de pomp ging ik de gelagkamer binnen. Mijn vader was de stoelen aan het rechtzetten toen Syburghe, de vrouw van Hacko, haastig en erg in de war, de herberg binnenkwam.

Ze kwam om te vertellen dat Hacko in de nacht zijn huis had verlaten en niet meer teruggekomen was. Ze had overal in de omgeving gezocht maar ze had hem niet gevonden. Hacko was spoorloos verdwenen.

6