Dinsdagland

Van Dimitri Verhulst verschenen eerder

De kamer hiernaast (proza, 1999)

Liefde, tenzij anders vermeld (poëzie, 2001)

Niets, niemand en redelijk stil (proza, 2001)

De verveling van de keeper (proza, 2002)

Problemski Hotel (proza, 2003)

Dimitri Verhulst

Dinsdagland

Schetsen van België

2004
Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

© 2004 Dimitri Verhulst

Omslagontwerp Via Vermeulen/Natascha Frensch

Foto auteur Nathalie De Clercq

ISBN 9789025429447

D/2004/0108/809

NUR 301

www.boekenwereld.com

‘It’s Tuesday, this must be Belgium.’

(Amerikaan die met een touroperator gans Europa doorkruist in minder dan twee weken)

Komkomkomkom

1.

Het was nog vroeg in de augustusochtend en Lucien Bloemkool zat op zijn kot te pieren naar de al blauwe lucht. Lang niet iedereen in Nieuwerkerken was reeds uit z’n bed geraakt, maar Lucien zat daar klaarwakker naast een bakje lijnzaad en zijn transistorradiootje. Zenuwachtig, als altijd. Maar deze keer nog een tikkeltje meer, hij had voor zijn gierige doen een abnormaal grote som geld ingezet. Er verscheen een asgrijze stip aan de hemel, en de stip werd duif. Zijn duif! Nu al! En Lucien sprong recht als een bezetene, begon uitzinnig met zijn bakje lijnzaad te rammelen en zette het zinnetje in waarmee hij ieder weekend de hele buurt terroriseerde: ‘Komkomkomkom, komkomkomkom.’ Het was een al wat oudere duivin die na de vlucht van Barcelona bijna de nek was omgewrongen wegens haar ondermaatse prestaties, maar waarmee hij nu ongetwijfeld een eerste prijs zou wegkapen, voor het eerst in zijn leven, als hij ze tenminste meteen kon strikken.

De duif kwam dichter, Luciens immer onder de krulspelden zittende vrouw was al vol ongeloof naar buiten gehold en ook mijn nonkel Potrel en ik staarden vanachter het raam op onze slaapkamer naar de lucht. Nog één minuut, hooguit twee, en dit duifje zou landen en Lucien Bloemkool zou de vlucht van Bourges winnen. Iets wat niet mocht gebeuren.

‘Nu!’ beval mijn nonkel Potrel, en we holden de tuin in en begonnen te voetballen. Hoge ballen, voltreffers naar de zon, er was geen sprake van dat die duif zou vallen zolang wij onze voetbal in de lucht hielden. En om het zekere voor het onzekere te nemen maakten we bij dit alles een hels kabaal en zongen we loeihard Bobbejaan Schoepen na: ‘Ik zie zo gere mijn duivenkot…’ Lucien had al twee hartaanvallen overleefd, een derde zou hem meer dan waarschijnlijk fataal worden, en te oordelen naar de plots opzwellende aders in zijn voorhoofd was de kans groot dat de Duivenbond daags nadien een rouwkrans mocht bestellen. Lucien maakte ons uit voor ‘vorte Verhulsten’, brieste dat we moesten stoppen met sjotten tot zijn duif op hok zat. Maar daar hadden wij, vorte Verhulsten, uiteraard geen oren naar en Lucien Bloemkool zijn duif werd niet eens in de einduitslag opgenomen. Het beest is tot diep in de nanoen met doodsangsten in de dakgoot van de overbuur blijven zitten.

Een beetje familiekroniek kan deze anekdote begrijpelijker maken…

Indien de tak van de vorte Verhulsten waar ik uit voortspruit een wapenschild had bezeten, dan zou dat schild zeer waarschijnlijk de afbeelding van een duif hebben bevat boven een spreuk in potjeslatijn. Het is dat of de tekening van een bak bier.

Er is een eigenaardige plaats op aard’ waar Verhulsten bekender zijn onder hun bijnaam Windop (spreekt uit ‘windjop’ met de ‘dj’ van ‘nondedju’). Windop is Algemeen Beschaafd Nieuwerkerks en betekent zoveel als ‘Tegenwind’. Het is een mooie bijnaam, een indianennaam bijna, een totem om trots op te zijn en die wordt doorgegeven van vader op zoon. Meer dan een bijnaam is het een eretitel die je niet met de moedermelk, maar met je eerste vat pils meekrijgt. Er is ooit onderzoek gedaan naar de herkomst van die eretitel: een van mijn zatte voorvaderen speelde met de duiven en vloog uitsluitend prijzen bij elkaar als zijn beesten tegenwind, oftewel dus windop hadden. Ziedaar de weinig indrukwekkende ontstaansgeschiedenis van onze bijnaam. Met de duiven speelt inmiddels bij ons niemand meer, maar die bijnaam is gebleven, werd overgeleverd, en er wordt nog steeds over gewaakt. Windop is tevens een kwaliteitslabel, het volstaat niet om uit het zaad van een Verhulst te zijn gegroeid om de naam Windop cadeau te krijgen. Ik heb neven die het absoluut niet in zich hebben om een Windop te worden, zelfs al zouden ze er hun best voor doen. Moeilijk uit te leggen hoe dat komt, zulke dingen worden intuïtief aangevoeld. Een echte Windop heeft altijd het beste van een varken in zich, is een gezelschapsdier, socialist tot in de kist, heeft natte ogen en bij momenten de blik van een geslagen hond, een glimlach die zijn gezicht in ribbels trekt, kent de eergevoelens van een zuiderling, en rookt en drinkt zich tijdig dood. Voor een Windop is zoiets als zestig jaar worden bijvoorbeeld het toppunt van kleinburgerlijkheid. Beroemde telgen zijn Witte Windop (zijnde mijn nonkel Herman, die in 1982 wereldkampioen bier drinken werd in café Liars en de avond na zijn triomf drie auto’s in de prak reed), Potrel Windop (zijnde mijn nonkel Karel, op wie de televisieploeg van Paul Jambers al herhaaldelijk maar zonder succes heeft gejaagd voor een documentaire over agressieve drinkebroers), Zotte Windop (zijnde mijn vader, die in 1987 in het truitje van ontwenningskliniek De Pelgrim Belgisch kampioen tafeltennis werd in de categorie drugs- en andere verslaafden), en Polle Windop (zijnde mijn roemrijke grootvader, die zijn tijd op de kankerafdeling passeerde met het lezen van Konsalik en het geilen op roodharige verpleegsters). Ikzelf ben Kleine Windop, geen commentaar.

De natuurlijke vijand van de familie Windop is de familie Bloemkool. Dat mag voor sommigen dan misschien een beetje vreemd klinken, maar haat jegens een bepaalde familie werd in ons dorp overgeheveld naar de volgende generatie. Niemand die nog exact kon zeggen hoe de vete tussen de Windoppen en de Bloemkolen ooit was ontstaan, maar uit respect voor onze voorouders hadden wij een grondige hekel aan iedere Bloemkool en zouden we er alles aan doen om hem het leven zuur te maken. Louter traditioneel, zie het als folkloristische maffia. Het probleem was dat de Windoppen en de Bloemkolen buren waren, wij woonden op het nummer 23, zij op 21. En fantastisch werd het pas helemaal toen mijn moeder mij en mijn vader liet zitten voor een Bloemkool en daar op de koop toe nog een kind mee maakte ook. Mijn halfbroer is een Bloemkool, kunt u zich dat voorstellen?

Maar of hij nu een Bloemkool was of niet, onze buurman was een duivenmelker, een duivensjapper zoals ze zeggen, en alleen al dat gegeven was voldoende om de ene vendetta na de andere tegen hem op touw te zetten. Duivensjappers zijn lastige mensen, ze leggen de hele buurt hun wil op. Wij mochten onze was nooit aan de draad te drogen hangen als meneer met zijn duiven speelde. Meneer speelde alle dagen met zijn duiven, maar in de kosten voor een droogmachine heeft hij natuurlijk niet gedeeld. Lucien had zijn eigen bijbel, het ABC van de duivenmelker, geschreven door Roger Quick, waarin over de eerste vluchten van de duif geschreven staat: ‘Tijdens die periode mag onze vrouw, terwijl de duifjes op het dak zitten, geen linnen gaan uitkloppen of uitschudden, vlak onder het oog van onze jonge duiven.’ Een duivensjapper heeft er nog nooit aan gedacht dat hij misschien zelf eens het linnen zou kunnen uitschudden. De indrukwekkendste zin in dat bijbeltje van Bloemkool is misschien wel deze: ‘Sommige kinderen zijn van moeders rokken niet weg te slaan, en vaak is er militaire dienst voor nodig om ze te verplichten eindelijk wat zelfstandigheid aan te kweken. Ze hebben geen karakter. Te laat gespeende duiven hebben ook geen karakter, geen persoonlijkheid, het zullen nooit kampioenen worden. Wees dus niet te teerhartig, want ge berokkent uzelf schade.’ Lucien Bloemkool was niet teerhartig; als wij in de tuin speelden op het moment dat zijn duiven een duikvlucht naar het hok moesten maken, schoot hij uit zijn sloffen, en wat wij daarvoor in ruil kregen was meer noch minder dan dat ons achterkoertje voortdurend onder de duivenstront lag. Daar moest wel oorlog van komen.

En oorlog werd het. De aanval werd ingezet door mijn nonkel Potrel, die thuiskwam met Black Bettie, een pekzwarte kat die hij ergens ‘gevonden’ had en die van kop tot teen onder de parasieten zat. We keken met plezier toe hoe Black Bettie over de daken flaneerde en de duiven van Bloemkool de stuipen op het lijf joeg. Tot Black Bettie op een ochtend met haar poten in de lucht lag, vergiftigd. Dat was te veel van het goede. We hebben gewacht tot Lucien zijn duiven terugvlogen van Quiévrain. Hij riep alweer driftig ‘komkomkomkom’, en onze Potrel heeft toen rustig het jachtgeweer van mijn nonkel Eddy op zijn schouder gelegd en de hele klad duiven naar beneden gehaald. Die zouden niet meer op onze koer komen schijten, gerechtigheid was geschied, wij konden eindelijk weer voetballen in onze tuin als we daar zin in hadden.

2.

Beste Lucien,

Herinnert gij u Lieske nog, de duif waar gij veel geld voor hebt neergeteld en die op een dag spoorloos uit het hok verdwenen was? We hebben ze opgegeten en ze smaakte ons. Het is misschien een beetje laat om u dat te zeggen, maar afijn. Onze Potrel is ’s nachts met zijn zatte kloten over de golfplaten gekropen, heeft de deur van uw duivenkot geforceerd, wat voor hem een fluitje van een cent was, en heeft Lieske de nek omgedraaid. Ze heeft weinig geleden, in ieder geval minder dan toen ze uitgeput neerstreek op het kot nadat ze drie weken eerder was gelost in Dax. Grootmoeder Maria heeft Lieske daags nadien met het nodige respect gepluimd en gaargestoofd in bruin bier. Ze zeggen dat dat goed is voor de fysiek. Bart Wellens eet een paar uur voor hij op de fiets springt altijd zijn duifje, en hij werd toch maar schoon wereldkampioen cyclocross van de jaar.

Ge zult wellicht geen klein beetje verschieten dat ik u schrijf. Een Windop die een Bloemkool schrijft, alla zeg! Maar de vete tussen de Bloemkolen en de Windoppen heeft wat mij betreft nu al lang genoeg geduurd, er zijn al genoeg oorlogen in de wereld nietwaar, en de meeste daarvan zijn naar het schijnt onopvallend aan onze voordeur begonnen. Dus reik ik u de hand, strijk bij deze voor wel vier generaties plooien plat zodat ik u, eindelijk, van man tot man, van vriend tot vriend, kan zeggen dat gij een slechte duivensjapper waart. Geen rotte frank waren uw vogels waard, ze vlogen nooit een kopprijs op de moederklok, en toch moesten wij van u binnenblijven als gij uw beesten opleerde of als ze moesten landen. Ge zult natuurlijk zeggen dat ge het geld niet had voor een stevig gefokte nestdoffer. Gij had geen edel ras zoals een Cattrysse, gij beschikte over geen chicoduivinnen à la Bostijn, namen die duivensjappers zeer veel zeggen en die u deden watertanden. Maar dat is allemaal dikke zever, Lucien. Herman Van der Sijpe (zegt zijn naam u nog iets?) mocht dan wel bankdirecteur zijn en had poen voor wel duizend Cattrysses, hij won zijn schoonste nationale overwinning met een duif die geeneens van hem was, en die hij op een dag in zijn garage gevonden had. Zo’n duif die de frieten van de marktpleinen pikte en die daar ineens heel te gans verloren achter zijn wasmachine te koeren zat, daar pakte hij zijn vette prijzen mee. Nu gij!

Nu ik dan toch mijn hart aan het luchten ben: ik heb altijd compassie met uw vrouw gehad! Dat mens zou zo graag eens met u op reis geweest zijn. Al was het maar een dagje naar de zee. Maar duivensjappers hebben geen tijd om op reis te gaan, nooit. Omdat ze drie keer per dag hun beesten vers water moeten geven, het hok van droog stro en zand moeten voorzien, ervoor moeten zorgen dat er nog voldoende erwten en vitsen en maïskorrels in de voederbakjes liggen. Zijt gij nooit jaloers geweest op uw duiven? Uw beesten hadden een stuk van de wereld gezien, ze vlogen naar Lourdes, Dax, Bourges, Limoges, Orléans, Mantauban en Barcelona. Maar gij hebt in uw leven nooit meer gezien dan de kerk van het dorp en ’t café waar uw duiven werden gekorfd. Uw vrouw had zich daar bij neer te leggen, en zonder u op reis vertrekken mocht ze niet. Ge kon nog geen patat schillen. Ge deed druppeltjes Spartrix in het water van uw duiven tegen de geelzucht, ge voederde ze Altabactine tegen de vogelpest, ge deed ze Avrulon en Superforme CG30 slikken om in conditie te blijven, maar uzelf een ei bakken lukte niet en dus moest uw vrouw in haar keuken blijven terwijl in de zomer al haar vriendinnen met de vrouwenbond naar het Gardameer trokken. Dat gij nooit een deegrol in uw nek gekregen hebt, dat versta ik niet. Maar ik begrijp dat gij uw vrouw liever thuishield, ze zou zich wel eens veel te goed kunnen hebben geamuseerd daar aan het Gardameer, en met een duivenmelker zou het niet geweest zijn.

Ik heb gehoord dat ge gestorven zijt, Julien. Er waren geen drie maar vijf hartinfarcten voor nodig om u definitief van uw duivenkot te halen, en het zou mij niet verbazen als uw laatste woorden ‘komkomkomkom’ waren. Ge zijt te vroeg geboren, denk ik, want er is tegenwoordig grof geld te verdienen in de duivensjapperij. De gebroeders De Smidt uit Knokke hebben zich een villa kunnen zetten met wat ze in twee seizoenen tijd bij elkaar gewonnen hebben, ik zweer het. En voor een vitesseduif leg je vandaag de dag toch 150000 Belgische franken neer. Minstens. Ik zeg het in franken, omdat ik geloof dat onze doden nog in de oude munt rekenen. Wat er met uw duiven is gebeurd weet ik niet, maar uw zoon, de Chris, zal zich daar wellicht niet mee bezighouden. Hij had verdomme een stofallergie, en astma in de zesentachtigste graad. Als hij op uw duivenkot was geweest liep hij een hele week met schele ogen rond en niesde hij een halve liter snot uit zijn lijf. Niemand in onze straat begreep dat gij u geen andere hobby zocht: als uw vogels een slagpen stootten trokt ge uw kiel aan en gaaft ge ze een aker vitamine E, wanneer de hygrometer op uw til daalde tot zevenenzestig procent relatieve vochtigheid schoot ge in paniek; maar dat uw kleine, uw eigen vlees en bloed, de helft van zijn jeugd in een sanatorium sleet raakte uw koude kleren niet. Ge zijt niet alleen te vroeg, ge zijt ook op de verkeerde plaats geboren. Albert van Mael, die durfde nog wel eens met een schone overwinningsbeker van het duivenlokaal terug te keren, maar in Nieuwerkerken was er voor de rest geen succesvolle duivensjapper te vinden. Moest ik een duif zijn en mijn kot daar hebben staan, ik zou ook niet meer weerkeren, en al helemaal niet tegen 120 per uur zoals de meeste duiven doen. Gij had in Arendonk moeten wonen. Arendonk is heilige grond voor de duivensport, de grootste kampioenen wonen daar. En ze hadden u daar moeten begraven. Nu leeft mijn grootmoeder met de schrik dat ze straks nog vlak naast u in de grond wordt gestopt. Meer dan vijftig jaar was ze uw buurvrouw, meer dan vijftig jaar dat gij haar commandeerde wanneer ze wel en wanneer ze niet haar was mocht ophangen. Vijftig jaar dat alles in onze buurt moest wijken voor een stuk pluimvee van hoop en al vijfhonderd gram. Het is genoeg geweest. Ik zal u verder niet meer storen in uw slaap, ik heb gezegd wat ik te zeggen had, laat alle oude vetes varen. Doe ze ginder mijn groeten en zeg dat ik wat later kom, komkom.

Getekend,
Kleine Windop

3.

Waarom zou ik over de duivensport willen schrijven, ik heb het tenslotte niet begrepen op mensen die een dier als een stuk speelgoed behandelen? Ten tweede heb ik een grondige hekel aan het fenomeen ‘duif’ sinds ik voor de Dienst Monumentenzorg containers, ja containers vol duivenstront van de Gentse historische gebouwen heb losgepeuterd, en ik met een stofmasker voor mijn mond de tot poeder gereduceerde duivenlijken uit ettelijke leegstaande panden verwijderde. In de nok van het Gentse belfort stikt het van die beesten, ze hebben zichzelf opgesloten in de kille wenteltrapgangen die naar de beiaard leiden, tot ze uitgehongerd het loodje leggen terwijl de klokken boven hun hoofd olijk beieren. Om die mormels uit hun lijden te verlossen heb ik nog de goedheid getoond hun nek om te wringen, en maakte er kennis met de mefistofelische taaiheid van dat gevogelte: hun nek was één grote spiraal, je kon hem haast gebruiken als kurkentrekker, maar het hoopje pluimen tussen mijn vuisten bleef maar koeren. Roe-koe-koe. Ik heb in tegenstelling tot mijn nonkel Potrel geen beenhouwer in mij zitten, zoveel is duidelijk. En dat ik als een soort van eerbetoon aan mijn overleden vervelende buurman mijn pen zou ruilen voor een veer lijkt mij ook onwaarschijnlijk, al schijn je dat nooit zeker te weten met die duistere diepten van de menselijke geest.

Maar ik blijf zitten met mijn verbazing omtrent het bestaan van deze sport. Het mag als verbazingwekkend worden omschreven dat een duif zoveel hersenen heeft dat je er een rozijn mee kan opvullen, en dat daar desondanks toch een natuurlijk gps-systeem in verwerkt zit. Ik blijf het echter veel verbazender vinden dat mensen er een spelletje van maken die duiven naar de andere kant van het continent te sturen om dan te zien welke duif er het eerst weer thuis is. Een spel dat een godgans leven in beslag neemt, én dat van de buren zoals ik reeds liet weten. En omdat niemand op dezelfde afstand van de losplaats woont, bestaan er duizelingwekkend moeilijk ogende tabellen met coördinaten om uit te rekenen welke duif er nu het snelste was. Alleen al op basis daarvan is het moeilijk te beweren dat duivenmelkers achterlijk zijn.

Wat maakt dat een volk massaal een grijze vogel in de haast altijd grijze lucht stuurt? Hoe komt het dat nergens ter wereld zo fanatiek de duivenliefhebberij wordt bedreven als in België en in Thailand, en welk pathologisch trekje hebben deze landen dan gemeen? Ik zag het als een teken van de goden dat zij Lucien Bloemkool tot zich hadden genomen en had hieruit begrepen dat ik maar eens een eerbetoon aan die vervelende mens moest wijden, en via hem een reportage over onze nationale sport en haar beoefenaars.

De telefoon gepakt.

Het wachtmuziekje bij de Duivenbond is niet ‘Ik zie zo gere mijn duivenkot’. Er zijn nog onzekerheden in het leven.

Op de hoofdzetel van de Duivenbond waren ze dolgelukkig te horen dat er eindelijk nog eens iemand aandacht wou schenken aan hen, iemand die hen ernstig nam. Dat ze dachten dat ik hen ernstig nam is zeer begrijpelijk, ik had mij immers meer dan een half jaar intensief over de meest gespecialiseerde boeken over het wel en wee van de duivensport gebogen. Ik kende de perfecte afmetingen van een duivenhok, de ideale samenstelling van het voedsel, kende diverse trainingsschema’s uit mijn hoofd en sprak een aardig woordje duivenlatijn. Het is de enige manier om duivensjappers hun vertrouwen te krijgen, sinds hun racevogels op grote schaal worden gedopeerd zijn ze immers op hun hoede voor journalisten die niet hun passie delen. Het wantrouwen tegenover iemand met een notitieboekje is er enorm. Maar ik had mijn huiswerk gemaakt, had de kampioenen van de laatste tien jaar uit het hoofd geleerd. En: ik was voornamelijk geïnteresseerd in de wedstrijd van Bourges, de vlucht met de vredesduiven, die de duivenmelkers in een positief licht moet zetten.

Van Lucien Bloemkool zou ik het niet met zekerheid kunnen zeggen, ik denk het niet, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben in ieder geval behoorlijk wat duivenmelkers in de concentratiekampen gezeten. Wat daar de oorzaak van mocht zijn heb ik in geen enkel geschiedenisboek kunnen achterhalen, maar misschien kan het er iets mee te maken hebben dat Pablo Picasso in die periode de duif opnieuw als een symbool van de vrede onder de mensen bracht. Wie zal het ons nog zeggen? Feit is wel dat heel wat van die duivenmelkers achter prikkeldraad zaten in een gebied dat vandaag een stuk van Frankrijk is waar veel te zoete witte wijn wordt verbouwd. En dan moet ik meteen aan Struthof denken, het kamp dat ik in de loop van het millenniumjaar nog heb bezocht en waaraan ik een heel dubbelzinnige herinnering bewaar. Ik was er samen met de vrouw op wie ik toen nog maar pas verliefd geworden was, mijn hele ik was vol van haar, als ik haar naam in de oren van de bomen fluisterde spleten alle atomen in mijn lichaam en was ik in staat Parijs gratis en voor niks van licht te voorzien, en ondanks de keiharde confrontatie met de bestialiteiten van de mensheid liep ik daar voortdurend te denken of en hoe ik haar voor eeuwig en altijd tot de mijne zou maken. Geen foto van een levend skelet die daar verandering in bracht, geen gedachte aan een lampenkap van jodenvel die niet elke context binnen haar prachtige contouren plaatste. Het is een geruststelling dat de liefde soms sterker dan de grootste verschrikking is, maar toch, het wrong. Net zoals het wrong te zien dat de gaskamers daar waren ondergebracht in een lieflijk huisje in mislukte hoeve-stijl. Wie niet beter wist had daar met veel plezier zijn vakantie doorgebracht. Ik met haar. Voor eeuwig, inderdaad.

Onder de rookpluimen van die kampen, in de geur van verbrand vlees, zaten de duivenmelkers samen in hun barakken. Magere mannen in streepjespakken, niet geringd maar toch gemerkt met een nummer. En zij die daar de moed nog hadden om aan de toekomst te denken, in een toekomst te geloven, beloofden elkaar dat ze later deze gruwel zouden blijven gedenken met een duivenwedstrijd.

Roe-koe-koe.

Die duivenwedstrijd bestaat nog steeds: de vlucht van Bourges, ieder jaar in juli. (De andere vlucht van Bourges is in mei, maar die wordt uitsluitend door gepensioneerde duiven gevlogen, dan vliegen ze van Bourges rechtstreeks naar de braadpan, om het eerst alweer.) De opbrengst van deze vlucht gaat traditiegetrouw altijd naar oorlogsslachtoffers. Vredesduiven bestaan. Ze zijn bijzonder lekker mits gestoofd in bruin bier.

De inrichters van deze duivenvluchten vertellen zeer graag de ontstaansgeschiedenis van de grote vredeswedstrijd van Bourges en het siert hen. Maar ik moet al over heel veel empathische vermogens beschikken om voor mijn geestesoog Lucien Bloemkool geschoren en in pyjama in een ijskoude barak, bedolven onder de vlektyfus over de inrichting van een duivenwedstrijd te zien discussiëren met zijn lotgenoten. Maar als ik een reportage over de duivensport zou maken, dan moest en zou het over deze bizarre wedstrijd zijn.

Mijn vraag om met de duiven mee te reizen naar de startplaats vonden ze daar bij de Duivenbond zacht gezegd wat eigenaardig, maar werd na enig heen-en-weer-getelefoneer toch goedgekeurd. Ik zou tussen de duivenkorven in een treinwagon mogen zitten en na de wedstrijd zou ik op kosten van de Duivenbond met de hogesnelheidstrein vanuit Limoges naar huis kunnen keren. Er was wel een of andere secretaris of griffier of adjunct-weet-ik-veel van het bestuur die me nog contacteerde en vroeg of ik wel zeker wist dat ik dit wou doen. ‘Je gaat geen oog dichtdoen, beste man. Je zit daar in die wagon tussen de korven, je gaat geen centimeter kunnen bewegen. Die duiven gaan lawaai maken tot ge zot wordt, het is daar niet te doen van het stof, en zodra de trein vertokken is, kunnen wij u er niet meer uithalen, al roept ge nog zo hard uw moeder.’

Jawel meneer, meereizen met die duiven is precies wat ik wil. Omdat ik daar aan niets anders zal kunnen denken dan aan het jodentransport, en omdat ik mij erover zal verwonderen dat jullie de hel van de deportaties herdenken door de duiven precies hetzelfde aan te doen. Dat zijn nu eenmaal de dingen waarover de reportagemaker zich moet verbazen. Maar dat zei ik niet, het had wel eens gekund dat ik mij anders voor de bok z’n kloten door honderden vergeelde bladzijden duivenmel-kerslectuur had geploeterd. Hij had ook kunnen denken dat ik undercover een lid of zelfs een inspecteur was van dierenrechtenorganisatie Gaia, en die lopen altijd het gevaar om door dierenliefhebbers te worden afgerammeld met breekijzers en baseballbats.

‘Weet dat u ook mee kunt rijden naar de plaats waar de duiven worden gelost met onze bus vrijwilligers. Dat zijn honderden mensen die belangeloos naar Frankrijk gaan om er de korven te openen, want al die duiven moeten min of meer terzelfdertijd de lucht in en daar is uiteraard veel volk voor nodig. Er is airconditioning, wc, en koffie voor iedereen.’

Waanzin toch, dat honderden mensen in een bus stappen met geen ander doel dan achthonderd kilometer zuidelijker een mand te openen, om dan onmiddellijk weer terug te keren. Ik vraag mij dan wel af wat de sfeer mag zijn in een bus vol duivenmelkers, maar doe mij toch maar een ticketje voor de beestenwagon. Heb ik weer wat te vertellen tijdens de volgende klassenreünie.

Ze vonden mij een eigenaardige man, op het getikte af zowaar, maar daar staan ze niet alleen in. Mijn plaats in het beestenhok werd gereserveerd en ik mocht een fotograaf meenemen.

En toen brak er opeens van alles uit: de oorlog in Irak, SARS en de vogelpest. Het duivenseizoen 2003 werd bedreigd, de minister van Volksgezondheid verbood het de duiven te laten vliegen, tot groot ongenoegen van de duivensjappers, die er professoren bijsleurden om te bewijzen dat vogelpest volstrekt onschadelijk is voor de mens en dat duiven de ziekte niet overbrengen. De situatie zag er voor hen al helemaal belabberd uit toen in Nederland iemand zo nodig moest doodvallen aan een volstrekt onschadelijke vogelpest en een dierenarts met een kamerwand vol ingelijste diploma’s in tachtig stappen aantoonde dat duiven wel degelijk de ziekte verspreiden. Woedende duivensjappers wurmden zich een weg voor de tv-camera, zeiden dat hun beesten net in topconditie waren, maakten vergelijkingen met een sportman die naar de Olympische Spelen piekt en een week voor het ontsteken van de vlam te horen krijgt dat hij niet deel zal kunnen nemen aan de wedstrijd. Niks aan te doen, Frankrijk sloot zijn grenzen voor de Belgische duiven en ik was mijn reportage kwijt…

Iemand met een functie bij de Duivenbond heeft mij onlangs opgebeld met een stem van gebarsten glas. Als het duivenseizoen dit jaar nog van start zou gaan, zo klingelde hij, dan mocht ik nog altijd mijn reportage komen maken. Maar, voegde hij eraan toe, veel soeps zou het toch niet worden want er is in gans België geen halve duif in topconditie te vinden. ‘Het zijn alleen de stomme kloten die dit jaar nog een duif op de lange afstand zullen inzetten. Voor uw reportage kan ik u, als er tenminste nog gevlogen zal worden, vrees ik, alleen maar achterlijke duivenmelkers presenteren.’

Het is spijtig dat Lucien Bloemkool is overleden, want ik heb zo het gevoel dat dit zijn seizoen had kunnen worden. Hij ruste in vree op een plaats waar hij nu misschien wel met de engelen speelt.

Die reportage is dan maar voor een andere keer. De elementen hebben het gewoon verhinderd dat een Windop een reportage aan een Bloemkool zou opdragen. De elementen zijn nog van de stomste niet.

Lucien Bloemkool rijdt op deze bladzij voorgoed uit mijn gedachten. In zijn blauwe kiel, met o-benen, op zijn brommertje. En boven de uitlaat van zijn brommertje: een korf duiven; tegen de tijd dat ze het duivenlokaal bereiken zijn die beesten al halvelings vergast.

De laatste der kaatsers

Kort nadat Polle Windop zijn broeksriem onderweg naar boven met veel gerammel had losgegespt en de trap onder zijn voeten kraakte, werd mijn nonkel Potrel verwekt. In de kamer naast de echtelijke sponde telden zijn toekomstige broers en zussen het aantal stoten waarmee de negende en laatste van het huishouden tot stand kwam. Net als Beethoven moet mijn grootvader hebben begrepen dat je ’r na negen symfonieën maar beter mee ophoudt en nonkel Potrel moet in deze context dan ook worden beschouwd als een bombastisch ‘allegro ma non troppo’ die ‘un poco maestoso’ het huishouden op zijn grondvesten zou doen daveren. Al werd te eniger tijd gefluisterd dat Polle Windop niet meer in staat was zich ooit nog één hipshake van zijn laatste voortplantingsdaad te zullen herinneren. Te lang aan een stoel in zijn stamcafé blijven plakken die avond met een waaier rotslechte kaarten in zijn hand, vandaar.

Van mijn nonkel Potrel (lang, smal en onnozel) moet ondanks zijn embryonale dronkenschap worden verteld dat hij zeer veel zaken zeer goed kan. Bijvoorbeeld op uw muil slaan, met de blote vuist of met een biljartkeu, en dit telkens weer op imponerende wijze. Okay, hij heeft veel kungfu-films gezien en loopt hoog op met de regie van Rocky IV; aan zijn manier van bloedneuzen slaan kan een geoefend oog zijn inspiratiebronnen zien. Hij is zo nog één van die laatste oude Belgen die een ruzie op grootvaderlijke wijze beslecht, nooit een mes of een pistool trekt, zijn slachtoffers liever naar de dokter dan naar de begrafenisondernemer klopt. Waardoor hij het ooit heeft geschopt tot veel te arbeidslustige buitenwipper in diverse discotheken waar op den duur geen volk meer over de vloer durfde te komen. Volledig het type dat de dagen tot de volgende kermis aftelt om dan weer met de mokerhamer de ene puck na de andere, klingelingeling, tot tegen de bel te meppen en met een ganse doos schuimwijn naar huis te wandelen. Of om zijn mannelijkheid te meten met de weinige uitdagers en in het lunapark de boksbal te laten beslissen wie er de sterkste onder de macho’s is: iedereen zet zijn vuist tegen het ding, nonkel Potrel geeft er een ferme kopstoot op, en wint. Ook al draagt hij vandaag zijn schouderbladen en zijn kapsel naar de mode van de vikings, hij is uitsluitend gevaarlijk op aanvraag. Niet een hond, hijzelf bewaakt zijn huis dat u op eigen risico betreedt. Ik bedoel maar dat je niet tegen zijn kar moet rijden en dat je in dat geval best wel met hem naar een receptie kan. Waar hij u met graagte zal demonstreren dat hij, zoals gezegd, zeer veel zaken zeer goed kan. Ook drinken. De beste in zijn gewichtsklasse, op de voet gevolgd door twee van zijn broers.

Nadat hij zijn leraar van het eerste verdiep naar beneden had gesmeten (eigen schuld, hij had nonkel Potrel twintig bladzijden strafwerk opgelegd), vloog nonkel Potrel van de tijdverspillende school en kwam hij op zijn veertiende in het slachthuis terecht, waar hij met een zekere genoegdoening varkens keelde en een loon opstreek. Toch overklast hij iedereen met zijn talen. Zijn Duits heeft hij geleerd van de pornofilms die de Duitse zenders in de jaren tachtig uitzonden, en is op het gebruik van de naamvallen na angstwekkend goed. De Waalse meisjes die hij geregeld in een stationsbuffet aantrof schaafden zijn Frans bij en zijn langspelers van de Bee Gees zijn schatplichtig aan de kennis van zijn Engels. Een kleine tip: lach niet om zijn liefde voor de Bee Gees, of u kunt zich alvast een nieuw neusbeen bestellen. Alleen z’n Italiaans kan beter, maar dat heb je wanneer je de liedjesteksten van Eros Vermicelli als maatstaf neemt.

Ik, wellicht de enige van de familie die hem een romantisch beeld opkleeft, die zijn poëzie zou willen kunnen bezingen zoals Borges dat van de straatvechters van Buenos Aires deed, ben zeer gevoelig voor nederlagen bij Scrabble. Meestal verteer ik mijn verlies makkelijk maar in deze discipline ligt dat moeilijker. Autodidact nonkel Potrel vloert mij dus met twee vingers in de neus, legt zevenletterwoorden die niemand gebruikt, en haalt een gemiddelde eindscore van zo’n zeshonderdvijftig punten. Lezen doet hij nochtans nooit, tenzij artikels in Natural Body, het blad voor bodybuilders, met foto’s van blinkende mannen en vrouwen die hun buik tot een pudding trekken. Genoeg dus voor een verpletterende woordenschat. Schaken doe ik niet meer tegen hem. Ik mag dan wel winnen, maar mijn zege is altijd hard bevochten en hij verzet zijn stukken terwijl hij het snooker op de BBC volgt, én ondertussen met een bic de meisjessnoeten in het weekblad van een snor voorziet.