SAUNAGEHEIMEN

Van Fay Weldon verschenen eerder:

Het poppenhuis
Grote vrouwen
Rhode Island Blues
De Bulgari connectie
Auto da Fay
Niks om aan te trekken
Gestrikt
Misschien blijft ze wel
Wat vrouwen gelukkig maakt

Fay Weldon

Saunageheimen

Vertaald door Karina van Santen en Bart Gravendaal

2008
Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

© 2007 Fay Weldon
© 2008 Nederlandse vertaling door Karina van Santen en Bart Gravendaal
Oorspronkelijke titel The Spa Decameron
Omslagontwerp ViaVermeulen / Rick Vermeulen
Afbeelding omslag Blinkwinkel / Alamy
Auteursfoto Isolde Ohlbaum
Typografie Arjen Oosterbaan
ISBN 9789025431150
D/2008/0108/949
NUR 302
www.uitgeverijcontact.nl

1

Kerstvakantie
Speciale Aanbieding voor Carrièremakers
Tien dagen rust en stilte in het wereldberoemde kuuroord
Castle Spa.
Verblijf in het pittoreske Cumbria van kerstavond tot 2 januari.
Speciale aanbiedingsprijs £5000. Alle behandelingen
inbegrepen.
Een caloriearme kerstlunch met Lady Caroline Evercreech en
andere gelijkgestemden. Alleen voor vrouwen.
Kom bij van het oude jaar. Treed het nieuwe jaar geïnspireerd
en verfrist tegemoet…

De advertentie stond in de Vogue van november. Omdat ik plotseling rampzalig dakloos en partnerloos was, las ik hem aandachtig. Een oudbakken Vogue – het was drie dagen voor kerst – is niet mijn gebruikelijke lectuur, maar ik zat bij de kapper. Ik ben Phoebe Fox, een niet meer zo jonge vrouw, en min of meer blond. Mijn uitgroei moest worden bijgewerkt en ik wilde extra highlights. Ik was dringend op zoek naar een plek om naartoe te gaan. Maar waar ik ook terecht zou komen, mijn haar moest goed zitten.

‘Bel die Castle Spa dan,’ zei Pauline van de Hair Salon. ‘Kijk of ze nog plek hebben. Meld je aan. Verwen jezelf. Je werkt er verdomme hard genoeg voor.’ Dat was prettig om te horen van iemand die al meer dan twintig jaar vijf dagen per week op de been is. Ik ben schrijfster: ik kan mijn werk tenminste zittend doen. Zij niet. Zij moet staan en bukken, en dat is slecht voor je voeten, en je rug. Ik ken Pauline al jaren. Ze is mijn raadgeefster en mijn biechtmoeder; ze is opgewekt, sterk, ijverig en nobel, en heeft meestal gelijk.

Terwijl de verf inwerkte, belde ik Castle Spa op mijn mobiel. De receptioniste noteerde mijn naam en telefoonnummer en zei dat ze over vijf minuten terug zou bellen.

‘Misschien controleert ze of je wel echt een carrièremaker bent,’ zei Pauline. ‘Maar volgens mij ben je dat wel.’ Dat dacht ik zelf ook. De laatste keer dat ik keek, had ik 523.000 hits op Google. Ik schrijf literaire romans die bestudeerd worden op Amerikaanse universiteiten: geen echte roem, maar wel aandacht. Paulines volgende afspraak kwam niet opdagen. We hadden de salon voor onszelf en schonken een glaasje wijn in.

De receptioniste van Castle Spa, die zich voorstelde als Beverley, Bev voor haar vrienden, belde binnen vierenhalve minuut terug. Ja, ze hadden nog een gaatje voor de tiendaagse speciale aanbieding: er was net iemand afgevallen. Kerst was een magische tijd in Castle Spa: maar zestien gasten in plaats van de gebruikelijke veertig, om het personeel de kans te geven tijd door te brengen met hun familie – de balans tussen werk en leven was zo belangrijk rond de kerst – maar de allerbeste schoonheidsspecialistes van de wereld stonden paraat, en ze hadden een briljante chef-kok van het Witte Huis als invaller…

‘Ja, ja,’ zei ik, ‘prima. Boek maar.’

De dag daarvoor was ons keukenplafond naar beneden gekomen doordat het bad was overgelopen. Het bad kwam ook naar beneden. Met ‘was overgelopen’ bedoel ik dat mijn man Julian de kraan open had laten staan toen hij de deur uitging, maar ik zal niemand de schuld geven. Zelf heb ik wel ergere dingen gedaan. Er ontstond kortsluiting door het hele huis. De verwarming viel uit. Ik kon mijn computer niet gebruiken en maakte me zorgen of ik wel gesaved had voordat de stroom uitviel. Met gemengde gevoelens annuleerde ik het kerstdiner voor tweeëntwintig man – familie en vrienden – en maakte met genoegen een afspraak met Pauline voor de volgende ochtend omdat ik wist dat ik bij haar in elk geval troost, warmte en sympathie zou vinden.

Terwijl Julian en ik vergeefs op zoek waren naar loodgieters, aannemers en elektriciens, belde Julians vader uit Wichita in Kansas om te vertellen dat Julians moeder lelijk was gevallen en haar heup had gebroken; het zag er niet goed uit en Julian moest meteen komen. In deze piekperiode zaten alle vluchten vol – er was wel een stoel voor Julian maar niet voor mij. Hij had een uur om op het vliegveld te komen. We waren gescheiden: een zeldzame, vreselijke, maar ook tamelijk opwindende gebeurtenis.

Ik moest een beetje huilen. Vrienden waren weg, of bezet. Buren waren onverschillig. Ik bracht de nacht door met mijn hoofd onder het dekbed, koud zonder Julian. Het huis bracht urenlang elektronische piepjes voort om me te waarschuwen dat de stroom was uitgevallen en de stand-by batterijen leeg raakten. Ik was me bewust van eten dat lag te bederven in de vriezer, melk die zuur stond te worden in de koelkast. Maar misschien had ik die ellendige nacht wel verdiend, want toen het telefoontje uit Wichita kwam, was mijn eerste reactie geweest dat ik hoopte dat mijn schoonmoeder dood was: een gemene, slechte, zij het vluchtige gedachte. Maar nog zo’n nacht kon ik niet verdragen.

Ik had gedacht dat ik me door kolkende menigten zou moeten worstelen om in de Hair Salon in St John’s Wood High Street te komen, maar het was juist stil op straat. De groepsgeest van de consumentenmeute rond Kerstmis is onvoorspelbaar. Een golf van gelduitgevende mensen stroomt door de straat en trekt zich dan plotseling terug, als de zee voor een tsunami. Nu had hij zich teruggetrokken en werden de kiezelsteentjes zichtbaar, onnatuurlijk kaal en bloot, en mijn eerste ingeving was rechtsomkeert maken en vluchten – maar waar kun je tegenwoordig nog heen vluchten? Behalve dan, tenminste voor mensen zoals ik, naar Paulines Hair Salon.

Ik gaf Pauline mijn huissleutel zodat ze de vriezer en de koelkast kon leeghalen en meenemen wat ze wilde. Zuinigheid met vlijt. Ik biechtte mijn slechte gedachten over mijn schoonmoeder, op de opluchting dat ik geen kerstlunch hoefde te maken voor tweeëntwintig man – ik heb drie grote zoons, Julian heeft drie grote dochters, en de meesten hebben een partner, sommigen ook kinderen – en het gemengde gevoel van paniek en blijdschap bij de gedachte aan al die dagen in mijn eentje, zonder dat ik ergens naartoe kon en zonder dak boven mijn hoofd. Ze gaf me absolutie. Ik las de advertentie terwijl zij de peroxide mengde, en ze gaf me toestemming om naar Castle Spa te gaan en mezelf te verwennen.

Zo kwam het dat Bev me boekte voor de tien kerstvakantiedagen. Ik werd kerstavond laat verwacht. Ik zou een paar behandelingen missen doordat ik later kwam dan de anderen, maar ik moest begrijpen dat dat voor mijn eigen rekening was en dat er geen korting werd gegeven. Ze vroeg of ik me wilde inschrijven voor de natuurwandeling op vrijdag. Die zat altijd snel vol en was bij de prijs inbegrepen. Nee, zei ik met afschuw. Ik heb niets met de natuur en ben ook onder ideale omstandigheden liever binnen dan buiten, en nu was het hartje winter. Wat verstonden ze daar onder verwennen? Een en al linzen, gezondheid, geen korting en chakra’s? En ik had me carrièrevrouwen voorgesteld als mondaine lieden uit de wereld van zaken, financiën en mode. Niet als mensen die erom vochten hartje winter een natuurwandeling te mogen maken; dat waren niet mijn soort mensen. En ik kende die chef-koks van het Witte Huis: er is daar een groot verloop en ze worden aan de lopende band ontslagen wegens incompetentie. Waar was ik aan begonnen? De komende dagen zouden wanhopiger, grauwer, hongeriger en eenzamer worden dan wanneer ik thuis was gebleven. Maar nu was het te laat. Bev had mijn creditcardnummer en terwijl ik nog aan de lijn hing, werd de afschrijving al bevestigd.

Bev wachtte tot ik klaar was en vertelde toen dat, aangezien het verblijf helemaal draaide om volmaakte rust en ontspanning, de dames werd verzocht geen telefoons of laptops mee te nemen.

‘Natuurlijk,’ zei ik. ‘Natuurlijk. Prima.’ Ze zouden me vast niet fouilleren. Dus dat was geregeld, hoe dan ook.

Pauline waste mijn haar en begon toen mijn hoofd te veranderen in een egel met stekels van aluminiumfolie. Toen ik haar naar de laatste ontwikkelingen in de Nisha-Eleanor-Billytragedie vroeg, kreeg ik meer over me heen dan ik had verwacht.

De volgende dagen zouden vol verhalen zijn. Nu mijn echte leven in de wachtstand stond, leken andere levens toe te stromen om de leegte te vullen. Dit gruwelijke verhaal van de Heks had zich het laatste half jaar stukje bij beetje ontvouwen, aflevering na aflevering, elke keer dat ik bij Pauline was een nieuwe episode. Het drama had zich ver van mijn bed afgespeeld, maar vandaag zou het angstwekkend dichtbij komen en verschrikkelijk echt worden.

Het verhaal van de Heks

Nisha was een van Paulines lievelingsklanten en Eleanor de minst geliefde van allemaal. Nisha was een lieve, huiselijke, donkerogige rijke erfgename uit Bollywood, getrouwd met Billy, een plompe noorderling, financieel directeur van een mediaconglomeraat. Eleanor, de Heks, was een magere, bleke, bloedeloze, feministische decorontwerpster, die een heftige verhouding had met Billy. Ze werkte thuis.

Eleanor vertelde Pauline er elke maandagochtend alles over tijdens het haarwassen. Eleanor kreeg Billy meestal aan het begin van de week op bezoek, dus kwam ze altijd op maandag bij Pauline. Nisha kwam op vrijdag, om er in het weekend goed uit te zien voor Billy. Nisha had geen idee welke rol Eleanor in Billy’s leven speelde. Hoewel veel van Paulines andere klanten het wel wisten. Het nieuws ging als een lopend vuurtje en Eleanor leek dat helemaal niet erg te vinden.

Paulines klanten deden vaak iets in de media: haar salon lag gunstig in Camden Town. Ze was populair: ze kon klanten behandelen terwijl ze op weg waren naar een vergadering en de taxi stond te wachten. Twaalf minuten voor wassen en drogen was haar record. Ze kon zorgen dat je eruitzag of je rechtstreeks uit Harrods kwam of net op weg was naar een hondenshow, al naargelang het beeld dat je wilde oproepen.

Nisha bleef thuis en zorgde voor het huishouden en haar man Billy. Ze had een lief gezicht, een zachte stem, en dik, lang, donker, glanzend Aziatisch haar dat snel vet werd. Droogföhnen kostte veel tijd, maar Nisha klaagde nooit. Eleanors haar daarentegen was zo blond, zacht en fijn dat het al bijna droog was als het uit de handdoek kwam. Het kostte moeite er volume en vorm aan te geven. Eleanor vroeg Pauline wel eens om helemaal opnieuw te beginnen, ook al zaten er andere klanten te wachten. Met andere woorden: Eleanor kon een echt kreng zijn.

En om de week, op woensdag, kwam Billy zich laten knippen. Pauline vertrouwde me toe dat hij reusachtig ijdel was; maar dat zijn mannen die naar de kapper van hun vrouw gaan wel vaker, zei ze. Ze concurreren graag. Pauline voelde zich er ongemakkelijk bij als Billy opschepte over de twee vrouwen in zijn leven, en hoe dol ze op hem waren. Terwijl ze de tondeuse hanteerde, sprak ze hem bestraffend toe, maar dat maakte geen indruk.

‘Mijn vrouw weet van niets. Het is een lieve meid, maar eerlijk gezegd is ze niet al te slim,’ vertrouwde Billy haar toe. Of: ‘Ik heb fantastische seks met Eleanor, ze doet alles.’ Of hij klaagde over zijn vrouw. ‘Nisha heeft mijn overhemd in de wasmachine gedaan en nu is het een vod. En ’s nachts ligt ze maar te liggen, terwijl ik er de hele tijd aan moet denken dat haar benen zo’n stuk korter zijn dan die van Eleanor.’ Of, ten gunste van zijn maîtresse: ‘Eleanor is zo creatief. Ze begint echt naam te maken in de business. Eerlijk gezegd is het probleem met Nisha dat ze geen hersens heeft. We passen niet bij elkaar.’ Eerst zei hij het een en dan weer het ander. ‘Maar Nisha is dol op me; ze zou er kapot van zijn als ik bij haar wegging. Ik wil haar niet kwetsen. Wat moet ik doen?’ En dan begon hij uit te leggen dat een man praktisch moest zijn: de vader van zijn vrouw was een zwaargewicht in de internationale media, en zou waarschijnlijk een huurmoordenaar achter hem aansturen als hij Nisha dumpte. ‘Je moet voorzichtig zijn met die Indiase mogols. Tegelijkertijd moet een man zijn gevoelens trouw blijven. Jij bent een vrouw van de wereld, Pauline, wat moet ik doen?’

Maar hij verwachtte niet echt een antwoord en zocht niet echt een oplossing. Hij wilde alleen over zichzelf praten.

Mijn vriendin Annie, ook een klant van Pauline – korte kastanjebruine krullen – was op feestjes van Billy en Nisha geweest en had verslag uitgebracht. Ze waren rijk en hun huis was een toonbeeld van exclusieve smaak. Nisha stond er altijd op de hapjes zelf te maken – wat sommigen schattig en anderen excentriek vonden – en zweefde door kamers vol keiharde mediafiguren als een engel van genade in een roze sari, glimlachend en wellevend. Eleanor was er ook altijd en wierp zich op als Nisha’s beste vriendin. Annie zei dat ze een keer had gehoord hoe ze Nisha advies gaf over het soort ondergoed dat ze moest dragen om haar benen langer te laten lijken. Iedereen wist wat er aan de hand was, en niemand had de moed het aan Nisha te vertellen. Eleanor vertelde aan iedereen dat ze voordat ze Billy kende niet wist hoe de liefde kon zijn, maar nu was ze echt de koningin van Orgasma. Billy betastte Eleanor waar iedereen bij was als Nisha de kamer uit was. Eén keer slopen ze samen weg voor een nummertje van tien minuten in de garderobe. Ze kwamen weer tevoorschijn, Billy met een grijns van oor tot oor en Eleanor haar lippen likkend als een kat die van de room heeft gesnoept, vlak voordat Nisha uit de keuken kwam met een blad kwarteleitjes en avocadodip. En als Nisha de kamer in kwam en Billy zag, klaarde haar hele gezicht op. Ze hield echt van hem, ze kon er niet over uit dat ze met hem getrouwd was, en in Londen woonde, ontsnapt aan een afstompend gezinsleven.

Ik had Eleanor een keer in de kapsalon ontmoet; ik kwam er vaak op maandagochtend na een zwaar weekend. Zij woonde vlak om de hoek. Als ze van haar huis naar de salon rende, had ze vaak een lange, bruine, tricot jas met wijde mouwen en geappliqueerde gele bloemen omgeslagen. Ik vond hem erg mooi en vroeg haar een keer waar ze hem vandaan had, vergat vervolgens het antwoord weer en vond dat ik het niet nog eens kon vragen. In de zomer droeg ze lange denim jurken waarmee niemand wegkomt zonder een modellenfiguur, dat zij wel had, en een modellengezicht, dat ze niet had. Ze had een wijkende kin en slechte tanden. Ze was vast tegen plastische chirurgie.

‘Je moet iets tegen Nisha zeggen,’ zei ik vaak tegen Pauline. ‘Iemand moet het toch doen?’

‘Ik? Ik ben alleen maar de kapster!’ zei ze. ‘Ik wil niet degene zijn die haar ongelukkig maakt en de betovering verbreekt.’ Pauline vindt dat ze de plicht van een priester of dokter heeft om te luisteren maar niet tussenbeide te komen, en bovendien is persoonlijk worden dé manier om klanten kwijt te raken. Bij het minste of geringste zijn ze weg. Billy kwijtraken zou Pauline niet zo erg vinden – bovendien zou die toch nooit weggaan: hij praatte te graag over zichzelf. Eleanor kwijtraken zou ze zelfs prima vinden. Maar Nisha wilde ze niet kwijt. Ze vond haar te aardig, en ze raakte graag dat zware, gelukkige haar aan. En Nisha was gelukkig, dat kon je voelen aan haar haar, zei Pauline. Het glansde en fonkelde. Ongelukkige vrouwen krijgen ruw, mottig haar – zoals de vacht van honden als ze ziek zijn. Het mijne is gelukkig in redelijke conditie.

‘Wie wil er nou de waarheid weten?’ zei Pauline dan. ‘Relaties worden gedragen door leugens!’ Een uitspraak die me toch een beetje schokte.

Maar het kon niet goed blijven gaan. Op een vrijdag verscheen Nisha radeloos, badend in tranen en jammerend op haar afspraak, rukkend aan haar mooie haar. Billy had zijn haar laten knippen, was thuisgekomen om zijn koffer te pakken, had tegen Nisha gezegd dat ze bericht zou krijgen van zijn advocaat en was weggegaan om bij zijn maîtresse in te trekken. Eleanor, haar beste vriendin. Het was al maanden aan de gang: iedereen wist ervan, behalve Nisha. Ze had van veel mensen gedacht dat het haar vrienden waren, maar dat bleek niet zo te zijn. Ze was vernederd, aan alle kanten verraden. Haar leven was voorbij.

‘Ik neem aan dat jij het ook wist,’ zei Nisha tegen Pauline, en toen Pauline verontschuldigend had geknikt was Nisha haar ter plekke, in de salon, waar de klanten bij waren, te lijf gegaan. Paulines stagiaire had daarop Nisha’s zus gebeld, die haar met een taxi kwam ophalen en meenam naar de dokter.

‘En ’s maandags, koud drie dagen later,’ zei Pauline, ‘kwam Eleanor aanzetten, vrolijk en fris als een hoentje, en ze had niet eens die vreselijke bruine jas aan. Ze was die nogal lepe uitstraling kwijt en ik dacht ach, er is tenminste iemand gelukkig. Maar toen zei ze: “Zal ik je eens wat vertellen? Ik heb Billy eruit geschopt. Met mannen samenwonen is waardeloos. Ik heb zijn pakken in stukken geknipt en al zijn tassen uit het raam gegooid. Na vijf dagen was ik al horendol. Als hij niet probeerde me in bed te slepen, wilde hij wel dat ik chapati’s ging maken. Wat moet ik trouwens met haar kliekjes? Ik kan wel een eigen man vinden als ik dat echt wil.”’

‘Je had die teef er meteen uit moeten smijten,’ zei ik toen ik het hoorde.

‘Ik ben mijn zusters hoeder niet,’ merkte Pauline op. ‘Ik ben alleen maar de kapster. Kijk eens hoe ze me gekrabd heeft.’

‘Het is stuitend,’ zei ik. ‘Eleanor is een heks. Ze is nooit in Billy geïnteresseerd geweest, ze wilde alleen Nisha de grond in trappen. Het is een bepaald type. Verliefd op pappie, wil mammies plaats innemen en als het lukt, voelt ze zich zo schuldig dat ze pappie eruit gooit.’

Toen was het Billy’s beurt om langs te komen. Hij kon bijna niet naar zichzelf in de spiegel kijken van ellende. Pauline had geslagen honden gezien die er aanzienlijk beter uitzagen. Men had hem verzocht ontslag te nemen vanwege ‘aanstootgevend gedrag’. Hij had gedacht dat hij top dog was, de leider van de roedel, en kon doen wat hij wilde, maar hij was erachter gekomen dat dat niet zo was. Men was collectief achter Nisha gaan staan. Er waren grotere honden dan hij en het beviel hun niets hoe hij zich had gedragen, ze vonden zijn gedrag in de garderobe smakeloos. Dus ging hij de deur uit met zijn hebben en houden in een vuilniszak en kon hij nergens heen, want pappies advocaten waren al in het huis en de sloten waren vervangen. En naar Eleanor gaan had geen zin want ze was van gedachten veranderd en had hem eruit gegooid. ‘Helemaal doorgeslagen,’ zoals Billy zei, ‘ze schopte me het bed uit zodra ik probeerde erin te stappen.’

Pauline ging het souterrain van haar salon gebruiken voor bijzondere behandelingen: manicures, wenkbrauwen harsen en Botox. Ze had twee assistentes aangenomen om die afdeling te runnen en een vruchtensapbar ingericht. Het was er zo druk als maar mogelijk was.

‘Niets zo goed voor de handel als een lekker schandaal,’ zei ik tegen Pauline.

‘De een z’n dood,’ zei ze. Ze hadden het er allemaal over. Arme Nisha, slechte Billy, stijlvolle Eleanor. Die laatste was geweldig in vorm en denderde al babbelend af en aan, wedergeboren als feministe maar dan met een 1930-look: een golvende bob (platina, dat haar fijne haar niet eindeloos zou verdragen), boezemloos (geen probleem), en met een knalrode lippenstiftmond praatte ze over de rotstreken van mannen, en liep een voor haar nieuwe reeks glamourparty’s af.

‘Ze kwam langs om haar wenkbrauwen te laten verven,’ zei Pauline, ‘en ze had het alleen maar over hoe ze de filmproducer Sam Klines had ontmoet.’

Ik kende Sam Klines – ik had een keer met hem gewerkt – en was bevriend met zijn vrouw, een aardige meid die Belinda heette. Heel dik rood haar. Ik lachte en zei tegen Pauline dat Eleanor geen schijn van kans had. Sam en Belinda liepen zo ongeveer altijd hand in hand. Het viel ons op hoe het tij was gekeerd: vroeger kregen vrouwen de schuld van dit soort dingen, ze werden uitgestoten omdat ze er niet in geslaagd waren hun man vast te houden: nu kreeg de man de maatschappelijke afwijzing, en de zegevierende vrouw het applaus.

Toen was Nisha’s zus – een elegante, langere en slankere versie van Nisha, die een eigen bedrijf had en er niet uitzag alsof ze ooit van haar leven een chapati had gebakken – langsgekomen om te zeggen dat ze Nisha zojuist op het vliegtuig naar Bombay had gezet, compleet met begeleider. Nisha was in de war: ze was gewelddadig en agressief tegenover andere vrouwen en werd naar huis gestuurd om bij haar moeder en zusters te gaan wonen. Dat joeg de verkoop van cranberry- en granaatappelsap enorm op. Daarna werd alles rustig.

Maar de volgende keer dat ik er was, om me even te laten föhnen voor een lunch met mijn agent, vertelde Pauline dat Sam Klines’ vrouw Belinda net bij haar was geweest. ‘Ze kwam via Eleanor, dus maakte ik een gaatje voor haar. Prachtig kastanjebruin haar. Ik heb het eens flink onder handen genomen: dat was nodig.’ Belinda had haar toevertrouwd dat ze Eleanor, zij het schoorvoetend, had gevraagd een week of twee bij haar en Sam te komen logeren om haar te helpen over het fiasco met Billy heen te komen. Eleanor was depressief geweest. Nisha had zich opgehangen en ze vond het niet terecht dat mensen haar daar de schuld van gaven. Nisha was altijd al labiel geweest en het was sowieso allemaal Billy’s schuld. ‘Hij stalkte me zo’n beetje,’ zei ze. ‘Waarom had ze toch zo’n rotsmaak wat mannen betreft? Waarom kon ze geen relatie in stand houden? Was er iets mis met haar?’

‘Toen moest ik haar wel in huis nemen, toch?’ had Belinda tegen Pauline gezegd. ‘Ze bleef maar zeggen dat ze gewoon een poosje deel wilde uitmaken van iets veiligs en gezelligs: een liefdevol huishouden. En ik help graag. Daar zijn vrienden toch voor?

Ik pakte onmiddellijk mijn mobieltje en belde Belinda, ondanks Paulines waarschuwing dat ik mezelf alleen maar belachelijk zou maken. Ik zei tegen Belinda dat ze Eleanor onder geen voorwaarde binnen moest laten. Eleanor was foute boel. Kijk wat er gebeurd was met die arme Nisha. ‘Eleanor is een heks en ze heeft haar boze oog op Sam laten vallen en is daarom opeens je beste vriendin. Ooit was ze de beste vriendin van Nisha.’

Belinda was beleefd maar voorzichtig. Ze zei dat ik Eleanor verkeerd beoordeelde, want die was in gesprek met advocaten over een mogelijke aanklacht wegens seksuele intimidatie tegen Billy, en ze zou het op prijs stellen als ik de dingen zoveel mogelijk recht wilde zetten. Eleanor was een goede, gulle vriendin. Waarschijnlijk had ik de roddel van Pauline gehoord: zij, Belinda, zou nooit meer een voet in dat broeinest van roddel zetten! Een goed kapsel was veel waard, maar niet zoveel. Belinda bedankte me voor de waarschuwing en zei dat ze ervan uitging dat mijn motieven zuiver waren. Met andere woorden: je bent een bemoeizuchtige trut, hoepel op. We wisselden nog wat beleefdheden uit en ik legde de telefoon neer.

‘Ik had je gewaarschuwd,’ zei Pauline. ‘Dat liep niet al te best, hè? Nu is ze beledigd omdat jij suggereert dat Sam te verleiden is. En ik wil wedden dat je me een klant hebt gekost. Over het algemeen is het mijn ervaring dat mensen elke kans aangrijpen om dingen verkeerd op te vatten. Dus: spreken is zilver, zwijgen is goud.’

‘Moet jij zeggen,’ zei ik. En daarmee was het verhaal stilgevallen en gebeurde er twee maanden niets. Belinda nodigde me niet uit voor haar verjaarsfeest en kwam niet opdagen bij Pauline voor een hennaspoeling, Eleanor liet zich niet meer zien in de salon, de arme Nisha was er niet meer, en het pijnlijke verhaal was kennelijk op een dood spoor terechtgekomen. En daar zat ik, vlak voor kerst maar zonder kerstfeest voor de boeg, dakloos, echtgenootloos, en net geboekt bij een kuuroord in het verre noorden waar carrièrevrouwen in de rij stonden voor natuurwandelingen.

Mijn hoofd hing boven de wasbak toen Paulines telefoon ging. Ze verontschuldigde zich en nam op. Gelukkig was het de laatste spoelbeurt en kon ik een handdoek grijpen.

Pauline werd bleek: ze ging zitten. Ten slotte legde ze de telefoon neer en vertelde met trillende stem:

‘Eleanor is dood. Vermoord in haar slaap, toen ze naast Sam Klines in het echtelijk bed lag. Doodgestoken door Belinda. Ze heeft Sam niets gedaan.’

‘Dat zou ze ook nooit doen,’ zei ik. ‘Ze hield van hem.’

‘Daarna heeft Belinda zichzelf met het mes bewerkt,’ zei Paula. ‘Gestorven onderweg naar het ziekenhuis.’

Het wereldse leven moest gewoon doorgaan. Mijn haar was nat: Pauline föhnde het droog. We zeiden heel weinig.

‘Sam ligt in het ziekenhuis met een shock,’ zei ze.

‘Het moet een bloedbad zijn geweest,’ bevestigde ik.

‘De paparazzi zijn er al. De aasgieren,’ zei ze, terwijl ze me de spiegel bracht zodat ik mijn haar van achteren kon zien.

‘Heel mooi,’ zei ik.

Vreemd wat de dood van andere mensen met ons doet. Een naaste collega gaat dood en om de een of andere reden voelen we niets. Een verre tante sterft en we zijn er kapot van. Er zijn geen regels om je aan te houden, ik had Nisha nooit ontmoet en kende Eleanor net goed genoeg om me aan haar te ergeren; in dat opzicht kon de tragedie een verhaal blijven. Maar Belinda? Mijn vroegere vriendin? Waarom voelde ik zo weinig? Misschien hadden het ongelukkige telefoontje en haar afwijzing me meer vernederd dan ik besefte. Misschien had het feit dat ze me niet op haar verjaarsgastenlijst had gezet me meer gekwetst dan ik wilde toegeven. Ik was geschokt en verdoofd, maar ik kon niet rouwen om die arme Belinda, die voor altijd zou zwijgen, en schaamde me daarvoor.

2

Ik logeerde die nacht op de bobbelige bank van mijn zoon Alec, maar sliep toch redelijk. Zijn vrouw Miranda wilde met alle geweld Castle Spa bekijken op internet. Het had vijf sterren en gemengde recensies van de gasten. Vijfduizend pond voor tien dagen was zo’n koopje dat Miranda zich tijdens de décaf afvroeg of er daar iets mis zou zijn. Het kon me niet schelen, zei ik. Ik was moe en had zin in uitrusten, vakantie, een massage en een manicure. Bovendien was ik nog steeds enigszins in shock door de moord en de zelfmoord, dat zou iedereen toch zijn? De volgende ochtend stond het in alle kranten. ‘Drama in Londense glamourwereld,’ schreef een columnist. ‘Messenmoord dringt door tot de hogere klassen,’ schreef een andere. Eleanor was inderdaad komen logeren en het had haar maar twee weken gekost om bij Sam in het echtelijk bed te komen. Belinda was onverwacht thuisgekomen en had hen daar samen gevonden. Ze was zonder iets te zeggen naar buiten gelopen, maar toen ze de volgende dag terugkwam, waren de sloten vervangen. Sam en zij waren niet officieel getrouwd: er was alleen een plechtigheid op Barbados geweest, maar ze hadden geen zin gehad in het burgerlijke gedeelte. Het huis stond op zijn naam. Zij had geen rechten, alleen de liefde van Sam Klines, en die was ze kwijt. Eleanor had lachend uit het raam gekeken. Een week later was Belinda het huis binnengedrongen met het mes.

Maar ik had zo mijn eigen problemen. Miranda zei dat ze zou proberen een bedrijf te vinden dat het huis tijdens de feestdagen in zijn oude glorie kon herstellen, al waarschuwde ze me dat het heel duur zou worden. Maar als ik Castle Spa kon bekostigen, kon ik vast alles bekostigen. Ze hoefde er niet bij te zeggen dat je voor vijfduizend pond een flink aantal niet-bobbelige banken kon kopen. Ik wist wat ze dacht. Ik heb de gave van de schrijver om te horen wat andere mensen denken. Op papier is dat prima, in het werkelijke leven is het verschrikkelijk.

Maar ze vergaf me en zei dat ze hoopte dat ik niet te erg aangeslagen was door wat er was gebeurd met mijn vriendinnen. Moord en zelfmoord! Ik zei dat ik het alleen van horen zeggen had: het waren trouwens geen vriendinnen, alleen maar collega’s, niet erg close. En op dat moment verloochende ik hen – sloot hen buiten mijn gedachten. Ik wist dat ik dat niet zou moeten doen, maar deed het toch. En toen zei Miranda dat ik natuurlijk wel toe was aan rust en verandering, zoals iedereen. Ze was lerares en moeder van twee kinderen, dus zij kon het weten. Ik omhelsde haar; ik ben niet zo lichamelijk, dus ik denk dat ze nogal verbaasd was, maar ik ben erg dol op haar.

De treinreis van Londen naar Carlisle zou vier uur duren. Alec bracht me naar Euston zodat ik de vroege trein kon halen. Toen we Camden Road inreden, ging mijn telefoon. Het was Julian vanuit Wichita die vertelde dat het er goed uitzag voor zijn moeder: het was even zorgelijk geweest maar uiteindelijk bleek de heup niet gebroken, alleen lelijk gekneusd. In Wichita lag nu twee meter sneeuw, zei hij: het zou moeilijk kunnen worden om thuis te komen. Geen probleem, zei ik, ik heb mezelf ingeschreven bij een kuuroord tot na nieuwjaar dus ik zou toch niet thuis zijn. Er viel een korte stilte aan Julians kant. Hij leek licht geschokt.

‘Als het zo zit,’ zei hij, ‘hoef ik me niet te haasten om thuis te komen.’

Zijn moeder zou het fijn vinden als hij bleef, zei hij, en hij kon prima opschieten met zijn stiefvader. Misschien pakte hij zelfs een paar dagen New York om oude vrienden op te zoeken. De telefoon piepte waarschuwend en hield ermee op. We zaten ergens tussen hoge gebouwen waar geen bereik was. En toen het signaal terugkwam, kon ik hem niet meer bereiken. Deze keer lag de fout aan zijn kant – net zoiets als het bad laten vollopen en de deur uitgaan.

Ook deze ochtend was het stil op straat: er liepen alleen een paar vroege shoppers. Ik maakte mijn tsunamivergelijking niet tegenover Alec, want hij en Miranda en de kinderen waren in Sri Lanka op die ochtend van tweede kerstdag 2004, en hadden moeten rennen voor hun leven. Het zou tactloos zijn om hem daaraan te herinneren. Ik zei alleen iets over de stilte op straat en hij keek me bevreemd aan en vroeg of ik het nieuws niet had gevolgd. Ik zei dat dat er met al dat gedoe bij ingeschoten was.

Alec, die met computers werkt, zei dat YouTube en andere videosites bezig waren een gerucht te verspreiden over een griepepidemie. De Sumatragriep zou een variant zijn van de vogelgriep en een ver familielid van de pest. Er werd gezegd dat jonge mensen het eerder kregen dan oude en dat het sterftecijfer vijf procent zou zijn. Van officiële kant werd het ontkend, maar op weblogs werd iedereen aangeraden thuis te blijven en direct contact met anderen te vermijden. Op Marylebone Road reed een fietser met een masker voor door het rode licht en werd nog net niet geschept door een gelede bus. Ik hapte naar adem en kreeg een vlaag warme uitlaatgassen binnen. De man met de zeis kon elk moment toeslaan, zei ik, ongeacht de Sumatragriep. Als de vervuiling je niet te pakken kreeg, dan kwam je wel onder een bus.

Op het station deed Alec het handschoenenkastje open en er vielen snoeppapiertjes en kleurkrijtjes uit – de kinderen zijn vier en drie. Hij haalde er een nogal groezelig operatiemaskertje uit en stelde voor dat ik dat in de trein zou opzetten als ik bang was. Ik gaf het hem met een hooghartig gebaar terug. Ik was geen bangerik en sowieso te oud om dood te gaan. Hij snapte de grap niet.

Ik zei weer dat het me speet dat de familie deze kerst niet bij elkaar zou komen maar Alec beweerde dat de kinderen dat eigenlijk wel leuk vonden. Ze mochten hun cadeautjes nu thuis openmaken. Ik probeerde me niet beledigd te voelen.

In de trein naar het noorden waren in de tweede klas alleen nog maar staanplaatsen, dus worstelde ik me door een feestelijke, goedgehumeurde menigte naar de eerste klas. Zoals Miranda al had gezegd: als ik Castle Spa kon bekostigen, kon ik alles bekostigen. Er rolden nu al lege bierblikjes over de vloer: prachtig ingepakte kerstcadeaus puilden over de dijen van mooie meisjes. Iedereen vond het fijn om naar huis te gaan met de kerst behalve mijn kleinkinderen kennelijk. Het was warm voor de tijd van het jaar, maar de spoorwegen hadden vastgesteld dat het winter was en de verwarming dus hoog gezet. Een paar mensen droegen operatiemaskers, maar dat waren van die fietstypes, serieus en met spriethaar, en waarschijnlijk ook in normale tijden al bang voor direct contact met anderen. Dat had niets te maken met de Sumatragriep.

Uiteindelijk vond ik de enige overgebleven zitplaats in de eerste klas. Ik wendde mijn ogen af van krantenkoppen over de Eleanor-Belinda-horrorstory. Ik zou het uit mijn hoofd zetten, en in het heden gaan leven. Er was iets gebeurd wat niet ongedaan gemaakt kon worden, maar de pers zou het gauw genoeg vergeten, en dat moest ik ook doen. Ik moest me concentreren op uitrusten en mijn chakra’s oppoetsen. Ik had op het station geen tijd gehad een boek te kopen. Vier uur zonder iets te lezen! Wat moest ik doen? Ik bestudeerde de vrouw tegenover me. Ze zat uit het raam te staren en lette niet op mij. Waarom zou ze ook? Ze was opvallend mooi: rond de veertig, dacht ik, met een tanige huid die eerder wees op sigaretten roken, een zwaar leven en tropische klimaten dan op het verstrijken van de jaren. Haar haar was kort en gebleekt door de zon; ze had een denim rok aan, een beetje groezelige witte blouse en een blauw met wit gestipte sjaal, die ze met stijl droeg. Ik voelde me vergeleken bij haar hopeloos burgerlijk met mijn nette taupekleurige jas en discrete gouden sieraden. Ik probeerde te raden wat ze deed. Het moest iets zijn met veel glamour waarbij bovendien gereisd moest worden. Ze had de uitstraling van een Kate Adie, mannelijke competentie gepaard met vrouwelijke aantrekkingskracht: gewoon te druk om haar blouse naar de stomerij te brengen. Ze zat ergens op te broeden en mompelde in zichzelf; toen ze zag dat ik keek, kneep ze haar lippen op elkaar.

Toen rolde er nota bene een traan over haar wang. Ze veegde hem weg en snoof even, probeerde het gesnuif in te houden en slikte. Vrouwen die in het openbaar vervoer huilen zijn meestal verliefde vrouwen die overweldigd worden door zelfmedelijden. Ik veranderde van gedachten over haar. Geen exotische buitenlandcorrespondente, maar eerder een boerendochter die naar huis ging met de kerst nadat ze gedumpt was door haar vriend. Ik was teleurgesteld.

De toeslag was tweehonderddertien pond. Ik ging tevergeefs in discussie met de conducteur: de vrouw tegenover me bemoeide zich ermee en steunde me in mijn protest. Ze had een hese stem, de klank van whisky, sigaretten en een heel zwaar leven. Tegen de tijd dat we klaar waren, was ik tweehonderddertien pond armer maar in elk geval mijn buurvrouw een stuk gunstiger gezind. Toen ze haar kaartje pakte, viel er een foldertje uit haar portemonnee. Het was een brochure voor de kerstvakantie in Castle Spa. Ging zij daar ook heen? Inderdaad. We hadden een reis van vier uur voor de boeg. Kletsen of niet kletsen? Ik had geen boek. Zij was verdrietig. We kletsten.

Ze heette Mira Miller en was journaliste, vertelde ze. De naam kwam me bekend voor, zei ik naar waarheid.

‘Ik was vroeger buitenlandcorrespondente,’ zei ze. ‘Oorlogsjournaliste.’ En ze noemde een populaire krant met rechtse tendensen en een voorliefde voor schandalen. ‘Nu ben ik overgeplaatst naar het woonkatern. Het is te duur om me in het buitenland te verzekeren. Dat is tenminste de officiële versie.’

Ik vertelde dat ik Phoebe Fox heette. Ze zei dat ik haar bekend voorkwam. Ik zei dat ik inderdaad af en toe laat op de avond culturele programma’s op tv deed, maar dat ik een tamelijk doorsnee gezicht had. Daar nam ze genoegen mee, enigszins tot mijn ongenoegen. Mensen hebben een grillig geheugen voor koppen op tv, behalve als het om nieuwslezers of weervrouwen gaat.

Ze bood me haar fles water aan. Ik nam een slok. We raakten in gesprek. Ik vroeg haar of er een kern van waarheid zat in de geruchten over de Sumatragriep – als zij het niet wist, wist niemand het – waarop ze lachte en zei: helemaal niet. Op ehbo-posten en in dokterspraktijken ging alles zijn gewone gang. Hoesten en niezen, niets ernstigers, volgens alle berichten.

‘Vergeet niet dat journalisten de neiging hebben te berichten wat hun hoofdredacteur wil dat ze berichten,’ ging ze verder, ‘en als op internet het een gezegd wordt, wil Alistair’ – haar hoofdredacteur, nam ik aan – ‘het tegenovergestelde horen, uit principe. Dus ik denk dat we de paniek gaan voeden.’

Iets in de manier waarop ze ‘Alistair’ zei, met een soort waarderende langgerektheid, bracht me op het idee dat hij verantwoordelijk was voor de tranen die ze plengde als ze dacht dat niemand keek. Dertig jaar feminisme en dan dit?

‘Is het eigenlijk niet treurig,’ klaagde ze, ‘om uitgerekend deze tien dagen door te gaan brengen in een kuuroord? Wat zegt dat over iemands leven?’

Ik zei opgewekt dat het van alles kon betekenen. Het kon betekenen dat je badkamervloer in de keuken was gedonderd vlak voordat alles dichtging voor de feestdagen. Het kon betekenen dat je een zakenvrouw was en je tijd graag constructief gebruikte: de tijd voor feestvieren was voorbij en alle kantoren waren gesloten voor transacties en tegentransacties, of dat je genoeg had van mensen en vrienden en je alleen een beetje ontspanning zocht en daarom wel toe was aan een dosis Castle Spa. Dan kon je in het nieuwe jaar drie kilo lichter en met je haveloze chakra’s stevig hersteld het strijdperk weer instappen. Of misschien hielden mensen gewoon van een koopje – vijfduizend pond leek wel veel, maar naar de maatstaven van de rijken was het niets.

‘Het kan ook betekenen,’ zei ze bitter, ‘dat je hoofdredacteur je deze opdracht heeft gegeven, tien dagen kerstmanicures, omdat hij weet dat je niemand en niets hebt om naartoe te gaan en hij medelijden met je heeft.’

Ik bedacht dat ik waarschijnlijk gelijk had over die Alistair. En bovendien dat hij niet zozeer medelijden met haar had als wel dat hij een beetje rust wilde tijdens de feestdagen. Hij zou wel een vrouw en kinderen ergens weggestopt hebben en gelukkig gezinnetje aan het spelen zijn en het laatste waar hij op zat te wachten was een telefoontje van zijn maîtresse om hem gelukkige kerst te wensen.

‘Of mensen die op de vlucht zijn voor stalkers, seriemoordenaars of het bovennatuurlijke,’ zei ik, ‘of vrouwen die pas gescheiden zijn, of net vrijgelaten uit de gevangenis, of uitgewoond door opdringerige minnaars en gewoon doodmoe, of meisjes die de vervulling van hun droomwens hebben gewonnen op een liefdadigheidsveiling. Wie weet? We zullen wel zien.’

En dat deden we.

3

In al zijn pracht en praal is Castle Spa voor het architectonisch oog zwaar overdone. Het is gebouwd op de funderingen van wat eens een Romeins badhuis, vervolgens een klooster en daarna een versterkt herenhuis is geweest. Halverwege de negentiende eeuw werd het gerenoveerd door William Burges, de man van de extravaganza van Cardiff Castle. Hij heeft een slotgracht toegevoegd en een heuse ophaalbrug met zware kettingen, torentjes, gargouilles, kanonnen, een paar Trafalgar Square leeuwen en een prachtige oranjerie. Het kasteel ligt afgelegen. Het dichtstbijzijnde dorp is Limmus – nauwelijks meer dan een kruispunt in de vallei tussen onherbergzame, puntige heuvels, met een supermarktje en een kluitje nieuwbouwhuizen – vanaf het kasteel anderhalve kilometer lopen over velden, moerassen en beken, of vierenhalve kilometer over de weg.

Mira en ik deelden een taxi vanaf Carlisle, wel vijftien kilometer en toch maar vijftien pond. Net toen onze ogen gewend waren geraakt aan de vochtige groene en bleekbruine tinten van het Lake District in de winter en de dramatische steile vormen van heuvels en onherbergzame rotsen kwamen we een bocht om en doemde de complexe, door mensenhanden gemaakte structuur van Castle Spa voor ons op. Het leek bijna een belediging en deed je in het beste geval vrezen voor tocht en in het slechtste geval voor ratten.

Maar aan de andere kant van de grote eiken deuren werd duidelijk dat we veilig waren. Iemand had miljoenen uitgegeven, tamelijk recent bovendien, om het interieur te laten voldoen aan wat in Mira’s brochure werd beschreven als ‘de meest sprekende normen van de hedendaagse smaak’. Met andere woorden, de statige hal waar we verwachtten in terecht te komen bleek niet anders te zijn dan de lobby van een nieuw hotel in een willekeurige metropool.

Bev was er om ons welkom te heten. Ze had haar beste gezicht opgezet, zoals we zouden ontdekken. Ze wist ons er onmiddellijk van te overtuigen dat ze maar één ambitie in het leven had: speciale, belangrijke gasten welkom heten in Castle Spa. Interessante mensen ontmoeten maakte haar werk de moeite waard. Ze was lang, slank, netjes, kleurloos en seksloos. Euan de pukkelige piccolo zou onze koffers naar onze kamer brengen: zij zou ons rondleiden. Dus we hadden elkaar in de trein ontmoet: wat leuk; een taxi gedeeld: wat verstandig. We waren de laatste gasten die arriveerden: te laat voor de behandelingen van vandaag, het speet haar, maar ruim op tijd voor het welkomstdiner met Lady Caroline, die te laat was maar elk moment kon komen. Ze had het nog niet gezegd of er klonk opeens een brullend, bonkend geluid van achter het kasteel, en wij schrokken op. De laatste stralen van de avondzon werden overschaduwd, alsof er een reusachtige vogel boven ons hoofd hing.

‘Niets aan de hand,’ zei Beverley. ‘Lady Caroline komt vaak met de helikopter in plaats van de trein.’ En hoewel haar vastbesloten glimlach opeens een beetje strak en verbeten leek, was het niet aan ons om dat op te merken. Ik hoorde haar niet echt zeggen ‘die fucking vette koe met haar ecologische voetafdruk!’ Ik deed of dat niet gehoord of gezegd was. Nog voordat de rotors stilstonden, raasde Lady Caroline door de lobby: een koele grom naar Beverley, een knikje naar Mira en mij, waarna ze verdween door een deur waar PRIVÉ op stond en die ze achter zich dichtsloeg. We hadden geen tijd om de details in ons op te nemen – we hielden alleen een indruk over van een grote, tamelijk verloederde, slechtgehumeurde madam van een bordeel in een buitenwijk, die geïrriteerd was doordat de zaken slecht liepen. Ze had ringen in haar oren.

Beverley – ik had besloten dat ik niet aan haar kon denken als Bev, daar speelde ze een te belangrijke rol voor – herstelde zich en wilde zeker weten of we geen laptops en mobiele telefoons bij ons hadden, en wij stelden haar gerust.

‘Er is hier trouwens toch geen bereik,’ zei ze. ‘Tijdens ons verblijf in Castle Spa concentreren we ons op onze chakra’s en onze spirituele balans, zonder akelige elektronica om ons te storen. Als we niet leren één te worden met de natuur, zal de planeet snel manieren vinden om wraak op ons te nemen.’

Zij liep voor ons uit en Mira en ik probeerden niet te giechelen achter haar rug. De newagedeken was weer groter en zwaarder geworden. Elke keer dat je een hoekje ervan optilde, kwam er meer te voorschijn: niet alleen chakra’s, kristallen en meditatie, maar ook natuurvoeding, de balans tussen werk en leven, het broeikaseffect en een wraakzuchtige Gaia zelf. E-mail, computers en alles wat digitaal was: slecht; spirituele balans, wat dat dan ook mocht wezen: goed.

Ze vertelde dat er in de Eetzaal, in de zuidvleugel, een kerstboom stond voor degenen die daar prijs op stelden, maar uit respect voor andere geloofsovertuigingen was de rest van het kasteel niet versierd. En het was vast verbeelding dat ik haar hoorde fluisteren: ‘Weer een manier waarop die vette teef geld weet uit te sparen.’ Maar als ik moe of gestrest ben, hoor ik soms – niet echt met mijn oren, ik registreer het met een ander deel van mijn lichaam – luid en duidelijk wat anderen zouden willen zeggen maar voor zich houden.

Ik ben een keer met dit probleem naar een psychiater gegaan en hij vroeg of ik fictie schreef. Toen ik dat bevestigde, zei hij dat hij wel meer romanschrijvers kende die daarover klaagden, en hij kon ons alleen maar aanraden goed voor onze gezondheid in het algemeen en ons immuunsysteem in het bijzonder te zorgen. En als we ervan af wilden, moesten we ophouden denkbeeldige personages tot leven te wekken, maar als we vonden dat het goed voor de zaken was en de huur wilden kunnen blijven betalen, moesten we ermee leren leven. Er was geen remedie tegen de neiging om de scheidslijn tussen wat je verzon en wat ‘echt’ was te laten vervagen, zei hij. Elektrische synapsen sprongen nu eenmaal heen en weer tussen de linker en de rechter hersenhelft, en dat was dat. Ik kon slaappillen proberen. Ik ging weg en hij stuurde me een rekening van tweehonderdtwintig pond.

Het gebeurt nog steeds af en toe. En het kan verontrustend, en zelfs echt schokkend zijn om tijdens een diner niet alleen te horen wat mensen zeggen maar ook wat ze denken: je verwacht dat er aan tafel ruzie zal ontstaan en als dat niet blijkt te gebeuren, realiseer je je dat jij de enige bent die heeft gehoord wat er over de tafel heen tegen een andere gast werd gezegd – ‘Je lult uit je nek,’ of ‘Jezus wat ben jij saai.’ Uit het feit dat ik Beverleys woorden of niet-woorden kon horen, maakte ik op dat ik een tiendaags verblijf in een kuuroord goed kon gebruiken om met Gaia te communiceren, ecologische voetafdrukken uit te wissen en gemasseerd te worden tot ik mijn gemoedsrust terug had.

De Oosterse Kamer was het paradepaardje van Castle Spa. Mira en ik hapten attent en bijna oprecht naar adem. De oorspronkelijke kenmerken van Burges waren bewaard gebleven en gerestaureerd: een enorme gewelfde kamer, een plafond met prerafaëlitische schilderingen van bekoorlijke, gesluierde, rondborstige vrouwen, gedragen door apocalyptische dieren met kolossale poten en vervaarlijke klauwen. Aan de wanden hingen middeleeuwse tapijten. Vooraan stond, onlogisch maar indrukwekkend, een grote, hartvormige, marmeren jacuzzi, die zachtjes siste en stoomde, en golven aromatische dampen verspreidde door lange gangen met lage zuilen die op de centrale ruimte uitkwamen. Die dampen waren vast niet goed voor de tapijten, tenzij het natuurlijk nylon namaakdingen waren. De zuilen leken van malachiet en groen obsidiaan. Misschien zagen ze er alleen maar echt uit, misschien was het een Las Vegas-versie van de oorspronkelijke pracht: maar het kon ermee door.

‘Eerlijk gezegd krijg ik nogal hoofdpijn van deze kamer,’ bekende Beverley. ‘Ik ben zelf een minimalist. Maar de dames vinden hem prachtig. Soms verhuren we hem voor filmproducties. Maar ze weten altijd iets te breken of te bederven.’

‘Dat kun je toch claimen bij de verzekering?’ vroeg ik, denkend aaan de verwoestingen thuis. Ik moest Alec bellen om erachter te komen of de aannemer al bezig was.

‘Dat kunnen we zeker,’ zei ze.

Zou mijn verzekeringsmaatschappij ook overgelopen baden vergoeden? Ik realiseerde me dat ik geen idee had.

Ik had niet genoeg aan de Oosterse Kamer. Ik wilde een bed, een bad en eten. Bij gebrek aan een glas wodka en een beetje brood en kaas bij aankomst waren een glas sherry en een pinda ook voldoende geweest. Wat deed ik hier? Ik was gek geweest. Tien dagen van mijn leven voor een gril? Ik heb maat veertig. Zouden ze me vasthouden en op dieet zetten en me met maat achtendertig weer aan de wereld teruggeven? Alsjeblieft niet. Ik heb vulling nodig: mijn zenuwuiteinden liggen toch al te dicht onder m’n huid.

Ik ben trouwens niet aan de drank, hoor. Die veroordeling voor rijden onder invloed was echt een uitzondering. Julian en ik waren naar een dinertje voor Valentijnsdag geweest. Ik dacht dat hij degene was die niet zou drinken en hij dacht dat ik dat was. Toen we ons dat eenmaal realiseerden was het te laat.

Ik zou nu overal blij mee zijn, maar Beverley nam ons mee naar de behandelkamers – bleekgroen, conventionele, zachte verlichting en wat Mira in mijn oor crematoriummuziek noemde, muziek om bij te sterven. Ze had mijn gedachten gelezen: toen Beverley even niet keek, stopte ze me een stuk chocola toe uit haar grote, trendy tas. Ik had een vriendin.

Gasten die op de door Beverley meest gewenste tijd waren gearriveerd dwaalden rond over de behandelafdeling, in een zwijgende, trance-achtige toestand, lijvig in hun witte badjassen, hun gezichten ontdaan van make-up, met vochtig haar, verbijsterd door de plotselinge verandering in hun leven en de omstandigheden in Castle Spa, de transitlounge van hun leven. De meisjes die betaald werden om hen te masseren, te oliën, te scrubben en naalden in hen te prikken, schoten de behandelkamers in en uit – ‘Mevrouw, ik ben nu klaar voor u’ – en leken exemplaren van een kwetterend ras dat speciaal gekweekt was om vrouwen die sterker, wilder en rijker waren dan zijzelf te verzorgen en te steunen. Nogal knokige gevalletjes, met bleke, fijne binnengezichtjes en grote, verbaasde ogen. Maar ik wist dat hun handen als ijzer zouden zijn als ze ons weerspannige vlees kneedden en knepen: ze waren uit op wraak, en geef ze eens ongelijk.

Onze slaapkamers, toen we daar van Beverley eindelijk heen mochten, bleken standaard hotelkamers, executive standaard, maar dan zonder televisie, radio, klok of telefoon, aan een lange, met tapijt bedekte gang op de benedenverdieping van de westvleugel. De mijne keek uit op de slotgracht: groene algen dreven op het water. Er was inderdaad geen signaal voor mijn mobiel, maar gelukkig had ik een horloge. Beverley zei dat de enige telefoon in het kasteel in haar kantoor was, boven in de Oostelijke Toren, en dat die alleen beschikbaar was voor noodgevallen. Het diner begon over vijftig minuten. De meeste dames kleedden zich voor deze speciale gelegenheid. Wist ik overigens iets van computers, want de hare crashte voortdurend. Nee, zei ik, wat niet helemaal waar was. Ze ging weg en ik liet me op mijn bed vallen. De zoektocht naar rust kan uitputtend zijn.

4

Lady Caroline zat de eerste gang voor. Het diner, met zorg georganiseerd en geserveerd, compleet met naambordjes, zou plaatsvinden aan de lange tafel in de Eetzaal. Het was een strikt vrouwelijke happening. Ik kon mijn naam nergens vinden, en omdat ik paranoïde was van honger en vermoeidheid verdacht ik Beverley er aanvankelijk van dat ze mijn naam expres had weggelaten omdat ik had gedacht dat ze Australische was, terwijl ze een Kiwi was, en omdat ik haar niet had geholpen met haar computer. Zo werkt schuldgevoel.

Maar uiteindelijk vond ik mijn naam. Ik zat tussen Jane Jones en Mary Smith, allebei duidelijk pseudoniemen die erom smeekten gevraagd te worden wie ze in werkelijkheid waren. Ik hield me in. Mira droeg nu een blouse van witte zijde in plaats van witte katoen, en haar stippelsjaal was nu lang en groen. Ik had me omgekleed en de saaie, blauwkanten jurk aangetrokken die ik voor literaire voordrachten bewaarde; de anderen droegen voor het overgrote deel de eenvoudige, dure, zwarte prop-maar-in-je-tasjurkjes die ze meenamen voor de afterparty van congressen, plus bescheiden gouden sieraden. Ik vermoedde dat we allemaal liever in onze kamer waren gebleven om met een dienblad op schoot te eten, maar dat mocht niet zo zijn.

Lady Caroline, ernstig overdressed in laag uitgesneden groen fluweel en diamanten, met harde ogen, grote borsten, strakke blonde krullen, een kleine, gemene mond, en een ondoorgrondelijke achtergrond – ze was niet het type van de landadel, misschien was ze met een oudere aristocraat getrouwd om zijn geld – heette ons welkom en spoorde ons aan onze chakra’s op te poetsen en elektronische communicatie te vermijden omdat die de levenskracht uit de planeet zoog. Ze was lichtelijk gestoord, vond ik. Ze bleef alleen bij ons tijdens de soep, een magere bisque van kreeft, veel te sterk van smaak. Daarna verontschuldigde ze zich en ging van tafel. Beverley volgde haar naar buiten. Lady Caroline en zij hadden een woordenwisseling voor de deur, maar dat duurde niet lang en we konden niet verstaan wat er gezegd werd. Een scherpe, harde duw van Beverleys schoen schoof de zware deur dicht, waardoor we geen idee hadden wat er vervolgens gebeurde. Niemand aan tafel leverde enig commentaar. De conversatie bleef vormelijk. Tijdens de gestoomde tong met broccoli hoorden we de helikopter tot leven komen en wegroffelen in de nachtlucht en zagen we zoeklichten over de velden en rotsen om ons heen zwiepen. Na al dat gedoe ontspanden we, vooral toen Beverley, nadat de kip door de pukkelige Euan was afgeruimd, een kast openmaakte en flessen champagne met regelmatige tussenruimten op tafel zette.

‘Het is verdomme kerstavond,’ zei ze, of dacht ze in elk geval. Toen ging ze weg, rood aangelopen van woede, en liet ons aan onszelf over.

We dronken de champagne bij onze citroenmousse, op smaak gebracht met honing en opgediend met kleine amandelkoekjes, speculeerden vruchteloos over wat zich had afgespeeld achter de groene gecapitonneerde deur, maar kwamen tot de conclusie dat het er eigenlijk niet toe deed. Beverley zou wel voor ons zorgen. We waren met ons twaalven en werkten ons door zes flessen heen. Iemand, die ik later zou leren kennen als de Trofeevrouw, haalde een fles grappa tevoorschijn. Degenen onder ons met een sterk gestel maakten die snel soldaat. We kwamen weer helemaal bij, en meer dan dat. Iemand rolde een joint en liet die rondgaan. Toen de Trofeevrouw voorstelde ons terug te trekken in de jacuzzi en eerste kerstdag in te luiden met het elkaar verhalen vertellen leek dat een goed idee.

We dromden de Oosterse Kamer in, waar het warm, bestoomd en schemerig was, en gingen met bungelende benen rond de marmeren rand zitten. Een paar kleedden zich uit en stapten er meteen in, maar het was ook prettig om alleen in de zachte stoomslierten te zitten onder de bedreiging van de apocalyptische dieren en de beloften van de prerafaëlitische maagden, met onze benen in zachte bubbels.

Iemand vond nog wat chocola en we zeiden tegen onszelf dat de tien dagen eigenlijk pas de volgende dag begonnen, en hoewel sommigen protesteerden, was iedereen het erover eens dat niemand ons tot dan toe had gevraagd op de weegschaal te gaan staan, dus hoe dikker we ’s ochtends waren, hoe meer kilo’s we kwijt zouden zijn als we weggingen. Zo werkt de geest van mensen op dieet.

Het gesprek op die avond van de eerste dag bracht ons op een spelletje truth or dare. We vertelden elkaar de waarheid: dingen die gebeurd waren en die we normaal geheim hielden, soms zelfs voor onszelf. Er gold een geheimhoudingsplicht: wat we in deze kamer hoorden, zou nooit naar buiten worden gebracht. Maar ik ben schrijfster – vandaar dit boek. Het is voor het Nut van het Algemeen en ik heb natuurlijk namen veranderd om onschuldigen te beschermen.

De Trofeevrouw beet het spits af. Ze had behoefte om te praten. Ze had zichzelf de laatste tijd niet goed verzorgd. Dat wil zeggen dat ze haar kroezige, rossige haar te lang en te dik had laten worden en de punten waren gespleten. Ze beet op haar nagels. Ze leek mager en knokig in plaats van soepel en slank – hoewel dat natuurlijk ook een kwestie van presentatie kan zijn, van hoe je je gedraagt, hoe je jezelf ziet. De spieren van haar armen waren slap; ze deed niet aan fitness. Ik meende zelfs een glimp zwart haar onder haar oksels te zien, en haar voeten en ellebogen waren toe aan puimsteen en een peeling. Maar misschien was ze juist in Castle Spa om die dingen te laten verzorgen. Ze was er nog maar een paar uur. Omdat ze het niet prettig vond om een van de ter beschikking gestelde badpakken aan te trekken haalde ze haar eigen badpak uit haar kamer. Het was zo’n, zwart-witte met korte pijpjes die twee jaar geleden in de mode was, maar die niemand meer droeg. Het model was niet erg populair geweest.

Daar stond tegenover dat ze een smal, intelligent gezicht had, een roomkleurige huid, heldere ogen met zware oogleden, een lange aristocratische neus en een enigszins hooghartige houding. Het was dus misschien een beetje ongepast van me dat ik haar onvolkomenheden had opgemerkt. Ze had een prachtige dictie, maar niet helemaal natuurlijk, alsof ze spraaklessen had gevolgd. Zo’n typisch ui-mens, dacht ik: pel één laag weg en er zit altijd weer een nieuwe onder. Dat vond ik prima, en bovendien moest je mensen niet op hun uiterlijk beoordelen.

5

Het Verhaal van de Trofeevrouw

‘Ik was van plan geweest mijn mond te houden over de twee jaar dat ik in de gevangenis heb gezeten,’ zei de Trofeevrouw, ‘maar ik voel me veilig in dit gezelschap en zie wel dat ik vrijuit kan spreken. Succesvolle, moedige vrouwen en onafhankelijke denkers, zoals jullie kennelijk zijn, worden niet zo makkelijk in verlegenheid gebracht. Zijn jullie bang voor me nu je weet dat ik heb gezeten voor moord? Ik hoop van niet. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat ik jullie ga vermoorden. Ik weet zeker dat jullie me een warm hart zullen toedragen – ja, zelfs aan mijn kant zullen staan als dat nodig mocht zijn. Dat de rechtbank van Athene me maar tot twee jaar heeft veroordeeld bewijst dat ze begrip hebben voor mijn hachelijke situatie. De Griekse autoriteiten mogen er dan van overtuigd zijn dat Engelse vogelaars als ze de hemel afspeuren alleen maar bezig kunnen zijn met het bespioneren van de Griekse luchtmacht – ze kunnen zich niet voorstellen dat dit soort nerds bestaat – een crime passionnel begrijpen ze wel. Ze begrijpen jaloezie. Ik zou zes maanden geleden al zijn vrijgekomen, ware het niet dat ik een kleine rol heb gespeeld in een gevangenisoproer. Ik probeerde de autoriteiten nog te waarschuwen dat er een rel broeide, maar ze wilden niet luisteren. De tekenen van een dreigende opstand zijn overal ter wereld hetzelfde: gevangenen beginnen voorraden voedsel te hamsteren; meer gevangenen dan normaal in het arrestantenhok; meer aanvragen voor overplaatsing; meer personeel dat ziekteverlof nodig heeft; toegenomen onrust van buitenaf door het optreden van advocaten en activisten – de tekenen zijn onmiskenbaar als je weet waar je op moet letten. Net als bij ieder huwelijk dat op instorten staat, kondigt de ondergang zich aan maar worden de voortekenen over het hoofd gezien. Het is net alsof we in onze zoektocht naar reuring, naar drama, waarschuwingen onbewust met een korreltje zout nemen. Thanatos, de doodsdrift van Freud, is in ons allemaal nog zeer levend.

Ik weet meer over gevangenissen dan de meeste mensen omdat er ooit een grote kans bestond dat Lucas gearresteerd zou worden wegens fraude in de vs en ik hem moest briefen. Lucas is – was – mijn echtgenoot. Ik ben – was – zijn Trofeevrouw. Trofeevrouwen zijn allang geen domme blondjes meer, het zijn óf vooraanstaande vrouwen met een eigen carrière óf het zijn efficiënte privésecretaresses die “het verrichten van diensten in bed” aan hun functieomschrijving toevoegen en daarvoor worden beloond met een huwelijksplechtigheid.

Ik had niet kunnen voorzien dat ik, en niet Lucas, uiteindelijk in de gevangenis terecht zou komen. Lucas heeft me laten oppakken.

Eén ding dat mij in mijn leven is opgevallen is dat goedheid haar eigen beloning is. Geen goede daad blijft onbestraft. Doordat ik de autoriteiten had gewaarschuwd over het op handen zijnde oproer in Korydallos, de voornaamste gevangenis van Athene, werd ik meteen verdacht en vervolgens beschuldigd van het aanstichten ervan. Ze konden zich niet voorstellen dat een gevangene zou kunnen handelen tot nut van het algemeen. Net zoals ik me niet kon voorstellen dat Lucas me op zo’n manier zou behandelen na al die jaren van wat ik aanzag voor echte wederzijdse genegenheid. Maar mannen zijn anders dan vrouwen. Zodra ze hebben besloten je als echtgenote af te schrijven is het over en uit. Ze vergeten alles wat je samen hebt meegemaakt: de dingen die je hebt opgegeven, de pleziertjes die je hebt gedeeld. Hun erkenning gaat alleen maar uit naar de vrouw die op dat moment hun bed vult, achter het fornuis staat en genot verschaft als een braaf vrouwtje. Als er niemand is om die rol te vervullen, vinden ze snel iemand die dat graag wil doen. Vrouwen zijn niet zo rationeel. Ze kunnen maar beter een goede advocaat zoeken bij het eerste teken van narigheid.’

‘Ik ben echt blij dat ik niet zoveel weet als jij,’ zei het bleke, fragiele schepseltje dat op de marmeren rand zat te bibberen in een petieterig vaalroze bikinietje. ‘Ik zou er zo gedeprimeerd van raken.’ Ze was hooguit tweeëntwintig. In de loop van de week leerden we haar kennen als de Manicuurster. Ze had een ontzagwekkend potige lijfwacht in dienst, ene Kimberly – gewapend, breedgeschouderd en met een stevige kaaklijn, maar een verrassend lief gezicht – die van tijd tot tijd uit de coulissen tevoorschijn kwam om op haar wenken iets wat eruitzag als een nertsmantel, om de schouders van haar beschermelinge te leggen of weer weg te halen.

‘Maak je geen zorgen,’ antwoordde de Trofeevrouw. ‘Ervaring leert je er wel mee omgaan. Toen ik tien dagen geleden eindelijk vrijkwam uit Korydallos in Athene,’ vervolgde ze, ‘ben ik zo snel mogelijk hier naar Castle Spa gekomen. Tijdens mijn studie kunstgeschiedenis was mijn specialisatie Burges en de prerafaëlitische stroming, en ik kende dit kasteel van naam, maar heb nooit de gelegenheid gehad het te bezoeken. Wij trofeevrouwen zitten altijd met hetzelfde probleem – we moeten zoveel leren en zo snel. We mogen nooit onnozel overkomen, in wat voor wereld een nieuw huwelijk ons ook brengt – of het nu Hollywood is, het bankwezen, paardenraces, de computerbranche, de hogere regionen van de kunstwereld of poolexpedities – we kunnen zelden eens lekker onderuitzakken en genieten. Zelfs nu kan ik het me niet permitteren om tijd te verspillen. Tijd is de vijand van de vrouw en ik moet geld verdienen. Maar tien dagen dacht ik, tien daagjes maar, na alles wat er gebeurd is en alles wat er nog te gebeuren staat, moet dat toch kunnen!

Morgen ga ik met mijn lijf beginnen, dat heeft een beetje professionele aandacht hard nodig. Als eerste laat ik mijn haar knippen en verven. En daarna neem ik een pedicure, vooral een pedicure. In Korydallos liepen de kakkerlakken over je voeten. Wat heerlijk om eindelijk hier te zijn, frisse lucht, ruimte, stilte, goed eten, het beste in zijn soort, en rust. Een van de ergste dingen van de gevangenis – voor degenen onder jullie die het niet weten – is de voortdurende herrie: schallende tv’s en radio’s uit verschillende cellen, allemaal op een andere zender. De stank van urine; treurig voedsel, nauwelijks eetbaar, op een plastic bord geplempt; en, het meest deprimerende van alles, het alomtegenwoordige oerlelijke beton. Bouwsteen heeft oppervlak, diepte, karakter en een esthetische kwaliteit: beton niet. Natuur is van zichzelf mooi: de mens in een slechte, boze bui maakt dingen liever lelijk.

In iedere generatie zijn wel een paar kunstenaars die zich verzetten tegen de sfeer van depressie en misère waarmee de mensheid zich zo graag omgeeft. Neem deze plek: dit Burges-instituut van uitzonderlijke genoegens! Deze marmeren jacuzzi, de oosterse tegels op de muren, de zuilen van obsidiaan, die vier plafondbeesten die dreigend boven ons hangen terwijl we hier zitten te kwebbelen: verwonder je over de balans die gecreëerd wordt tussen de vorm van de zaal en de schokkende, stuwende beesten. Dit is heel wat anders dan je in Korydallos zag. O, die grootsheid, die dwaasheid! En wij, vergankelijke wezentjes, zacht en kwetsbaar, en toch met zoveel inzicht; van de onmetelijkheid van het heelal tot de complexiteit van de microkosmos tot aan William Burges. Maar ik laat me meeslepen. Verveel ik jullie? Breng ik jullie in verlegenheid? Ik voel nog steeds de waarschuwende ogen van Lucas die wil dat ik mijn mond houd. Soms, tijdens etentjes, kon ik me wel eens laten gaan, en dan waren er van die renpaardenhandelaren met hun vrouw of casinobazen met hun snolletje die me vreemd aankeken waardoor ik niets meer kon zeggen en alleen maar een beetje verontschuldigend kon glimlachen. Als ik beter had opgepast, waren we misschien nog bij elkaar.’

Er klonk wat geruststellend gemompel rondom het bad, maar sommigen leken toch een beetje geschokt. Ik ben zelf een William Burgesaanhanger maar ik kan mijn enthousiasme nog een beetje temperen. Het hare kwam een beetje wanhopig over. Maar ik was teruggekomen op wat ik eerder dacht: ze zag er zelfs behoorlijk goed uit voor iemand die net uit de bak kwam.

‘Twee jaar Korydallos, met als gezelschap voornamelijk de ongelukkige slachtoffers van slavenhandel, die waren gearresteerd omdat hun ontvoerders ze zonder papieren in een vreemd land aan hun lot hadden overgelaten, biedt niet veel mogelijkheid om te praten over de dingen waar je van houdt. Er zaten weliswaar ook wat Engelssprekenden, maar het gesprek bleef beperkt tot het uitwisselen van informatie, niet van denkbeelden. Hoewel ik al snel voldoende Roemeens, Albanees en Bulgaars kende om me te redden – mijn Grieks is altijd al toereikend geweest – merkte ik dat hetzelfde gold voor de meeste andere gevangenen. Informatie, geen denkbeelden. Taal is het probleem niet; het probleem is hoe er gedacht wordt. En toch heb ik ervaren dat er, waar je ook komt in de wereld, altijd wel een paar gelijkgestemden zijn. Als je gestrand bent in een vreemde stad, zoals maar al te vaak gebeurt in een vrouwenleven – we willen met alle geweld verliefd worden en die liefde achternalopen – moet je niet wanhopen. Er is altijd wel iemand die in hetzelfde schuitje zit. In de akeligste buitenwijken vind je nog wel een vrijdenker of zo: een van de steilste calvinisten blijkt een darwinist te zijn; de kroegbaas blijkt een liefhebber van Schopenhauer.’

‘Zelfs in dat dorp waar ik beland was, heb ik nog een paar vrienden kunnen maken,’ zei de ex-vrouw van de dominee. ‘We zijn een boekenclub begonnen en ik raakte al snel verkikkerd op het plaatsje, voordat alles fout liep.’

De Trofeevrouw glimlachte bemoedigend en vertelde verder.

‘In de gevangenis is het onbeleefd om te vragen waarom iemand moet zitten: je kunt het beste wachten tot iemand er zelf over begint, op een moment dat hij zelf vindt dat de situatie ernaar is. Ik heb niemand verteld dat ik voor moord zat; ik heb gezegd dat ik opgesloten was voor de zonde van haat, gevoed door jaloezie. Dat werd geaccepteerd. De meeste mediterrane volkeren begrijpen het concept van de zonde. Alleen in de noordelijke landen, de landen van de reformatie, leeft het niet meer.

En wat haat betreft, wat jaloezie betreft – ik had er niet voor mogen bezwijken. Ik had het verdiend in de gevangenis te zitten, alleen misschien niet zo lang: dat is wat me op de been hield toen ik gevangenzat. Trofeevrouw zijn was mijn roeping, de levensstijl waar ik van jongs af aan voor geoefend had: het was een baan, en dan bovendien een van vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week, een baan waar velen tegenwoordig te beroerd voor zijn – en ik had mijn tanden op elkaar moeten zetten, mijn rug recht moeten houden, en alle vernederingen moeten slikken die Lucas en die afschuwelijke Litouwse, Vera Meirovitz me lieten ondergaan. Trofeevrouwen horen hun emoties onder controle te houden, vooral als het om seks gaat. Ze zijn gemaakt om hun man te leiden, niet om zich te laten meeslepen door passie.

Maar sommige vrouwen zijn gewoon onuitstaanbaar. Vera Meirovitz was er zo een. Ze had geen smaak en ze was dik, dom en saai. Ze had een voorliefde voor geborduurde boerenbloesjes en dirndljurkjes. Kun je het je voorstellen? Ze werkte bij Lucas op kantoor als boekhoudster. Je kunt zeggen wat je wil, maar Lucas had over het algemeen een goede smaak in vrouwen. Ik begrijp niet wat hij in haar zag.

Vera stond niet bekend om haar goede smaak. Ze had zelfs een felblauw gebreid wollen tasje dat geluk moest brengen aan haar pols hangen. Er zaten felrode vilten bloemen op genaaid. Boerenkunst, als eerbetoon aan haar Oost-Europese oorsprong. In dat afzichtelijke tasje had ze drie geverfde eieren – een oude religieuze kunstvorm die in het Oosten bekendstaat als pysanky. Haar muren hangen waarschijnlijk vol met koekoeksklokken en geschilderde madonna’s. Ik heb nog steeds geen idee waarom Lucas vond dat hij zich na mij zo door haar verlost voelde.

Verlossen is wat ik dóe. Ik bén de verlossing. Ik ben de schuilplaats in de storm, of zoals Dylan zegt: “Come in, she said, I’ll give you shelter from the storm.” Waarom had Lucas dat niet door? Niet dat ik van hem hield – Trofeevrouwen doen het niet voor liefde – maar ik voelde me echt héél erg verantwoordelijk voor hem. Hoewel, ik vraag het me af. Mijn reactie lijkt meer op die van een afgewezen vrouw dan van iemand die door haar baas aan de kant is gezet. Misschien hield ik toch wel van hem.’

‘Je was een slachtoffer van het stockholmsyndroom, dat is alles,’ interrumpeerde de Chirurg bruusk. ‘Je werd verliefd op je overweldiger. Gebeurt heel vaak bij vrouwen. Vraag het iedere willekeurige vrouw met een gearrangeerd huwelijk. Liefde is de makkelijkste uitweg.’

‘Seks maakt nogal wat hormonen los bij een vrouw,’ zei de Rechter. ‘Ze moet een goed gevoel hebben over hem: ze neemt zijn politieke standpunten over; ze liegt voor hem. Ik zie het zo vaak in de rechtbank.’

‘Dank je,’ zei de Trofeevrouw. ‘Ik heb gewoon wat tijd nodig om te herstellen, denk ik. Tien dagen geleden zat ik nog in de gevangenis. Een cultuurshock maakt je zo kwetsbaar. Veel van die vrouwen daar waren verslaafd aan de meest verschrikkelijke kerels, die hen eerst de bak inwerkten en vervolgens lieten stikken. Dat heeft Lucas me aangedaan en dat moet ik niet uit het oog verliezen. Heel mijn leven heb ik geprobeerd verstandig te zijn en wat heeft het me opgeleverd?’

‘Dat je hier bent,’ zei de Weervrouw. ‘Iets beters dan dit bestaat bijna niet.’ De Trofeevrouw knapte meteen op, babbelde wat over hoe ze haar haar zou laten knippen – en ging toen door met haar verhaal. ‘Vrouwen zetten zich graag af tegen iemand of iets waaraan ze een hekel hebben – ik kan haar niet uitstaan; ik veracht hem; ik haat gele schoenen; kreeftensoep? Jèk! – zo kunnen ze zich makkelijker onderscheiden. Sommigen verlagen zich tot echte haat. Bij vrouwen gaat het meestal om een rivale in de liefde, iemand die ze ooit als inferieur beschouwden – iemand die ouder is misschien, of dikker – maar die er desalniettemin in is geslaagd hun man af te pikken. Bij mannen gaat het bijvoorbeeld om een of andere ondermaatse zakenrivaal of een slome bankdirecteur die ooit de lef had ze ervan te weerhouden de miljoenen te verdienen waar ze recht op hadden. Iemand aan wie ze zich volgens de pikorde superieur moeten voelen, en die ze toch te slim af is geweest. Als het om status gaat, kan het minste of geringste nog jaren blijven knagen en krenken. Maar net zoals haat zich op de underdog richt, onderwerpt de meerderheid zich aan degene met het meeste gezag, zowel mannen als vrouwen. Ik heb mannen gekend die achteloos hun vrouw voor een nachtje uitleenden aan de grote baas zonder enige wrok te koesteren. Een vrouw met maat tweeënveertig zal zich waardig uit de strijd om een partner terugtrekken als zich een maatje zesendertig aandient. Wie heeft, zal gegeven worden, zegt de Bijbel. De omkering van waarden is wat het zo ergerlijk maakt.

Lucas was mijn man, ik was zijn vierde vrouw. Na vier keer heeft een rijke, ambitieuze, efficiënte man het meestal wel door. De eerste vrouw is de girl next door, die de klasse of de kracht mist om bij de les te blijven als hij hogerop komt. Ze zal de rest van haar leven blijven treuren en zich afvragen wat er verkeerd is gegaan, waarom het niet “ze leefden nog lang en gelukkig” is geworden zoals de boekjes beloofden. De tweede is het chique tutje, met een titel wellicht, doet aan vossenjacht, is wel van stand maar dom. Zodra de opwinding van het bezitten begint te slijten gaat hij zich vervelen, en een paar kinderen later is hij een makkelijke prooi voor de seksuele verlokkingen van een of ander talentvol mokkel dat op zoek is naar zo iemand als hij. Dan volgt er een hele dure scheiding en een nieuw huwelijk, waarvan hij denkt dat het ideaal is. Maar als de lustgevoelens afnemen, gaat hij zich ergeren aan de lange ineenstrengelende benen, de verbluffend smaragdgroene ogen die grijs worden als zij haar contactlenzen uitdoet, en de wiebelende jonge siliconenborsten boven haar bord. Dan worden zaken steeds belangrijker, er raken regeringen en potentaten bij betrokken: smaak en rijkdom worden belangrijk, een man moet kunst aan de muur hebben. Hij moet een vrouw hebben die het verschil tussen een Monet en een Manet kent, en niet een die denkt dat ze champagne kan serveren als het theetijd is.