HET BOS

Van Jerôme Inen verscheen eerder

Zomergriep/Keerweer nr. 16/Palmyra (2003)

Jerôme Inen

HET BOS

2006
Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

© 2006 Jerôme Inen

Omslagontwerp Suzan Beijer

Typografie Arjen Oosterbaan

Afbeelding omslag Michael McDermott/Image Partners

ISBN 9789025432164

9789025425753

D/2006/0108/941

NUR 301, 305

www.uitgeverijcontact.nl

How can we know what we think till we hear what we say?
Julian Barnes, The History of the World in 10½ chapters

2

Op de avond van 14 augustus 1994 reed ik vanuit Parijs terug naar Nederland. De rit door Frankrijk verliep vlot, maar vanaf de Nederlandse grens leek het alsof ik maar niet vooruitkwam. De kilometers gleden aan me voorbij, wat ik zag was steeds bekender. Weilanden, bruggen, dijken, wegen. Borden: ‘Amsterdam, 100 kilometer’. De weg was breed, de weg was leeg, de weg was helverlicht en aan de weg kwam maar geen einde.

Ik wilde niet naar huis, maar dat begreep ik zelf niet.

Ik ging steeds harder rijden. Ik keek niet meer opzij, ik staarde vooruit over de weg. Ik dook met zo veel snelheid naar beneden een tunnel in dat de wagen ver in zijn veren dook en de uitlaat over het asfalt schuurde. Voor het eerst sinds België keek ik op de snelheidsmeter. De wijzer wees ver naar rechts. Honderdtachtig per uur. Ik haalde mijn rechtervoet van het gaspedaal. De motor leek te zuchten. In mijn ogen prikte plots het zweet dat ik niet had voelen opwellen. De auto rolde moeiteloos driehonderd meter door. Een stoplicht.

Remmen. Ademhalen.

Ik was verkeerd gereden, maar ik wist waar ik was. Aan het eind van Schiphol-Oost, een gebied waarvan ik nu weet dat daar ooit het oude Schiphol lag, toen vliegtuigen nog propellers hadden en in noodgevallen konden landen op een baan in het Amsterdamse Bos. Links was de A9, de kortste route naar mijn huis. De weg was zo helverlicht dat hij in de avondlucht leek te zweven. Vóór mij rezen twee stalen bogen van de brug over de ringvaart omhoog. Daarachter, wist ik, lag het Amsterdamse Bos.

De bosrand ving nog net het licht op van de snelweg. Het waaide hard, zag ik nu. De bomen zwaaiden met hun takken, en er dansten slierten bladeren door de lucht.

Het stoplicht sprong op groen. Mijn spiegels waren leeg. Tijd om na te denken. Als ik linksaf ging, was ik het snelste thuis. Maar mijn portie snelheid had ik gehad. Rechts was een weg die me zou dwingen langzamer te rijden. Helaas leidde deze weg ook vlak langs kantoor en dus langs mijn collega’s. En ik had nog even geen zin in collega’s.

Het licht sprong op oranje. Ik liet de koppeling los en gaf gas. Ik stuurde naar rechts, het donker in, de weg in waarvan ik nu weet dat hij de Nieuwe Meerlaan heet, maar die ik toen nog alleen maar kende als ‘die vette weg door het Amsterdamse Bos’.

Zo noemden mijn collega’s van Doornbij & Partners haar al jaren. Of ook wel ‘de leukste sluiproute van Amsterdam-Zuid naar Schiphol.’ Dat had mij nooit zo aangetrokken. Ik houd niet van sluiproutes, ik vind het plezier van automobilisten om nou juist die wegen níét te gebruiken waarvan de overheid graag wil dat ze ze gebruiken, kinderachtig.

Toch: na enkele minuten op de Nieuwe Meerlaan begreep ik het enthousiasme van mijn collega’s volledig. Ik reed snel, maar toch was alles anders. Op de snelweg had ik het gladde asfalt gestraft, nu gleed ik over het hobbelige wegoppervlak. Probeerde ik eerst het gaspedaal te pletten, nu volgde mijn rechtervoet het ritme van de bochten en de rechte stukken.

Hoewel ik nog nooit op de Nieuwe Meerlaan had gereden én het donker was, had ik geen moeite de weg te volgen. Hier had zich niet een bulldozer recht en zielloos een weg gebaand door een bos, hier was een pad gezocht, een pad dat misschien alleen door takken was gewezen. De weg kronkelde, ging omhoog, omlaag, helde naar voren, naar binnen, dan weer naar buiten. De bomen leunden over de weg, of bogen achteruit. Deze weg ontstond voor mijn auto uit, precies die honderd meter die mijn ogen vooruit konden zien dankzij de lichten van mijn auto.

Het was veel te snel voorbij. De weg werd rechter, de bomen trokken zich twintig meter terug. Links van me lag de kaarsrechte vorm van de olympische roeibaan. Over het zwarte water keek ik naar het oosten. In het donker waren nog net de contouren van de roeitribune te zien. Rechts daarvan, ergens achter in het donker, lag het kantoorgebouw van Doornbij & Partners.

Nu de weg saaier was en het rijden minder inspannend, werd ik me weer bewust van de auto waarin ik reed. Het was een van de lease-Opels van Doornbij & Partners. Kortom: een veel te vaak gebruikte, uitgewoonde en eigenlijk opgereden wagen. Hij stonk: een onaangename mix van rubber, chemische schoonmaakmiddelen en benzinedampen. En misschien stonk ik ook.

Hoe dan ook, ik zat ermiddenin. Ik verlangde naar wind en frisse lucht, en die zou ik het beste krijgen op mijn fiets, en mijn fiets stond bij kantoor. Ik kon hem ophalen, maar dan was er een kans dat ik iemand van Doornbij & Partners tegen het lijf liep. Dat was heel goed mogelijk, zelfs op dit late tijdstip, zelfs op een zondag. Allemaal heel ambitieuze meisjes en jongens, daar.

Ik kwam aan het eind van de roeibaan, waar de Nieuwe Meerlaan eindigt in een rotonde. Ik stond stil. Voor me, op zo’n honderd meter, de Amstelveenseweg. Licht, verkeer, een uitgestoken arm van de stad. Rechts de rommelige ingang van het Amsterdamse Bos. Links, achter de donkere, grillige wand van een rij bomen in het duister, lag het kantoor van Doornbij & Partners. En daar stond dus mijn fiets.

Ik trommelde op mijn stuur. Achter mij toeterde plots een auto. Oeps. Even niet op zitten letten. Ineens had ik wel een plan. Ik zou langzaam langs kantoor rijden, mijn lichten uit, en kijken of er lichten brandden in kantoor. Zo ja, snelheid maken, op de parkeerplaats honderdvijftig meter verder keren, en als de donder naar huis rijden. Zie u maandag weer, lieve collega’s!

Ik reed de toegangsweg op naar de noordkant van het Amsterdamse Bos. Naast mijn auto dook de dichte haag van bomen op die de twee hectaren van Doornbij & Partners afschermden van de buitenwereld. Ik deed mijn lichten uit en reed stapvoets verder. In het donker zag ik de witte caravan van meneer Pinda al schemeren.

Al een jaar scharrelde meneer Pinda rond in de omgeving van Doornbij & Partners. Ik wist niets van hem, niet eens zijn echte naam. Ik had hem voor het eerst gezien op de nabije parkeerhaven in het Amsterdamse Bos, toen ik mijn gebruikelijke lunchwandelingetje maakte. Op die parkeerplaats stond plotseling een haveloze witte caravan met daarvoor een nog havelozer Ford. De caravan was volgeplakt met protestborden waarop onbegrijpelijke teksten stonden geschreven. DUW het Amsterdamse Bos niet kapot, of dat soort dingen. Je las de tekst en vijftig meter verder was je het al weer vergeten. Niet echt een goed teken voor protestteksten, zou je zeggen. Die moeten toch een weerhaakje in je geheugen slaan.

Wat me veel helderder voor de geest staat is hoe die caravan die parkeerplaats totaal veranderde. Voorheen was het een keurige parkeerhaven, het woord zegt het al, een strookje asfalt en beton midden tussen de bomen, een onderbreking van het bos. Met de caravan erbij was de parkeerplaats plotseling deel van het bos geworden, alsof hier al sinds mensenheugenis bewoners de natuur hadden opzijgezet.

De eigenaar van de caravan scharrelde rond langs de randen van zijn kampeerplaats. Een grote, oude man, eind zeventig, begin tachtig. Ik wilde tegen hem zeggen: Meneer, weet u zeker dat u hier wel een caravan mag neerzetten? Ik hield echter mijn mond. Dit was niet een zaak voor mij, maar voor de politie.

En dat was het. De politie kwam langs, diezelfde dag nog, en stuurde hem weg. Ik maakte nog een praatje met een van de agenten. Die legde me uit: ‘Hij protesteert tegen wat de gemeente met de Vietnamweide wil doen.’

‘De Vietnamweide, dat is toch die grasvlakte daar links,’ wees ik, ‘waar mensen altijd hun hond uitlaten?’

‘Precies. Ze willen daar een sportpark aanleggen of zo.’

‘Wat zou daar erg aan zijn?’

‘Weet ik ook niet,’ zei de agent, schouderophalend, ‘maar die meneer vindt het wel heel erg.’

De volgende dag was ‘die meneer’ weer terug. En de politie verwijderde hem weer. Waarop de oude man… Dat ging zo twee weken door. De politie bleef laconiek, maar die ouwe werd steeds bozer. Op kantoor zeiden we: Dit wordt een drama. Die ouwe gaat een paar agenten slaan, en dan wordt hij gearresteerd.

En toen stond opeens die caravan op ons parkeerterrein. Schuin geparkeerd, met zijn linkerkant half op de weg. Gomeinie! Die ouwe had echt lef! Maar het bleek dat William – die tot dan toe nog niet de minste interesse in de zaak had getoond – hem daarvoor toestemming had verleend. Ik snapte er niks van, niemand op kantoor begreep het. Behalve William dan. We deden het maar af als een sentimentele bevlieging van onze directeur-eigenaar. De oude man bezorgde ons geen last. Af en toe een antikapitalistische tirade, dat was alles. De enige overlast die hij veroorzaakte was de troep van de lege pindadoppen op de oprijlaan.

Geen last van meneer Pinda, ook die avond niet. Achter het zeskantige raampje van de caravan brandde geen licht. Goed nieuws. Ik reed voorbij de ingang en loerde over mijn schouder naar Doornbij & Partners. De drie vleugels die ik kon zien waren donker. Nog beter nieuws.

Ik keerde en reed de oprijlaan op. Knarsend grind onder de wielen. Het klonk in de kleine ruimte van de auto luid genoeg om de doden te wekken. Ik schakelde de motor uit, en in mijn oren gonsde het lawaai van het autorijden nog trillend na. Toen ik uitstapte liet ik de deur van de auto openstaan om wat licht te hebben. Het binnenlampje wierp een zwak licht op de donkere parkeerplaats en op de tuin, zwak als een kaars in een verduisterde kerk.

Mijn fiets, waar had ik die een week geleden ook alweer neergezet? Ik tuurde in het donker tot mijn ogen zeer deden. Bijna had ik het al opgegeven, toen ik hem opeens overduidelijk zag, alsof iemand in het donker hem daar net stiekem had neergezet. Een bekend wiel stak tevoorschijn achter de oostvleugel van het kantoor. Ik haalde mijn rugzak uit de kofferbak en gooide, in een automatische beweging, de autodeur dicht. En stond dus in het pikkedonker.

Ik grinnikte. Ik moest William toch eens voorstellen buitenverlichting op te hangen. Zo’n geval met een sensor leek me wel wat, zo een die automatisch een verblindende schijnwerper aanzet als zich ’s avonds ook maar iets op het terrein begeeft, al is het maar een eekhoorn.

Ik wachtte tot mijn ogen iets in het donker konden onderscheiden en begon toen, voetje voor voetje, richting mijn fiets te bewegen.

Ik was vrolijk. Ik weet zeker dat ik vrolijk was. Ik liep in het donker over het grind, en dacht aan hoe ik op kostschool met de vaste bende ’s nachts de slaapzaal uit glipte. In het donker door de school sluipen, genieten door simpelweg op plekken te zijn waar je je overdag te pletter verveelde, maar die nu het toneel waren van een groot avontuur, alleen maar omdat het nacht was en verboden.

Na een minuut of wat rondtasten in het donker botste ik als vanzelf tegen mijn fiets op. Morrelend en tastend wist ik hem van het slot te krijgen, en met enig geluk zwaaide ik mijn rechterbeen over de stang zonder mijn knie pijnlijk te stoten en wist ik ook nog overeind te blijven staan.

Ik begon, met mijn fiets tussen mijn benen, terug te schuifelen naar de plek waar ik net vandaan was gekomen. Toen leek het alsof een hand mijn kin beetpakte en dwingend mijn hoofd naar links en naar boven trok. Een beweging, in het donker. Het was een handvol bladeren die cirkelend op me af leek te draaien.

Het is voor mij moeilijk te beschrijven wat ik voelde. Woorden schieten te kort. Het was… alsof de grond onder mijn voeten werd weggehaald. Letterlijk. De zekerheid van je volwassenheid, de bezwering van je verstand dat je beschermt, omdat het je vertelt dat als je iets verschrikkelijks bedenkt, dat nog geen werkelijkheid hoeft te worden. Dat je geest je lichaam niet verlaat wanneer je je adem uitblaast. Dat de doden niet kunnen opstaan uit hun graf.

In deze put van angst was ik al eens eerder gevallen. En William Doornbij viel toen met mij mee. Toen we samen zwart van de modder en hijgend van de inspanning bij de laatst geplante boom stonden, onze rug naar het illegale familiegraf. En die waaier van herfstbladeren plotseling wervelend om ons heen draaide, zoals ooit Williams zuster Irina voor ons danste.

3

Amper zes weken geleden heb ik Fred van Durst voor het laatst gezien. Toch lijkt hij van zo lang geleden, nu ik zijn stem hoor op de geluidscassette. Even lang geleden als mijn juf in de eerste klas, als die vermolmde docent rechtstheorie op de universiteit, als die zwijgende advocaat bij wie ik ooit een martelende snuffelstage heb gevolgd. Kortom, mijn prehistorie, de tijd die ik in mijn hoofd noem (tegen anderen zou ik het niet durven): mijn jaren in de wildernis. Een wildernis waar William me uit had gered door me een baan aan te bieden. Althans, zo dacht ik altijd.

Ik heb lang geaarzeld om de cassette te beluisteren. Zo’n week geleden kwam ik hem tegen in de witte doos. Zo’n minigeval, net zo lang als een kinderduim, met een gifgroene kleur die lijkt te waarschuwen: Kijk uit! Verkeerd gebruik levert gevaar op voor de gezondheid!

Het is de cassette van mijn oude antwoordapparaat, een van de spullen die het prima deden, maar die ik toch bij het vuilnis heb gezet. Waarom? Zeven jaar lang was het eerste wat ik deed als ik thuiskwam controleren hoeveel berichtjes op het tellertje stonden. Je zou kunnen zeggen dat het een altaartje was, gewijd aan de Keizer in mijn leven: Mijn Werk.

Wel, de Keizer is vermoord, en zoals de plebejers in Rome deden als het staatshoofd was gevallen: ik heb het altaar ontwijd, aan stukken geslagen en in de Tiber gesmeten.

Een ornament van het altaar had ik dus bewaard, eigenlijk zonder erover na te denken. Maar toen ik het in mijn handen hield, wist ik precies wat erop stond. Ik hoefde slechts twee dozen open te maken om een memorecordertje te vinden waar het kleine kreng op afgespeeld kon worden.

Eerst geruis. Dan de elektronische staccatostem van mijn antwoordapparaat die zegt: ‘You. have. four. teen. mess. ages.’ Dan even geruis. De computerstem weer. ‘Mon. day. Nine. O. Five. A. M.’ Plotseling, heel helder, de stem van Fred van Durst. ‘Alex, met Fred. Ik weet dat je vrij bent, maar kan je me even bellen? Er is hier brand geweest, in Williams kamer. Geen paniek: het kantoor staat nog gewoon overeind. Alleen Williams computer en bureau zijn verbrand. Daar mogen we meneer Pinda voor bedanken, hij heeft de brand op tijd ontdekt. Niks ernstigs aan de hand. Maar ik vind dat je het even moet weten.’

Maandag, vijf over negen ’s ochtends. Dat moet maandag 8 augustus zijn geweest. Ik hoorde het bericht – en de hele serie erna – in het laatste halfuur van 14 augustus, dus tegen middernacht. Ik stond in de huiskamer, met alle lichten aan. Verbaasd, kwaad op mezelf, omdat ik mij even daarvoor, op de parkeerplaats van Doornbij & Partners, bang had laten maken door een handjevol bladeren. Dat was waarschijnlijk de reden dat ik niet schrok van dit eerste berichtje en de reeks onrustbarende berichtjes erachteraan. Brand, een verdwijning, dat waren dan wel meldingen van rampspoed, maar wel van de échte wereld en niet van het hiernamaals.

Maandag, dezelfde dag, halfeen ’s middags. Freds stem: ‘Alex, hier Fred nog een keer. Had William ook vrij genomen, is hij dat vergeten te zeggen, tegen jou, mij, en iedereen? Bel me even op, dank je.’

Dinsdag. Vijf over elf. Negen augustus dus. ‘Alex, het wordt steeds gekker hier. Ik maak echt geen grap. Nog steeds geen teken van William. Toe nou, bel me even op.’

Donderdag, vijf over zes, 11 augustus. ‘Alex, ik word echt gek van het idee dat je dit wel hoort en maar niet terugbelt. Ja, vakantie is belangrijk, maar dit is effe belangrijker. Bel me op. Waar is William?’

Zaterdag. Tien over elf ’s ochtends. 13 augustus. ’Alex, waar ben je nou man? Bel me, ik maak geen geintje: William is nu officieel vermist.’

Ik dacht aan al de dagen dat Fred mij had gebeld. Het waren mijn eerste dagen in Parijs met Julie Bagnolet geweest.

Julie. Het is raar hoe lang ik niet aan haar heb gedacht. Vier jaar lang een relatie op afstand, waarbij we elkaar drie à vier keer per jaar zagen. Nooit langer dan een week, maar dan altijd intens samen. En dan, ergens, een verwijdering, een onuitgesproken afscheid. Een vergeten. En nota bene door de stem van Fred van Durst denk ik weer aan haar.

Op de eerste ochtend van mijn thuiskomst uit Parijs zat ik al naast de telefoon om Fred te bellen, schuldig, bezorgd of ik hem wel kon overtuigen dat ik al zijn berichtjes van de week echt niet had gehoord. En toen ging dus de telefoon over. Ik nam direct op, denkend dat het Fred was. Maar het was dus Julie. Hoe was mijn reis geweest, hoe cosy het was geweest, et cetera. Maar ik was niet in de stemming om te kletsen, ik dacht er helemaal niet over na dat Julie anders nooit belde als we net bij elkaar waren geweest, dat dit ‘zomaar’-telefoontje daarom helemaal niet een ‘zomaar’-telefoontje was.

Ik zei dat ik haast had. ‘Bon!’ zei ze, op een toon die eigenlijk zei: ‘Lul!’ ‘Bel me maar als je geen haast hebt.’

Ik kan me herinneren dat ik verbaasd en ook geërgerd keek naar de hoorn in mijn hand. Boos was ik, op haar, omdat ze boos reageerde. En waarschijnlijk ook omdat ik toen al voelde (maar niet wilde toegeven) dat ze in haar recht stond. Ik legde neer, pakte weer op, en draaide het nummer dat ik net ook al wilde draaien. De telefoon ging slechts één keer over, toen hoorde ik door gigantisch veel gekraak heen een stem zeggen: ‘Hallo? Hallo?’

‘Fred,’ riep ik, ‘met Alex!’

Weliswaar had ik zijn stem niet herkend, maar de lijn ruiste alsof de telefoon aan de andere kant boven de branding van de oceaan hing. Het moest Fred dus wel zijn. Deze zomer is de Koninklijke P T T Nederland begonnen met het aanbieden van mobiele telefonie. En Fred, techniekgek als hij is, moest natuurlijk weer een van de eersten zijn. En jammer dan van de ruis.

‘Hoor je me,’ schreeuwde Fred door de telefoon, ‘hoor je me?’

‘Ja, ik hoor je net zo shit als altijd!’

‘Waar was je, man!’

‘Parijs.’

‘Parijs, je zat dus in Parijs.’

‘Ja. En wat dan nog?’

Plotseling was Freds stem kraakhelder. ‘Ik dacht dat je gewoon een weekje thuis zat.’

‘Nee dus. Anders had ik je berichtjes wel gehoord. En je teruggebeld.’

‘Kun je ons wellicht de volgende keer vertellen waarnaartoe je op vakantie gaat?’

‘Nee.’

‘Nee?’ Nu klonk hij weer van heel ver.

‘Inderdaad. Nee!’

‘Lul! Ik zie je zo op kantoor.’

Ik weet nog dat ik me eigenaardig voelde toen ik voor het eerst sinds een week naar mijn kantoor fietste. Dat lag gedeeltelijk aan het vervoermiddel. ‘Fietsen en zwemmen verleer je nooit’ zeggen ze altijd, maar dat wil niet zeggen dat je je bij je eerste honderd slagen meteen weer als een vis in het water voelt.

Ik voelde me bovendien altijd vreemd als ik na een tijdje absentie weer op kantoor kwam. Als ik op vakantie was (vooral als ik op vakantie was in het buitenland) dacht ik schokkend weinig aan mijn werk. Dat verwarde me als ik dan weer terug moest komen. Het leek net alsof ik in de huid moest kruipen van Alexander Hollenveld, grotemensenadvocaat, een klein jongetje dat het veel te grote nette pak van zijn volwassen vader moest omsjorren, achter diens bureau plaats moest nemen, en zijn werk moest doen. En vooral niet giechelen!

Die ochtend van de 15de augustus leek alles doodnormaal toen ik aan kwam rijden bij het kantoor van Doornbij & Partners. Ik zag van verre meneer Pinda al staan, half op de oprijlaan van ons kantoor, half op de Koenenkade, zoals het bosachtige pad langs ons kantoor vreemd genoeg heet. De oude man stond in zijn grimmig-vastberaden pose voor zijn witte caravan. Handen diep in de zakken van zijn zwarte wollen jas, kin iets omhoog.

Meestal zorgde ik er voor zo veel vaart te hebben dat ik alleen maar ‘morgen!’ hoefde te roepen in het voorbijsuizen. Deze keer kneep ik in mijn remmen, en stuurde op hem af. Ik stapte af en stak hem mijn hand toe. ‘Dag. Wij hebben nog geen kennis gemaakt. Alexander Hollenveld.’ Stilte. Ik voegde eraan toe: ‘Ik werk hier. Voor Doornbij & Partners.’

Hij keek me even somber aan, het leek wel of hij geen zin had om met me te praten. Toen stak hij zijn hand uit en schudde mijn hand. Ik had het idee dat ik een enorme, op een kachel opgewarmde want aantrok. Hij zei: ‘Wolthuis. Aangenaam kennis te maken.’

Ik was verrast door zijn stem. Ik had die stem tot nu toe alleen maar gehoord wanneer hij zijn warrige tirades hield tegen de gemeente Amsterdam. Nu klonk hij helder, hij articuleerde goed. Ik zag voor het eerst zijn gezicht van dichtbij. Hij was niet uitgesproken lelijk, maar de rimpels die hij had zou niemand voor lachrimpels hebben aangezien. Het leven was voor hem niet vriendelijk geweest, zoveel was duidelijk.

‘Ik heb begrepen dat u ons kantoor van de brand heeft gered.’

‘Dat was ik niet,’ zei Wolthuis beslist. ‘Dat was meneer Feenstra, de automobilist die ik die avond aanhield.’

Wolthuis vertelde dat hij de avond van de 7de augustus had gezien dat er brand was in ‘die grote kamer daar aan de achterkant’, waarmee hij Williams kantoor bedoelde. Wolthuis was toen zo snel als zijn benen hem konden dragen naar de Amstelveenseweg gehold. Hij beschreef hoe hij een auto aanhield, en hoe deze, ongelooflijk genoeg, stopte. En, nog ongelooflijker, dat de bestuurder van dit voertuig lid bleek te zijn van de vrijwillige brandweer. Hoe deze meneer Feenstra een helm opdeed, een brandblusser – zo’n grote! – uit de kofferbak haalde, en met zijn schouder de toegangsdeur van het kantoor forceerde. Zo! Het zag er indrukwekkend uit, zelfs als Wolthuis het in het luchtledige voordeed.

Wolthuis moest ooit een beer van een vent zijn geweest, iemand die alleen al ontzag opriep als hij gewoon maar ergens stond. Nu, zoals de man daar voor me stond op de oprijlaan, keek je naar een machtig dier waarvan de tijd alle vet en spieren had opgegeten, zodat alleen een hoekig skelet overbleef waar een te groot vel losjes overheen hing.

‘Toen de brandweer uiteindelijk kwam, had meneer Feenstra de brand al geblust,’ sloot Wolthuis zijn relaas af.

‘Had u voor u de brand zag niks anders gezien of gehoord?’

‘Nee. Maar daar zorgen ze wel voor.’

‘Ze? Bedoelt u vandalen, fikkie stekende jongeren?’

Wolthuis schudde ongeduldig zijn hoofd. ‘Nee, nee. U denkt toch niet dat dit toeval is?’

Wolthuis boog zich naar mij toe – wat in dit geval betekende dat hij zich over mij heen boog. O-o, dacht ik, nu moet ik toch weer naar zo’n antikapitalistische preek gaan luisteren over Marx, Rockefeller of de Bilderbergconferentie of iets dergelijks. Maar Wolthuis zei: ‘Brand in dit kantoor, in de kamer van de man die mijn protest mogelijk maakt. Dat kan toch geen toeval zijn?’

Zijn stem begon weer onvast te worden, zijn d’s en t’s flapperden als wasgoed in de wind. ‘Ik hoor ze ’s nachts lopen, door de tuin, als ik in mijn caravan op bed lig. Ze doen hun best zachtjes te doen, ze lopen alleen maar door het gras, en niet over het grind van de parkeerplaats. Maar ik kan ze horen mompelen, overleggen, hoe ze mij het beste weg kunnen krijgen.’

Ik dacht: Het is nog erger. De man is gek.

Ik werd gered door de bel, in dit geval een toeter van Fred, die er met zijn Audi niet door kon omdat ik met mijn fiets de oprijlaan blokkeerde. ‘Nou, bedankt in elk geval, voor het signaleren van de brand,’ zei ik laf, ‘ik moet nu naar binnen.’

Wolthuis knikte somber. Tegen de tijd dat ik mijn fiets had neergezet, was Fred al naar binnen. Op het parkeerterrein stonden alle auto’s die er moesten staan. De twee vlotte Mazda’s van de Emmetjes, de secretaresses Mieke en Maaike. De zwarte stijve Audi van Fred. De koele neoklassieke Toyota van Doeve en de snelheid ademende BMW van Felix. De twee blauwe lease-Opels van de zaak. Alleen de bordeauxrode Jaguar MKII van William ontbrak.

Hoewel dat geen verrassing voor me moest zijn, voelde ik toch een steek van teleurstelling. Klaarblijkelijk had ik onbewust toch gehoopt dat ‘de verdwijning van William’ een storm in een glas water was.

Binnen stonden Mieke en Maaike achter de balie. Zoals altijd leken zij elkaar te imiteren. Ze hadden allebei een koffiekopje in hun rechterhand, en hielden het net onder hun kin.

‘Hoi dames!’ riep ik, expres net iets te luid. Ze schrokken, de koffie in hun kopjes klotste. Ze keken me aan met een blik die ik niet direct kon duiden. Ik zei: ‘Is mevrouw Laseroms er niet?’

Mevrouw Laseroms was de secretaresse van William, en tegelijkertijd de hoofdgastvrouw en receptioniste van Doornbij & Partners.

‘Nee, ze is ziek.’

Aha, dacht ik. En ik realiseerde me dat ik op de parkeerplaats vergeten had te zoeken naar de witte Suzuki van mevrouw Laseroms. Ik keek achter me, naar de zuidvleugel van ons gebouw, waar Doeve en Felix een ruimte deelden. De deur stond open en ik zag dat zij met dezelfde blik naar mij keken als de Emmetjes, een blik die ik nu wel vat: alsof ik de laatste persoon was die ze hadden verwacht te zien die dag. ‘Morgen!’ zei ik, geforceerd, en stak mijn hand op. Allebei beantwoordden ze mijn handgebaar, maar aarzelend.

‘Alex.’

Fred stond in de deur van zijn kantoor. Zoals altijd zag hij eruit als een blok beton in krijtstreep. ‘Kom je nog eventjes, voor de vergadering?’

‘Natuurlijk.’

Ik mag dan wel vier jaar met Fred van Durst op een kamer hebben gezeten, toch wende ik nooit echt aan zijn gezelschap. Mijn ongemak was het sterkst na een paar dagen absentie van hem of van mij. Dat werd altijd weer minder, als ik zag dat hij zich tegenover iedereen zo gedroeg als tegenover mij. Achter zijn blauwe ogen leek altijd, langzaam maar onhoudbaar, een rij gedachten voort te rollen. Die gedachten leken niet tot stilstand te komen wanneer je tegen hem sprak. Daar waren ze te massief voor, te doelgericht. Een zwaar voortdenderende goederentrein trekt zich ook niets aan van het geklingel van een spoorwegovergang.

Ik liep naar mijn bureau. Over mijn stoel heen zag ik de tuin: het verwilderde grasveld, het rijtje aaneengesloten, elkaar verdringende bomen met hun gevlekt-witte stammen. Eén exemplaar stond iets verder van de anderen af, meer naar rechts. Doorgaans voelde ik mij onbehaaglijk als ik deze boom zag. Ik vond hem eenzaam omdat hij zo apart stond, en zielig omdat hij een kromme stam had. Een mismaakte eenling in een roedel vol blakend gezonde dieren.

Deze ochtend zag ik de boom echter in een ander licht. Ik dacht: ‘Hij’ is volgens mij een ‘zij’. En zij staat niet krom. Kijk maar. Het is een mooie dame, die tegen een muur leunt en haar linkerheup verleidelijk een beetje laat zakken.

Ik moest glimlachen om deze vondst, en nam me voor die te onthouden. Ik keek naar Fred. Hij zat inmiddels achter zijn bureau, zijn handen samengevouwen voor zich, en keek naar het plafond. Dat deed hij ook altijd wanneer we een nieuwe klant bespraken. Ik wist dat hij het over William ging hebben, maar vreemd genoeg voelde dat ook voor mij als een ‘zaak’. Een uitdaging, iets spannends. Ik voelde me iets lichter worden.

Fred keek me aan. ‘Jij ging vrijdag een week geleden op vakantie?’

‘Ja, dat klopt.’

‘Heb jij in dat weekend daarna William nog gesproken?’

‘Nee. Moest dat dan?’

‘Nee, niks moest. Ik vroeg me het alleen af. Soms, weet je, denk ik dat ik er ooit achter zal komen dat jij en William al jaren samenwonen en het met de Emmetjes doen.’

‘Ik ontken. Ik woon niet samen met William.’

Hij grinnikte.

‘Kom op, Fred,’ zei ik. ‘Geef me de goods nu eens.’

‘Goods, die zijn er dus niet. Wij hoopten dat jij ons zou kunnen vertellen waar William is.’

‘Nee dus.’

‘Gomeinie!’

Dat was de officiële kantoorvloek van Doornbij & Partners. Spreek de naam van de ayatollah van Iran zo keelachtig mogelijk uit en je hebt ’m te pakken.

Fred keek me somber aan. Hij pakte een sigaret. Pas toen hij die had aangestoken en hij de eerste wolk had uitgeblazen, vervolgde hij: ‘Heb je Williams kantoor gezien?’

‘De deur is dicht. Toch?’

‘Ja, de deur is dicht. Verzegeld zelfs, door de politie.’

Ineens was het lichte, geamuseerde gevoel dat ik in mijn maag had gehad weg. ‘Waarom dat?’

‘Dat vraag ik me nou ook af. Weet je, in eerste instantie dacht ik er niks van. Van die brand niet, van Williams afwezigheid niet. Maar op dinsdagmorgen kwam niet alleen de brandweer de mogelijke brandoorzaak onderzoeken, ook de politie kwam mee. Twee van die knulletjes in het blauw, net van de academie, en een opdondertje van een jaar of vijftig, in spijkerbroek en een truttige spencer. Postman heette die, van de recherche. Of hij de directeur even mocht spreken. Toevallig was die er niet. En het was ook nog zijn kantoor dat in de fik was gestoken.’

‘En verder?’

‘En verder stelde hij me wat vragen. Hoe lang ik al voor William werkte, wie meneer Doornbij het langst kende, enzovoort. Nu, toen moest ik dus zeggen: meneer Hollenveld. Maar die is toevallig ook afwezig. En toevallig weten we ook van hem niet waar hij uithangt. Klinkt lekker, nietwaar, als statement tegenover de politie?’

‘Hoe reageerde die Postman daarop?’

‘Niet. Hij bekeek de ruimte en verzegelde de deur. En hij vroeg me aan jou door te geven dat je hem moest bellen, zodra je terug was. Als William niet eerder weer opdook, natuurlijk.’

Fred maakte zijn sigaret uit in een koffiekopje. ‘Je snapt dat we hier vorige week een rare tijd hadden. William spoorloos, jij op vakantie. We haalden ons de raarste dingen in het hoofd.’ Hij gebaarde met zijn hoofd naar de deur, naar de rest van Doornbij & Partners. ‘Ik denk niet dat er vorige week veel werk is verzet, daar.’

‘Maar Fred, sinds wanneer komt de politie een kamer verzegelen als er een brandje is geweest in een kantoor?’

‘Als de brand is aangestoken?’

‘Maar wie zou nu Williams computer in brand willen steken?’

De deur ging open. Maaike stak haar hoofd naar binnen. ‘Het is half tien. Zullen we gaan vergaderen? We willen heel graag weten wat er aan de hand is.’

Fred en ik wierpen elkaar een blik toe. Dat zouden wij ook graag willen weten. Ik zei: ‘We komen eraan.’

4

Als ik iets uit mijn stoel naar boven kom en over de rand van mijn beeldscherm kijk, zie ik een paar meter van mijn raam kleine, peervormige bladeren. Wat verder weg een gegroefde, wit met groene stam, waaraan slanke takken sierlijk naar beneden hangen, alsof zij wat achter ze ligt met een vredelievend gebaar proberen te beschermen.

Een maand geleden had ik nog gezegd: ‘Voor mijn raam staat een boom.’ Nu weet ik dat het een ruwe berk is, een betula pendula.

Dat ik zelfs de Latijnse naam weet van de boom voor mijn raam zegt wel wat. Zeven jaar heb ik hier gewoond, aan de Stadionkade in Amsterdam. Ik weet dat deze buurt nog voor de Tweede Wereldoorlog is gebouwd. Ik weet dat in dit gebied de enige Olympische Spelen zijn gehouden die Nederland ooit heeft georganiseerd. Dat moest ik wel weten, aangezien ik iedere dag op weg naar mijn werk langs de bruine kolos van het Olympisch Stadion kwam. Tegelijk had ik nog nooit opgemerkt dat de boom voor mijn raam precies dezelfde was als die kromme, damesachtige in de tuin bij Doornbij & Partners.

Ruwe berk. Kortzichtige advocaat.

Het grappige is dat ik nu niet meer aan het kantoor van D&P kan denken zonder direct de bomen voor mijn kantoorraam voor me te zien. Sterker nog, als ik bijvoorbeeld probeer die vergadering voor de geest te halen van de 15de augustus, die eerste maandag dat ik weer terug was van vakantie, de eerste maandag van Williams verdwijning, dan zie ik niet de vergaderruimte voor me aan de westkant van onze kantoorvilla, maar de tuin. Alsof ik daar dat bullshitverhaal heb opgehangen tegenover mijn collega’s over ‘hun plicht tegenover het bedrijf’.

Mijn herinneringen zijn dus niet volledig te vertrouwen. Wel zou ik durven zweren over wat ik dacht toen ik die tien meter liep naar de vergaderruimte. Tijdens die zes, zeven stappen begreep ik dat er iets van mij werd verwacht. Als ik al geen feiten kon bieden over waar William was, dan moest ik iets anders serveren. Die gedachte maakte me nerveus. Ik was dan wel een van de twee senior partners, maar meestal liet ik Fred of William het voortouw nemen in vergaderingen.

Er gebeurde echter iets wonderlijks. Op het moment dat ik de vergaderruimte in liep en al die nerveuze en gespannen koppies zag, wílde ik opeens de leiding nemen. Een agressieve kracht vulde mijn longen, plots had ik de zekerheid dat ik deze vergadering, en daarmee het hele kantoor, beet zou pakken, in het zadel zou gooien en met een flinke klap op het achterwerk het paard in galop zou wegsturen.

Ik zei luid: ‘Zoals jullie zien leef ik nog.’

Dat brak het ijs. Gelach hier en daar. Toen het rumoer wegstierf stelde ik voor de vergadering kort te houden, en de bespreking van de lopende zaken uit te stellen tot de volgende dag. ‘Vandaag moesten we maar even over de brand praten, en over andere dingen waar jullie je eventueel zorgen over maken.’

Een paar mensen – Mieke, en twee of drie van de junior partners – stelden schuchter wat vragen. Fred en ik antwoordden om beurten. Nee, over de brand was verder nog niks bekend. Wij wisten ook niet waarom de politie de deur had verzegeld. Misschien was dat wel standaard, wisten wij veel. ‘We weten niks van echt politiewerk, toch?’

De jongste van de medewerkers – ik vergat steeds zijn naam omdat ik hem zo’n knulletje vond – vroeg: ‘Heeft Williams afwezigheid nou wel of niet met de brand te maken?’

Als de deur waar je voor staat te wachten opengaat, moet je erdoorheen springen. Ik zei fel: ‘Het heeft geen enkele zin om allerlei wilde fantasieën te koesteren over de brand en over William. Ik wil er bij jullie op aandringen onderling daar ook geen gezelschapsspelletje van te maken. We moeten gewoon verdergaan met het werk. Dat is onze plicht tegenover het bedrijf, en tegenover William. Zo ver Fred en ik weten, is William gewoon vergeten zijn vakantie aan ons te melden. En er is helemaal geen verband met de brand. Dus doe me een lol, ja? En houd op met speculeren.’

In de vergaderkamer werd het stil, heel stil. Ik begreep dat ik de spijker op zijn kop had geslagen. Er was de afgelopen week inderdaad flink wat gespeculeerd en weinig gewerkt in de diverse kamers van ons gebouw. Mijn reprimande aan het adres van het knulletje werd duidelijk opgevat als een reprimande voor iedereen.

Ik wist dat ik de vergadering op een lichtere toon moest besluiten. ‘Laten we gewoon aan het werk gaan, en laat ik als senior partner dit zeggen. Stel dat William smoorverliefd is geworden op een dame, met de noorderzon is vertrokken. Ik bedoel: Fred dacht dat ik er samen met William vandoor was gegaan. En hier zit ik.’

Gelach.

‘Doornbij & Partners is precies dat: Doornbij… en Partners. We hebben klanten. We hebben een bankrekening met een behoorlijk surplus, waar we zelfs zonder nieuwe inkomsten twee jaar lang al jullie salarissen van kunnen betalen. En die van mij en Fred ook nog. Dus ga nu maar weer aan het werk. Als Fred en ik iets horen, laten we jullie het direct weten.’

Toen we terug in onze kamer waren zei Fred: ‘Goed gedaan.’ Fred was niet scheutig met complimentjes. Ik moest ervan grijnzen. ‘Thanks. Mooie veeg voor dat knulletje, hè?’

‘De computerkid? Ja dat had-ie wel verdiend.’

‘Hoe heet die gast ook alweer? Ik vergeet steeds zijn naam.’

‘Voorral. Matthijs-Diederik Voorral. Denk maar aan die film War Games…’

‘O, die was laatst op tv. Over die puber die met de computer inbreekt op de sprekende computer van het Pentagon en dan bijna de Derde Wereldoorlog start.’ Ik vormde met mijn handen een kom voor mijn mond, en deed de blikken, staccato stem van de computer uit de film na. ‘Wouldn’t-you-rather-play-a-nice game-of chess?’

‘Die acteur die de puber speelt heet Matthew Broderick. Snap je?’

‘Matthew Broderick, Matthijs-Diederik. Nu vergeet ik het nooit meer.’

‘Overigens’, zei Fred, ‘je moet zo wel de politie bellen. En vraag naar rechercheur Postman. Anders gaat hij mij weer bellen, en ik word helemaal strontziek van die vent. Als ik hem nog een keer moet spreken zeg ik gewoon: “Volgens mij heeft Hollenveld die brand aangestoken, meneer.”’

‘Lul,’ zei ik opgewekt, ‘heb je zijn nummer?’

Fred wierp mij een kaartje toe, dat tollend over het bureau zeilde en mij bijna in mijn oog raakte. ‘En daarna gewoon aan het werk, ja?’

Het was een simpel, ogenschijnlijk handgetikt kaartje met ‘D. Postman, Politiebureau Van Lijenberghlaan’. En een telefoonnummer. In plaats van de rechercheur zelf kreeg ik een telefoniste, die vriendelijk zei: ‘Ah meneer Hollenveld,’ alsof ik een oude bekende was. Of ik die middag om twee uur langs kon komen op het bureau.

Ik hing op en zei tegen Fred: ‘Ik wist niet dat je een politieverhoor kon regelen alsof het een lunchafspraak was.’

‘Kijk maar uit, die Postman is een linke eikel.’

‘Waar op de Van Lijenberghlaan is dat politiebureau? Het is me nogal een lange laan.’

‘Ehm… weet je nog waar die torenflat is, waar William dat rijke vriendinnetje had?’

‘O, het gangstermeisje?’

‘Ja, die! Die met dat penthouse helemaal boven in die flat. Direct naast het winkelcentrum. Daar rechts van staat een brandweerkazerne, en direct daaraan vast een politiebureau. Daar moet je zijn.’

‘Dat is wel met de fiets te doen.’

‘Ik zou met de auto gaan. Maakt een betere indruk.’

Na de lunch ging ik een stukje wandelen, zoals mijn gewoonte was. Zoals het de gewoonte was van de andere werknemers van Doornbij & Partners altijd op de twee hectaren grond te blijven die bij het kantoor hoorden. Ik liep minstens één keer per dag een rondje. Soms twee. Die dag had ik er extra behoefte aan. Mijn tevredenheid over hoe ik de vergadering had aangepakt was alweer omgeslagen in een gevoel van schaamte. Dat heb ik altijd als ik naar voren ben gestapt in een groep en de leiding heb genomen. Is dat moment van leiderschap voorbij, dan voel ik me een bedrieger. Als ‘leider’ maak je je immers altijd een maatje groter dan je bent.

Meestal maakte ik een rondje naar de jachthaven die vlak bij ons kantoor ligt, maar deze keer liep ik de andere kant op, naar het zuiden. Vijf minuten later liep ik langs de roeibaan, tussen de bomen. Er was bijna niemand: een enkele wandelaar met een hond, een bejaard echtpaar. Op de roeibaan voer een achtmansroeiboot. Ik hoorde de stuurman ritmisch achter elkaar ‘eeh-up’ roepen. Hij klonk als een slavendrijver en dat was ook de bedoeling.

Ik dacht aan zondagavond, aan mijn snelle rit door het donkere Amsterdamse Bos. Waarom had ik er nu altijd op gestaan de saaie ringweg te nemen? En zes jaar werkte ik al in deze omgeving, en nog nooit was ik ook maar één keer de roeibaan overgestoken, naar de zuidkant van het Bos.

Wij van Doornbij & Partners vertelden onze klanten altijd trots: ‘Ons kantoor ligt midden in het Amsterdamse Bos.’ Tegelijkertijd hadden we er nog nooit een picknick gehouden. ‘Daar moet ik het eens met William over hebben,’ mompelde ik voor me uit.

Ik schrok. William was er helemaal niet. Daarom, en vanwege de brand in zijn kantoor, moest ik ook naar de politie. Voor een verhoor.

Op de terugweg ging ik even langs de achterkant van het kantoor. Ik wilde een blik in Williams kantoor werpen. Dat kon helemaal niet. De gordijnen waren van links tot rechts dichtgetrokken.

De laatste keer dat ik voor 15 augustus op een politiebureau was geweest, wanneer was dat? Zestien, zeventien jaar geleden. Met die pro-Deostrafpleiter, met wie ik een tijdje mee mocht lopen, om te kijken of het strafrecht wat voor mij was. Naar dat grote politiekantoor, ergens in de stad. Ik herinner me donkere kleuren, gotische architectuur. Gele tegels. Die rare, donkere lift. Cellen met witgelakte deuren. Halvemaanvormige raampjes. Somber, somber, somber.

Niet dat het politiebureau Van Leijenberghlaan frivool was, helemaal niet. Een gebouw van twee verdiepingen, gebouwd van pukkelig beton. Chocoladebruine raamposten, witte vitrages voor de ramen. In vergelijking met dat andere kantoor trof het mij als vriendelijk, op een neutrale manier. Voor het politiebureau, op een smal grasperk, lag een stuk plaatijzer, opgekruld als een stuk lintvermicelli. Kunst. Moest waarschijnlijk uitbeelden dat achter deze ramen de misdaad werd ‘opgerold’. Zoiets.

Ik meldde mij bij de balie. Een stevige blonde meid in uniform van achter in de twintig stond me te woord. ‘Ah meneer Hollenveld, u had ik aan de lijn, vanochtend.’

‘Ja, dat wilde ik net zeggen. Ik herken je stem. Geen vergissing mogelijk.’

Die was raak. Ze glimlachte stralend. ‘Dick, ik bedoel meneer Postman, is nog even bezig. U kunt even in de wachtkamer plaatsnemen. Wilt u koffie of thee?’

‘Nee, dank je wel.’

Ik ging zitten op een van de zwarte kuipstoeltjes. Op de wand tegenover me hing een prikbord. Alleen maar kleurige posters met vrolijke teksten. ‘We gaan weer naar school’. ‘Fiets op, licht aan’. Een oude ‘Glaasje op, laat je rijden’. En nog een oude, een stokoude zelfs: ‘Die pet past ons allemaal’. Ik miste alleen zo’n op grijs papier gedrukte ‘vermist’-poster.

Vermist… ik kon William gewoon nog niet als vermist zien. Desondanks zat ik op het politiebureau. Het leek me allemaal een idiote vergissing.

‘Hoi Harry’, zei het meisje achter de balie tegen een lange vent in burgerkleding die binnen kwam lopen. Hij ging links van me door een glazen deur.

Ik keek weer voor me. Op een tafeltje voor me lag een leesmap. Alleen maar damesbladen: Margriet, Libelle, Story en Privé. Was dat toeval? Ik glimlachte. William was gek op dit soort schijnbare toevalligheden. Als hij hier was geweest, zou hij voor de vuist weg een theorie op zijn gaan hangen. ‘Eens kijken… 80 procent van de misdrijven wordt gepleegd door mannen. Aangezien volgens een ruwe schatting 5 procent van de mannen homoseksueel is, is 75 procent van de gearresteerden een heteroseksuele man. Wie komt er dan voor hen op bezoek? Een vrouw. Dus wat moet er in de wachtkamer van de politie aan leesvoer liggen? Juist…’

‘Hoi Kees,’ zei het meisje, tegen weer een lange vent in burgerkleding die dezelfde deur doorging. Snel bekeek ik zijn verschijning. Heel kortgeknipt haar. Een suède jasje, met daaronder een overhemd, strak in een spijkerbroek gestopt. Bruine instappers aan zijn voeten. Was dat niet zo’n beetje het signalement van een rechercheur?

Ik dacht aan rechercheur Postman. Die zou me natuurlijk gaan vragen wanneer ik William voor het laatst had gezien of gesproken. Goeie vraag. Het moest ergens in de week zijn geweest van voor mijn trip naar Parijs. Ik sloot mijn ogen. William, William… was het niet bij het kopieerapparaat geweest? Er daagde me iets heel korts, iets vaags…

‘Meneer?’

Ik schrok en opende mijn ogen. Het vriendelijke meisje stond naast me, ze keek een beetje bezorgd. Ik dacht dat ze ging zeggen dat ik niet mocht slapen in de wachtkamer. ‘Meneer Postman kan u nu ontvangen.’

Ze leidde me naar en door de deur waar ik de twee ‘rechercheurs’ had zien binnengaan en de trap op. We kwamen bij een deur met matglas. Het meisje boog zich voorover en deed de deur open met gestrekte arm. Ze zei: ‘Dick, je bezoek.’ Ik moest mij een beetje dun maken om langs haar arm en haar aanzienlijke boezem door de deur te komen. Ze rook wel lekker, zo in het voorbijgaan, shampoo met een vleugje tandpasta.

Ik kwam een met tl-buizen verlichte zaal binnen. Rijen bureaus strekten zich een meter of twintig uit. Een paar hoofden keken op van hun bureau of achter hun computerscherm vandaan. Hun blikken waren nieuwsgierig en koel. Ik voelde me als een kalf dat een schuur vol stieren binnen is gedrenteld.

‘Meneer Hollenveld,’ zei een droge stem, ‘hierheen.’

De stem kwam van links. Achter het eerste bureau aan de raamkant stond een kleine man met grijs haar. Hij kon midden vijftig zijn, maar ook net zestig. Hij stond daar heel rustig met een uitgestoken hand: een reddingszwemmer die geduldig wacht tot de versufte drenkeling eindelijk de hint begrijpt. Ik liep snel op hem af en schudde hem de hand.

‘Alexander Hollenveld, van Doornbij & Partners.’

‘Postman, recherche. Gaat u zitten. Wilt u thee of koffie?’

Ik had geen dorst, maar zei werktuigelijk: ‘Doet u maar thee.’

Postman liep weg, ik ging zitten aan een bijna leeg bureau. Geen papiertje te zien, geen pen, geen potlood, geen gum of nietmachine. Alleen een telefoon, een toetsenbord voor de computer en een beeldscherm dat schuin met de rug naar het raam stond. Ik zag dat iemand – Postman zelf? – de vitrages van onderen met geel plakband had samengebonden, zodat het leek alsof er een scheve waaier voor het raam bungelde. ‘Voor de hortensia’s,’ zei Postman, die een plastic bekertje thee voor me neerzette.

‘Pardon?’ zei ik verbaasd.

‘Die geplakte vitrages, ik zag u ernaar kijken.’ Hij wees naar zijn kant van het bureau. Daar stond in de plastic vensterbank een aarden pot met gele bloemetjes. Postman vervolgde: ‘Zonder licht gaan ze dood hierbinnen.’

Hij ging achter zijn computer zitten, en begon met twee vingers op zijn toetsenbord te tikken. ‘Alexander Hollenveld, geboren 8 maart 1955 in Haarlem. Juist?’

‘Helemaal juist. Ik kan merken dat ik bij de recherche zit.’

Postman glimlachte zonder zijn tanden te laten zien. ‘Als dat nou alles zou zijn… u werkt sinds zes jaar bij Doornbij & Partners, nietwaar, sinds 1988 bedoel ik.’

‘Ja, dat klopt.’

‘En u bent daar, ik lees hier, senior partner.’

‘Ja. Maar dat “senior” is alleen voor intern gebruik. In de maatschap heet ik gewoon “partner”, net zoals meneer Van Durst. En we hebben enkele junior partners die eigenlijk alleen maar “junior” zijn, snapt u?’

‘Jaja, ik snap het,’ zei Postman. Waarmee hij wilde zeggen ‘ik snap het niet, maar ik hoef het niet echt te weten’. Ook goed. Postman draaide zich weg van zijn computer, zodat hij weer recht tegenover mij zat. ‘U bent vrijdag 5 augustus op vakantie gegaan.’ Een constatering, geen vraag.

‘Ja. Dat wil zeggen: dat was mijn laatste werkdag. Ik ging de maandag daarop naar Parijs. Mijn collega’s wisten echter niet dat ik naar het buitenland was, vandaar de verwarring.’

Ik verwachtte dat ik nu Julies naam en telefoonnummer moest overhandigen voor het bevestigen van mijn alibi, maar Postman zei: ‘Jaja. Die laatste vrijdag, heeft u toen uw baas… nee, dat zeg ik waarschijnlijk verkeerd. Meneer Doornbij is directeur, maar niet echt uw baas, niet?’

‘Wel… hij is gewoon “partner” net als meneer Van Durst en ik, maar hij is wel de directeur. En oprichter.’

‘Hoe toont zich dat verschil in het dagelijks werk,’ zei Postman, ‘als ik dat mag vragen.’

‘Dat mag. Meneer Doornbij behandelt zelf geen zaken. Hij treedt op als manager, adviseur, aanjager… nou ja, vult u zelf maar in. Is hij mijn baas, pro jure? Nee. Maar hij heeft wel het laatste woord, als directeur-oprichter. Dus de facto: ja, hij is mijn baas.’

Postman liet weer dezelfde tandeloze glimlach zien. ‘Heeft u meneer Doornbij nog gezien, die vrijdag voor u op vakantie ging?’

‘Misschien. Dat weet ik gewoon niet meer. Ik neem aan van wel. Hij is altijd aanwezig, en zijn kantoordeur staat altijd open.’

‘U weet dus ook niet meer of u hem gesproken heeft?’

‘Nee. Het kan best. Maar dan is het een onbelangrijk gesprekje geweest, bij de koffieautomaat of printer. U kent dat wel.’

‘Hij heeft u niet bijvoorbeeld een prettige vakantie gewenst?’

Dat was een goeie. Nee, dat had William niet. Want dat had ik me wel herinnerd. Maar nu Postman het zei, vond ik het zelf ook vreemd. Ik zei: ‘Weet u, misschien heeft hij dat wel gedaan. We kennen elkaar al meer dan twintig jaar, we zien elkaar elke dag. Dan vallen dat soort gesprekjes je niet genoeg op om ze twee weken te onthouden.’

‘Dat zou best kunnen. U kunt zich dus geen gesprek met de heer Doornbij herinneren, die vrijdag de 8ste augustus?’

‘Nee. Maar het is best mogelijk dat ik me dat alsnog zal herinneren. En dan zal ik het u laten weten.’

‘U kent meneer Doornbij al twintig jaar, zei u net.’

‘Dat klopt.’

‘U kent hem ook het best, van alle mensen bij u op kantoor.’

‘Nou… ik ken William in elk geval al heel lang, vanaf dat ik twaalf of zo was.’

Dat was een heel klein leugentje. Ik wist inderdaad vanaf die leeftijd wie William Doornbij was. Maar we waren pas vrienden geworden nadat ik veertien was geworden. Maar waarom zou ik Postman met zo’n detail lastigvallen?

‘En u heeft hem ontmoet op… school?’

‘Ja, we zaten allebei op dezelfde kostschool. St. Aloysius in Oosterbeek, vlak bij Arnhem.’

Dat typte hij in. ‘U heeft dus twintig jaar dagelijks contact met hem gehad?’

‘Nou nee. Na school zijn we het contact even kwijt geweest, toen ik studeerde kwam ik hem weer tegen, toen zagen wij elkaar weer even niet. En toen ja… nadat ik was afgestudeerd bood hij me een baan als partner bij zijn gloednieuwe advocatenkantoor.’

‘Dat was drie jaar na uw afstuderen?’

Hoe wist hij dat? Had iemand het hem verteld, of had hij het zelf heel snel uitgerekend? ‘Ja. Ik had net de verplichte stage van drie jaar afgerond bij een ander advocatenkantoor. Ik had de banen niet voor het oprapen. Het aanbod van meneer Doornbij kwam dus als een gebraden kip uit de lucht vallen.’

‘U voelt zich dus aan hem verplicht.’

Gekke vaststelling. Maar ik zei simpelweg: ‘Ja.’

‘Bent u van uw collega’s ook het best bevriend met meneer Doornbij?’

‘Ja. Dat wil zeggen: ik denk het wel.’

‘Waarom zegt u dat zo?’

‘Het klinkt zo arrogant om jezelf tot “de beste vriend” uit te roepen. Misschien heeft William op of buiten kantoor wel veel betere vrienden.’

‘Denkt u dat? Dat meneer Doornbij een sociaal leven heeft waar u geen zicht op heeft?’

‘Ik denk het niet. Maar het zou best kunnen.’

‘U heeft op die vrijdag geen persoonlijk getint gesprek gevoerd met meneer Doornbij.’

‘Nee, dat weet ik wel zeker.’

‘Kunt u zich het laatste persoonlijke gesprek met hem herinneren?’

‘Ik begrijp wat u bedoelt. Of ik iets heb gemerkt de laatste maanden.’

‘Daar wil ik wel naartoe.’

Ik nam ruime bedenktijd. Hopelijk wekte ik bij Postman de indruk dat ik probeerde me wat te herinneren. Terwijl ik me eigenlijk afvroeg: waarom hebben William en ik de laatste tijd zo weinig gepraat? Ik realiseerde me dat we sinds we een jaar daarvoor op vakantie waren geweest niets meer samen hadden gedaan. Geen squash, helemaal geen tennis (dat was echt lang geleden), geen borrels…

Ik besloot om iets waars te zeggen maar niet de waarheid. ‘Het is eigenlijk zo dat William en ik, als we elkaar buiten kantoor treffen, we vooral dingen doen. En niet zozeer veel met elkaar praten. Vorig jaar, bijvoorbeeld, zijn we samen naar Ierland gegaan, hebben we op zalm gevist.’

‘Ierland, zalm,’ zei Postman, ‘zozo.’