DE STENIGING

Frénk van der Linden

De steniging

2006
Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

© 2006 Frénk van der Linden

Omslagontwerp Suzan Beijer

Foto omslag Frank van den Berg / Image Partners

Auteursfoto Ronald Hoeben

Typografie Arjen Oosterbaan

ISBN 9789025433208

978 90 254 2737 5

D/2006/0108/933

NUR 301

www.uitgeverijcontact.nl

‘Men wreekt zich altijd in het leven,
alleen meestal niet op de personen die schuldig zijn.’

W.F. Hermans, De tranen der acacia’s

Inhoud

Een eind

  1. Erytrocyten

  2. Moorkop

  3. De steniging

  4. Kapelle

  5. Waar de mensen vandaan komen

  6. Hooked

  7. Geestgrond

  8. Koningin Wehkamp

  9. Voelen moet

10. Witte orchideeën

11. Durch/für/ohne/um/bis/gegen/entlang/wider

12. Een half varken

13. Schaduwman en schaduwvrouw

14. Eindelijk

15. Een mes van geluid

16. Niets onmenselijks is ons vreemd

17. Slooooow motion

18. Het liefdespaspoort

19. Dame blanche

20. Omdat

Een begin

Verantwoording

Een eind

Haar geheugen zat in haar neus. De geur die ze nooit meer wilde ruiken – een weeïg zoete en ijzerachtige lucht, even verleidelijk als afstotend – bleek een hardnekkige herinnering.

Bloed was fucking eigenwijs. Als het eenmaal bezit van je had genomen, liet het zich met geen mogelijkheid verdrijven. Onuitwisbaar bleven de rode plassen, vegen en druppels op je netvlies staan. Het was ook niet te verwijderen uit steen. Waarom eigenlijk? Waarom werd het bloed van iemand die op straat aan zijn eind was gekomen een litteken? Waarom waste regen het niet weg, waaide wind het niet weg, schroeide zomerhitte het niet weg, werkte tijd het niet weg?

Een politieman had zand over de bloedvlekken gestrooid. Buurtgenoten boenden met Vim Citroenfris, familie spande zich in met een roestige staalborstel en een fles chloor. Vergeefs. Elke morgen zag ze vanuit haar slaapkamerraam de roodbruine plekken oplichten in de zon; elke avond zag ze het invallende duister er schaduwen van maken. Het gaf haar telkens weer een schok, eentje die begon in je hoofd en dan via je zenuwbanen een trilling in je spieren op gang bracht.

In haar fantasie liet ze een gemeentelijke schoonmaakploeg opdraven om zoutzuur op het steen te sprenkelen. Stom. Het zou een brandplek veroorzaken en de aandacht vestigen op wat ze juist wilde uitvlakken.

Stratenmakers dan. Stratenmakers konden besmeurde tegels en bakstenen vervangen. Maar nee – de nieuwe exemplaren zouden opvallen tussen de oude.

Jaar in, jaar uit waren de vlekken gebleven.

Zij niet.

1
Erytrocyten

‘Niet schrikken.’

Zijn stem kwam uit de verte.

‘Pssst… Niet schrikken, ik ben het.’

Tumpa.

Haar laken voelde nog vochtig aan. Als ze het ’s nachts heet had, ging ze in haar pyjama onder de douche staan. Daarna wrong ze hem uit, trok alles weer aan en viel afgekoeld in slaap.

‘Ben je al wakker?’

Ze schoot overeind.

Tum liet zich op de rand van het bed zakken en nam een trek van zijn Zware Van Nelle. Het sjekkie trilde zo hevig dat er asdeeltjes op zijn dijen dwarrelden. Hij merkte het niet. Met een gerafelde manchet van het spijkershirt depte hij zijn voorhoofd. Parmantig stak uit zijn linkerwenkbrauw een dikke zwarte haar omhoog, zeker anderhalve centimeter langer dan de rest. Daar had je hem weer, de ene die een eigen leven leidde.

‘Blijf maar liggen, Pris.’ Hij wendde zijn gezicht af. Het was krijtwit.

Op haar zevende was ze opgehouden hem te kussen na het dagelijkse ‘welterusten pap’. Eerlijk gezegd had ze tegen haar zin een eind gemaakt aan hun gewoonte. Voorschrift van vriendinnetjes. Die vonden het te kinderachtig voor woorden dat Priscilla nog regelmatig tegen haar vader aankroop en hem zoende. Wat ze niet had willen opgeven, ook niet toen ze vorig jaar officieel volwassen werd, was het voorrecht maandelijks met een pincet die eigenzinnige haar bij Tumpa weg te halen. Soms epileerde ze voorzichtig, dan weer nonchalant. Als het hommeles tussen hen was geweest, genoot ze van de marteling die ze hem kon laten ondergaan. Een paar maal aan de haar trekken, met korte, gemene rukjes, totdat de huid waarin hij wortelde zeer deed.

‘Er is iets met Karim gebeurd,’ zei hij.

Ze hield de adem in.

Zoekend naar een zin zat hij achter zijn rookgordijn. ‘Karim is dood,’ bracht hij uit. Zijn adamsappel schoot op en neer. ‘Ze hebben hem vermoord, Pris.’

Raar ding eigenlijk, een strottenhoofd. Waarom had het bij mannen zo’n hoekige vorm? Wat dééd dat lucifersdoosje daar? Zaten er botjes in? Kraakbeen? Merg? Wat zou ze graag voor één dag, één dag maar, veranderen in zo’n speldenknopkleine camera die ze in ziekenhuizen gebruikten. Stiekem afdalen in een lichaam… De bloedbaan binnenglippen… Hartkamers verkennen…

Tum stond al bij de deur toen ze zichzelf weer meester werd. Zijn zwartgesokte linkervoet poetste de drempel. Half drie ’s nachts was Karim gevonden, zei hij. Op de Wilhelminalaan, drie, vier straten verderop. Door Slobodan, de hond van die Joegoslavische taxichauffeur uit het Emmaplantsoen.

Ze stelde zich voor hoe het beest, nerveus snuffelend in het donker, zijn baas op sleeptouw had genomen naar een lijk, een lichtbruin lijk aan de zuidrand van Elsbroek, de rijtjeshuiswijk waarvan ze zeiden dat zelfs de wind er kon verdwalen.

Zachtjes sloot haar vader de deur. Ze hoorde hem de trap af gaan in het ritme dat haar zo vertrouwd was: flinke stappen, telkens een trede overslaan. Onderaan het sprongetje op het gangparket… nee, vandaag niet.

En nu?

Haar handen lagen klam op het dekbed.

Ongewassen stapte ze in een string. Gespte haar beha vast, deed hem weer af. Dit was geen dag voor een kanten pushup. Dat sportding dan maar, en een coltruitje. De roodleren broek van gisteren gooide ze aan de kant; het werd haar gebleekte low waist-jeans.

Ze strikte de veters van een paar roze sneakers. Oké, aangekleed.

Nog even haar iMac aanzetten. Niet dat ze door het leven ging als een beeldschermjunk, maar een digitaal briefje op z’n tijd was welkom. Rustig lezen, rustig antwoorden. Soms voelde ze zich rijp voor het museum: de laatste Nederlander die geen behoefte had aan een mobieltje. Dat oeverloze geklets, het was haar ding niet.

Haastig klikkend bewoog haar hand over een muismat met de vele gezichten van Madonna. Niks in haar mailbox, voor de zoveelste keer niks in haar mailbox. Wie had ook al weer de slogan To e or not to be gelanceerd? Als die commercialwijsheid klopte, bestond zij niet.

Met Dennis had ze de laatste tijd weinig contact. In de jaren dat hun halve havo de vrije uren hangjongerend had doorgebracht aan tafeltjes van Burger King of McDonald’s was hij niet bij haar weg te slaan geweest. Geestdriftig sprak hij vanachter zijn Happy Meal over de winkels waar hij derdehands kleren kocht, over fistfucken, over zijn negen hagedissen, over de anarchistische denkers die hij bewonderde, over de banaanelpee van The Velvet Underground – een band waar hij helemaal los op ging. Taboes kende Dennis van Gelder niet. Voor een gulden vijfentwintig per dag konden medeleerlingen bij hem de goorste pornovideo’s huren. Om de maand klauwde hij een nieuw stapeltje uit de sigarenwinkel van Blinde Koen, een sucker die een week of wat later net zomin iets in de gaten had wanneer de dief langs de schappen liep om de gebruikte banden onder zijn bodywarmer vandaan te halen en ze keurig op hun plaats terug te zetten.

Ja, Dennis was een true original. Maar als hij iets voor je voelde, kon je op hem rekenen. Ondanks haar nukken had Dennis haar bijna nooit laten barsten. Dat maakte ze weleens anders mee. De meeste mensen leken obers: ze zeiden ‘Ik kom bij je,’ draaiden zich om en liepen weg.

Ze gleed langs de trapleuning, rukte de voordeur open en zette het op een rennen. Met wapperende haren sprintte ze langs de doorzonwoningen. Achter sommige ramen hingen vertegenwoordigerskoppen met een groot cijfer eronder. Eén hoofd sprong eruit: dat van de kale glimnicht die altijd zo uitdagend lachte boven zijn pochet en Society Shop-strop. Pim Fortuyn, de enige politicus die nog een beetje te volgen was. Ze deelde zijn voorkeur voor Marokkaanse billen, daar niet van, maar wat een crap kraamde hij verder uit. Hoe haalde die eikel het in zijn hoofd om op hoge toon de pelsdierfokkerij te verdedigen?

Linksaf bij haar oude kleuterschool; nog eens links achter de glasbak; rechts bij de videoboer.

Hijgend bereikte ze de Wilhelminalaan. In de berm, vlak bij het bord TULPEN: DE LENTE IN JE BOL!, stonden groepjes mensen te praten. Iemand liep het hardgele veld naast de weg in om bloemen te plukken. Een ander trok met zijn wijsvinger een denkbeeldige lijn door de lucht, langs een bouwplaats vol rioleringsbuizen, steigeronderdelen en tegels richting een verderop gelegen cafetaria.

Op het asfalt lag een rode vlek, omringd door spetters. Nog natrillend van de spurt sloot ze haar ogen. De woorden kwamen automatisch.

‘Pro-erytroblasten…’ prevelde ze. Kalm aan, geen versprekingen nu. Lettergreep voor lettergreep.

‘Basofiele erytroblasten…’

‘Polychromatofiele erytroblasten…’

Ze vouwde haar handen.

‘Orthochromatische erytoblasten…’

Knielde.

‘Reticulocyten. Erytrocyten.’

Sloeg een kruis.

Rondom haar bleven mannen en vrouwen gewoon doorsmoezen. Geïrriteerd wierp ze een blik in hun richting. Sommigen keken terug. Onder hun blikken voelde ze zich naakt – naakter dan ze zonder kleren kon zijn.

Ze hees zich overeind. De hemel stond strakblauw boven haar. Geen spatje regen sinds Karim hier zijn laatste adem had uitgeblazen. Het bloed was niet weggespoeld door nachtelijke buien, het had zich vastgezet in het wegdek. Ze wist uit ervaring wat dat betekende.

Rond het middaguur nam ze plaats aan het bureau van een rechercheur die een slechte haardag had. Of was hem door een dure kapper een just out of bed-look aangepraat? Op zijn paperassen dampten twee koppen koffie. Hij reikte haar witte zakjes met het alarmnummer 112 aan. ‘Suiker?’

‘Alles erin, behalve het koekje,’ had Karim dikwijls gegrapt. Hier zou hij het wel uit zijn hoofd hebben gelaten. Meer iets voor Dennis – al was het maar om te provoceren. Autoriteiten, uniformen, gezagdragers, strepen op mouwen, sterren op petten: hij moest er niets van hebben.

‘De melk is op,’ zei de rechercheur.

‘Hebt u ook thee?’

Ze had het nog niet gezegd of in haar hoofd dook een mok op waarvan de binnenkant was bedekt met looizuurvlekken.

‘Laat ook maar, láát maar.’ Haar stem schoot uit. ‘Ik hoef niks.’

Ze nam een hap lucht en vertelde. Tegen half twaalf had Karim haar na het verjaardagsfeestje van zijn moeder naar huis gebracht. Hij op de fiets, zij op de scooter. Ze verzweeg dat hij – hand op haar schouder – zich had laten trekken. Straks kreeg ze achteraf een bekeuring.

‘Iets bijzonders gezien?’

‘Nee.’

Vreemdelingen in de buurt gesignaleerd? Auto’s die niet van de buren waren? O ja, en had Karim de laatste tijd nog heisa gehad met deze of gene? Vragen, vragen, vragen. Nee, nee, nee. Erg veel korter konden haar antwoorden niet zijn, maar de vingers van de man op de draaistoel roetsjten over het toetsenbord alsof ze een speech afstak. Zo te zien kwam bij zijn variant van Operatie Oneindige Gerechtigheid nogal wat creativiteit kijken.

Met een zweempje verlegenheid om zijn mond informeerde hij of ze een papieren zakdoekje nodig had.

‘Nee bedankt,’ zei ze. In een luchtbel van afstandelijkheid zat ze tegenover hem. Wat moest hij wel niet van haar denken? ‘Echt, het gaat wel.’

Hij knikte begrijpend.

Ze had weleens onaardigere mannen meegemaakt, maar het irriteerde haar dat de mouwen van zijn lawaaihemd ongestreken waren. En geloofde hij wat ze zei? In alle eerlijkheid twijfelde ze zelf nogal aan haar verhaal. Het leek te onsamenhangend.

De rechercheur beëindigde het gesprek met een poging nog een of twee details uit haar te peuren. Wat waren de laatste woorden die Karim had gesproken? Wat had ze gedaan na hun afscheidszoen?

Ze verzweeg wat Karim in de smalle poort tussen tuin en garagebox had gezegd. Te au. Bij de herinnering aan zijn woorden begonnen haar armen te trillen. Vliegensvlug schoof ze haar handen plat tussen haar dijen en het zitvlak van het klapstoeltje.

‘Ik zette mijn scooter in de garage, liep schuin over het gras, ging via de achterdeur naar binnen en trok mijn schoenen uit,’ antwoordde ze. ‘Daarna sloop ik naar boven.’ Haar mond viel droog. Had ze nou toch maar thee laten komen.

De politieman tikte een paar keer met zijn duimen op de spatiebalk. Zijn blik hield hij op het beeldscherm gericht. ‘Met niemand gepraat?’

‘Ik was halverwege de trap toen Monique vroeg of ik niet wat zachter kon doen.’

‘Monique?’

‘Mijn stiefmoeder.’

‘Wat zei je?’

‘Mijn stiefmoeder!’

Hij keek pissig. ‘Tegen háár.’

‘O, gewoon, “sorry”. Ik waste mijn handen en poetste mijn tanden. Uitgekleed… in bed geploft… en gelijk in slaap gevallen. Als ik mijn kussen ruik, ben ik al vertrokken.’

Ze hoorde een deur slaan. Een tweede rechercheur kwam binnen. Achter hem liep Hassan Idrissi, lange leren jas op een schouder. Karims vader zag bijna net zo grijs als zijn snorharen. Woordloos sloeg hij zijn armen om haar heen. Van dichtbij vielen haar de gesprongen adertjes in zijn rechteroog op – felrood in wit.

‘Meisje,’ zei hij. ‘Meisje toch.’ Na een minuut van een uur liet hij los. ‘Ik ben bij hem geweest.’ Traag hief hij zijn handen ten hemel.

Ongelofelijk dat hij zichzelf zo onder controle had. Voor Idrissi was het een erezaak, besefte ze meteen. Manhaftig moest je zijn. Fier. Waardig. Dierengejank en emotionele wartaal was iets voor Berbers – stuk voor stuk ongeletterden uit inteeltdorpen in de Rif, types die hem en zijn landgenoten een slechte naam bezorgden. Nooit had hij er een geheim van gemaakt dat hij zich een Marokkaan van de betere soort voelde. Hij was geen berggeit, hij was een stadsmens, had gestudeerd, voelde zich deel van wat hij ‘de Arabische cultuur’ noemde.

‘Ik wil hem zien,’ zei ze. ‘Ik wil Karim zien, begrijpt u dat?’

‘Beter van niet.’

‘Hoezo?’

‘Zijn gezicht is weg.’ Idrissi veegde iets uit een ooghoek. De topjes van zijn vingers glommen.

‘Hoe bedoelt u?’ Ze voelde zich misselijk worden.

‘Er is niks van over, Priscilla. Ik ben bang dat je hem niet meer zou herkennen.’

De moedervlek op de bovenkant van Karims linkerschouder. Het roze streepje wild vlees in zijn zij, souvenir van een blindedarmoperatie. De pluizige haartjes in zijn nek. De binnenkant van zijn linkerdij, met die wijnvlek waarover hij altijd zei: ‘En dat terwijl ik niet drink.’ Natúúrlijk zou ze hem herkennen. Een paar weken terug had ze Karim voor het eerst van top tot teen kunnen bekijken. Het enige wat hij nog droeg in kamer 104 van Hotel De Witte Raaf was de zware zilveren ring om zijn rechterduim. Na afloop van hun vrijpartij had ze het zweet uit zijn navel gelikt.

Ze probeerde een vraag te formuleren. ‘Wat hebben ze dan…’

‘Ze, ze – dat weet de politie niet,’ zei Idrissi. ‘Het kan één man zijn geweest.’

‘Maar zijn héle gezicht…’

‘Het moet met een zwaar voorwerp zijn gebeurd.’

Hij schokschouderde. Zijn rug trok krom, zijn hoofd boog bruusk voorover. Ze deed niets. Kon niets. Wie was zij om Hassan te troosten?

Op de plaats van de misdaad flakkerden halverwege de middag al dozijnen waxinelichtjes. Het kon niet anders of de fabrikant van die dingen moest de afgelopen jaren door de ontelbare bermmonumenten en witte marsen multimiljonair zijn geworden. De kaarsjes vormden de hoofdletters K, A, R, I, M. Zou een van de jongens met wie hij in een gemengd zaalvoetbalteam had gespeeld als eerste op het idee zijn gekomen hier iets neer te leggen? De zilverkleurige Adidas-bal, precies in het midden van het straataltaar, kwam haar bekend voor. Mooi trouwens dat iemand die symbolisch had laten leeglopen.

Er stonden ook witte rozen in een bruinebonenpotje van Hak; er lagen pluchen Flappies; er was een haremlamp waaraan iemand een geel plakpapiertje met een handgeschreven gedicht had bevestigd.

Zo jong, veel te jong

Wat hield jij van mensen

Wij hielden van jou

Jij was warmte en licht

Bedankt voor je stralen, lieve Karim

Karim. Karim Idrissi. Zelfs zijn naam had het. Ritme, melodie, flow. Als je erbij vingerknipte, was het al rap. Of nee, raï. Karim Idrissi – van meet af aan had ze het een meeslepende naam gevonden.

Rond de boeketten, brieven, en prullaria (waar was die wieldop met de spuitbustekst MAKE LOVE, NOT WAR! zo eent-wee-drie vandaan gekomen?) stond een scrum van nieuwsgierige Hillegommers. Vrijwel iedereen had een plastic tas bij zich. Vleespaleis Van Deutekom, H&M, Juwelier El Bezaz, C1000, Nagelstudio Tante Nail. Boodschappen doen, en dan hier langs – gezellig.

Ze elleboogde zich voorbij een paar omstanders. Zo kreeg ze meer zicht op de bloedvlek, die al naar dof paars was verkleurd. Iemand had een zwart-witfoto neergelegd met een portret dat haar bekend voorkwam. Cheb Hasni! De raï-zanger was voor Karim niet minder dan een heilige geweest. Uit de speakerboxen van een draagbaar stereosetje klonk het meeslepend weemoedige timbre van de Algerijn. Afgeschoten door een of andere fundamentalist, had Karim te pas en te onpas verteld.

Half over haar zenuwen realiseerde ze zich plotseling dat ze was omringd door omwonenden. Die kenden haar van gezicht, die verwachtten natuurlijk dat zij iets persoonlijks zou toevoegen aan het eerbetoon – maakte niet uit wat. Ze hoorde het de mensen denken, maar wist niks te verzinnen. In haar hersenpan dreven alleen maar rode cirkels, kleine kleurige kwallen, gedrochten zonder kern.

‘Erytrocyten,’ zei ze binnensmonds. Ze zag de afbeelding voor zich. Stamcellen, aanmaak van hemoglobine. Levensvoorwaarde.

Naast haar neurieden een stuk of wat Marokkaanse meiden en een man die zijn gezicht verborg onder de puntmuts van zijn boernoes het lied van Cheb Hasni mee. Godzijdank ging haar eigen gemompel verloren in hun gebrom. Ze moest hier weg, weg – en gauw ook.

Eén beproeving wachtte haar nog. Steunend op een rollator drentelde een van de dametjes uit een nabijgelegen bejaardentehuis op haar af. Rollators en looprekjes, je brak er vandaag de dag je nek over.

‘Ik heb gehoord dat het jouw vriend was,’ zei de kleine vrouw zalvend. ‘Sterkte.’ Onder de rimpelhuid van een hand zag ze blauwige delta’s schemeren. Het klopte en klotste daar, het krioelde van de afgebroken en vers aangemaakte cellen, het ging daar zo tekeer dat je er duizelig van werd.

‘Rot op, graftak,’ riep ze tot haar eigen schrik.

Bij de voordeur lagen honderdzesenvijftig kranten op haar te wachten. Het Renault-busje van het Haarlems Dagblad moest net langs zijn gekomen. Ze voelde zich al jaren te oud voor het gesleep met die stapels papier, en feitelijk was ze dat ook, maar er zat iets kalmerends in de dagelijkse dreun van het bezorgen – iets waaraan ze ondanks haar gemengde gevoelens verslaafd was geraakt.

Vanmiddag had ze het volste recht haar ronde over te slaan. De abonnees zochten het maar uit. Zouden ze veel missen? De voorpagina werd voor een groot deel in beslag genomen door het hoofd van een Kroatische oorlogsmisdadiger. Volgens het onderschrift was de foto genomen toen rechters in het Haagse Vredespaleis een vonnis uitspraken. De verdachte had een bijna rechthoekige schedel en een liploze mond. Naast een oorschelp van zijn koptelefoon stond een tweekolomsbericht over een ander onderwerp.

Marokkaanse student
vermoord in Hillegom

Verdoofd liet ze een paar kranten door haar handen glijden. Voor het eerst in haar bezorgersleven vond ze het verbazingwekkend dat alle voorpagina’s hetzelfde waren, alle verhalen hetzelfde waren, alle data hetzelfde waren. Donderdag 4 april 2002, donderdag 4 april 2002, donderdag 4 april 2002.

Na een minuut of wat dwong ze zichzelf het artikel te lezen.

‘Onze correspondent’ schreef dat de politie nog geen vermoeden had wie Karim Idrissi had omgebracht, laat staan wat het motief van de dader was. ‘Alle omstandigheden rond deze liquidatie zijn raadselachtig. Van het wapen waarmee het gelaat van de 26-jarige Marokkaan werd bewerkt, ontbreekt tot nu toe ieder spoor.’ In de laatste kolom van het stukje speculeerde de verslaggever over de achtergronden: ‘Een door racisme geïnspireerde wandaad? Een geval van eerwraak? Een criminele afrekening? De recherche sluit in dit stadium geen enkele mogelijkheid uit.’

En in Zwaanshoek jubileerde bakkerij Oud, ‘AL HONDERD JAAR VERS’. En rond het hoofdkwartier van Yasser Arafat in Ramallah lagen ‘zwaarbewapende Israëlische troepen, die vastbesloten lijken de Palestijnse leiders uit te roken en de tweede intifadah te breken’. En Feyenoord was ‘strijdlustig afgereisd naar Milaan, waar de ploeg in de halve finales van de UEFA Cup een wedstrijd speelt tegen het multimiljoenenteam van Internazionale.’

Op de achterpagina trof ze een interview aan met een China-kenner. Professor Van Slooten beweerde dat kannibalisme in het Rijk van het Midden doodnormaal was geweest. ‘Een kind dat zijn vader en moeder twee eeuwen terug in een hongersnood het eigen lichaam ter consumptie aanbood, was in de ogen van confucianisten een held. Niets nobelers dan je ouders je hart en lever laten verorberen, je bloed laten drinken.’

Ze legde de krant op het vochtige gras in de voortuin, scheurde het stuk uit, nam het mee naar haar kamer en plakte het in Bloedschrift III-3.

Worstelend met haar lenzen stond ze de volgende morgen in de badkamer. Iedere ochtend hetzelfde gegoochel; vandaag bovendien branderige oogranden.

Eindelijk kreeg ze haar spiegelbeeld goed in het vizier. De vertrouwde rossige pieken, de onuitroeibare haartjes boven haar lippen, de bekende bozige blik. So what, Karim had haar niet lelijk gevonden. Integendeel. Hij had haar verzoend met die onderkin, die C-cup en die gespoilerde heupen. ‘Jij hebt tenminste iets om in te knijpen, Prissie. Lekker.’

Ze hield ook niet van dat Bridget Jones-gezeur over kilo’s en calorieën. Onbegrijpelijk dat zoveel vrouwen hun lichaam te lijf gingen. Alleen van haar neus mocht wel wat af – die was zo groot dat je er een vrachtauto in kwijt kon. ‘Compleet met aanhangwagen,’ zeiden ze in de familie altijd.

Een laatste veeg rouge, een beetje eyeliner nog. Het getreuzel leverde haar twintig, dertig seconden uitstel op. Ze hikte hopeloos aan tegen het bezoeken van de Idrissi’s, maar er zat niets anders op. Hun deur had altijd voor haar opengestaan, ze was zo welkom geweest als de dochter die Hassan en Leila zelf nooit hadden gekregen. De groenteschotels die Karims moeder voor haar bereidde! Pompoensoep… Kikkererwtensalade… Bloemkool met citroen… Tuinbonenpuree… Tajine van aubergines…

Ze schoot in haar jas. Vanuit de woonkeuken zag ze dat Tum haar Vespa uit de garagebox duwde.

Op het tuinpad trok ze haar rits dicht.

‘Nou,’ mompelde hij in de poort, ‘daar ga je dan.’

‘Ja.’

Hij drukte zijn lippen op elkaar tot ze wit zagen. Zakken met bloed – meer waren mensen niet.

‘Ja,’ zei ze nog eens.

Zijn hand in haar nek. Zijn wang vluchtig tegen de hare. Hij rook naar asbak.

‘Je moet je tanden poetsen.’

‘Ga nou maar, meid.’

Fuck, die scooter leek vandaag van lood. Ze kreeg hem amper van de standaard. Maar het pruttelen van de motor deed haar goed: de Vespa was haar hulp in nood, ze kon op elk gewenst moment met grote vaart rechtsomkeert maken.

Onderweg herinnerde ze zich wat Hassan had gezegd over Karims kapotgebeukte gezicht. Ze probeerde het beeld weg te drukken. Wat zou zijn laatste gedachte zijn geweest? Zat het gedichtje dat ze voor hem uit de Marie Claire had gescheurd nog in zijn zak? Oh néé… de kinky foto die ze een tijdje terug in zo’n hokje op het station Heemstede-Aerdenhout had laten maken… achter het rijbewijs in zijn portefeuille!

Twee-, driemaal liet ze het stoplicht op de Rembrandtlaan van rood naar groen springen. Wist ze maar wat er nu met Karim ging gebeuren. Cremeren mag niet van allah, had ze eens gelezen. Hij moest worden begraven – maar waar? Het familiegraf lag in Fès. Het leek haar niet moeilijk voor de Idrissi’s om het stoffelijk overschot te laten transporteren naar Marokko. Hassan was geen kansarme allochtoon die illegaal zijn kostje bij elkaar scharrelde. Die schaduwwereld had hij al lang achter zich gelaten. Karims vader runde een reisbureau, gespecialiseerd in reizen naar Noord-Afrika en Turkije. De low budget-keten – in vrijwel alle grote Nederlandse steden brandde het groene neonlogo van Hassan Travels boven de etalage van een filiaal – had hem een fortuin opgeleverd. Nee, voor zo’n man zou het vervoer van Karims toegetakelde lichaam geen probleem zijn. Hij liet elke week wel een lijkkist naar Rabat of Ankara transporteren met iemand erin die zoveel van zijn geboorteland hield dat hij pas na zijn dood wilde terugkeren.

Eindelijk gaf haar hand weer gas.

Vijf minuten later liep ze over een pad van natuursteen naar de jarenvijftigbungalow aan de Erasmuslaan, de goudkust van Hillegom. Doorgaan, bel indrukken – ja, nú die bel indrukken.

Idrissi droeg de tekenen van een doorwaakte nacht. Zijn gezicht was geplooid, zijn ogen stonden dof in hun kassen. Hij ging haar voor en liet zich in een hoek van de witleren bank zakken. Tussen wijsvinger en duim van zijn rechterhand verboog hij een tandenstoker, die knakte op het moment dat hij zijn arm uitstrekte om haar aandacht te vestigen op een waterkaraf, een zilveren koeler met ijsklontjes en wat glazen.

Ze dronk gulzig; schonk zich direct opnieuw in. Belachelijk.

Het was Hassan die woorden vond. Eerst leken ze nauwelijks verband met elkaar te houden: dood, muntthee, commissaris, schedelbasisfractuur, telefonades, familie, slaappillen, brood strooien in het hertenpark om half zes ’s morgens. Maar zodra hij het over de praktische zaken kreeg – dit moest geregeld, dat georganiseerd –, maakte zijn ontreddering plaats voor de zakenmantoon die hem eigen was.

‘Karim blijft in Nederland,’ zei Idrissi, de spankracht van een nieuwe tandenstoker uitproberend. ‘Dat zou hij zelf ook hebben gewild. Marokkaanse graven zijn heus niet warmer dan Hollandse, Priscilla. Als dit land voor Marokkanen goed genoeg is om in te werken, is het ook goed genoeg om in te rusten.’

Kans om Hassan te vragen of Leila het ook zo zag, kreeg ze niet. Hij veerde op, knoopte het boordje van zijn overhemd dicht en liep met grote passen weg.

Aan het eind van de oprijlaan parkeerde iemand een japannertje tussen de twee gietbetonnen leeuwenkoppen. De bestuurder droeg een gehaakte muts, die hij na het uitstappen wat steviger op zijn kruin drukte.

‘Salaam aleikum,’ hoorde ze hem even later in de hal zeggen.

Hassan leidde de gast met een handgebaar de living binnen. ‘Priscilla,’ zei hij plechtstatig, ‘laat me je voorstellen aan imam Labyad.’

Huh? Een imam? Beduusd stak ze haar hand uit. De kleine man hield de armen tegen zijn lichaam gedrukt, zodat haar beweging eindigde in het luchtledige. Hoe moest ze zich in hemelsnaam een houding geven? En wat zou de geestelijke van haar kleding vinden? Haar vingers frunnikten aan de lage broekband, die een ribbelige streep had getrokken in haar vrouwenvet.

Beminnelijk knikte Labyad haar toe. De condoleance kwam in vloeiend Nederlands over zijn lippen.

Ze knikte terug.

De imam was uitgerust met een Elvis Costello-bril die bijeen werd gehouden door een paar stukjes leukoplast. Op zijn bovenlip wat donkere haartjes, aan zijn kin een vlasbaard. Was hij een stenentijdperkmoslim? Nee, al te streng in de leer kon hij niet zijn: om zijn tengere lijf hing een westers kostuum. Op zijn stropdas zat hij een speldje van de Rotary Club.

Ze kon zich niet voorstellen dat die moskeevogel vaak op huisbezoek was geweest in een witte buurt als deze. Wat deed hij hier? Wie het begreep, mocht het zeggen. Erg vroom waren de Idrissi’s nooit op haar overgekomen. Ze had Hassan een doodenkele keer zien bidden – niet eens op een kleedje –, en in een boekenkast stond tussen de jaaroverzichten van World Press Photo een koran te verstoffen. Voor de rest had ze Karims vader leren kennen als een man die zwoer bij zijn gezonde verstand. De zwartekousenislam was een van zijn grootste ergernissen. Als hij daar tegen tekeerging, kon je horen dat hij economie had gestudeerd. In zijn betogen zat dikwijls iets zakjapannerigs – een sommetje, tabel of wiskundige formule waarmee hij zijn ongezouten meningen cijfermatig onderbouwde. ‘De islam is de donkere kant van de maan, Priscilla. Ze moeten daar nog wijs worden. Olievoorraden genoeg, maar ruim een miljard moslims leven in armoede. Een miljard!’

Vandaag bleven zulke donderpreken uit. Zoals hij daar met de imam zat, ingetogen, bijna gedwee… Van de weeromstuit verlangde ze terug naar de Hassan van de luide uiteenzettingen, die op zijn best was bij de koelkast, lurkend aan zo’n dure Amstel 1870. Om zijn woorden te onderstrepen tikte hij ritmisch tegen de onderkant van zijn bierflesje, met een deurmagneet in de vorm van een hooggehakt vrouwenbeen. Wist Priscilla dat handelaren in Tetouan duizend jaar geleden al cheques konden innen die in Bagdad waren uitgeschreven? De Arabieren hadden als eersten ter wereld beschikt over een papieren economie, maar wat was er in de twintigste eeuw van hen geworden? Achterlijke ayatollahs alom, analfabeten die zo dom waren te geloven dat de naam Coca-Cola in spiegelschrift de duivelse getuigenis ‘Er is geen Mohammed’ bevatte.

Als Idrissi eenmaal op stoom was, liet hij zich niet meer afremmen. Karim had het zelden gewaagd hard tegen hem in te gaan. Hij keek wel uit. Om te begrijpen hoe verstandig dat was, hoefde je Hassan maar één keer zijn vaste riedel te horen afsteken over opstandige kinderen. ‘Jonge Marokkanen moet je malen. Net als komijn gaan ze pas geuren wanneer ze worden geplet.’

Goed beschouwd was het een wonder dat Idrissi zich had neergelegd bij het feit dat zijn zoon geen ambitie toonde om de zaak op een dag over te nemen. Je moest ook wel blind zijn om niet te zien dat financiële toestanden Karim gestolen konden worden. Ze vond het moedig dat hij de wil van zijn pa bleef trotseren – komijndreigement of niet. Zelf had ze nooit de guts gehad om Hassan tegen te spreken. Hij wist alles beter, maar ja, hij wíst ook alles beter. Wat dacht zij hem te kunnen vertellen? Waar was zij nou van op de hoogte? Vóór ze een krantenwijk had genomen, lazen ze thuis niet eens een dagblad.

Opeens stond Leila in de kamer. Ze bracht de geur van Chanel mee. Ondanks de shock die Karims moeder door de gebeurtenissen moest hebben opgelopen, was ze niet van haar gewoonte afgeweken zich tot in de puntjes op te maken. Glimmend van de hairspray golfden de haren om het frêle gezicht. Haar gratie was niet verdwenen, maar wat stond haar mond scheef, en wat hingen haar armen slap aan haar smalle schouders. Toen ze tegenover de imam plaatsnam in een clubfauteuil sloeg ze de ogen neer.

Normaal gesproken straalde Leila kracht uit. Zij was de enige die weleens een eind maakte aan zo’n tirade van Hassan. ‘Respect,’ zei ze dan kortweg, handen in haar wespentaille, ellebogen op scherp. ‘Respect, ja?’ Veel hoefde haar man zich daar niet van aan te trekken: meestal was het slechts zijn woordkeuze waartegen ze bezwaren had. Als het om de inhoud ging, bleek Leila het negen van de tien keer met hem eens. Ter beloning mocht ze maandelijks in het bezit van een gouden creditcard een hadj maken naar de Bijenkorf. Het Amsterdamse bedevaartsoord leek voor Karims moeder belangrijker dan alle andere Heilige Plaatsen bij elkaar. En op vrijdagmiddag lag het inslaan van gamba’s bij een Hillegomse visboer wat haar betreft meer voor de hand dan een gang naar de moskee voor het gewichtigste gebed van de week.

‘We zijn Nederlanders,’ zei Idrissi. Voor wie was zijn daarhebjenietvanterugtoon bedoeld? Leila en Labyad vertrokken geen spier.

‘Ja,’ antwoordde ze zelf maar. Een kaaskop uit Fès was hij – dat kon je moeilijk ontkennen.

‘Vandaar dat we Karim op z’n islamitisch willen begraven,’ ging Hassan verder. Hij masseerde de grauwgele wallen onder zijn ogen.

Er moest zich kortsluiting hebben voorgedaan in zijn kersenpit. Op z’n islamitisch begraven? Waarom?

‘Veel Nederlanders bezoeken de kerk alleen met Pasen en Kerstmis, of als er wordt getrouwd.’ Idrissi keek haar strak aan. ‘Niemand die hun dat kwalijk neemt. Nou, wij zijn niet anders dan die Nederlanders.’

Hij stond op. Zoals gebruikelijk veegde hij met de rug van zijn hand het afwezige vuil van zijn witte overhemd. Hij vroeg de imam hem te vergezellen naar het politiebureau. Dat de recherche niet voldoende had aan vierentwintig uur voor het onderzoeken van een lichaam begreep Hassan heus wel, zei hij uitdrukkingsloos, maar het was zaak dat Karim na de lijkschouwing snel naar het mortuarium zou verhuizen. Dan kon de imam tenminste zijn werk doen.

Ze peuterde aan een korstje op haar duim, wist het los te krijgen zonder een bloedinkje te veroorzaken en stak het in haar mond.

Wat zou ze na het vertrek van de mannen tegen Leila zeggen? Karims moeder had vanaf de eerste dag een vertrouwelijke toon tegen haar aangeslagen. Vriendinnen moesten ze zijn. Vaak gaf ze je zomaar een liefdevolle aai met een woord, waarna ook nog eens een echte aanraking volgde: het strelen van je pols, omarmingen, een kus op je voorhoofd, zachte wangkneepjes. Eng was dat geweest. In het begin dan, want vreemd genoeg had het kleffe gevoel na verloop van tijd plaatsgemaakt voor een soort… nou ja, geborgenheid. En nu was het moment aangebroken om daar iets tegenover te plaatsen. Maar wat dan, wát?

Leila redde haar. Karim zou ritueel worden gewassen, legde zijn moeder druk gebarend uit. ‘Rechterarm; linkerarm; rechterbeen; linkerbeen; borst.’ Ze was een handenvrouw, leek soms uit niets anders te bestaan dan de lange, sierlijke, gemanicuurde vingers waarmee ze haar woorden onderstreepte. Moeders mochten onder geen voorwaarde bij de reiniging van het lichaam aanwezig zijn, zei ze. Iedereen die in Marokko was opgegroeid wist natuurlijk waarom, maar… de handen haperden. ‘Ik had het zoveel liever zelf gedaan,’ zuchtte ze. ‘Sandelhoutwierook. Zeep en warm water. Voorzichtig Karims gezicht schoonmaken.’

Zijn gezicht, zijn gezicht.

‘Mijn moeder beweerde dat engelen gék zijn op sandelhout,’ zei Leila. ‘Je lokt ze ermee uit de hemel.’ Ze haalde een tissue uit een mouw en snoot haar neus. ‘Het is de bedoeling dat ze hierheen komen om de doden te beschermen, begrijp je?’

Bij het uitspreken van de laatste woorden drukte ze wanhopig beide handen tegen haar borst. Gespreid lagen haar vingers op het bovenstukje van haar mantelpak, dat glansde in het licht van een sfeerlamp.

Achter de stof, diep onder de huid, omgeven door Leila’s ribbenkast, zwol en slonk de spier die het bloed door haar lichaam pompte. De gedachte alleen al bracht Priscilla’s armen aan het trillen. En alsof dat niet erg genoeg was, begon in haar hoofd een bronzen stem een refrein te zingen.

I got a hole in my heart the size of a truck.

Lou Reed. Daar was-ie weer, hij en zijn fucksong. ‘Een gat in mijn hart zo groot als een vrachtwagen’: van Lou Reed was ze niet meer afgekomen sinds ze bij Dennis die rauwe, rake rotregel had gehoord.

Ze wist niet waar ze moest kijken en bleef onmachtig aan haar duim pulken. Zou Leila haar zoon na de moord nog hebben gezien? Ze durfde het niet te vragen.

‘Als Karim in de kist wordt gelegd, besprenkelt de imam hem met Het Parfum van de Profeet. Niet iedereen houdt ervan. Het is gemaakt van amber, weet je, het ruikt ontzettend sterk.’

Leila’s hoofd viel achterover. Ze bracht haar handen naar haar gezicht en stootte een reeks onverstaanbare klanken uit, die overgingen in gesnik. ‘Ach Priscilla, wat doet het er ook allemaal toe. Hij is dood. Mijn kind, mijn lieve habibi!’

Een gebaar maken was nu het allerminste. Doe iets, dóe nou iets. Whatever. Tegenover verdriet hoorde je troost te stellen – zoveel snapte ze nog wel van emoties.

Schutterig wreef ze over een blote knie die onder Leila’s kokerrok vandaan stak. Het vlees lag strak en koel om het gewricht.

Kwam het door het fysieke contact dat Karim voor haar opdoemde? Wit en stil was hij nu, gehuld in zijn lijkwade. Hij zweefde naar haar toe, de wikkels gleden van hem af, zijn lichaam lag onbedekt voor haar. Ze streelde hem over voet, been, heup, arm, schouder, hals, oor. Zijn koffieverkeerdkleurige huid voelde volkomen anders aan dan de hare. Gladder, maar gek genoeg ook korreliger. Soepele glooiingen, rulle cellen.

Hij was geen gram aangekomen in het jaar dat ze zich getweeën hadden volgestopt met ijsjes, repen en drop (Karim was waarschijnlijk de enige Marokkaan in Nederland die je midden in de nacht wakker kon maken voor een handje dubbel zout). De eerste maanden had ze verbijsterd naar zijn magere lichaam gekeken. Een gratenpakhuis was hij. Naalddunne benen, geen kont. Als Karim zich snel omdraaide, zat zijn rits van achteren.

Hoe zou zijn lichaam nu aanvoelen?

2
Moorkop

‘Haar schoonheid maakt me gek… maar ik hou van die gekte,’ zong Karim vaak. Hij deed het alleen voor haar. Amateurvertaling van ‘Zine a zine’, nummer één op zijn persoonlijke top-honderd. Ze werd al week wanneer hij de titel op zijn tong liet sissen.

Met die truc had Karim haar versierd, de middag dat hij met zijn gelikte Pradaatjes de Free Record Shop in hun bollendorp was binnengewandeld. Ze werkte er sinds een jaar of twee. Deeltijdbaantje – nine to three –, aangevuld met haar krantenwijk. Geen flauw idee wat ze anders moest doen toen ze van de havo kwam. Ze wist niet eens of ze voorgescheurde T-shirts mooi vond, laat staan dat ze een vak kon kiezen.

Op het moment dat Karim bij haar in de winkel verscheen, hielp ze net een vijftiger met een indrukwekkend ontstoken ooglid. Hij schafte een midprice-cd van Bob Dylan aan. ‘Steunkousenmuziek,’ hoonde haar Free Record-collega achter zijn hand. ‘Zijn die ouwe bedplassers wild van.’

Voor kenners luisterde muziek heel nauw, had ze gemerkt. De een zat bij de hiphopkerk, de ander bij de soulgemeente, de derde bij de reggaemovement. En zij? Mwah. Nederpop, drum & bass, ska, garage, punk, techno, speed-metal, Asian underground, salsa, fusion, country, acidjazz, grunge, dub, relipop, easytune, clubhouse, disco, jungle, indie, brazilectro, folk, psychedelica, idm, new wave, funk, raggamuffin, emocore, alternative, noise, gabber, arrenbie, heavy metal, afrobeat, ambient, blues, doom, 2-step, lo-fi, booty bass, dancehall, progressive, big beat, trance, stoner, americana, gothic, downtempo, latin, industrial, broken beat, nederhop, trash, britpop: ze kende de genres waarover in de popblaadjes altijd zo hyper werd gedaan onderhand uit haar hoofd, maar ze vond de woorden intrigerender dan de muziek. Ze was hier niet gaan werken omdat ze dweepte met rock of wat dan ook, ze dweepte met niks, met niemand – zelfs niet meer met Madonna Louise Veronica Ciccone, die ze zo lang had gezien als haar sister-in-arms, een met puntbeha’s uitgerust voorbeeld in de strijd tegen iedereen die je kon verwonden. Ze had gewoon geld nodig, dáárom stond ze achter de toonbank.

Karim was niet het type dat als een bonk ongeduld op zijn beurt wachtte. Easygoing vroeg hij of ze de nieuwe van Khaled al in huis hadden.

‘Van wie?’

‘Khaled. Raï, weetjewel.’

‘Ikke…’

Meewarig keek hij haar aan. Amandelvormige ogen, lange wimpers, donkere krullen. Wenkbrauwen die aan de bovenkant van zijn neusbeen samenkwamen en een aanlokkelijk bosje vormden.

Hoe kon ze plat gaan voor een pluk haren op een voorhoofd? Als ze ergens geen verstand van had, was het van gevoel. Een meisje dat in een cd-winkel stond maar niets van raï wist, was in Marokkaanse ogen ongetwijfeld een muts. Toch bleef Karim beleefd, op het lieve af. Als ze door iets werd getroffen, was het zijn zachtheid. Die kwam hard aan.

‘Nooit van gehoord?’ vroeg hij.

‘Sorry.’

‘Jammer voor je.’ En toen deed hij het – ‘Zine a zine’ voor haar zingen. Twee, drie keer die dubbele z was voldoende. Daar ging ze, als een blok. Beng. Hij had een chocoladestem, donker, zoet, verleidelijk, en ze betrapte zichzelf op de gedachte dat hij leek weggelopen uit een reportage in een of ander glossy mannenblad. Dromerige blik, hoge jukbeenderen, verticaal streepje in zijn kin. Tikje te slank, dat wel, maar cool, vet cool. Als ze in de Sahara had gewoond, zou ze nog zand van hem hebben gekocht.

‘Ik kan ’m voor je bestellen,’ zei ze droog.

‘Doe maar.’

De boekjes met internetadressen van platenmaatschappijen en dvd-producenten lagen in de wandkast. Ze draaide zich om en zag in de smalle glazen deurtjes hoe hij met een hand zijn krullen herschikte. Voor háár?

Ze noteerde zijn naam. Zijn adres. Zijn telefoonnummer. , schreef ze er in een opwelling bij. Het was iets waarmee ze hem de volgende keer kon teasen – ja, om de een of andere reden had ze ontzettende zin om hem te teasen. Kijken wat-ie zou doen.

‘Voor elkaar?’ vroeg hij.

‘Voor elkaar.’

Shit, hij ging ervandoor. Ja Miep, wat anders? Sinds wanneer is de Free Record Shop een parkeergarage voor aantrekkelijke Nieuwe Nederlanders? Om hem nog een minuutje in de buurt te houden, wees ze naar zijn openstaande tas.

‘Wat lees je?’

‘Romans.’

‘Voor de lol?’

‘Ook. Ik studeer letteren.’

Letteren. Hij studeerde letteren. Eh…

‘Nederlands,’ hielp hij.

‘Ik hou niet van boeken,’ zei ze onbesuisd. ‘Mensen zijn nooit straight in boeken. Ik zou honderd keer liever iemand ondergoed zien kopen dan een boek van die persoon lezen.’

Hij lachte.

‘Dat las ik in een boek.’

Hij lachte nog harder.

‘Als je ziet hoe iemand een slip koopt, kijk je pas echt in zijn kruis,’ zei ze met haar stoutste stoutemeisjesglimlach. ‘Wij hebben thuis geen boeken.’

‘Wel onderbroeken, hoop ik?’

‘Ja, van Vroom & Dreesmann. Met zo’n witte elastieken band aan de bovenkant, die op den duur grijs wordt. Ken je die?’

‘Ik denk het wel, maar…’

‘Wat heb je daar nou precies?’ paaide ze.

‘Anna Karenina, van Tolstoj, een Rus. Geweldig. Hij schreef een van de mooiste beginzinnen uit de wereldliteratuur.’

‘Laat eens zien dan?’

‘Hoeft niet.’ Karim spreidde zijn armen. ‘Luister. “Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze.”’

‘Doe nog ’s?’