De mannenfluisteraar

Van dezelfde auteur

Alle mannen willen maar een ding
Alles went behalve een vent
Kan ik hem nog ruilen?
Zij houdt van hem. Hij ook
Nog een man om het af te leren
Het zit op de bank en het zapt
Nee, dan die van mij
Meneer als ik u zie heb ik zo’n zin in ruzie
Wat rijmt er op huwelijk?
Een ster aan het stuur
Monogamie voor beginners

Yvonne Kroonenberg

De mannenfluisteraar

De beste verhalen

P A N D O R A

Pandora pockets maakt deel uit van Contact BV

© 2007 Yvonne Kroonenberg
Omslagontwerp Annemarie van Pruyssen
Omslagillustraties Ronald Houben

ISBN 9789025433512
NUR 301

www.pandorapockets.nl

De getrouwde man

Op mijn zestiende kreeg ik voor het eerst vaste verkering. Daarna was er altijd wel een dienstdoende verloofde, tot ik, na alweer een afscheid, vrijgezel werd.

In het begin verbaasde ik mij voortdurend over mijn nieuwe omstandigheden. Ik kon eten wanneer ik dat wilde, vroeg opstaan, uitgaan of thuisblijven. Met niemand hoefde ik rekening te houden, nooit meer hoefde ik te wachten tot hij terugkwam van zijn rondje hardlopen.

Als ik met vakantie wilde, kon ik een reis boeken zonder te overleggen wanneer we zouden vertrekken, waarheen en of hij daar wel kon fietsen. Geen verloofde die klaagde over mijn volle agenda of over de rinkelende telefoon. Het leven zonder man leek op de periode na mijn rijexamen. Doordat er geen commentaar meer kwam van de passagiersplaats leek het ineens of ik veel beter reed.

Ik ken veel vrouwen van mijn leeftijd die vrijgezel zijn. Ze noemen het alleen niet zo. Ze zeggen dat ze alleen staan, geen man hebben, gescheiden zijn. In hun woorden klinkt gemis, alsof ze onderweg iets verloren hebben, een dierbaar deel van zichzelf of tenminste de illusie dat ze onverbrekelijk met een ander verbonden waren.

Ze zouden het liefst zo spoedig mogelijk hun hart opnieuw verpanden, maar ze zien geen geschikte kandidaat. De een is te ijdel, de ander te kinderachtig en niet één man schijnt zich te willen binden. ‘Ik wil geen relatie, hoor!’ roepen de mannen, wanneer ze de eerste tongzoen hebben gegeven. Er zijn nogal wat vrouwen die daar nijdig over worden.

‘Dan rot je maar op,’ zeggen ze en daarmee is alweer een huwelijkskans verkeken. Een beetje jammer is het wel, want zo’n opmerking van een man betekent niet veel. Hij zegt het meer voor de zekerheid. Mocht hij tegenvallen, telt het niet.

Ik heb zelf nooit gezocht naar vaste verbintenissen, al draaide het daar op den duur soms op uit. Ik vond een terloopse romance ook al heel mooi. Eigenlijk ging het me in de liefde, behalve om de vertedering en de saamhorigheid, vooral om de seks. Naar de bioscoop kan ik ook met mijn buurvrouw en met niemand kan ik zo goed praten als met mijn vriendin.

Maar zoenen lukt niet in je eentje en voor de rest is het behelpen. Masturbatie verveelt snel als je er niets anders bij doet, zoiets als mosterd zonder maaltijd en in weerwil van wat je zou verwachten, is het niet zo gemakkelijk om aan liefde voor één nacht te komen. Het gebeurde soms dat ik wekenlang niemand zoende en daar leed ik onder.

De enige troost was dat mijn leven in dat opzicht niet eens zoveel verschilde van dat van liefdesparen. Die zoenen ook niet veel. Na een paar hartstochtelijke jaren neemt de aandrang tot gretig kussen af. Mensen die lang met elkaar verkeren, doen het nog maar een beetje. Bij het komen en gaan omhelzen ze elkaar of ze geven een achteloze kus, als afronding van een vrijage. Van vrijen komt het trouwens ook niet zo vaak als ze wel zouden willen. Ze hebben het te druk met overleggen hoe laat ze zullen eten, wat ze in het weekend gaan doen, wie de kinderen van blokfluitles haalt en uit de manege, en wie op de terugweg langs de stomerij gaat en de boodschappen meeneemt. Dat komt de liefde niet ten goede en allengs treedt er een verwijdering op.

Zelf hebben ze het aanvankelijk niet in de gaten. Hij heeft spanningen op z’n werk, haar vader is een paar maanden geleden gestorven, daar is ze nog niet overheen, in ieder huwelijk schort wel eens wat. Zo vergoelijken echtgenoten elkanders mankeren, tot het te laat is. Dan gaapt er inmiddels een ravijn tussen hun werelden en wanneer er iemand langszij komt die lief is, in plaats van wrevelig, gaat het mis. Het was heus niet de bedoeling om vreemd te gaan, maar op een dag treft de gebeukte echtgenoot zich met zijn broek op zijn enkels aan, in de armen van een ander. Mijn armen.

Zo moeilijk als het was om een man te vinden die, net als ik, vrijgezel was en, net als ik, op zoek naar vertier, zo eenvoudig bleek het een getrouwde man te verschalken. Je hoefde maar heel zacht aan de boom te schudden en de rijpe appeltjes rolden over de grond. Ze waren gul en vlijtig in bed, ze waren onderhoudend. Alsof ze in geen jaren de gelegenheid hadden gehad te laten zien wat ze konden, alsof er nooit iemand naar ze luisterde, kwebbelden ze honderduit. Ze wilden van gedachten wisselen over boeken, over godsdienst, over politiek en wetenschap. Ze luisterden aandachtig naar het antwoord.

‘Zo kan ik met mijn vrouw niet praten!’ zeiden ze, ‘wij communiceren niet.’

‘Wat jammer,’ riep ik dan meelevend en nestelde me tegen hun gastvrije lichaam, ‘hoe komt dat?’

Vanaf dat moment hadden we het niet meer over de wetenschap en over boeken, maar over zijn vrouw. Doorgaans hadden de mannen nogal wat klachten.

‘Ze kent me niet eens!’ riep een van mijn minnaars uit. Ik betwijfelde of dat zo was. De meeste vrouwen kennen hun man maar al te goed, maar ze verdiepen zich niet meer in hem. Dat schrijnt. In het begin heeft ze nog wel naar hem geluisterd. Hij wist zoveel en kon zo aardig vertellen. Ze leerde van hem, vond ze, maar op een dag besloot ze dat de cursus afgelopen was. Ze ging weer boeken naar haar eigen smaak lezen, er zelf een mening op na houden en het viel haar op dat haar man daar maar weinig belangstelling voor wist op te brengen. Hij begon in de loop der tijd steeds nadrukkelijker met de krant te ritselen wanneer zij haar mond opendeed, in bed sloeg hij de moeilijke stukken over en op een dag bleek er in huis een gemelijk zwijgen te heersen tussen beiden.

Daarom is het zo gemakkelijk een getrouwde man te stelen. Als je lief voor hem bent, gaat hij meteen door de knieën. Het goed gedijt alleen niet.

Ook al gaat een getrouwde man vreemd en vindt hij troost bij een andere vrouw, hij wil geen andere, hij wil zijn eigen vrouw. Dat weet hij zelf ook wel. Hij klaagt over zijn echtgenote omdat hij naar haar verlangt, niet naar de misprijzende augurk die ze nu is, maar naar de vrouw die ooit verliefd op hem was.

Hielden we nog maar net zoveel van mij als vroeger, denkt hij.

Omdat echtparen wel van hun huwelijk houden, ook al houden ze niet meer hartstochtelijk van elkaar, doen ze hun best er nog iets van te maken. Ze gaan in therapie en leren aan hun relatie te werken.

Ik heb dat zelf nooit gedaan. Ik zie er altijd als een berg tegen op om over de verhouding te praten. Relatiegesprekken zijn zo ontmoedigend. Ze gaan over wederzijdse ontoereikendheid en onveranderlijk luidt de uitkomst dat je elkaar moet nemen zoals je bent. Na die magere conclusie gaat het meestal wel wat beter met de liefde, maar het blijft toch een uitgedeukte auto.

Ik werk liever aan de relatie van een ander. In ruil voor het plezier dat de man van een ander me verschaft, luister ik aandachtig naar de verhalen over zijn huwelijk. Ik denk na over de problemen en verzin mogelijke oplossingen. Soms helpt het nog ook. Dan heeft het clandestiene uitstapje met mij iets in werking gezet.

Ik heb een poosje met een tekenleraar gevrijd. Hij had eigenlijk kunstenaar willen worden, maar toen hij een gezin kreeg, ging hij het onderwijs in, anders hadden zijn drie kinderen niks te eten. Zijn leven pakte heel wat minder opwindend uit dan hij van plan was geweest, bovendien keek hij in het geniep op zijn vrouw neer, die de Libelle las en op yoga zat.

‘Zou je met mij getrouwd willen zijn?’ vroeg ik op een middag toen we lagen uit te rusten van wat hij thuis een lerarenvergadering had genoemd. Hij keek me geschrokken aan.

‘Nou nee…’ antwoordde hij aarzelend.

‘Waarom niet?’ vroeg ik.

Hij bloosde jongensachtig. ‘Omdat jij mijn overhemden niet zou strijken,’ grinnikte hij, ‘en ik vind het toch wel erg plezierig als er voor me gezorgd wordt.’

Hij zag ineens een goede reden om getrouwd te zijn en te blijven. Dat leek mij een inzicht van belang. Het getuigt van een lage moraal als je je aan de man van een ander te goed doet, maar als hun verhouding ervan opknapt, is het minder laakbaar.

Ik heb inmiddels veel liefdesverhoudingen de revue zien passeren en ik zie de optocht hoofdschuddend aan. De ene vrouw snauwt tegen haar man, de andere spreekt uitsluitend in commando’s. Er zijn vrouwen die onmiddellijk gaan huilen als ze hun zin niet krijgen, er zijn er die onophoudelijk praten. Hun mannen kunnen er ook wat van. Ze zwijgen thuis als het graf of ze zitten urenlang achter de computer. Ze gaan zuchtend mee naar een verjaardag of een feest en staan dan als wrokkige totempalen in een hoek. Er lijkt geen eind te komen aan de variaties waarin geliefden elkaar tot wanhoop weten te brengen.

Ik had mij eigenlijk voorgenomen nooit meer verliefd te worden en me tevreden te stellen met verdwaalde echtgenoten. Maar mijn wilskracht duurde niet lang. Na anderhalf jaar werd ik verliefd, tegen beter weten in.

Kees de Jongen

Ik heb Proust nooit uitgelezen. Ik was erin begonnen, maar al heel gauw stuitte ik op de passage waarin Proust een madeleinekoekje eet en zijn hele verleden voor zich ziet oprijzen. In literaire gesprekken waar Proust in voorkomt, wordt altijd over die madeleine gemeierd, net of de rest van het boek nooit geschreven is, dus als het erom gaat mee te kunnen praten was ik klaar met de temps perdu. De rest lees ik later, nam ik me voor. Er zijn meer meesterwerken waarvan je maar één regel hoeft te onthouden of één woord. ‘L’enfer, c’est les autres!’ en je kunt Sartre in de kast laten staan.

Met sommige boeken gaat het heel anders. Ze worden niet alleen gespeld, ze worden nagespeeld. Kees de Jongen van Theo Thijssen heeft duizenden volgelingen. Het boek verdient natuurlijk niet minder, maar de rolbezetting van de moderne Kees de Jongens is niet goed, ze zijn te oud: een jaar of veertig in plaats van tien en ik heb altijd ruzie met ze.

Met de meeste mannen kan ik goed opschieten. Als ze vastgesteld hebben dat ik het niet op hun bestaansrecht heb voorzien of op politieke gronden tegen seksuele omgang ben, kunnen we het best met elkaar vinden. Ik zou niet iedere man voor eigen gebruik willen, maar dat zal wel wederzijds zijn.

Er is maar één soort man met wie ik niet overweg kan en dat is zo’n Kees de Jongen.

Kees de Jongen leeft in een eigen wereld, waar uitsluitend andere jongens wonen. Ze hebben het druk met elkaar, want er is een grote competitie. Als ze jong zijn gaat het om simpele dingen: wie wint er met voetballen, drinken en wakker blijven. Later, als ze ouder worden en niet zelf meer uitblinken op het sportveld, wedijveren ze om iets anders: interessante bezigheden, verstand van zaken.

‘Jij hebt toch een bootje?’ vraagt de ene Kees de Jongen aan de andere.

‘Een bootje? Drie bootjes zul je bedoelen.’

‘Motorboten?’ vraagt de eerste man voorzichtig. Hij heeft geen bal verstand van boten, dus weet hij niet hoe hij de vraag precies moet stellen. Maar hij heeft het goed gedaan want de boten-Kees knikt verheugd en begint uit te leggen dat hij sleepboten heeft, kleine slepertjes met oude motoren erin uit 1910. Even later zijn ze in een geanimeerd gesprek gewikkeld.

Ik zit ernaast. Ik heb ook geen verstand van boten, maar ook al had ik het, dan was het onmogelijk deel te nemen aan de conversatie want dat mag niet van de Kees de Jongens. ‘We zijn even met een mannengesprek bezig,’ zegt de ene en kijkt me bestraffend aan. Hij is kennelijk van de ene minuut op de andere tot botenkenner bevorderd.

Vroeger werd ik soms verliefd op een Kees de Jongen. Ze waren onbereikbaar en daarom verrukkelijk en ik fantaseerde over de triomf van de verovering van zo’n jongenshart. Als een eenhoorn zou hij zijn overwonnen hoofd in mijn schoot leggen en bekennen dat hij al heel lang van mij hield. Maar Kees de Jongen is niet zo. Hij houdt niet erg van vrouwen. Vrouwen zijn niet leuk, vrouwen kunnen niet biljarten, niet over voetbal bazelen, niet drinken en niet schateren en zeker niet om de grappen die Kees de Jongens leuk vinden. Daarom trekken ze liever met elkaar op. Ze sporten samen of praten over sport, ze scheppen op of doen goedmoedig of ze elkanders opschepperijen geloven en als ze een dolle bui hebben, gaan ze samen een meid versieren. Dat doen ze om elkaar te vermaken, het is geen moment de bedoeling dat het meisje dat door een duet Kees de Jongens wordt benaderd zich verbeeldt, dat ze haar leuk vinden.

Een vrouw die in een gezelschap van Kees de Jongens verzeild raakt, voelt zich oplossen in een nevel. Ze bestaat niet. Niemand richt het woord tot haar, als ze zelf iets wil zeggen, moet ze schreeuwen om gehoord te worden en het antwoord is maar al te vaak een bevreemd schouderophalen, waarna de Kees de Jongens weer verder gaan met hun eigen gesprek.

‘Ben ik dom?’ vraagt de vrouw zich af, ‘doe ik iets verkeerd?’ En uit onbehaaglijkheid gaat ze aan één stuk door filtersigaretten roken, om zich een houding te geven.

Het beste dat een vrouw kan doen als ze een Kees de Jongen op haar pad treft, is maken dat ze wegkomt. Dat kost de minste tijd. Maar vrouwen zijn onverstandig, ze denken dat hij wel verandert als hij eenmaal in haar armen ligt, ze denken dat ze geëmancipeerd genoeg zijn om hem lik op stuk te geven. Misschien leert ze zelfs biljarten of meeschateren, maar het is allemaal vergeefse moeite.

Ik ken een vrouw die met een Kees de Jongen getrouwd is. Hij werkt op een reclamebureau waar hij een schitterende carrière maakt. Thuis zit zijn vrouw met de twee kinderen te wachten met het eten.

Zij begrijpt best dat hij niet altijd precies om zes uur thuis kan zijn, maar waarom belt hij niet even op? Het antwoord is, dat hij daar niet aan denkt. Hij staat in een café een conference voor twee heren op te voeren of hij is met een klant aan het overleggen, in ieder geval is hij allang vergeten dat hij een gezin heeft. Zijn vrouw foetert op hem, alles komt op haar neer, het huishouden, de kinderen, alle verantwoordelijkheid. Zij heeft toch ook een parttimebaan? Af en toe geeft hij haar gelijk, dan koopt hij een bos bloemen voor haar en een liter ijs voor de kinderen en komt hij een week lang thuis eten, maar de brave bui duurt niet lang. Op een vrijdagmiddag is er een borrel op kantoor, die uitloopt en als hij om een uur of zes ’s ochtends in zwembadpas de trap op komt vallen, is zijn vrouw woedend. Waar heeft hij verdomme gezeten, bij een of andere slet misschien? Maar dat is beslist niet het geval, een Kees de Jongen gaat heus niet een hele nacht met een meid liggen kroelen, daar heeft hij niet langer dan een uurtje voor nodig. Hij heeft bij een vriend naar de snookerkampioenschappen op de Engelse televisie gekeken.

Het heeft geen zin dat zijn vrouw zich zo opwindt, ze had kunnen weten hoe haar leven zou zijn toen ze met hem trouwde. Toen vond ze dat jongensachtige in hem immers zo leuk? Hij is niet veranderd. Ze kan er maar beter aan wennen dat ze drie kinderen heeft. Eén wordt nooit volwassen.

Breken

Henk en Annemarie zijn uit elkaar en dat verbaast me niets, want ze zijn pas verhuisd. Dat hadden ze nooit moeten doen. Verhuizingen zijn niet goed voor liefdesrelaties. De boeken, de lampen, de oude theemuts, de inhoud van een keukenla, de fles badschuim die niemand ooit gebruikt, alles moet in dozen worden gepakt en bij ieder voorwerp dat door de handen gaat, rijst de vraag: moet dit ook mee naar het nieuwe huis? Annemarie vertelde dat ze naar een mand stond te kijken met allemaal losse spulletjes die haar nooit in de weg hadden gezeten maar nu alle bestaansrecht leken te hebben verloren. Haar man riep iets uit de slaapkamer wat ze niet verstond, maar aan de prikkelbare toon kon ze horen dat hij vond dat het haar schuld was en ineens dacht ze: moet Henk wel mee naar het nieuwe huis?

Verhuizingen zijn een grote aanslag op het liefdesgeluk, alle veranderingen aan de woning trouwens. Dat weten de mensen niet, anders zouden ze er niet zo lichtvaardig aan beginnen. Ze denken dat ze een feestelijk besluit hebben genomen: ze gaan de badkamer verbouwen, hun huis zal een paleis worden en hun leven nog gelukkiger. Maar bij de eerste hamerslagen begint de relatie al in haar voegen te kraken.

‘Het was niet eens een grote verbouwing,’ klaagde een kennis van me, ‘ik wilde alleen de slaapkamer wat opknappen. Er moest nieuw behang komen en de sponningen konden een verfje gebruiken. Mijn vrouw zou nieuwe gordijnen naaien. Maar toen ik eenmaal begon, vielen er steeds meer dingen op die niet deugden: het plafond bladderde, het bed was eigenlijk te smal, de linnenkasten te klein en ineens vond ik mijn vrouw ook niet meer zo mooi. Je kunt beter niet te kritisch kijken als je wilt verbouwen, want voor je het weet ben je je huwelijk aan het doormeten in plaats van de betimmering.’

‘Het lag aan hém dat we ruzie kregen,’ zei zijn vrouw, ‘hij wil altijd zoveel. Dat bed kon best blijven zoals het was en de kasten ook. Het plafond had bijgewerkt kunnen worden, maar hij wilde het helemaal gaan afsteken. De stukken kalk vlogen in het rond en toen besloot hij dat het er helemaal uit moest. Hij had zichzelf weer eens overschat, want toen hij de hele boel had gesloopt, wist hij niet hoe het verder moest. We hebben wekenlang op de overloop geslapen.’

Dat viel me nog mee. Ik ken mensen die al dertig jaar in een bouwput leven. Meestal zijn dat gezinnen van bouwvakkers. Ik heb zelf drie jaar samengewoond met een stukadoor. In ons huis zat een gat in de keukenvloer. Daar moest een balk worden vervangen, maar hij kwam er nooit aan toe. Er was altijd een ander klusje dat eerst moest.

Onder onze woning was een souterrain waar een drukkerijtje gevestigd was. Als ik koffie zette, kreeg de drukker ook een kopje en ik hoefde niet naar beneden te lopen om hem te laten weten dat het koffietijd was. Ik stak mijn hoofd in de vloer en riep: ‘Koffie!!’ Even later kwam de drukker tevoorschijn en stak zijn hand door het gat om het kopje aan te nemen. In het begin klaagde ik nog wel dat het zo koud optrok vanuit het souterrain, maar later legde ik me bij de situatie neer. Van andere bouwvakkersvrouwen hoorde ik dat het bij hen net zo ging. Zij zaten ook altijd tussen de houtkrullen en de cementbrokken. Daar bleven ze onverstoorbaar onder, want het hielp toch niks als je zeurde.

Bij beunhazen en doe-het-zelvers gaat dat anders. Die lopen het risico dat ze met hun koevoet hun hele huwelijk ontwrichten. Mijn zuster had destijds een verloofde die voortdurend wat op haar keuken aan te merken had. Het aanrecht was te laag, de kranen ouderwets, de keukenkastjes vond hij ondoelmatig en waarom had ze maar één gootsteen? In een modern huishouden hoorden er twee, een voor de afwas en een om te spoelen. Bij het schoonmaken van de groente was het ook handig om twee gootsteenbakken te hebben. Als ze hem nu eens zijn gang liet gaan, drong hij aan, dan zou ze een droomkeuken krijgen, keukens waren zijn specialiteit. Mijn zuster trapte erin. De man ging aan het werk en sloeg haar hele aanrecht eruit.

‘Wat heb je nou gedaan!’ riep mijn zuster geschrokken. Dat had ze niet moeten zeggen.

‘Als je geen vertrouwen in mij hebt, zoek je het zelf maar uit,’ zei de man, ‘zo kan ik niet werken.’

Hij liep kwaad weg en kwam de eerste vijf weken niet terug.

Uiteindelijk heeft hij het karwei toch nog min of meer voltooid. Het werd alleen geen droomkeuken. De kranen zaten verkeerd gemonteerd. Je moest ze naar rechts draaien om ze open te doen en naar links om ze dicht te krijgen en ze loosden hun water niet in de gootsteen, maar er net naast, op het aanrecht. Dat was niet helemaal zoals het hoorde, gaf de verloofde toe, maar hij was evengoed diep beledigd toen mijn zuster een loodgieter bestelde om de ergste schade ongedaan te maken.

Achteraf denk ik dat hij het expres zo heeft gedaan. Je hebt mannen die drinken, je hebt mannen die slaan en je hebt mannen die verbouwen. Ze leven in onvrede en in plaats van een goed gesprek aan te kaarten, kijken ze peinzend naar een muur en vragen zich hardop af of dat nou een dragend muurtje is.

Een vrouw die met een verbouwingsman getrouwd is, begrijpt hem doorgaans niet. Ze ziet aan zijn zorgelijke gezicht dat er wat is, ze voelt dat er iets aan zijn ziel vreet, maar ze weet niet wat er nou precies aan schort, dus wil ze praten.

‘Is er iets?’ vraagt ze.

‘Grmpf,’ antwoordt de man.

‘Wat is er?’

‘Nihiks!’ roept hij korzelig.

‘Jawel, er is wat, ik zie het aan je gezicht,’ zegt de vrouw, ‘zeg het maar. Ligt het aan mij?’

‘Welnee mens, wat zeur je nou?’

‘Waarom zeg je nou nooit wat!’ klaagt zijn vrouw.

‘Ik zei net wat,’ zegt de man verwonderd, ‘ik vroeg me af of dat nou een dragend…’

‘Dat is niet iets zeggen, dat is onzin!’ schreeuwt zijn vrouw. Ze is wanhopig. Ze wil een goed gesprek. Hij niet. Hij heeft slechte ervaringen met goede gesprekken. Wat een vrouw een goed gesprek noemt, vindt hij gezeur, want het gaat over hem. Over zijn tekortkomingen welteverstaan, en daar heeft hij het liever niet over. Als hij het gevoel heeft dat hij iets verkeerd doet, wil hij niet praten. Hij gaat het goedmaken, hij gaat naar de badkamer om dat raampje dat al maandenlang kiert eindelijk sluitend te maken, hij hangt een boekenplank op in de kinderkamer. Ik ken iemand die op die manier een heel nieuw wandmeubel in de woonkamer heeft gekregen. Haar man is handig met hout. Telkens wanneer ze ruzie hebben, gaat hij iets moois voor haar timmeren. Zij ziet dat niet. Zij denkt dat hij zich terugtrekt op zijn hobbyzolder om haar te ontlopen. Daarom loopt ze hem schreeuwend achterna met haar argumenten. Daar gaat de goeie man alleen maar harder van timmeren. Vrouwen vertonen nog wel eens een gebrekkig psychologisch inzicht.

‘Waarom wil je toch met jouw man praten?’ heb ik haar gevraagd.

‘Omdat het goed voor hem is,’ zei ze, ‘en hij kan het best. Als hij maar wil.’

Ik zuchtte. Mannen verbouwen hun huis, vrouwen verbouwen hun man. Kort na de kennismaking maken ze een inventaris op, een lijst van eigenschappen die ze willen veranderen. Dat zouden ze beter kunnen laten. De meeste mannen knappen er niet van op. Je kunt een man een kunstje leren. Dan doet hij min of meer wat zijn vrouw van hem verwacht. Hij doet bijvoorbeeld beleefd tegen de vriendinnen van zijn vrouw of hij pakt niet onmiddellijk de krant als er bezoek is, maar het gaat niet van harte. Als hij van nature niet mededeelzaam is, leert hij nooit vaardig communiceren. Met zo’n man praten lijkt op fietsen op een bromfiets. Het kan wel, maar het trapt erg zwaar.

Ik heb op de televisie een wetenschappelijk programma gezien dat over moeilijk communicerende mannen ging. Ze werden vergeleken met autisten. Een autist ziet geen uitdrukkingen op het menselijk gelaat, hij kan geen emoties van gezichten aflezen. Daarom begrijpt hij niet wat er in een ander omgaat. Sommige mannen hebben een vergelijkbaar gebrek. Ze hebben geen idee waar gevoelens vandaan komen, ze kunnen ze niet benoemen en er al helemaal niet over bespiegelen. Vaak gaat hun onvermogen samen met een groot technisch talent of een hang naar computerkunde.

Vrouwen die een verbouwingsman hebben, doen er goed aan niet te veel druk op hem uit te oefenen. Zolang zij blijft klagen over zijn gedrag, blijft hij verbouwen.

Hij breekt alle kamers door tot ze in een grote zaal wonen en dan gaat hij bij het raam staan kijken of er geen erker aan de woning kan worden gebouwd, of het balkon misschien geschikt is als serre. En tegen de tijd dat alles is verbouwd en er evengoed niets is veranderd, wil hij verhuizen. Niet naar het huis dat zijn vrouw in haar hoofd heeft, met mooie nieuwe spullen, voldoende kastruimte en een aparte ruimte voor de wasdroger. Dit soort mannen wil helemaal geen huis dat af is. Ze willen een bouwval waar ze lekker lang over kunnen doen, ze willen een ruïne op een bergtop. In het diepst van hun gedachten zijn ze indiaan, een Wilde Woudloper of Tarzan in het oerwoud.

Zo’n man kun je beter niet zenuwachtig maken. Zodra hij die blik weer in zijn ogen krijgt, moet een vrouw hem met zijn gereedschapskist naar buiten sturen: bouw maar een boomhut.

Droomman

Ik heb een nieuwe verloofde, een man met werkzaamheden in het buitenland, precies zoals de Roemeense waarzegster die ik had geraadpleegd mij had voorspeld. Zij is een vriendin van de vroegere buurvrouw van weer een andere vriendin en in onze kennissenkring gaat haar adres van hand tot hand. Ze schijnt bijzonder goed te zijn, vrijwel al haar voorspellingen komen uit. Tegen mij had ze gezegd dat ik een rusteloos liefdeleven had, doordat er een vloek over mij was uitgesproken bij mijn geboorte. Binnenkort zou er weer een man in mijn leven komen, iemand die ik al kende.

Tegen die geboortevloek kon ik niet veel uitrichten, maar op de nieuwe liefde kon ik mij voorbereiden. Ik pakte mijn adressenboek en begon een zoektocht naar iemand die aan de omschrijving voldeed. Hij zou twee kinderen hebben, had de waarzegster gezegd, hij was klein van stuk, er was iets met het buitenland en we hadden al eerder met elkaar te maken gehad. Ik stikte zowat van de nieuwsgierigheid en al mijn vriendinnen ook.

‘Heb je het Kleine Mannetje al ontmoet?’ vroegen ze, wanneer ze mij spraken.

‘Nee nog niet,’ antwoordde ik dan mismoedig.

Tot ik hem tegenkwam. Hij werkte inderdaad in het buitenland en ik kende hem van een paar jaar tevoren, maar hij had geen kinderen en hij was bijna twee meter lang. Misschien dat ik hem daarom over het hoofd had gezien.

Wanneer iemand mij vraagt of ik in reïncarnatie geloof, in helderziendheid of in astrologie, trek ik een zuinig gezicht en geef een bedachtzaam antwoord dat zowel ja als nee kan betekenen. Zo probeer ik de religieuze opvattingen waarmee ik ben grootgebracht te rijmen met mijn dromen.

Ik ben streng atheïstisch opgevoed. Mijn vader duldde geen godsdienst onder zijn dak en mijn moeder vond het ook maar beter zonder. Haar familie was vroom joods. In het huis van haar ouders werden de voorschriften van de thora strikt nageleefd en werd volgens de spijswetten gekookt. Dat is in een modern huishouden geen doen.

Mijn ouders waren zo gekant tegen de religie dat wij nooit ergens aan deden, niet aan de joodse feestdagen, niet aan de christelijke, niet eens aan sinterklaas. Wij waren wel jarig, maar niet meer dan strikt noodzakelijk. In ons huis hingen nooit slingers, wij hadden geen kerstboom. Misschien heb ik aan die kale jeugd een hang naar een opgetuigd hiernamaals overgehouden, maar het kan ook een algemeen vrouwelijke eigenschap zijn. Vrouwen zijn gek op hekserij.

Vrijwel mijn voltallige vrouwelijke kennissenkring ziet spoken. De een bezoekt iriscopisten, healers en waarzeggers, de ander druppelt homeopathische middelen en snuift aroma’s, de derde doet aan reiki, en allemaal geloven ze in astrologie, in reïncarnatie en in het Lot.

Wanneer vrouwen een poosje met elkaar aan het praten zijn, komt het gesprek al gauw op een werkelijkheid die de zintuigen te boven gaat. Onder mannen zie je dat veel minder. Ik denk niet dat het komt doordat mannen verstandiger zijn, het ligt aan de vraagstelling.

Waarzegsters vertellen je niet welke aandelen het aardig gaan doen in de komende tijd, ze geven geen voorspelling van de voetbaluitslagen. Eigenlijk geven waarzegsters voornamelijk antwoord op één vraag: of het nog wat wordt met de liefde.

Rijkdom, reizen en of je gaat verhuizen staan ook op het repertoire, maar de belangrijkste voorspellingen gaan over de liefde van je leven.

Alle klachten over mannen ten spijt, verlangen vrouwen hartstochtelijk naar de liefde. Als ze bij machte waren, zouden ze hun droomman eigenhandig tevoorschijn toveren, maar omdat ze dat niet kunnen, nemen ze genoegen met een voorschot op het geluk: de aankondiging van Zijn komst. Ze hebben al bedacht hoe hij moet zijn.

‘Intelligent, belezen, geestig en onderhoudend,’ somde een collega van mij op, ‘het kan me niet zoveel schelen hoe hij eruitziet, maar hij moet natuurlijk wel schoon zijn op zijn lichaam en niet echt iets mankeren. Ik heb geen zin om voor verpleegster te spelen. Voor huishoudster trouwens ook niet. Hij moet zijn eigen overhemden strijken en lekker kunnen koken.’

‘Moet hij ook nog goed zijn in bed?’ informeerde ik.

‘Ja, natuurlijk! En trouw.’

Het was nogal een bestelling. Mijn collega is een interessante vrouw, maar ze is al flink in de vijftig en ze heeft danig geleefd. Dat zie je aan haar gezicht en aan haar vormen. Ik kan me voorstellen dat haar droomman misschien de voorkeur geeft aan iemand die ook veel gelezen heeft, maar vijftien jaar jonger is en bij wie de alcohol en de nicotine wat minder hebben huisgehouden.

Zij vindt dat onzin. ‘Als het een volwassen man is, kijkt hij niet naar dat soort onbelangrijke dingen. Het probleem met de meeste mannen is dat ze geen innige band aan durven te gaan. Er is geen commitment.’

Als ik een man was, zou ik meteen op de vlucht slaan bij het woord commitment. Bij de meeste andere woorden die onvrijwillig alleenstaande vrouwen uitspreken trouwens ook. Ze hebben het over een investering, over inleveren en aanpassen. Het lijkt wel of ze op het punt staan te gaan hamsteren voor een langdurige en grimmige overwintering.

Het is jammer te moeten vaststellen dat de meeste vrouwen niet erg bedreven zijn in het aanlokken van een man. Integendeel, ze jagen ze weg.

Ik ken een mooie vrouw die nooit gelukkig is geweest en het vermoedelijk nooit zal worden. Er zijn mannen te over die het met haar aanleggen, maar na een week of twee trekken ze zich geschrokken terug op hun stellingen. Ze willen een poosje bedenktijd.

‘Wat is er nou weer misgegaan?’ vraag ik zuchtend als ze er weer een de boom in heeft weten te drijven.

‘Hij was nog niet klaar met zijn vorige relatie, hij dacht nog na over zijn ex-vriendin.’

‘Goeie help, wat wil je, hij is nog geen halfjaar van dat mens af. Mág hij even?’

Maar deze vrouw kent geen genade, ze wil dat iedere man die een romance met haar begint een openbare verklaring aflegt, dat hij zijn hoofd in haar schoot legt en het daar de eerstvolgende veertig jaar zal laten liggen.

Daar houden mannen niet van. Ze zien de liefde graag als een veroveringstocht, met zichzelf in de rol van de veldheer. Ze laten zich liever niet gevangennemen. Zelfs mannen die huiselijker zijn dan een cavia voelen zich in het nauw gedreven als hun nieuwe vriendin op vakantie zomaar voor de gezelligheid samen vriendschapsringen wil gaan uitzoeken.

Vrouwen zijn juist dol op zulke dingen. Ze willen een leuke trui voor hem kopen of een geinig dingetje voor in zijn huis. Bijna alle mannen bij wie ik heb gelogeerd hadden in hun slaapkamer teddyberen staan of aandoenlijke pluchen aapjes, gekregen van hun vorige vriendin.

Vrouwen hebben geen idee van de blunders die ze maken. Ze leren in april iemand kennen, geven hem een zoen, vegen hun mond af en vragen wat hij van plan is te gaan doen met de kerstdagen.

Mijn zuster had twee weken verkering met een man toen ze al ruzie kregen over het huishouden. ‘Het was zíjn beurt voor de boodschappen,’ mokte ze.

Ik heb nooit huishoudruzies gemaakt, maar ik heb me geregeld bezondigd aan teddyberen, aan nieuwe truien en ook erg aan bedilzucht. Toen ik een keer op het huis van een verloofde moest passen, heb ik als verrassing nieuwe gordijnen gekocht. Ze waren helemaal in zijn stijl, met oranje en bruine figuurtjes op een ecru achtergrond. De man was woedend. ‘Je hebt van mijn interieur af te blijven!’ schreeuwde hij.

Eigenlijk kun je je maar beter helemaal niet bemoeien met de levensinrichting van een man. Hij wordt er schichtig van. Maar vrouwen kunnen het niet laten. Ze doen een voorstel hoe zijn haar leuker zou kunnen zitten, ze kopen een bos bloemen voor op zijn eettafel, mét een vaas. Vanaf de eerste keer dat ze met hem naar bed zijn geweest, laten ze sporen van hun aanwezigheid in zijn huis achter. Ze morsen oorbellen tussen de lakens, ze laten hun mascara liggen op het plankje boven de wasbak.

Nestdrang is het, onvervalste broedzucht en territoriumdrift. Daarom is het zo moeilijk te beteugelen. Hormonen bestrijd je niet met nette omgangsregels.

Vrouwen doen hun best lichtvoetig te zijn in de liefde, maar je kunt zien dat het niet van harte gaat: het blijft het Zwanenmeer, gedanst op kaplaarzen.

Ik ken een vrouw die maatschappelijk werkster is. Zij zet af en toe een kennismakingsadvertentie. Op die manier heeft ze al heel wat geschikte kandidaten leren kennen, mannen die interessant waren, vriendelijk in de omgang en bereidwillig om een liefdesrelatie te beginnen. Maar steeds weer liepen ze na een maand of twee weg. ‘Ze hebben allemaal bindingsangst,’ was haar onverbiddelijke diagnose.