PRIDE & PREJUDICE & ZOMBIES

Jane Austen & Seth Grahame-Smith

Pride & Prejudice
& Zombies

Vertaald door Maarten van der Werf

2010
Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

Bij de productie van dit boek is gebruik gemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council (FSC) draagt. Bij dit papier is het zeker dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid. Ook is het papier 100% chloor- en zwavelvrij gebleekt.

Logo FSC

Deze uitgave verschijnt in samenwerking met Uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam.

©2009 Quirk Productions
©2010 Nederlandse vertaling Maarten van der Werf
Oorspronkelijke titel Pride & Prejudice & Zombies
Oorspronkelijke uitgever Quirk Books
Zetwerk Zeno
Drukker Bariet, Ruinen
ISBN 9789025434939
D/2010/0108/907
NUR 302

2

MENEER BENNET WAS een van de eersten die meneer Bingley een bezoek brachten. Al had hij zijn vrouw steeds verzekerd dat hij er niet aan dácht, toch was hij nooit iets anders van plan geweest. Tot op de avond na het bezoek wist zij van niets. Toen kwam hij er op de volgende manier mee voor de dag. Terwijl hij naar zijn dochter zat te kijken, die bezig was het familiewapen van de Bennets in het gevest van een zwaard te kerven, zei hij opeens tegen haar:

‘Ik hoop dat meneer Bingley hem mooi vindt, Lizzy.’

‘Wij krijgen de kans niet te weten wát meneer Bingley mooi vindt. Wij gaan hem immers niet opzoeken,’ kwam haar moeder geprikkeld tussenbeide.

‘Maar u vergeet, moeder,’ zei Elizabeth, ‘dat we hem op het volgende bal zullen ontmoeten.’

Mevrouw Bennet verwaardigde zich niet antwoord te geven, maar ze kon toch haar mond niet houden en begon te brommen op een van haar dochters.

‘Schei in ’s hemelsnaam uit met dat gehoest, Kitty. Het lijkt wel alsof je door de vreemde plaag bent getroffen!’

‘Hoe kun je zo iets verschrikkelijks zeggen, met al die zombies overal!’ antwoordde Kitty wrevelig. ‘Wanneer heb jij je volgende bal, Lizzy?’

‘Morgen over veertien dagen.’

‘Ja, dat is waar ook,’ zei haar moeder, ‘maar we kunnen hem onmogelijk aan je voorstellen, want we kennen hem zelf nog niet eens. O, had ik de naam Bingley maar nooit gehoord!’

‘Hè, dat spijt me nu geweldig! Als ik dat vanmorgen had geweten, had ik hem vast geen visite gemaakt. Dat treft nu slecht. Nu ik hem eenmaal een bezoek heb gebracht, kunnen we aan de kennismaking niet meer ontkomen.’

De verbazing van de dames was precies wat hij bedoeld had; misschien was de verbazing van mevrouw Bennet nog wat groter dan die van haar dochters. Maar toen de eerste vreugdekreten voorbij waren, zei ze dat ze het wel had zien aankomen.

‘Wat lief van je, mijn beste Bennet. Maar ik wist het wel, dat ik je ten slotte zou overreden. Ik wist wel dat je veel te veel van je kinderen houdt om een dergelijke kans te verspelen. Hè, wat ben ik blij! En ik vind het ook zo’n grappig idee, dat je er vanochtend al geweest bent en er nu pas iets van hebt verteld.’

‘Maar een dergelijk verzetje betekent niet dat ik zal toestaan dat de discipline verslapt,’ zei meneer Bennet. ‘De oefeningen van de meisjes worden gewoon voortgezet, meneer Bingley of geen meneer Bingley.’

‘Natuurlijk, natuurlijk!’ riep mevrouw Bennet daarop. ‘Ze zullen even dodelijk zijn als ze bevallig zijn!’

‘Nou Kitty, nu mag je hoesten zoveel je wilt,’ zei meneer Bennet ten slotte. En met die woorden liep hij, uitgeput door de opgewonden stemming van zijn vrouw, de kamer uit.

‘Meisjes, wat hebben jullie toch een goede vader,’ zei zij toen de deur achter hem dichtviel. ‘Dat is een zeldzaam voorrecht sinds het de Heere heeft behaagd de Poorten van de Hel te sluiten en de doden onder ons te laten verkeren. Al ben jij de jongste, lieve Lydia, voor mij staat het vast dat meneer Bingley op het volgende bal met je danst.’

‘O, daar ben ik niet bang voor,’ zei Lydia zelfbewust, ‘want al ben ik de jongste, ik ben er ook het meest bedreven in de andere kunne te verleiden.’

De rest van de avond hadden ze het druk met gissen of hij gauw een tegenbezoek bij meneer Bennet zou komen maken, en met vaststellen wanneer zij hem te eten zouden vragen.

3

ALLES WAT MEVROUW Bennet, geassisteerd door haar vijf dochters, over het onderwerp ook maar kon vragen, was nog niet genoeg om van haar man een bevredigende beschrijving van meneer Bingley los te krijgen. Ze belaagden hem op verschillende manieren: met vragen die recht op het doel afgingen, met ingenieuze veronderstellingen en door het opperen van vage vermoedens. Maar hij was hun allemaal te slim af. Ten slotte moesten ze het maar doen met inlichtingen uit de tweede hand van hun buurvrouw, mevrouw Lucas. Zij bracht een zeer gunstig verslag over hem uit. Sir William was verrukt over hem. Hij was erg jong, bijzonder knap en bovendien was hij van plan met een heel gezelschap op het volgende bal te verschijnen. Niets heerlijkers was er denkbaar!

‘Als ik nu maar een van mijn dochters gelukkig getrouwd op Netherfield zie,’ zei mevrouw Bennet tegen haar man, ‘en als alle anderen net zo’n goed huwelijk hebben, heb ik niets meer te wensen over.’

‘En als ze allemaal de moeilijkheden waarin Engeland op dit moment verkeert overleven, dan ik ook niet meer,’ antwoordde hij.

Een paar dagen later kwam meneer Bingley een tegenbezoek brengen. Hij bleef een minuut of tien bij meneer Bennet op diens studeerkamer. Hij had gehoopt dat hij een van de jonge meisjes, over wier schoonheid en bedrevenheid in het gevecht hij al zoveel gehoord had, te zien zou krijgen. Maar hij zag alleen de vader. De dames waren echter wat fortuinlijker, want ze hadden het genoegen vanuit een bovenraam vast te stellen dat hij een blauwe jas droeg, een zwart paard bereed en een Franse getrokken karabijn op zijn rug had hangen, een tamelijk exotisch wapen voor een Engelsman. Echter, door de onhandige manier waarop ze hem het zag hanteren, wist Elizabeth vrij zeker dat hij slechts weinig oefening had genoten in de schietkunst. Of, oordeelde ze, in enige andere gevechtskunst.

Algauw werd hij bij hen te eten gevraagd. Mevrouw Ben-net had de gangen al bedacht die ze zou serveren en waarmee ze haar naam als huisvrouw eer zou aandoen, toen er een antwoord kwam dat alles weer op de lange baan schoof. Meneer Bingley moest namelijk de volgende dag in de stad zijn en was dientengevolge niet in staat hun eervolle uitnodiging te accepteren, enzovoort. Mevrouw Bennet was er helemaal van in de war. Ze kon zich maar niet voorstellen wat voor zaken hij in de stad te doen had, zo kort nadat hij in Hertfordshire was aangekomen. Mevrouw Lucas stelde haar een beetje gerust door te vertellen dat hij alleen maar naar Londen was om een groot gezelschap voor het bal bij elkaar te krijgen. En algauw deed het gerucht de ronde dat meneer Bingley twaalf dames en zeven heren mee naar het bal zou brengen. De meisjes betreurden een zo groot aantal jongedames. Maar de dag vóór het bal waren ze weer gerustgesteld, toen ze hoorden dat er in plaats van twaalf maar zes mensen uit Londen met hem meegekomen waren, namelijk zijn vijf zusters en een neef. Toen het gezelschap de zaal binnenkwam, bleek het maar uit vijf leden te bestaan: meneer Bingley met zijn twee zusters, de man van de oudste en nog een jongeman.

Meneer Bingley zag er knap en voornaam uit. Hij had een aardig gezicht en natuurlijke, vlotte manieren. Zijn zusters waren knappe vrouwen en uitgesproken chic, maar in de edele kunst van het handgemeen waren ze duidelijk minder bedreven. Van zijn zwager, meneer Hurst viel slechts te zeggen dat hij er als een heer uitzag. Maar zijn vriend, meneer Darcy, trok dadelijk de aandacht van de hele zaal, door zijn knappe, rijzige figuur, zijn mooie trekken en zijn edele voorkomen. Hij was nog geen vijf minuten binnen of men fluisterde al dat hij al meer dan duizend onnoemelijken had gedood sinds de val van Cambridge. De heren vonden dat hij er representatief uitzag; de dames verklaarden dat hij véél knapper was dan meneer Bingley. Tot halverwege de avond keek iedereen met veel bewondering naar hem, tot het tij van zijn populariteit keerde omdat ze zijn manieren niet aardig vonden. Men meende op te merken dat hij trots was, dat hij zich boven het gezelschap verheven voelde en het beneden zijn waardigheid achtte om zich te amuseren.

Meneer Bingley had algauw met de voornaamste mensen in de zaal kennisgemaakt. Hij was levendig, weinig terughoudend, deed iedere dans mee, vond het jammer dat het bal zo gauw was afgelopen, en had het erover dat hij er zelf een op Netherfield zou geven. En hoewel hij de vaardigheid met zwaard en musket die meneer Darcy duidelijk wél bezat ontbeerde, spraken zulke aardige eigenschappen voor zichzelf. Wát een contrast met zijn vriend! Meneer Darcy was de hoogmoedigste, onaangenaamste man van de wereld. Iedereen hoopte dat hij nooit meer zou komen. Een van degenen die het meest tegen hem waren ingenomen, was mevrouw Bennet, wier afkeer van zijn gedrag in het algemeen nog werd versterkt door haar persoonlijke wrok, omdat hij een van haar dochters zo laatdunkend behandeld had. Doordat er zo weinig heren waren, was Elizabeth een paar dansen blijven zitten!

Meneer Darcy had toen zo dicht bij haar gestaan dat ze een gesprek tussen hem en meneer Bingley had kunnen afluisteren. Bingley was even met dansen opgehouden om zijn vriend aan te moedigen mee te doen.

‘Kom Darcy,’ zei hij, ‘ik wil dat je danst, ik kan het niet uitstaan dat je daar zo stomweg in je eentje blijft staan.’

‘Ik denk er niet over. Je weet hoe ik er het land aan heb, behalve wanneer ik een meisje heel goed ken. Op een partij als deze vind ik het vreselijk! Jouw zusters zijn al gevraagd, en er is niet één ander meisje in de zaal met wie ik het geen straf zou vinden te moeten dansen.’

‘Ik heb waarachtig nog nooit zo veel aardige meisjes bij elkaar gezien als vanavond,’ riep meneer Bingley uit. ‘En sommigen van hen zijn buitengewoon mooi.’

‘Jij danst met het knapste meisje uit de zaal,’ zei meneer Darcy, en hij keek naar het oudste meisje Bennet.

‘Ja, dat is het mooiste kind dat ik ooit gezien heb. Maar een van haar zusters zit daar achter je en die mag er ook zijn. En ik geloof dat ze erg aardig is.’

‘Wie bedoel je?’ vroeg hij en hij draaide zich om. Hij keek een ogenblik naar Elizabeth, totdat hun ogen elkaar ontmoetten, wendde toen de zijne af en zei koeltjes:

‘Ze gaat er wel mee door hoor, maar om mij te verleiden is ze niet mooi genoeg. Op het ogenblik ben ik niet in de stemming om belang te stellen in meisjes van wie andere mannen geen notie nemen.’

Darcy liep weg. Elizabeths bloed begon te koken. Nooit in haar leven was ze zo beledigd, en haar erecode als krijgster gebood haar zich op hem te wreken. Ze reikte naar haar enkel, voorzichtig om de aandacht niet te trekken, en haar hand bereikte de dolk die ze onder haar japon had verborgen. Ze zou deze trotse meneer Darcy naar buiten volgen en hem de hals afsnijden.

Maar zodra ze het gevest van het wapen vast in handen had, vulde een koor van geschreeuw de balzaal, onmiddellijk gevolgd door het geluid van brekende vensterruiten; en met onhandige, maar snelle bewegingen stroomden de onnoemelijken de zaal in. Hun doodskledij was in diverse staten van onordelijkheid: sommigen droegen gewaden die zo gerafeld waren, dat het hen een schandalig aanzien gaf, en anderen droegen zulk vieze kostuums, dat men zou denken dat ze uit weinig meer bestonden dan slijk en opgedroogd bloed. Hun lichamen waren in verscheidene staten van ontbinding: de laatstelijk getroffenen een beetje groen en nog soepel van lichaam, degenen die al langer dood waren grijs en fragiel, hun ogen en tong allang tot stof vergaan en hun lippen teruggetrokken tot de eeuwige grijns van de dood.

Enkele gasten die het ongeluk hadden te dicht bij de vensters te zitten, werden onmiddellijk door de onnoemelijken gegrepen, waarop die zich dadelijk aan hen te goed begonnen te doen. Toen Elizabeth weer was gaan staan, zag ze mevrouw Long worstelen om zich te bevrijden aan de greep van twee vrouwelijke verschrikkelijken, die hun tanden in haar schedelkap zetten en haar hoofd als een walnoot deden openbarsten, waardoor een fontein van donkerrood bloed zo’n eind de lucht in spoot, dat het zo hoog kwam als de kroonluchters.

Terwijl de gasten alle kanten op vluchtten, sneed de stem van meneer Bennet door de commotie:

‘Meisjes! Pentagram des Doods!’

Elizabeth voegde zich onmiddellijk bij haar vier zusters, Jane, Mary, Catherine en Lydia, midden in de balzaal. Ieder van hen reikte naar haar enkel, haalde een dolk tevoorschijn en stak die uit, als een punt van een denkbeeldige vijfpuntige ster. Vanaf het midden van de ruimte liepen ze gelijkelijk langzaam naar voren, met ieder in één hand een vlijmscherpe dolk en de andere netjes achter de rug, zoals het welopgevoede jongedames betaamde.

Vanuit één hoek van de kamer keek meneer Darcy toe hoe Elizabeth en haar zusters de cirkel langzaam groter maakten en onderwijl de ene na de andere zombie onthoofdden. Hij kende maar één vrouw in Groot-Brittannië die met zo veel bedrevenheid, gratie en dodelijke nauwkeurigheid een dolk wist te hanteren. Toen de meisjes de muren van de balzaal bereikten, lag de laatste onnoemelijke bewegingloos op de grond.

Enkele gasten die het ongeluk hadden te dicht bij de vensters te zitten, werden onmiddellijk door de onnoemelijken gegrepen, die zich onmiddellijk aan hen te goed begonnen te doen.

Op de aanval na had het hele gezin al met al een plezierige avond. Mevrouw Bingley zag dat haar oudste dochter Jane bij de bewoners van Netherfield zeer in de smaak viel. Meneer Bingley had tweemaal met haar gedanst en zijn zusters hadden veel notie van haar genomen. Jane was er net zo mee in haar schik als haar moeder. Maar ze bleef er rustiger onder. Elizabeth kon Janes plezier wel navoelen. Mary had gehoord hoe ze tegenover juffrouw Bingley geprezen werd als het meest welopgevoede en ontwikkelde meisje van de omgeving. Catherine en Lydia hadden het geluk nooit om een cavalier verlegen te zitten, en hun was altijd geleerd dat dat het enige was wat erop aankomt bij een bal. Daarom gingen ze in de beste stemming terug naar Longbourn, het dorp waar ze woonden en waar de Bennets de voornaamste inwoners waren.

4

TOEN JANE EN Elizabeth alleen waren, zei Jane, die voordien erg voorzichtig was geweest in haar uitlatingen over meneer Bingley, tegen haar zuster dat ze hem zo aardig vond. ‘Hij is nou net, zoals je je een jongeman zou wensen,’ zei ze, ‘verstandig, levendig en vrolijk. En wat een vlotte manieren! Hij is zo gemakkelijk in de omgang en zo welopgevoed.’

‘Jazeker,’ antwoordde Elizabeth, ‘maar in het heetst van de strijd heb ik hem, noch meneer Darcy enig wapen zien hanteren.’

‘Nou, ik voel me heel erg gevleid dat hij mij tweemaal heeft gevraagd. Zo’n eer had ik niet verwacht.’

‘Ja, hij is vast erg aardig en, wat mij betreft, mag je hem leuk vinden; je hebt wel vervelender jongens leuk gevonden.’

‘Lizzy dan toch!’

‘Weet je, jij bent in het algemeen veel te vlug geneigd van mensen te houden; jij ziet nooit in iemand een fout. Ik heb jou nog nooit een woord kwaad over iemand horen zeggen.’

‘Ik zou nooit té haastig in mijn oordeel over iemand willen zijn.’

‘Dat is nou juist wat mij zo verbaast; dat jij, met jouw gezond verstand, zo eerlijk blind bent voor de domheden en zwakheden van de mensen. En je vindt zijn zusters ook aardig, hè? Maar hun manieren halen het toch niet bij de zijne.’

Natuurlijk waren het echte dames. Als alles naar hun zin ging, konden ze beminnelijk zijn. Maar ze waren trots en verwaand. Ze waren nogal knap en hadden hun opvoeding gehad op een van de beste particuliere scholen van de stad, maar van de kunst van het handgemeen, waarin zij en haar eigen zusters zich zowel in Engeland als in de Oriënt zo intensief hadden bekwaamd, hadden ze maar weinig kaas gegeten.

Wat meneer Bingley zelf betreft, Darcy en hij waren ondanks de grote tegenstellingen in hun karakters al sinds lang trouwe vrienden. Bingley was lang niet dom, maar Darcy was bepaald intelligent. Maar hij was ook hooghartig, gereserveerd en kieskeurig, en hoewel hij welopgevoed was, waren zijn manieren niet beminnelijk. Op dit gebied overtrof zijn vriend hem veruit. Bingley kon er zeker van zijn dat hij, waar hij ook kwam, aardig gevonden werd. Aan Darcy ergerde iedereen zich altijd.

Maar niemand kende, zelfs meneer Bingley niet, de reden achter Darcy’s kille manier van doen. Want tot voor zeer kort was hij een toonbeeld van beminnelijkheid geweest: een vrolijke, uiterst attente jongeman. Zijn aard was echter voor altijd veranderd door een verraad waarover hij het liefst zweeg als het graf.

5

OP EEN KORTE, maar gevaarlijke wandeling van Longbourn woonde een gezin waar de Bennets zeer intiem mee waren. Vroeger was Sir William Lucas kleermaker geweest, gespecialiseerd in doodshemden, die van zo’n statige schoonheid waren dat het de koning had behaagd hem te ridderen. Hij had een aardig fortuin gemaakt tot de vreemde plaag zijn diensten overbodig hadden gemaakt, want slechts weinigen achtten het de kosten waard om de gestorvenen in mooie gewaden te hullen, terwijl die toch alleen met modder zouden worden besmeurd wanneer de doden weer uit hun graven kropen. Hij verhuisde met zijn gezin naar een huis dat ongeveer een kilometer buiten Meryton lag.

Mevrouw Lucas was een goed soort vrouw en niet zó intelligent, of ze kon voor mevrouw Bennet een gewaardeerde buurvrouw worden. Ze hadden een paar kinderen. De oudste, een gevoelige en intelligente jongedame van ongeveer zevenentwintig, was de boezemvriendin van Elizabeth. Het sprak vanzelf dat de dochters Lucas en Bennet bij elkaar kwamen om na te praten over het bal. De morgen na het feest waren de eerstgenoemden op Longbourn te vinden om indrukken uit te wisselen.

‘Jij bent de avond mooi begonnen, Charlotte,’ zei mevrouw Bennet met beleefde zelfbeheersing tegen juffrouw Lucas. ‘Jij was meneer Bingleys eerste keus.’

‘Ja, maar hij scheen zijn tweede beter te vinden.’

‘O, je bedoelt Jane… omdat hij tweemaal met haar gedanst heeft, hè? En omdat ze zich zo dapper tegen de onnoemelijken heeft verweerd?’

‘Heb ik u niet verteld wat ik heb opgevangen toen hij met meneer Robinson sprak? Mijnheer Robinson vroeg hem hoe hij onze Merytonse partijen vond; en of hij niet vond dat er een heleboel mooie meisjes in de zaal waren; en wie hij nu de mooiste vond. Op de laatste vraag antwoordde hij direct: “O, de oudste van de meisjes Bennet, natuurlijk. Dat zal iedereen wel met me eens zijn.”’

‘Nou, dat is warempel duidelijk genoeg.’

‘Meneer Darcy is niet zo aardig om naar te luisteren als zijn vriend, hè?’ zei Charlotte. ‘Arme Elizabeth, om er “maar mee door te kunnen”!’

‘Ik verzoek je Lizzy niet aan te praten dat ze zich gekwetst moet voelen door zijn onbeleefde bejegening; het is zo’n akelige kerel, dat het gewoon een ongeluk zou zijn als ze wél bij hem in de smaak viel. Mevrouw Long vertelde me gisteravond…’ De stem van mevrouw Bennet stokte toen ze dacht aan die arme mevrouw Long, haar schedel vermorzeld tussen de kaken van die beklagenswaardige schepsels. De vrouwen deelden een moment van stille overdenking.

‘Juffrouw Bingley heeft me verteld,’ zei Jane, ‘dat hij nooit veel zegt, behalve als hij onder intieme vrienden is. Tegen hen is hij bijzonder vriendelijk.’

‘Zijn hooghartigheid irriteert mij niet zo erg als trots me dat gewoonlijk doet,’ zei mevrouw Lucas, ‘omdat er reden voor is. Het is niet verwonderlijk, dat zo’n knappe jongeman van zo’n goede familie, met zo’n groot fortuin en die alles zo mee heeft, zo’n dunk van zichzelf heeft. Als ik het zo mag uitdrukken: hij heeft wel wat om trots op te zijn.’

‘Zeker is dat zo,’ zei Elizabeth. ‘Ik zou hem zijn trots ook gemakkelijk kunnen vergeven, als hij de mijne niet zo gekwetst had. Ik zeg je dat ik hem de hals had doorgesneden als de onnoemelijken mij niet van dat voornemen hadden afgeleid.’

‘Trots,’ kwam Mary, die prat ging op haar degelijke gedachten, tussenbeide, ‘is, geloof ik, een zeer veel voorkomende fout. Door alles wat ik gelezen heb, ben ik ervan overtuigd dat het iets is wat heel vaak voorkomt.’

Elizabeth rolde met haar ogen, ze kon het niet helpen. Mary ging maar door met haar betoog.

‘IJdelheid en trots zijn twee verschillende dingen, hoewel die woorden dikwijls door elkaar gebruikt worden. Iemand kan trots zijn zonder ijdel te zijn. Trots heeft meer te maken met onze eigen mening over onszelf en ijdelheid met dat wat we willen dat anderen over ons denken.’

Elizabeth geeuwde. Hoewel ze Mary bewonderde vanwege haar moed in de strijd, vond ze haar altijd een beetje saai in ontspannen gezelschap.

6

DE DAMES VAN Longbourn maakten kort daarna hun opwachting op Netherfield. De vlotte manier van optreden van Jane werd nog plezieriger door de voelbare sympathie van mevrouw Hurst en juffrouw Bingley. Hoewel ze de moeder onuitstaanbaar vonden en de jongere zusjes het aankijken niet waard, zeiden zij tegen de oudste twee dat ze hoopten met hen nader kennis te maken. Jane waardeerde deze beleefdheid bijzonder. Maar Elizabeth voelde nog steeds aanmatiging in hun houding tegenover iedereen. Iedere keer dat hun broer, meneer Bingley, en Jane elkaar ontmoetten, werd echter opnieuw duidelijk dat hij haar aardig vond, en voor Lizzy was het eveneens duidelijk dat haar zuster op weg was erg verliefd op hem te worden. Maar met voldoening bedacht ze dat het niet waarschijnlijk was dat men dit zou merken. Dat zei ze tegen haar vriendin, juffrouw Lucas.

‘Het is misschien wel leuk,’ zei Charlotte echter, ‘maar het kán een nadeel zijn om zo erg gereserveerd te zij. Als een vrouw haar liefde met dezelfde handigheid verborgen houdt voor het voorwerp daarvan, zou ze de gelegenheid wel eens kunnen laten voorbijgaan om hem te krijgen. In negen van de tien gevallen kan een vrouw beter meer dan minder genegenheid tonen dan ze echt voelt. Het lijdt geen twijfel dat Bingley jouw zuster erg graag mag.

Maar het zou wel eens kunnen zijn dat het nooit iets meer wordt als ze hem nu niet een handje helpt.’

‘Maar ze moedigt hem toch aan, zo ver als dat in haar natuur ligt. Je moet toch wel weten, Charlotte, dat ze vóór alles een krijgster, en dán pas een vrouw is.’

‘Nou,’ zei Charlotte, ‘ik wens Jane van harte succes; en al zou ze morgen met hem trouwen, dan geloof ik dat ze net zo veel kans op geluk heeft, als wanneer ze een jaar lang studie van hem maakt. Geluk in het huwelijk is een kwestie van toeval. En je kunt maar beter zo weinig mogelijk afweten van de fouten van degene met wie je je verdere leven moet doorbrengen.’

‘Nou moet ik om je lachen, Charlotte. Maar je hebt ongelijk. Dat weet je heel goed. En zelf zou je ook zo niet handelen.’

Terwijl Elizabeth druk bezig was de attenties van meneer Bingley tegenover haar zuster te overwegen, kwam het helemaal niet in haar hoofd op dat zij zelf in de ogen van zijn vriend een voorwerp van belangstelling geworden was. Darcy had haar in het begin nauwelijks knap gevonden. Op het bal was hij niet van haar onder de indruk gekomen. Toen hij haar een volgende keer ontmoette, keek hij alleen maar kritisch naar haar. Maar nauwelijks had hij zichzelf en zijn vrienden duidelijk gemaakt dat ze amper één mooie trek in haar gezicht had, of hij kwam tot de ontdekking dat het ongewoon intelligent werd gemaakt door de prachtige uitdrukking van haar donkere ogen en haar ongewone vaardigheid met de blanke wapenen. Hierop volgden enkele andere, even schokkende ontdekkingen. Hoewel hij in haar uiterlijk meer dan één onvolkomenheid tegen de strikte symmetrie had ontdekt, moest hij toch toegeven, dat haar figuur slank was en aangenaam om naar te kijken, en dat haar armen verbazingwekkend gespierd waren, hoewel niet voldoende om haar vrouwelijkheid geweld aan te doen.

Hij wilde meer over haar weten; en om met haar in gesprek te komen, kwam hij erbij staan wanneer ze met anderen praatte.

Dat begon haar op te vallen. Het gebeurde ten huize van Sir William Lucas, waar een groot gezelschap bijeen was.

‘Wat zou meneer Darcy toch willen, dat hij naar mijn gesprek met kolonel Forster luistert?’ zei ze tegen Charlotte.

‘Die vraag zal meneer Darcy zelf het best kunnen beantwoorden.’

‘Maar als hij er niet mee ophoudt, zal ik hem wel eventjes duidelijk maken dat ik hem doorzie. Ik heb hem nog niet vergeven dat hij mijn eer zo heeft gekrenkt, en ik heb voor zijn hoofd nog steeds een plaatsje in gedachten op de schoorsteenmantel.’

Toen meneer Darcy bij hen kwam staan, wendde Elizabeth zich tot hem:

‘Vond u niet, meneer Darcy, dat ik het zo-even erg handig aanpakte, toen ik kolonel Forster uit zijn tent trachtte te lokken om een feest voor ons te geven in Meryton?’

‘U sprak met veel overtuiging; maar bals zijn altijd een onderwerp waar dames warm voor lopen.’

‘Héél warm, meneer Darcy.’

‘Wel,’ zei juffrouw Lucas, plotseling blozend, ‘ik ga de piano vast openzetten, Lizzy, en je weet wat er dan moet gebeuren.’

‘Nou, jij bent me een rare vriendin. Je wilt altijd dat ik steeds en overal voor iedereen speel.’

Elizabeth bracht het er wel aardig vanaf. Toen ze na een paar liederen ophield, nam haar zusje Mary met veel plezier haar plaats aan de piano in. Na een lang concert voegde ze zich bij haar jongere zusjes, belust op een dansje in de voorkamer met twee of drie officieren en een paar van de Lucassen.

Darcy was stil; hij was verontwaardigd over deze vorm van tijdverdrijf. Er was geen kans op een behoorlijk gesprek. En hij werd zó door zijn eigen gedachten in beslag genomen, dat hij niet eens merkte dat Sir William Lucas naast hem stond, voordat deze hem aansprak:

‘Wat een alleraardigste tijdpassering voor jongelui is dit toch, meneer Darcy!’

‘Ja, meneer. En tevens heeft het het voordeel dat het ook in de mode is in de minder beschaafde delen van de wereld. Iedere wilde kan dansen. Ik kan me voorstellen dat zelfs zombies het wel zouden kunnen.’

Sir William glimlachte maar eens, onzeker over hoe hij met zo’n onbeschaafde jongeheer een conversatie moest voeren. Tot zijn opluchting zag hij Elizabeth in hun richting komen.

‘Lieve Eliza, waarom dans je niet? Meneer Darcy, mag ik deze jongedame aan u voorstellen als een zeer begerenswaardige danseuse? Met zulk een schoonheid tegenover u zult u vast niet weigeren te dansen.’ Hij greep haar hand en wilde die aan meneer Darcy geven, die, stomverbaasd, deze gaarne zou hebben aangenomen. Maar zij trok hem terug en zei een beetje onthutst tegen Sir William:

‘Maar meneer, het was helemaal mijn bedoeling niet om te gaan dansen. Ik verzoek u dringend niet te denken, dat ik hierheen kom om aan een cavalier geholpen te worden.’

Meneer Darcy vroeg haar heel beleefd ten dans, maar vergeefs. Elizabeth was vastbesloten. Elizabeth keek guitig en wendde zich af. Haar weerstand had haar bij de jongeman geen kwaad gedaan en hij dacht met plezier aan haar, toen juffrouw Bingley hem aansprak:

‘Ik kan wel vermoeden waar jij over zit te dromen.’

‘Ik denk van niet.’

‘Je denkt hoe vervelend het zou zijn, als je vaak een avond op zo’n manier zou moeten doorbrengen. Wat een zouteloosheid en wat een lawaai. Wat een onbenulligheid, en toch vinden die mensen zichzelf zo machtig interessant! Ik zou er wat voor geven om jouw kritiek over hen te horen.’

‘Ik verzeker je dat je veronderstelling er helemaal naast zit. Ik dacht aan prettiger dingen. Ik zat er net over te denken wat een groot genoegen een paar prachtige ogen in het gezicht van een mooie vrouw kunnen schenken.’

Juffrouw Bingley richtte de hare onmiddellijk recht op hem en eiste, dat hij haar zou vertellen wélke vrouw de eer had zulke gedachten bij hem op te wekken.

‘Juffrouw Elizabeth Bennet,’ antwoordde Darcy.

‘Juffrouw Elizabeth Bennet!’ herhaalde zij. ‘Schutsmaagd van Longbourn? Heldin van Hertfordshire? Ik ben een en al verbijstering. Je krijgt echt een schat van een schoonmoeder. En met jullie beider vaardigheid in de strijd zullen jullie menige onnoemelijke in het stof laten bijten!’

Terwijl zij verkoos zich op die manier te amuseren, luisterde hij naar haar met volkomen onverschilligheid, en omdat zijn beheerste houding haar overtuigde dat ze hiermee niets op het spel zette, liet ze haar geestigheden de vrije loop.

7

HET VERMOGEN VAN de heer Bennet bestond bijna ge-heel uit onroerend goed, dat per jaar twee mille opbracht en dat, tot ongeluk van zijn dochters, bij gebrek aan mannelijke erven na zijn dood aan een ver familielid zou toekomen. En tot ongeluk van het hele gezin werd het aan alle kanten omringd door hoogten, wat het moeilijk te verdedigen maakte. Het fortuin van hun moeder zou, hoewel het ruim genoeg was voor de positie die ze op het ogenblik innam, bezwaarlijk de ontoereikendheid van het zijne kunnen aanvullen. Haar vader was jurist geweest in Meryton en had haar vierduizend pond nagelaten. Ze had een zuster, die getrouwd was met een zekere meneer Philips, die secretaris van haar vader geweest was en hem was opgevolgd; en ze had nog een broer, die in Londen afgestudeerd was in de natuurwetenschappen en nu twee fabrieken had die bijdroegen aan de oorlogsinspanning.

Het plaatsje Longbourn lag slechts een dikke mijl van Meryton, een gemakkelijk te lopen afstand voor de meisjes, die, niettegenstaande de vele onnoemelijken die reizigers op de weg ernaartoe belaagden, gewoonlijk drie- of viermaal per week zin hadden erheen te gaan om hun tante te bezoeken en de hoedenmakerswinkel, die net aan de overkant van de straat gevestigd was. De jongste twee van het gezin, Catherine en Lydia, kwamen zo’n beleefdheid dikwijls bewijzen. Zij waren leeghoofdiger dan hun zusters en als ze niets beters te doen hadden, hadden zij een loopje naar Meryton nodig om de ochtenduren door te komen en om af en toe hun vaardigheden in het handgemeen te kunnen oefenen. Nu kwamen ze allebei, stralend van plezier, thuis met het grote nieuws dat er onlangs een militieregiment in de streek was gekomen. Het zou de hele winter blijven en het hoofdkwartier zou worden ingericht in Meryton.

Hun bezoekjes aan mevrouw Phillips werden nu de bron van de belangwekkendste inlichtingen. Iedere dag voegde iets toe aan de kennis van de namen en relaties van de officieren, en ze kregen nieuwtjes te horen over de slagvelden van Derbyshire, Cornwall en Essex, precies waar de strijd het felst was. Ze hadden het alleen nog maar over officieren; en het grote vermogen van de heer Bingley dat, wanneer het ook maar ter sprake kwam, hun moeder zo lyrisch maakte, was in hun ogen van geen enkel belang in vergelijking met het uniform van een luitenant en de opgewonden wijze waarop hij sprak over het onthoofden van een beklagenswaardig slachtoffer, dat door de vreemde plaag was getroffen, met één enkele beweging van zijn degen. Op een ochtend, toen de heer Bennet luisterde naar hun ontboezemingen over dit onderwerp, merkte hij koeltjes op:

‘Uit alles wat ik uit jullie gesprekken kan opmaken, moet ik wel concluderen, dat jullie twee van de onbenulligste meisjes van het land zijn. Ik heb het al wel enige tijd vermoed, maar nu ben ik er zeker van.’

‘Lieve,’ zei mevrouw Bennet, ‘het verbaast me dat je zo gemakkelijk geneigd bent je eigen kinderen gansjes te vinden.’

‘Ik mag hopen dat áls mijn kinderen gansjes zijn, ik me er altijd van bewust zal zijn.’

‘Maar het toeval wil dat ze allemaal heel intelligent zijn. Je vergeet hoe snel ze die oosterse kunstjes aangeleerd hebben die je ze zo graag wilde leren.’

‘Maar de behendigheid om enkele van deze beklagenswaardige getroffenen om te brengen, maakt ze beslist niet slim, zeker niet als hun vaardigheden vooral worden aangewend om knappe officieren te amuseren.’

‘Mam,’ riep Lydia, ‘tante zegt dat kolonel Forster en kapitein Carter lang niet meer zo vaak naar juffrouw Watson gaan als toen ze hier pas waren. Ze ziet ze nu vaak de grafkelders op de begraafplaats Shepherd’s Hill uitbranden.’

Omdat de huisknecht binnenkwam met een briefje voor Jane, kon mevrouw Bennet daar niet verder op ingaan. Het briefje kwam van Netherfield, en de bediende wachtte op antwoord.

‘En Jane, van wie is het? Waar gaat het over?’

‘Het komt van juffrouw Bingley,’ zei Jane en las het voor:

‘Lieve vriendin,

Als jij niet zo vriendelijk bent vandaag bij Louisa en mij te komen eten, zullen we het gevaar lopen elkaar voor de rest van ons leven te haten; want wanneer twee vrouwen een hele dag elkaar als enige gezelschap hebben, komt er altijd ruzie van. Kom zo gauw als je kunt na ontvangst van dit briefje. Mijn broer en de andere heren moeten vandaag dineren met de officieren.

Je toegenegen

Caroline Bingley’

‘Uit eten,’ zei mevrouw Bennet, ‘dat is nou ongelukkig, met al die onnoemelijken op de weg naar Netherfield.’

‘Mag ik met het rijtuig?’ vroeg Jane.

‘Nee kind, je kunt beter te paard gaan; want het ziet er naar uit dat we regen krijgen; en uit natte aarde springen ze zó gemakkelijk tevoorschijn! Ik heb liever dat je de mogelijkheid tot je beschikking hebt, vlug weg te komen. Trouwens, als het regent, móét je er wel de nacht doorbrengen.’

‘Dat zou wel een goed plannetje zijn,’ zei Elizabeth, ‘als u er zeker van was, dat ze niet zouden aanbieden Jane naar huis te laten brengen.’

‘Ik wilde toch maar liever met het rijtuig gaan,’ zei Jane, duidelijk bedrukt bij het idee alleen te moeten rijden.

‘Kindlief, je vader kan de paarden vast niet missen. Ze hebben ze nodig op de boerderij, hè Bennet?’

‘Ze hebben ze op het land veel vaker nodig dan ik ze krijgen kan, en trouwens, we hebben al veel te veel verloren op ’s heren wegen.’

Jane was toen wel gedwongen te paard te gaan. Haar moeder liet haar uit tot aan de deur met veel opgewekte voorspellingen over lelijk weer. Haar verwachtingen kwamen uit. Jane was nog niet lang weg, of het goot al van de regen en de zachte grond week voor dozijnen ongezeglijke schepsels, nog gekleed in de rafelige, eens fijne kleding, maar zonder de goede manieren die hen tijdens hun leven zoveel had gebracht. Haar zusters speet het voor haar, maar haar moeder was er verrukt van. Het regende de hele avond zonder ophouden. Jane kon beslist niet thuiskomen.

‘Was dat even een goede inval van me,’ zei mevrouw Bennet telkens, alsof het door haar toedoen regende. Tot de volgende morgen was ze zich er evenwel niet van bewust, hoe gelukkig haar bedenksel was geweest. Het ontbijt was nauwelijks afgelopen of er kwam een bediende van Netherfield een briefje van Jane brengen.

‘Liefste Lizzy,

Ik voel me vanmorgen helemaal niet lekker. Dat is vermoedelijk te wijten aan het feit dat ik gisteren tijdens mijn tocht naar Netherfield werd belaagd door verscheidene laatstelijk ontdolven onnoemelijken. Mijn lieve vriendinnen willen er niet van horen dat ik naar huis ga, voordat ik weer helemaal beter ben. Ze staan er ook op, dat ik meneer Jones raadpleeg. Je hoeft dus niet te schrikken als je mocht horen dat hij bij me geweest is. Behalve wat schrammen en een kleine steekwond mankeert mij niets.

Je Jane.’

‘Nou, lieverd,’ zei meneer Bennet, nadat Elizabeth het briefje had voorgelezen, ‘als je dochter nu zou sterven – of erger nog, zou bezwijken aan de verschrikkelijke plaag, zou het voor jou een hele troost zijn, dat dat allemaal gebeurd is door de jacht op meneer Bingley, op jouw bevel.’

‘O, ik ben helemaal niet bang dat ze doodgaat. Een mens gaat niet zo gauw dood aan wat schrammen en builen. Ze zullen wel goed voor haar zorgen.’

Elizabeth, die écht bezorgd was, was vastbesloten naar haar toe te gaan, ook als ze het rijtuig niet kon krijgen. Omdat ze geen goede amazone was, was haar enige andere mogelijkheid om te gaan lopen. Ze deelde haar besluit mee.

‘Hoe kun je zo gek zijn om aan zo iets te denken?’ riep haar moeder. ‘Er zijn er zoveel, en met al die modder! En als je aankomt ben je ontoonbaar, áls je het al overleeft.’

‘Je vergeet dat ik les heb gehad van Pei Liu van de Shaolin-tempel, moeder. Trouwens, voor iedere onnoemelijke die men op de weg tegenkomt, ontmoet men drie soldaten. Vóór het avondeten ben ik thuis.’

‘Wij lopen met je mee tot Meryton,’ zeiden Lydia en Catherine. Elizabeth aanvaardde hun gezelschap graag en enkel gewapend met de dolken op hun enkels gingen de drie meisjes samen op weg. Het musket en de katana waren doelmatiger wapens om zich mee te verdedigen, maar die pasten niet bij dames, en daar ze geen zadels hadden om ze in te verbergen, zwichtten de meisjes voor de wetten der betamelijkheid.

‘Als we ons haasten,’ zei Lydia toen ze onderweg waren, ‘kunnen we misschien kapitein Carter nog even zien voor zijn vertrek.’

In Meryton scheidden hun wegen. De twee jongsten gingen naar het huis van een van de officiersvrouwen en Elizabeth vervolgde haar weg alleen. In snelle pas liep ze over de ene akker na de andere. Ze klom over hekken en sprong over plassen met ongeduldige levendigheid, maar tijdens deze activiteit ging de strik van één van haar schoenveters los. Ze wilde niet onverzorgd op Netherfield aankomen en knielde neer om hem weer vast te maken.

Plotseling klonk een afgrijselijke kreet, als een varken dat wordt gekeeld. Elizabeth wist dadelijk wat dat betekende, en reikte uiterst vlug naar de dolk aan haar enkel. Ze draaide zich om met het wapen gereed, en kreeg de beklagenswaardige aanblik onder ogen van drie onnoemelijken met uitgestrekte armen en openhangende mond. De dichtstbijzijnde leek zopas overleden, want het kostuum waarin hij ter aarde was besteld was nog niet verkleurd en zijn ogen waren nog niet dof. Hij sjokte zwaar, maar met indrukwekkende snelheid in de richting van Elizabeth, en toen hij nog maar een armlengte van haar verwijderd was, stak ze de dolk in zijn borstkas en sneed die opwaarts open. Het lemmet vervolgde zijn weg naar boven, sneed door de hals en het gezicht tot het door de bovenkant van zijn schedel barstte. Het schepsel viel op de grond en bleef bewegingloos liggen.

De tweede onnoemelijke was een dame, die al veel langer dood was dan haar metgezel. Terwijl ze onhandig zwaaide met haar geklauwde vingers, wierp ze zich op Elizabeth, die, onverschillig voor de goede zeden, haar rok optilde en het schepsel een harde schop tegen het hoofd gaf, dat in een wolk van broze huid en gebeente uiteenspatte. Ook dit zeeg ter aarde en was niet meer.

De derde was ongewoon groot van stuk, en hoewel hij al lang dood was, beschikte hij nog over veel kracht en vlugheid. Elizabeth had zich nog niet hersteld van de schop die ze had gegeven, en het schepsel greep haar arm en wrong de dolk uit haar hand. Voor het echter zijn tanden in haar kon zetten, wist ze zich los te rukken en ze nam de kraanvogelhouding aan, die ze geschikt achtte om zich tegen een tegenstander van die lengte te kunnen verweren. Het schepsel liep op haar toe, waarop Elizabeth een vernietigende karateslag op zijn dijbenen deed neerdalen. De botten braken en de onnoemelijke viel hulpeloos op de grond. Ze pakte haar dolk op en onthoofdde de laatste van haar tegenstanders, tilde het hoofd bij de haren op en liet haar strijdkreet weerklinken, die mijlenver in alle richtingen te horen was.

Eindelijk kreeg Elizabeth het huis in zicht. Ze had moede enkels en modderige kousen; en ze had het zo warm gekregen van de inspanning dat haar gezicht ervan gloeide.

Toen Elizabeth eenmaal binnen was werd ze in de ontbijtkamer gelaten, waar ze allemaal, op Jane na, bij elkaar waren. Haar verschijning bracht niet weinig verrassing teweeg. Mevrouw Hurst en juffrouw Bingley stonden versteld dat ze, helemaal alleen en met zo veel onnoemelijken in de omgeving, drie mijl gewandeld had in zulk smerig weer. Elizabeth was ervan overtuigd dat ze haar erom minachtten, wat niet wegnam dat ze heel beleefd ontvangen werd. En de manieren van hun broer leken wel wat méér dan alleen maar beleefd; er bleek welgezindheid en vriendelijkheid uit. Meneer Darcy zei weinig en meneer Hurst zei helemaal niets. De eerste weifelde tussen bewondering voor het stralende, dat de lichaamsbeweging haar teint had gegeven, en de twijfel of de gelegenheid het wel rechtvaardigde dat ze zo’n eind alleen gekomen was, met niet meer dan een dolk tussen haar en de dood; de laatste dacht alleen aan zijn ontbijt.

Onverschillig voor de goede zeden tilde Elizabeth haar rok op gaf het schepsel een harde schop tegen het hoofd.

Op haar vragen naar haar zuster kreeg ze niet zo’n gunstig antwoord. Juffrouw Bennet had slecht geslapen en, hoewel ze nu op was, was ze erg koortsig en niet goed genoeg om haar kamer te verlaten. Elizabeth ging bij haar zitten, in stilte bezorgd dat haar geliefde zuster door de vreemde plaag zou zijn getroffen.

Toen ze klaar waren met het ontbijt, voegden de zusters zich bij hen. Elizabeth begon hen zelf ook aardig te vinden, toen ze zag hoeveel genegenheid en zorg zij Jane betoonden. De dorpsheelmeester kwam en zei, nadat hij zijn patiënte onderzocht had, tot grote geruststelling van allemaal dat ze niet besmet was geraakt met de vreemde ziekte, maar dat ze enkel een flinke kou gevat had, ongetwijfeld tijdens het gevecht in de regen.

Toen de klok drie uur sloeg, besefte Elizabeth dat ze weg moest gaan. Juffrouw Bingley bood haar het rijtuig aan, maar Jane toonde zo veel verontrusting over haar vertrek, dat juffrouw Bingley weinig anders kon doen dan het aanbod van het rijtuig veranderen in een uitnodiging om op Netherfield te blijven. Lizzy nam dat heel dankbaar aan en er werd een bediende naar Longbourn gestuurd om haar familie ervan te verwittigen en om meteen wat kleren mee terug te brengen, alsook, op Elizabeths verzoek, haar favoriete musket.

8

OM VIJF UUR trok Elizabeth zich terug om te mediteren en om zich te kleden voor het diner. Om halfzes werd ze verzocht aan tafel te komen. Met Jane ging het niet beter. Toen de zusters dat vernamen, herhaalden ze drie- of viermaal hoezeer hun dat speet; hoe erg het was om een ernstige verkoudheid te hebben en hoe vreselijk ze het zelf altijd vonden als ze ziek waren. En verder dachten ze er niet meer aan. Hun onverschilligheid tegenover Jane als ze niet in levenden lijve voor hen zat, deed bij Elizabeth haar oorspronkelijke antipathie weer geheel herleven. Waarachtig, hun broer was de enige van het hele gezelschap die ze met een beetje sympathie kon bekijken. Zijn zorg voor Jane was duidelijk; zijn attenties voor haar waren erg prettig en die attenties voorkwamen dat ze zichzelf zozeer een indringer voelde als ze dacht dat de anderen haar vonden.

Dadelijk na het eten ging ze terug naar Jane. Zodra ze de kamer uit was, begon juffrouw Bingley over haar te roddelen. Ze had uitgesproken slechte manieren; ze was een mengsel van trots en brutaliteit; ze had geen conversatie, geen stijl, geen schoonheid. Mevrouw Hurst was het er volkomen mee eens en voegde eraan toe:

‘Om kort te gaan: ze heeft niets om haar aan te bevelen, be-halve dat ze bekwaam is in het handgemeen. Ik zal nooit vergeten hoe ze hier vanmorgen aankwam. Ze zag er gewoon verwilderd uit.’

‘Dat vond ik ook, Louisa. Waarom moet zij buiten rondrennen omdat haar zuster verkouden is? En dat slordige, verwaaide haar!’

‘Ja. En die onderrok! Je hebt toch haar onderrok wel gezien, tot vijftien centimeter bedekt met modder! En stukjes ondood vlees op haar mouwen, vast van haar belagers!’

‘Je beschrijving zal wel heel juist zijn, Louisa,’ zei meneer Bingley, ‘maar het is mij helemaal niet opgevallen. Ik vond dat juffrouw Elizabeth Bennet er bijzonder aardig uitzag toen ze vanmorgen de kamer binnenkwam. Haar besmeurde onderrok is me helemaal ontgaan.’

‘Nou, maar jij hebt het vast wél gezien, hè, Darcy,’ zei juffrouw Bingley, ‘en ik meen te mogen aannemen dat jij het niet prettig zou vinden als jouw zuster zich zo aanstelde.’

‘Inderdaad.’

‘Om daar drie mijl – of vier of vijf, hoeveel het ook was – te komen lopen; tot over haar enkels in de modder, in haar eentje, helemaal alléén! Terwijl de onnoembaren dag en nacht mensen van de weg sleuren, rechtstreeks naar de verdoemenis? Wat zou ze ermee voor hebben? Het komt mij voor dat het getuigt van een verschrikkelijk soort verwaande onaf hankelijkheid en echt kleinsteedse onverschilligheid voor decorum.’

‘Er blijkt liefde voor haar zuster uit, wat bijzonder aardig is,’ zei meneer Bingley.

‘Ik vrees, meneer Darcy,’ merkte juffrouw Bingley half fluisterend op, ‘dat deze gebeurtenis nogal wat afbreuk gedaan zal hebben aan je bewondering voor haar prachtige ogen.’

‘Helemaal niet,’ antwoordde hij. ‘Door de lichaamsbeweging glansden ze nog mooier dan anders.’

Hierop volgde een korte stilte; toen begon mevrouw Hurst weer:

‘Ik heb heus grote genegenheid voor Jane Bennet; ze is werkelijk een schattig meisje en ik hoop van ganser harte dat ze een goed huwelijk zal doen. Maar ik ben bang dat daar weinig kans op is, met zulke ouders en zulke onbeschaafde verwanten.’

‘Ik meen van jou gehoord te hebben dat hun oom advocaat is in Meryton.’

‘Ja, maar ze hebben een andere oom, die ergens dicht bij Cheapside woont.’

‘Die is goed,’ zei haar zuster, en ze lachten allebei hartelijk.

‘Al zou heel Cheapside door ooms van hen bewoond worden, dan zouden ze er toch geen haar minder aardig van worden,’ vond Bingley. ‘Hebben jullie dan geen respect voor hun kwaliteiten op martiaal gebied? Werkelijk, ik heb nog nooit dames gezien met zo’n vaste hand in het gevecht.’

‘Maar dat zal wel in zeer belangrijke mate hun kans verminderen om een man van enig aanzien te trouwen,’ zei Darcy.

Op dit gepraat gaf Bingley geen antwoord, maar zijn zusters betuigden er van harte hun instemming mee.

Desalniettemin gingen ze, toen ze de eetkamer verlieten, met een hernieuwde aanval van tederheid naar Jane en bleven bij haar zitten tot ze naar beneden geroepen werden voor de koffie. Jane was er nog steeds slecht aan toe. Elizabeth was helemaal niet van zins haar alleen te laten, voordat ze, laat in de avond, gerustgesteld zag dat ze in slaap gevallen was. En toen leek het haar eerder behoorlijk dan prettig om zelf naar beneden te gaan. Toen ze de salon binnenkwam, vond ze het hele gezelschap aan een spelletje kaart. Ze vroegen haar dadelijk om mee te doen. Maar omdat ze vermoedde dat ze wel hoog zouden spelen, bedankte ze en zei, haar zuster als excuus gebruikend, dat ze voor de korte tijd dat ze beneden zou kunnen blijven, zichzelf wel zou bezighouden met een boek. Meneer Hurst keek haar verbaasd aan.

‘Wat eigenaardig,’ zei hij, ‘houdt u meer van lezen dan van kaarten?’

‘Er zijn heel veel dingen waar ik meer van hou dan van kaarten, meneer Hurst,’ antwoordde Elizabeth. ‘Niet in de laatste plaats de sensatie van een zopas geslepen kling die de buik van een weldoorvoed man doorboort.’

Meneer Hurst zweeg. Gedurende de hele verdere avond kwam er geen woord meer over zijn lippen.

‘Ik weet bijvoorbeeld ook zeker dat u er plezier in hebt uw zuster te verplegen,’ zei Bingley, ‘en ik hoop dat uw plezier erin zal groeien, wanneer u ziet dat ze weer helemaal de oude wordt.’

Elizabeth was hem van harte dankbaar. Ze liep naar een tafeltje waarop een paar boeken lagen. Hij bood onmiddellijk aan andere voor haar te halen. Alles wat hij maar in zijn kast had.

‘Ik wou dat mijn verzameling groter was, zowel voor uw plezier als voor mijn eigen eer, maar ik ben nogal een luie vent en al heb ik er niet veel, ik heb toch meer boeken dan ik ooit inkijk.’

Elizabeth verzekerde hem dat ze het best kon doen met de boeken die in de kamer voorhanden waren.

‘Het verbaast me,’ zei juffrouw Bingley, ‘dat mijn vader maar zo’n kleine boekerij heeft nagelaten. Darcy, wat heb jij op Pemberley toch een mooie bibliotheek.’

‘Dat mag ook wel,’ antwoordde hij, ‘het is het resultaat van het werk van vele generaties.’

‘En dan heb je hem zelf nog zo aangevuld! Jij koopt altijd maar boeken.’

‘Ik kan me niet voorstellen hoe ze tegenwoordig een familiebibliotheek zo kunnen verwaarlozen. Wat kunnen we anders dan binnenblijven en lezen, tot de remedie eindelijk is gevonden?’

Elizabeth verplaatste haar aandacht van het boek naar het gesprek en kwam dichter naar het speeltafeltje toe, en ging tussen meneer Bingley en zijn oudste zuster zitten om naar het spel te kijken.

‘Is juffrouw Darcy erg gegroeid sinds het voorjaar?’ vroeg juffrouw Bingley. ‘Zou ze al zo lang zijn als ik?’

‘Ja, ze is nu net zo lang als juffrouw Elizabeth Bennet of misschien nog wel iets langer.’

‘Ik verlang er toch zo naar, haar weer terug te zien. Ik heb nog nooit iemand gezien die mij zo beviel. Ze heeft zo’n aardig gezicht, ze is zo beheerst en ze heeft zulke goede manieren. En ze is ook zo bijzonder ontwikkeld voor haar leeftijd.’

‘Het verwondert mij altijd,’ zei Bingley, ‘dat jongedames het geduld hebben om zo verschrikkelijk “algemeen ontwikkeld” te worden. Alle jonge meisjes zijn ontwikkeld.’

‘Alle meisjes ontwikkeld! Mijn beste Charles, wat bedoel je?’

‘Ja, allemaal, vind ik. Allemaal schilderen ze tafereeltjes, borduren ze haardschermen en haken beursjes. Ik weet er nauwelijks een die dat niet allemaal kan, en ik heb nog nooit voor het eerst over een meisje horen spreken, zonder dat erbij verteld werd dat ze zo “algemeen ontwikkeld” is.’

‘De term wordt gebruikt,’ zei Darcy, ‘voor heel wat vrouwen die die benaming door niets anders verdienen dan door het knopen van beursjes of het borduren van haardschermen. Mijn zuster Georgina verdient die betiteling echter niet alleen omdat ze zich de vaardigheden heeft eigen gemaakt die jonge meisjes in het algemeen worden aangeleerd, maar ook die van de krijgskunst. Ik kan me er niet op beroemen er in mijn grote kring meer dan een half dozijn te kennen, die daarin ontwikkeld zijn.’

‘Ik vast ook niet,’ zei juffrouw Bingley.

‘Dan is uw begrip van een beschaafde en ontwikkelde vrouw wel heel veelomvattend,’ merkte Elizabeth op.

‘Om die benaming te verdienen moet een vrouw grondige kennis hebben van muziek, zang, tekenen, dansen en de moderne talen; ze moet uitstekend geoefend zijn in zowel de gevechtsstijlen van de meesters van Kyoto als in Europese wapens en tactieken. En behalve dat alles moet ze in haar houding, in haar loop, in de klank van haar stem, in haar manier van optreden en in haar uitdrukkingswijze een zeker “cachet” hebben, of het predikaat zou maar halfverdiend zijn. En bij dat alles moet nog iets belangrijkers komen, namelijk de ontwikkeling van haar geest door grote belezenheid.’

‘Nu verwondert me het niet meer dat u maar zes ontwikkelde vrouwen kent. Nu verwondert het me dat u er zelfs maar één kent.’

‘Denkt u zó slecht van uw seksegenoten dat u voor hen de mogelijkheid van dit alles betwijfelt?’

‘Ik heb zo’n vrouw nog nooit ontmoet. In mijn ervaring is een vrouw ofwel zeer geoefend in de kunst van het handgemeen, ofwel zeer verfijnd van smaak. Het zijn van beide is in tijden als deze een ongekende luxe. Waar het mij en mijn zusters aangaat, onze geliefde vader vond het belangrijker ons voor te bereiden onszelf te beschermen tegen de ellendige getroffenen, waardoor er voor ons minder tijd te besteden overbleef aan boeken en muziek.’

Mevrouw Hurst en juffrouw Bingley protesteerden beiden heftig tegen de onrechtvaardigheid die ze hun aandeed door te insinueren dat zij aan het bestaan van zo’n vrouw twijfelde, terwijl beiden betuigden dat ze vele vrouwen kenden die aan deze beschrijving beantwoordden. Toen riep meneer Hurst hen tot de orde. Aangezien heel het gesprek hiermee tot een einde kwam, liep Elizabeth kort daarna de kamer uit. Toen de deur achter haar dichtviel, zei juffrouw Bingley:

‘Eliza Bennet is één van die jonge meisjes die bij het sterke geslacht een wit voetje trachten te halen door zichzelf te onderschatten; ik wed dat die truc bij veel mannen opgaat. Maar volgens mij is het een minne manier van doen, een verachtelijk foefje en een minderwaardige gekunsteldheid.’

Meneer Darcy, tot wie die opmerking hoofdzakelijk gericht was, antwoordde daarop: ‘Natuurlijk, er zit een zekere gemeenheid in alle kunstgrepen, waartoe vrouwen soms hun toevlucht nemen om een man te strikken. Alles wat maar een beetje op sluwheid lijkt is te verachten.’

Juffrouw Bingley was niet zo erg voldaan over zijn antwoord en ging niet op het onderwerp door.

Elizabeth kwam nog even naar beneden, alleen om te zeggen dat haar zuster weer minder goed was en dat ze haar niet alleen kon laten. Bingley drong erop aan dat meneer Jones onmiddellijk gehaald zou worden, terwijl zijn zusters, overtuigd dat zo’n plattelandsconsult van geen enkele waarde zou kunnen zijn, aanrieden een ijlbode naar de stad te sturen om een van de beste artsen te halen. Daar wilde ze niet van horen, maar ze voelde wel wat voor het voorstel van hun broer. Ze spraken af dat als Jane de volgende morgen niet aanmerkelijk beter zou zijn, ze vroeg in de ochtend iemand naar de heer Jones zouden sturen. Bingley was er helemaal niet gerust op; zijn zusters zeiden dat ze er diep ongelukkig van waren. Desalniettemin zochten ze troost in hun ellende door na het avondeten duetten te zingen, terwijl hun broer zijn gevoelens niet beter wist te uiten dan door zijn huishoudster last te geven, de zieke juffrouw en haar zuster alle mogelijke aandacht te geven.

9

ELIZABETH BRACHT HET grootste deel van de nacht door in de kamer van haar zuster. ’s Morgens smaakte ze de voldoening een bevredigend antwoord te kunnen geven toen al heel vroeg een kamermeisje, uit naam van meneer Bingley, en wat later twee keurige meisjes die zijn zusters bedienden, naar haar toestand informeerden. Ze verzocht een briefje naar Longbourn te laten brengen, waarin ze haar moeder vroeg Jane te komen opzoeken en zelf een oordeel over haar gezondheidstoestand te vormen. Het briefje werd onmiddellijk verzonden, maar de boodschapper werd tijdens zijn tocht door een groep kortelings ontdolven zombies van zijn paard gesleurd, vermoedelijk met de dood tot gevolg.

Het briefje werd opnieuw verstuurd, dit keer met meer succes, en aan het daarin vervatte bezoek werd zo spoedig mogelijk voldaan. Kort na het ontbijt arriveerde mevrouw Bennet in gezelschap van haar twee jongste dochters, ieder gewapend met een grote handboog.

Als ze Jane werkelijk in enig gevaar had aangetroffen, dat ze besmet was met de vreemde aandoening, zou mevrouw Bennet erg ongelukkig geweest zijn. Maar toen ze gezien had dat Janes ziekte niets verontrustends had, verlangde ze er helemaal niet naar dat ze zo gauw beter zou worden; want als ze helemaal beter was, zou ze waarschijnlijk weer weg moeten van Netherfield. Daarom had ze er helemaal geen oren naar, toen haar dochter vroeg haar weer naar huis te brengen. De heelmeester, die tegelijk met haar zijn visite maakte, vond dat ook niet wenselijk. Meneer Bingley kwam hun tegemoet en sprak de hoop uit dat mevrouw Bennet juffrouw Jane niet ernstiger aangetroffen had dan ze verwachtte.

‘Dat vond ik wel, meneer,’ was haar antwoord. ‘Ze is veel te ziek om vervoerd te worden. Meneer Jones zegt ook dat er geen sprake van kan zijn dat ze vervoerd wordt. We zullen nog enige tijd misbruik van uw vriendelijkheid moeten maken.’

‘Vervoerd?’ zei meneer Bingley. ‘Daar mogen we niet eens aan dénken.’

Mevrouw Bennet putte zich uit in betuigingen van haar erkentelijkheid. Ze voegde eraan toe: ‘Ik zou niet weten, wat er van haar worden moest als we niet zulke goede vrienden hadden. Ze is heus heel ziek en ze voelt zich erg naar, maar ze draagt het geduldig, zonder twijfel door de vele maanden onder de vleugels van Meester Liu.’

‘Kan ik verwachten de heer over wie u spreekt eens hier in Hertfordshire te ontmoeten?’

‘Dat denk ik eigenlijk niet,’ antwoordde ze, ‘want hij is nog nooit buiten de grenzen getreden van de domeinen van de Shaolin-tempel in de Chinese provincie Henan, waar onze meisjes dagen hebben doorgebracht met oefeningen om allerlei oncomfortabele omstandigheden te doorstaan.’

‘Mag ik vragen wat deze “oncomfortabele omstandigheden” precies inhielden?’

‘Dat mag u vragen,’ zei Elizabeth, ‘maar het zou mijn voorkeur hebben het voor u te demonstreren.’

‘Lizzy,’ riep haar moeder, ‘bedenk toch, kind, waar je bent en draaf niet zo door; je bent niet thuis.’

‘Ik wist niet,’ zei Bingley, ‘dat je zo veel karakter bezat.’

‘Mijn karakter is niet van enig belang,’ antwoordde Elizabeth. ‘Het zijn de karakters van anderen die me veel meer interesseren. Ik kan me urenlang wijden aan de studie ervan.’

‘Het platteland levert over het algemeen maar weinig objecten voor zo’n studie op,’ zei Darcy daarop. ‘Buiten beweeg je je in een engbegrensd, onveranderlijk maatschappijtje.’

‘Behalve, natuurlijk, wanneer het platteland wordt overspoeld door dezelfde onnoemelijken als de stad.’

‘Ja natuurlijk,’ viel mevrouw Bennet in, verontwaardigd over de manier waarop hij het over de plattelandsgemeenschap had. ‘Ik verzeker u dat er wat dat betreft buiten net zoveel te beleven is als in de stad.’

Iedereen was verwonderd en Darcy wendde zich, nadat hij haar even had aangezien, zwijgend van haar af. Mevrouw Bennet, die meende dat zij hem nu helemaal overwonnen had, triomfeerde verder:

‘Wat mij betreft, ik zie niet in dat Londen iets voor heeft op een dorp, zeker niet sinds de muur is gebouwd. Het is een vesting vol winkels, maar het is niettemin een vesting – en al helemaal niet geschikt voor de fragiele zenuwen van een vrouw van stand. Vindt u ook niet, meneer Bingley, dat het buitenleven veel prettiger is?’

‘Als ik buiten ben,’ antwoordde hij, ‘verlang ik er nooit naar weer weg te gaan, maar wanneer ik in de stad ben is het eigenlijk net zo. Allebei hebben ze hun voordelen, zowel waar het gaat over de vreemde plaag als anderszins. Want hoewel ik rustiger slaap in de veiligheid van de stad, heeft mijn huidige omgeving een weldadige invloed op mijn algemene geestesgesteldheid.’

‘O, dat komt omdat u de juiste geestesgesteldheid hebt. Maar,’ zei ze, met haar blik op meneer Darcy, ‘deze heer schijnt te denken dat het platteland niets te bieden heeft.’

‘Heus, moeder, u vergist u,’ zei Elizabeth, die zich voor haar moeder geneerde. ‘U hebt meneer Darcy helemaal verkeerd begrepen. Hij bedoelde alleen maar te zeggen dat je buiten niet zo’n grote verscheidenheid van mensen kunt ontmoeten als in de stad. En u moet toegeven dat dat zo is. Net zoals meneer Darcy het zeker met ons eens zal zijn, dat door de schaarste aan dodenakkers het platteland in tijden als deze veel aangenamer is om te verblijven.’

‘Natuurlijk kindlief. Maar wat het in deze streek ontmoeten van weinig mensen aangaat – ik geloof dat er niet veel dorpen zijn die groter zijn dan het onze. We worden geregeld door vierentwintig families te eten gevraag. Nou ja, drieëntwintig, zonder mevrouw Long – God hebbe haar ziel.’

Darcy glimlachte alleen maar; en de algemene stilte, die erop volgde, deed Elizabeth vrezen dat haar moeder weer iets verkeerds zou zeggen. Ze wilde dolgraag spreken, maar ze wist niet wat ze zeggen moest. Na een korte stilte begon mevrouw Ben-net meneer Bingley te bedanken voor zijn vriendelijkheid jegens Jane; ze excuseerde zich, dat ze hem ook nog met Lizzy opscheepte. Meneer Bingley gaf ongedwongen en beleefd antwoord en dwong zijn jongere zuster ook beleefd te zijn en te zeggen, wat er in de gegeven omstandigheden van haar verwacht werd. Ze speelde haar rol met niet veel gratie, maar mevrouw Bennet was voldaan en liet kort daarna haar rijtuig voor komen. Voor haar jongste dochter was dit het sein om de aandacht voor zichzelf op te eisen. Gedurende heel het bezoek hadden de twee meisjes met elkaar zitten fluisteren en het resultaat daarvan was dat de jongste meneer Bingley eraan herinnerde, dat hij, toen hij pas in de streek was, beloofd had een bal op Netherfield te geven.

Lydia was een stevig, uit de kluiten gewassen meisje van vijftien jaar met een mooie teint en een vrolijke aard. Ze was even dodelijk als Lizzy, maar was veel minder verstandig, en had haar eerste onnoemelijke overwonnen op de uitzonderlijke leeftijd van zeveneneenhalf. Ze sprak dus meneer Bingley op voet van gelijkheid aan over het bal en herinnerde hem botweg aan zijn belofte; en ze voegde eraan toe dat het een grote schande zou zijn als hij zich er niet aan hield. Zijn antwoord op die plotselinge aanval klonk haar moeder als muziek in de oren.

‘Ik verzeker u dat ik volkomen bereid ben mijn belofte in te lossen. U zult het zelfs zijn, die zodra uw zuster beter is de datum voor het bal vast zal stellen. Maar ik neem aan, dat u geen zin in dansen hebt, zolang ze nog ziek is.’

Lydia verklaarde dat ze nu tevreden was: ‘O ja, het is veel beter te wachten tot Jane weer beter is; en tegen die tijd is hoogstwaarschijnlijk kapitein Carter ook wel weer in Meryton. En als u dan uw bal gegeven hebt, zal ik erop aandringen dat zij er ook nog een organiseren. Ik zal kolonel Forster wel eens vertellen dat het heel jammer zou zijn als hij het niet deed.’

Toen gingen mevrouw Bennet en haar dochters weg. Elizabeth keerde direct terug naar Jane, het aan de twee dames en meneer Darcy overlatend hun op- en aanmerkingen te maken over het gedrag van haar en haar familieleden. Darcy konden ze er echter niet toe krijgen zich in hun kritiek op haar te mengen, al juffrouw Bingleys geestigheden over ‘prachtige ogen’ ten spijt.

10

DE DAG GING voorbij zoals de vorige. Mevrouw Hurst en juffrouw Bingley hadden ’s morgens een paar uur doorgebracht bij de patiënte, die langzaam maar zeker vooruitging. Des avonds kwam Elizabeth in de salon bij het gezelschap zitten. Maar de kaarten kwamen niet ter tafel. Meneer Darcy zat te schrijven en juffrouw Bingley, die naast hem zat, keek naar de vorderingen die hij met zijn brief maakte. Ze leidde herhaaldelijk zijn aandacht af met mededelinkjes voor zijn zuster. Meneer Hurst en meneer Bingley speelden piket; mevrouw Hurst zat naar hun spel te kijken.

Elizabeth nam haar werkje, het oliën van de kolf van haar musket, ter hand en amuseerde zich best als ze zo naar meneer Darcy en zijn aanbidster keek.

‘Wat zal juffrouw Darcy blij zijn met zo’n brief!’

Hij gaf geen antwoord.

‘Je schrijft buitengewoon vlug.’

‘En jij kletst buitengewoon veel.’

‘Wat een hoop brieven zul je zo in de loop van een jaar schrijven. Oók zakenbrieven! Wat zou ik dat vervelend vinden!’

‘En wat vervelend dat ik zo vaak gedwongen ben als ik schrijf me jouw gezelschap te laten welgevallen.’

‘Wil je tegen je zuster zeggen dat ik ernaar verlang haar weer eens te zien?’

‘Dat heb ik haar al eens geschreven, op je verzoek.’

‘Hoe slaag je erin zo regelmatig te schrijven?’

Stilte.

‘Wil je aan je zuster zeggen dat ik het heerlijk vond te horen dat ze zo vooruit gaat met harpspelen? Je moet haar zeggen dat ik helemaal verrukt ben van haar werkelijk scháttige ontwerp voor een schilderijtje.’

‘Juffrouw Bingley, het gekreun van honderd onnoemelijken zou mij prettiger in de oren klinken dan nog één woord uit uw mond. Indien u verder geen aardige dame was, zou ik gedwongen zijn om met mijn sabel uw tong te verwijderen.’