Jeanette Winterson

Op het lichaam geschreven

Vertaald door Gerrit de Blaauw

++

Op het lichaam geschreven is een roman. Elke overeenkomst met levende of dode personen is zuiver toevallig. Alle gebeurtenissen in het boek zijn denkbeeldig.

==

==

==

==

==

Pandora maakt deel uit van Uitgeverij Contact

Op het lichaam geschreven verscheen eerder bij Uitgeverij Contact

==

© 1992 Jeanette Winterson

© 1992 Nederlandse vertaling Gerrit de Blaauw

Oorspronkelijke titel Written on the Body

Omslagontwerp Via Vermeulen/Rick Vermeulen

Omslagillustratie © Monsoon/Photolibrary/Corbis

NUR 302

e-ISBN 978 90 254 3641 4

Deze digitale editie is gemaakt naar de 4e druk 2010 met ISBN 978 90 254 4097 8

www.uitgeverijcontact.nl

++

==

==

==

==

==

==

==

Voor Peggy Reynolds, met gevoelens van liefde

++

==

==

==

==

==

==

==

Mijn dank gaat uit naar Don en Ruth Rendell wier gastvrijheid me de ruimte gaf om te werken. Naar Philippa Brewster voor haar redactionele inspiratie. Naar allen bij Jonathan Cape die zo hard hebben gewerkt om dit boek mogelijk te maken.

++

==

==

==

==

==

==

==

Waarom schatten we de liefde pas op waarde als we haar missen?

Het heeft al drie maanden niet geregend. De bomen exploreren de bodem door noodvoorraden wortels de grond in te sturen, wortels als scheermessen om elke waterrijke ader te openen.

De druiven zijn verschrompeld aan de wijnstok. Wat goedgevuld en stevig hoort te zijn, zich tegen aanraking zou moeten verzetten om zich pas in de mond te geven, is sponzig en vol blaasjes. Dit jaar niet het genotvol heen en weer rollen van blauwe druiven tussen duim en wijsvinger zodat mijn handpalm naar muskus gaat ruiken. Zelfs de wespen mijden het smalle bruine stroompje. Zelfs de wespen dit jaar. Het is niet altijd zo geweest.

Ik denk aan een bepaalde septembermaand: Geelbruin-oranje Nacht van Houtduif en Admiraalvlinder. Jij zei: ‘Ik hou van jou.’ Hoe komt het toch dat we de minst originele woorden die we tegen elkaar kunnen zeggen nog steeds zo dolgraag willen horen? ‘Ik hou van jou’ is altijd een citaat. Jij hebt het niet als eerste gezegd en ik ook niet, maar wanneer jij het zegt en wanneer ik het zeg praten we als wilden die drie woorden hebben gevonden en ze aanbidden. Ik heb ze aanbeden maar nu ben ik alleen op een rots die uit mijn eigen lichaam is gehouwen.

==

CALIBAN

De spraak leerde ik van u, maar al het nut

Is, dat ik vloeken kan. Hale u de pest

Voor ’t leren van uw taal!

Liefde wil zich uiten. Ze blijft niet roerloos en zwijgend, braaf en bescheiden in een hoekje zitten, zichtbaar maar niet hoorbaar, o nee. Ze barst uit in lofzangen, de hoge noot die het glas verbrijzelt en de vloeistof doet stromen. Geen natuurbeschermster, de liefde. Het is een jaagster op groot wild en jij bent het wild. Spel van de wilde jacht, maar ik vervloek het. Hoe kun je doorgaan met een spel als de regels telkens veranderen? Ik noem me Alice en ga croquet spelen met de flamingo’s. In Wonderland speelt iedereen vals, en liefde is Wonderland, ja toch? Liefde houdt de wereld draaiende. Liefde is blind. Als het goed zit met de liefde komt de rest vanzelf. Er is nog nooit iemand aan een gebroken hart gestorven. Je komt er wel overheen. Het wordt anders als we getrouwd zijn. Denk aan de kinderen. De tijd heelt alle wonden. Wacht je nog steeds op de ware Jakob? de ware Jakoba? en misschien op de kleine Jaapjes?

De clichés zorgen voor de problemen. Een scherp omlijnde emotie vraagt om een scherp omlijnde verwoording. Als mijn gevoel niet scherp omlijnd is, moet ik het dan liefde noemen? Liefde is zo angstaanjagend dat ik me gedwongen zie haar onder een afvalbak vol roze knuffeldieren te vegen en mezelf een wenskaart te sturen met de tekst ‘Gefeliciteerd met je verloving’. Maar ik ben niet verloofd, ik ben radeloos. Ik kijk wanhopig de andere kant op om ervoor te zorgen dat de liefde mij niet ziet. Ik wil de verwaterde versie, het slordige taalgebruik, de triviale gebaren. De doorgezakte fauteuil van de clichés. Niks aan de hand, miljoenen achterwerken hebben hier vóór mij gezeten. De veren zijn versleten, de bekleding is vies en vertrouwd. Ik hoef niet bang te zijn, kijk, mijn opa en oma zaten er al, hij met een stijf boord en een clubdas om, zij in wit mousseline, strak gespannen rond het leven eronder. Zij zaten er, mijn ouders zaten er, en nu ga ik op weg, met uitgestoken armen, niet om jou te omhelzen maar om mijn evenwicht te bewaren terwijl ik slaapwandelend naar die fauteuil loop. Wat zullen we gelukkig worden. Wat zal iedereen gelukkig worden. En ze leefden nog lang en gelukkig.

Het was een hete zondag in augustus. Ik liep pootjebadend door het ondiepe deel van de rivier waar de kleine vissen hun buikjes aan de zon blootstellen. Aan weerskanten van de rivier had het gepaste groen van het gras plaats gemaakt voor een bewustzijnsverruimend spetterschilderij van bontgekleurde lycra wielerbroeken en Hawaï-overhemden, made in Taiwan. Ze zaten bij elkaar zoals gezinnen dat graag doen: pa met de krant op zijn hangbuik, ma met haar uitgezakte lijf over de thermosfles gebogen. Kinderen dun als zuur- en kaneelstokken. Ma zag jou het water in gaan en hees zich uit haar gestreepte klapstoel. ‘Schaam jij je niet, waar al die vreemde mensen bij zijn?’

Jij lachte en zwaaide, je lichaam lichtte op onder het heldere groene water, het zat je als gegoten, het hield je vast, was je trouw. Je draaide je op je rug en je tepels kwamen net boven de waterspiegel uit en de rivier tooide je haar met parels. Je bent roomkleurig op je rode haar na, dat je aan weerskanten flankeert.

‘Ik haal mijn man erbij. George, kom even. George, kóm even.’

‘Ik zit tv te kijken, dat zie je toch?’ zei George zonder zich om te draaien.

Je stond op en het water viel in zilveren stromen van je af. Ik dacht niet na, ik waadde naar je toe en kuste je. Je sloeg je armen om mijn brandende rug. Je zei: ‘Er is hier verder niemand.’

Ik keek op en de oevers waren leeg.

Je vermeed zorgvuldig de woorden die spoedig ons persoonlijke altaar zouden worden. Ik had ze al vaak uitgesproken, ze als muntstukken in een wensput laten vallen, in de hoop dat ik zelf werkelijkheid zou worden. Ik had ze al vaak uitgesproken, maar niet tegen jou. Ik had ze als vergeet-me-nietjes geschonken aan meisjes die beter hadden moeten weten. Ik had ze gebruikt als munitie en pasmunt. Ik vind mezelf geen huichelachtig type, maar als ik zeg dat ik van je hou en het niet meen, wat ben ik dan anders? Zal ik je koesteren, je aanbidden, plaats voor je maken, mezelf beter maken voor jou, naar je kijken en je altijd zien, je de waarheid vertellen? En als liefde dat alles niet is, wat is liefde dan?

Augustus. We kibbelden. Jij wilt dat de liefde elke dag zo is als nu, hè? 33 graden in de schaduw. Deze vurigheid, deze hitte, zon als een cirkelzaag door je lichaam. Zijn alle Australiërs zo?

Je gaf geen antwoord, hield alleen mijn hete hand in je koele vingers en liep rustig door in linnen en zijde. Ik voelde me belachelijk. Ik droeg een korte broek met het woord RECYCLE als een tatoeage over één broekspijp. Ik kon me vaag herinneren dat ik een vriendin had gehad die het onbeschaafd vond om in korte broek een gedenkteken te bezoeken. Als we een afspraak hadden maakte ik mijn fiets vast aan een hek bij Charing Cross en ging me verkleden in het toilet van het metrostation voor ik haar bij Nelsons zuil ontmoette.

‘Wat maakt het uit?’ zei ik. ‘Hij had maar één oog.’

‘Ik heb er twee,’ zei ze en kuste me. Het is verkeerd om onlogica af te zoenen, maar ik doe het zelf voortdurend.

Je gaf geen antwoord. Waarom hebben mensen antwoorden nodig? Voor een deel, vermoed ik, omdat een vraag zonder antwoord – bijna elk antwoord is goed – al gauw onnozel klinkt. Ga maar eens voor een klas staan en vraag wat de hoofdstad van Canada is. De ogen staren je aan, onverschillig, vijandig, sommige kijken de andere kant op. Je vraagt het nog een keer. ‘Wat is de hoofdstad van Canada?’ Terwijl je wacht in stilte, op en top het slachtoffer, ga je aan je eigen verstand twijfelen. Wat is de hoofdstad van Canada? Waarom Ottawa en niet Montreal? Montreal is veel leuker, de espresso is er beter, je hebt er een goede kennis wonen. Wat maakt het trouwens uit, waarschijnlijk wijzen ze volgend jaar een nieuwe hoofdstad aan. Misschien is Gloria vanavond in het zwembad. Enzovoort.

Grotere vragen, vragen met meer dan één antwoord, vragen zonder antwoord zijn moeilijker in stilte te verwerken. Eenmaal gesteld vervluchtigen ze niet en houden ze de geest af van rustiger overpeinzingen. Eenmaal gesteld verwerven ze omvang en substantie, ze laten je struikelen op de trap en maken je midden in de nacht wakker. Een zwart gat slokt zijn omgeving op en zelfs licht kan niet meer ontsnappen. Dan maar geen vragen meer stellen? Dan maar een tevreden varken zijn in plaats van een ongelukkige Socrates? De bio-industrie behandelt varkens wreder dan filosofen, en dus neem ik het risico.

We liepen terug naar onze huurkamer en gingen op een van de eenpersoonsbedden liggen. In geen enkele huurkamer, van Brighton tot Bangkok, passen de sprei en het vloerkleed bij elkaar, en de handdoeken zijn te dun. Ik heb er een onder je gelegd om het laken te beschermen. Je bloedde.

We hadden deze kamer gehuurd, jouw idee, in een poging bij elkaar te zijn voor meer dan alleen een etentje of een nacht of een kop thee achter de bibliotheek. Je was nog getrouwd en hoewel ik het meestal niet zo nauw neem heb ik geleerd die gezegende staat met zijden handschoenen aan te pakken. Vroeger beschouwde ik het huwelijk als een etalageruit die domweg naar een baksteen solliciteerde. De praalzucht, de zelfvoldaanheid, gladheid, krenterigheid, het bange fatsoen. De manier waarop getrouwde stellen met z’n vieren uitgaan, als vier mensen in een paardenpak, de mannen voorop, de vrouwen een paar passen erachter. De mannen halen de drankjes bij de bar terwijl de vrouwen met hun tasjes naar het toilet gaan. Het hoeft niet zo te gaan maar meestal gaat het zo. Ik heb heel wat huwelijken meegemaakt. Nooit naar het altaar maar altijd de trap op. Ik begon te beseffen dat ik telkens hetzelfde verhaal hoorde. Het ging zo.

Binnen. Middag.

Een slaapkamer. Gordijnen halfdicht. Beddengoed teruggeslagen. Een naakte vrouw van een zekere leeftijd ligt op het bed en kijkt naar het plafond. Ze wil iets zeggen. Ze vindt het moeilijk. Een cassetterecorder speelt Ella Fitzgerald, ‘Lady Sings the Blues’.

NAAKTE VROUW Ik wilde je zeggen dat ik dit normaal nooit doe. Het heet ‘overspel’, geloof ik. (Ze lacht.) Ik heb het nooit eerder gedaan. Ik denk niet dat ik het nog eens kan. Dat wil zeggen, met iemand anders. O, ik wil het nog een keer doen met jou. Telkens opnieuw. (Ze draait zich op haar buik.) Ik hou van mijn man, weet je. Ik hou veel van hem. Hij is niet als andere mannen. Ik had nooit met hem kunnen trouwen als hij zo was geweest. Hij is anders, we hebben veel gemeen. We praten.

Haar geliefde strijkt met een vinger langs de onbedekte lippen van de naakte vrouw, kijkt haar aan. De geliefde zegt niets.

NAAKTE VROUW Als ik jou niet had ontmoet zou ik beslist iets anders zoeken. Misschien een studie aan de Open Universiteit. Ik heb dit nooit gepland. Ik wil hem niet ongerust maken. Daarom kan ik het hem niet vertellen. Daarom moeten we voorzichtig zijn. Ik wil niet wreed zijn, niet egoïstisch. Dat begrijp je toch wel?

Haar geliefde staat op en gaat naar de wc. De naakte vrouw leunt op haar elleboog en vervolgt haar monoloog in de richting van de openstaande badkamerdeur.

NAAKTE VROUW Maak het kort schat. (Stilte.) Ik heb mijn best gedaan om je te vergeten maar ik kan blijkbaar niet zonder jou. Ik denk dag en nacht aan je lichaam. Als ik probeer te lezen, dan lees ik jou. Als ik aan tafel ga om te eten, dan eet ik jou. Als hij me aanraakt denk ik aan jou. Ik ben een gelukkig getrouwde vrouw van middelbare leeftijd en het enige wat ik zie is jouw gezicht. Wat heb je me aangedaan?

Overgang naar badkamer. De geliefde huilt. Einde scène.

Het is vleiend te geloven dat jij en alleen jij, de weergaloze geliefde, tot zoiets in staat was. Dat zonder jou dit huwelijk, hoe onvolmaakt ook, deerniswekkend in vele opzichten, op zijn schrale voedingsbodem tot wasdom zou zijn gekomen, of althans niet zou zijn verdord. Het is verdord, ligt slap en nutteloos terneer, de lege schelp van een huwelijk, en de bewoners zijn allebei gevlucht. Sommige mensen verzamelen toch schelpen? Ze besteden er geld aan en stallen ze uit op hun vensterbanken. Andere mensen bewonderen ze. Ik heb eens heel beroemde schelpen gezien, en in de holte van een boel andere schelpen geblazen. Wanneer ik ze zo ernstig had beschadigd dat er geen herstel mogelijk was, draaiden de eigenaars het slechte deel simpelweg uit het licht.

Begrijp je? Zelfs hier op deze besloten plek is mijn syntaxis ten prooi gevallen aan het bedrog. Ik heb die dingen niet gedaan: de knoop doorgehakt, het slot geforceerd, er vandoor gegaan met spullen die ik niet mocht meenemen. De deur stond open. Akkoord, ze heeft niet zelf opengedaan. Haar butler heeft de deur voor haar geopend. Hij heette Verveling. Ze zei: ‘Verveling, ga een speeltje voor me halen.’ Hij zei: ‘Komt in orde, mevrouw’ en trok zijn witte handschoenen aan zodat er geen vingerafdrukken op mijn hart zouden achterblijven, en ik dacht dat hij zei dat hij Liefde heette.

Denk je dat ik onder mijn verantwoordelijkheid uit probeerde te komen? Nee, ik wist wat ik had gedaan en aan het doen was. Maar ik liep niet naar het altaar, ik ging niet naar het stadhuis om trouw te zweren tot de dood ons zou scheiden. Ik zou niet hebben gedurfd. Ik zei niet: ‘Met deze ring huw ik u.’ Ik zei niet: ‘Met mijn lichaam aanbid ik u.’ Hoe kun je dat tegen één persoon zeggen en doodleuk met een ander naar bed gaan? Zou je die gelofte niet moeten breken zoals je haar hebt afgelegd, in het openbaar?

Vreemd dat het huwelijk, een openbare, voor iedereen toegankelijke vertoning, wijkt voor die allergeheimste verbintenis: een buitenechtelijke affaire.

Ik heb eens een geliefde gehad die Bathsheba heette. Het was een gelukkig getrouwde vrouw. Ik kreeg steeds meer het gevoel dat we in een onderzeeboot zaten. We konden het onze vrienden niet vertellen: zij kon het haar vrienden niet vertellen omdat het ook zijn vrienden waren en ik kon het mijn vrienden niet vertellen omdat ze me vroeg dat niet te doen. We zakten steeds dieper weg in onze met liefde beklede met lood beklede doodkist. Het vertellen van de waarheid, zei ze, was een luxe die we ons niet konden veroorloven en dus werd liegen een deugd, een noodzakelijke tactiek. Het vertellen van de waarheid was pijnlijk en dus werd liegen een goede daad. Op een dag zei ik: ‘Ik ga het hem zelf vertellen.’ Dat was na twee jaar, twee jaren waarin ik dacht dat ze eindelijk, eindelijk wel een keer weg moest gaan op den duur. Het woord dat ze gebruikte was ‘schandalig’. Schandalig. Ik dacht aan Caliban, vastgeketend aan zijn ruwe rots. ‘Hale u de pest voor ’t leren van uw taal!’

Later, toen ik was bevrijd uit haar wereld van dubbele betekenissen en vrijmetselaarssymbolen, ging ik tot diefstal over. Ik had nooit van haar gestolen, ze had haar spullen op een deken uitgestald en me gevraagd een keuze te maken. (Er stond een prijs bij, maar tussen haakjes.) Toen het uit was wilde ik mijn brieven terug. Jouw copyright, zei ze, maar mijn eigendom. Ze had hetzelfde gezegd over mijn lichaam. Misschien was het verkeerd om haar rommelzolder binnen te klimmen en die laatste stukjes van mijzelf terug te pakken. Ze waren makkelijk te vinden, in een grote tas met op een etiket de mededeling dat ze in geval van overlijden aan mij moesten worden teruggegeven. Knap gevonden: hij zou ze ongetwijfeld hebben gelezen maar zij zou er niet meer zijn geweest om de gevolgen voor haar rekening te nemen. En zou ik ze hebben gelezen? Waarschijnlijk wel. Knap gevonden.

Ik liep de tuin in en verbrandde ze één voor één en bedacht hoe makkelijk het is om het verleden te vernietigen en hoe moeilijk om het te vergeten.

Heb ik al gezegd dat dit me herhaaldelijk is overkomen? Je zult wel denken dat ik onafgebroken op zolders van getrouwde vrouwen zit te rommelen. Ik heb inderdaad geen last van hoogtevrees. Wel ben ik bang voor diepten. Het is dan ook eigenaardig dat ik er zoveel heb gepeild.

We lagen op ons bed in de huurkamer en ik voerde je kneuzingkleurige pruimen. De natuur is vruchtbaar maar wispelturig. Het ene jaar laat ze je verhongeren, het volgende jaar overstelpt ze je met liefde. Vorig jaar bezweken de takken onder het gewicht, dit jaar ruisen ze in de wind. Er zijn geen rijpe pruimen in augustus. Zit ik ernaast met mijn aarzelende chronologie? Misschien moet ik zeggen: de kleur van Emma Bovary’s ogen of van Jane Eyres jurk. Ik weet het niet. Ik zit nu in een andere huurkamer en probeer terug te gaan naar de plek waar de gebeurtenissen een verkeerde wending namen. Waar ik een verkeerde richting ben ingeslagen. Jij zat achter het stuur maar ik verdwaalde in mijn eigen routebeschrijving.

Toch zet ik door. Er waren pruimen en ik brak ze boven je.

Jij zei: ‘Waarom maak ik je bang?’

Bang? Ja, je maakt me bang. Je doet alsof we altijd bij elkaar zullen blijven. Je doet alsof er onbeperkt genot is en eindeloze tijd. Hoe kan ik dat weten? Mijn ervaring is dat tijd altijd eindigt. In theorie heb je gelijk, de quantumfysici hebben gelijk, de romantici en de religieuzen hebben gelijk. Eindeloze tijd. In werkelijkheid dragen we allebei een horloge. Als ik jachtig met deze relatie omga, dan komt dat doordat ik bang ben. Ik ben bang dat jij een deur hebt die ik niet kan zien en dat die deur elk moment kan opengaan en dat jij dan gevlogen bent. En wat dan? Wat dan, terwijl ik op de muren bonk als de inquisitie, op zoek naar een heilige? Waar zal ik de geheime doorgang vinden? Voor mij zullen het alleen maar dezelfde vier muren zijn.

Jij zei: ‘Ik ga weg.’

Ik dacht: Ja, natuurlijk ga je weg, je gaat terug naar de schelp. Ik ben een idioot. Ik heb het weer gedaan en ik had nog zo gezegd dat ik het nooit meer zou doen.

Jij zei: ‘Ik heb het hem verteld voordat we hierheen kwamen. Ik heb hem verteld dat ik me niet zal bedenken, zelfs niet als jij je bedenkt.’

Dit is het verkeerde script. Dit is het moment waarop ik geacht word onverdraagzaam en boos te zijn. Dit is het moment waarop jij geacht wordt in huilen uit te barsten en me te vertellen hoe moeilijk het is om deze dingen te zeggen en wat moet je anders en wat moet je anders en zal ik je gaan haten en ja je weet dat ik je zal gaan haten en er staan geen vraagtekens in deze tekst omdat het een voldongen feit is.

Maar je kijkt me aan zoals God Adam aankeek en ik voel me beschaamd onder jouw blik van liefde en bezit en trots. Ik wil weggaan en me met vijgenbladeren bedekken. Het is een zonde dat ik er niet klaar voor ben, dat ik het niet aankan.

Jij zei: ‘Ik hou van je en mijn liefde voor jou maakt elk ander leven tot een leugen.’

Is deze eenvoudige, duidelijke boodschap de waarheid of lijk ik op die schipbreukeling die een lege fles te pakken krijgt en vol verwachting een bericht leest dat er niet is? En toch ben je daar, hier: als een geest uit een fles, opeens tien keer zo groot, toren je boven me uit, hou je me in je armen als berghellingen. Je hebt vuurrood haar en je zegt: ‘Je mag drie wensen doen en ze zullen alle drie uitkomen. Je mag er driehonderd doen en ik laat ze stuk voor stuk in vervulling gaan.’

Wat deden we die avond? We moeten innig verstrengeld naar een restaurantje zijn gelopen dat een kerk was en er een Griekse salade hebben gegeten die smaakte als een bruiloftsmaal. We kwamen een kat tegen die bereid was getuige te zijn en onze boeketten bestonden uit koekoeksbloemen die langs het kanaal groeiden. We hadden ongeveer tweeduizend gasten, voornamelijk dansmuggen, en we vonden dat we oud genoeg waren om onszelf weg te geven. Het zou goed geweest zijn als we daar waren gaan liggen om met elkaar te vrijen onder de maan, maar de waarheid is dat vrijen in de open lucht, behalve in de film en in country-and-westernliedjes, een nogal jeukverwekkende bezigheid is.

Ik had vroeger een vriendin die verslaafd was aan sterrennachten. Ze vond dat een bed in een ziekenhuis thuishoorde. Ze vond elke plek die niet van springveren was voorzien geschikt om te vrijen. Als je met een donzen dekbed op de proppen kwam zette ze de televisie aan. Ik liet me niet kennen en gaf haar haar zin op campings en in kano’s, Engelse treinen en Russische vliegtuigen. Ik kocht een futon, en op het laatst een turnmat. Ik moest extra dikke tapijten op de vloer leggen. Ik kocht een geruite plaid en sleepte hem overal mee naar toe, als een doorgedraaid lid van de Schotse Nationale Partij. Toen ik voor de vijfde keer bij de dokter kwam om een distel te laten verwijderen zei hij tegen me: ‘Liefde is iets heel moois, maar er zijn klinieken voor mensen zoals jij.’ Het is niet niks als in je ziekenfondsdossier de aanduiding PERVERS komt te staan, en soms gaat een vernedering net één romance te ver. We moesten het uitmaken en hoewel ik bepaalde dingen van haar miste was het prettig door de natuur te kunnen lopen zonder in elk bosje en iedere struik een potentiële aanvaller te zien.

Louise, in dit eenpersoonsbed, tussen deze felgekleurde lakens, zal ik een kaart vinden die me de weg wijst naar de verborgen schat. Ik zal je verkennen en ontginnen en je zult mij opnieuw tekenen zoals het jou goeddunkt. We zullen elkaars grenzen overschrijden en één land gaan vormen. Schep me op in je handen want ik ben goede grond. Eet van me en laat me zoet zijn.

Juni. De natste juni ooit geboekstaafd. We vrijden elke dag. We waren gelukkig als veulens, ongegeneerd als konijnen, onschuldig als duiven in onze jacht naar genot. We dachten er geen van beiden over na en we hadden geen tijd om erover te praten. De tijd die we hadden gebruikten we. Die korte dagen en kortere uren waren kleine offers aan een god die zich niet met brandend vlees tevreden liet stellen. We consumeerden elkaar en kregen weer honger. Er waren korte onderbrekingen, ogenblikken van kalmte zo rimpelloos als een kunstmatig meer, maar achter ons klonk onafgebroken het dreunen van de branding.

Er zijn mensen die zeggen dat seks niet belangrijk is in een relatie. Dat vriendschap en een goede verstandhouding een probleemloze levensweg garanderen. Het is ongetwijfeld oprecht gemeend, maar is het ook waar? Ook ik was tot die overtuiging gekomen. Dat gebeurt vanzelf als je jarenlang de Don Juan hebt uitgehangen en geen ander uitzicht hebt dan een lege bankrekening en een stapel vergelende liefdesbrieven, alsof het schuldbekentenissen zijn. Ik had een eind gemaakt aan de champagne bij kaarslicht, de rozen, het ontbijt bij het aanbreken van de dag, de transatlantische telefoongesprekken en de impulsieve vliegreizen. Ik had dat allemaal gedaan om aan de warme chocola en de warme kruiken te ontkomen. En ik had dat allemaal gedaan omdat ik dacht dat de vurige oven beter moest zijn dan de centrale verwarming. Ik denk dat ik niet kon toegeven dat ik gevangenzat in een cliché dat net zo overbodig was als de rozen naast de voordeur van mijn ouderlijk huis. Ik was op zoek naar de volmaakte paring; het nooit slapende nooit eindigende geweldige orgasme. Extase zonder ophouden. Ik zat diep in de toiletemmer van de liefdesromantiek. Ongetwijfeld zat er in mijn emmer wat meer pit dan in de meeste andere, ik heb altijd een sportwagen gehad, maar je kunt nu eenmaal niet met gierende banden de werkelijkheid ontvluchten. Het huiselijk bestaan achterhaalt je wel. Zo is het gegaan:

Ik onderging de laatste stuiptrekkingen van een verhouding met een Nederlands meisje, Inge. Ze was een overtuigde romantica en een anarcho-feministe. Dat was een lastige combinatie, want het betekende dat ze geen mooie gebouwen in de lucht kon laten vliegen. Ze wist dat de Eiffeltoren een afzichtelijk symbool van fallische onderdrukking was, maar toen haar commandante haar opdroeg de lift op te blazen zodat niemand meer onbewust een erectie zou bestijgen, vulde haar fantasie zich met jonge romantici die over Parijs uitkeken en luchtpostbrieven openden waarop stond geschreven: je t’aime.

We gingen naar het Louvre om een Renoirtentoonstelling te bezoeken. Inge droeg haar guerrillapet en haar laarzen om maar niet voor een toeriste te worden aangezien. Ze verdedigde het betalen van de entreeprijs door van ‘politieke research’ te spreken. ‘Kijk die naakten eens,’ zei ze, hoewel ik geen aansporing nodig had. ‘Overal lichamen, naakt, misbruikt, tentoongesteld. Weet je hoeveel ze die modellen betalen? Ternauwernood de prijs van een stokbrood. Ik zou al die doeken uit hun lijst moeten scheuren en de gevangenis ingaan onder het roepen van Vive la résistance.’

Renoirs naakten zijn zeker niet de mooiste naakten van de wereld, maar toen we bij zijn schilderij van La Boulangère kwamen barstte Inge desondanks in snikken uit. Ze zei: ‘Ik haat het omdat het me ontroert.’ Ik zei niet: ‘Zo komen de tirannen in de wereld’, maar: ‘Het gaat niet om de schilder, het gaat om de verf. Vergeet Renoir en hou het schilderij vast.’

Ze zei: ‘Weet je dan niet dat Renoir beweerde dat hij met zijn penis schilderde?’

‘Maak je niet zo druk,’ zei ik. ‘Dat deed hij inderdaad. Na zijn dood vonden ze tussen zijn ballen alleen een oude kwast.’

‘Dat verzin je.’

O ja?

Uiteindelijk losten we Inges esthetische crisis op door haar Semtex in een aantal zorgvuldig gekozen urinoirs te deponeren. Het waren allemaal betonnen bouwsels, verschrikkelijk lelijk en duidelijk dienaren van de penis. Ze zei dat ik niet geschikt was als helper in de strijd voor een nieuw matriarchaat omdat ik TWIJFELDE. Dat was een halsmisdaad. Toch was het niet het terrorisme dat ons uit elkaar dreef, het waren de duiven...

Het was mijn taak om de urinoirs binnen te gaan met een kous van Inge over mijn hoofd. Dat zou op zichzelf misschien niet zoveel aandacht hebben getrokken, mannentoiletten zijn tamelijk tolerante oorden, maar toen moest ik die hele rij kerels waarschuwen dat ze het risico liepen dat hun ballen van hun lijf werden gerukt als ze niet onmiddellijk weggingen. Meestal stonden er een stuk of vijf met hun lul in de hand naar het porselein vol bruine strepen te staren alsof het de heilige graal was. Waarom vinden mannen het toch zo leuk om alles samen te doen? Ik zei (het waren Inges woorden): ‘Dit urinoir is een symbool van het patriarchaat en moet worden vernietigd.’ Daarna (met mijn eigen stem): ‘Mijn vriendin heeft zojuist de Semtex plofklaar gemaakt, wilt u nu afronden?’

Wat zou jij doen onder die omstandigheden? Zou een dreigende castratie, gevolgd door een wisse dood, voor een normale man niet voldoende aanleiding zijn om zijn pik af te vegen en weg te rennen? Maar dat deden ze niet. Telkens opnieuw deden ze dat niet, ze schudden alleen minachtend de druppels af en wisselden tips uit over de paardenrennen. Ik ben een zachtaardig type maar ik kan niet tegen onbeschoft gedrag. Ik merkte dat het hielp als ik een pistool droeg.

Ik trok het uit de band van mijn RECYCLE-broek (ja, die heb ik heel lang gehad) en richtte de loop op het dichtstbijzijnde bungelende uitsteeksel. Dat veroorzaakte enige opschudding en één man zei: ‘Ben je getikt of zo?’ Hij zei dat wel maar ritste vervolgens zijn gulp dicht en nam de benen. ‘Handen omhoog JONGEN,’ zei ik. ‘Nee, afblijven, hij droogt wel in de wind.’

Op dat moment hoorde ik de eerste maten van ‘Strangers in the Night’. Het was Inges teken om aan te geven dat we nog vijf minuten hadden, klaar of niet. Zwaaiend met mijn pistool dreef ik de ongelovige jongeheren naar buiten en zette het op een lopen. Ik moest de hamburgerkar zien te bereiken die Inge als schuilplaats gebruikte. Ik wierp me naast haar neer en keek tussen de broodjes door achterom. Het was een mooie explosie. Een prachtige explosie, veel te goed voor een stel zeikerds. We stonden alleen op de rand van de wereld, terroristen die de goede strijd streden voor een rechtvaardiger maatschappij. Ik dacht dat ik van haar hield en toen kwamen de duiven.

Ze verbood me haar te bellen. Ze zei dat telefoons voor receptionistes waren, dat wil zeggen voor vrouwen zonder status. Ik zei: goed, dan schrijf ik wel. Fout, zei ze. De posterijen werden geleid door despoten die niet-vakbondsleden uitbuitten. Wat moesten we doen? Ik wilde niet in Nederland wonen. Zij wilde niet in Londen wonen. Hoe moesten we met elkaar communiceren?

Met duiven, zei ze.

Zo kwam ik ertoe de zolderverdieping van het Vrouweninstituut in Pimlico te huren. Ik heb geen uitgesproken mening over de vrouwen van het Instituut, ze waren de eersten die actie voerden tegen spuitbussen die CFK’s bevatten en hun vruchtentaart smaakt fantastisch, maar ze laten me eigenlijk koud. Het ging erom dat hun zolder min of meer op het oosten lag, richting Amsterdam.

Ik begin te merken dat je je afvraagt of ik als verteller wel te vertrouwen ben. Waarom heb ik Inge niet in de steek gelaten om mijn heil in een vrijgezellenbar te zoeken? Antwoord: haar borsten.

Ze waren niet geweldig stevig, niet het soort borsten dat vrouwen dragen als epauletten, als onderscheidingstekens. En het waren ook geen puberale playboyfantasieën. Ze gingen al heel lang mee en begonnen te zwichten voor de aandringende zwaartekracht. De huid was bruin, de tepelhoven nog bruiner, de tepels zelf glanzend zwart. Mijn zigeunerinnetjes noemde ik ze, maar niet waar zij bij was. Ik vereerde ze rechttoe rechtaan en ondubbelzinnig, niet als een moedersubstituut of een baarmoedertrauma maar om hun eigen kwaliteiten. Freud had het niet altijd bij het rechte eind. Soms geldt: een borst is een borst is een borst.

Zes keer nam ik de hoorn van de haak. Zes keer legde ik hem weer neer. Ze zou waarschijnlijk niet hebben opgenomen. Ze zou haar abonnement hebben opgezegd als haar moeder niet in Rotterdam woonde. Ze legde nooit uit hoe ze wist dat het haar moeder was en geen receptioniste. Hoe ze wist dat het een receptioniste was en niet ik. Ik wilde met haar praten.

De duiven, Adam, Eva en Krulletje, haalden Nederland niet. Eva kwam tot Folkestone. Adam gaf er de brui aan en ging op Trafalgar Square wonen, weer een overwinning voor Nelson. Krulletje had hoogtevrees, een nadeel voor een vogel, maar het Vrouweninstituut nam hem in huis als mascotte en doopte hem om in Boadicea. En als hij niet gestorven is, dan leeft hij nu nog. Ik weet niet wat er met Inges vogels is gebeurd. Ze zijn nooit bij me aangekomen.

Toen ontmoette ik Jacqueline.

Ik moest vloerbedekking leggen in mijn nieuwe flat en twee vrienden kwamen me helpen. Ze brachten Jacqueline mee. Ze was de maîtresse van een van hen en de vertrouwelinge van beiden. Een soort huisdier. Ze verschafte seks en begrip voor een stevige zondagse maaltijd en vijftig pond om haar door het weekend heen te helpen. Het was een beschaafde maar harteloze overeenkomst.