Fay Weldon

Kehua!

Vertaald door Karina van Santen

2011

Uitgeverij Contact

Amsterdam/Antwerpen

© 2010 Fay Weldon

© 2011 Nederlandse vertaling Karina van Santen

Oorspronkelijke titel Kehua!

Oorspronkelijke uitgever Corvus Books, Londen

•••

Voor de gedichten van Ernest Dowson werd gebruikgemaakt van de vertalingen van Jan Engelman in Uit de Wereldpoëzie, in het Nederlandsch vertaalde gedichten, verzameld door Johan de Molenaar, Amsterdam: Elsevier (z.j.)

•••

Omslagontwerp Suzan Beijer

Omslagillustratie Jim Henderson – jim@differentperspective.co.nz

•••

ISBN 9789025437220

D/2011/0108/919

NUR 302

•••

www.uitgeverijcontact.nl

Ik hoop dat de Maori’s onder u mij dit fictieve uitstapje in hun wereld vergeven, want geloof me, ik heb daar het grootste respect voor, omdat ik als kind in de Coromandel zowel taniwha als kehua ben tegengekomen.

•••

Kehua!

•••

Deel een

Scarlet kan haar mond niet houden

•••

Om dit verhaal van moord, overspel, incest, geesten, verlossing en wroeging te vertellen neemt de schrijfster u eerst mee naar een comfortabel huis in Highgate in Noord-Londen, waar juichende narcissen voor het keukenraam staan te dansen in de wind: een menigte gele mannelijke meeldraden die allemaal als eerste hun eigen pollen de wereld in willen blazen. Geen twee narcissen zijn precies hetzelfde, net zomin als twee mensen. Aan mensen schrijven we een vrije wil toe, maar aan narcissen – waarmee we vijfendertig procent van ons dna delen – niet, hoewel dat misschien ondoordacht is als je kijkt naar het gedrag van sommige mensenfamilies. Misschien zijn dna en toeval wel het enige wat er bestaat. We kunnen alleen maar hopen dat de harde wind vanochtend de felste en beste narcissengenen meevoert, zodat alle tuinen in de omgeving gezegend worden met gele heerlijkheid.

In de keuken is Scarlet, een negenentwintigjarige journaliste, in gesprek met haar grootmoeder Beverley. Scarlet heeft geen belangstelling voor de wonderen der natuur – hoe de tere, beschutte vrouwelijke stamper, een en al ontvankelijkheid, aan haar plek gebonden is, terwijl de onstuimige mannelijke meeldraad daarboven hunkert naar iets beters en fellers dan de saaie thuisblijfster. Voor Scarlet is een bloem gewoon een bloem, geen levensles.

Narcissen doen ook weleens aan zelfbevruchting, maar niet vaak. Inteelt is niet populair in de natuur, niet in het planten- en niet in het dierenrijk.

‘Ik wilde het je eigenlijk nog niet vertellen, oma,’ zegt Scarlet zo nonchalant mogelijk, ‘maar ik heb besloten weg te lopen.’

Waarop Beverley, zevenenzeventig jaar oud, als een wijze oude uil haar ogen even sluit en antwoordt: ‘Dat verbaast me niets. Het waait behoorlijk vandaag. Wat staan die narcissen te dansen! Vertel je het aan Louis voordat je gaat?’

Louis is Scarlets man; tenminste, dat denkt iedereen, maar de officiële plechtigheid is indertijd niet doorgegaan. Het stel is zes jaar bij elkaar en ze hebben geen kinderen, dus zijn ze alleen uit gewoonte en sleur met elkaar vervlochten, als klimopranken die in een boom omhoogslingeren, maar niet met elkaar vergroeid. De scheiding zal weinig pijn veroorzaken, althans, voor zover Scarlet kan overzien. Ze wil dolgraag met een grote sprong haar nieuwe leven in duiken, zodra ze haar grootmoeders vriezer heeft volgeladen met alle heerlijkheden die iemand die nog maar net uit het ziekenhuis is waarschijnlijk op prijs zal stellen. Ze denkt dat ze nog net op tijd kan zijn voor haar afspraak met Jackson, haar minnaar, in Costa’s Coffee House in Dean Street in Soho, om halfeen. Hij zal geduldig wachten als ze te laat is, maar ze komt liever niet te laat. Er speelt een liedje door haar hoofd dat weinig goeds voorspelt. Het is een deprimerend lied waarin Gene Pitney wordt meegenomen naar een café en vervolgens nooit meer naar huis kan. Vierentwintig uur voordat hij in haar armen ligt, ontmoet hij iemand anders, op wie hij verliefd wordt. Die dingen gebeuren, weet Scarlet. Op het allerlaatste moment wordt de trofee uit je handen gerukt. Ze wil niet te laat komen.

‘Nee,’ zegt Scarlet tegen haar grootmoeder. Beverley heeft een nieuwe knie gekregen en heeft voorlopig haar toevlucht gezocht op de bank in haar grote, goed geoutilleerde keuken. ‘Ik heb het hem niet verteld. Ik hou niet van scènes. Hij moet maar thuiskomen in een leeg huis.’

Scarlet heeft er nu al spijt van dat ze Beverley heeft verteld dat ze weggaat. Ze ziet een preek aankomen. Alsof ‘Twenty-Four Hours from Tulsa’ niet genoeg was, begint de grote sprong nu te lijken op een langdradig drama waarbij ze verstrikt dreigt te raken in de tentakels van twijfel en onzekerheid.

‘Het huis is niet echt leeg,’ zegt Beverley. ‘Logeert Lola niet bij jullie?’ Lola is Scarlets zestienjarige nichtje, een eigenzinnig, vroegrijp kind. ‘Zij zorgt vast wel voor hem. Maar ik zou toch maar voorzichtig zijn. Weglopen kan allerlei onverwachte problemen geven. Hoewel ik niet denk dat Louis iemand is die achter je aan zou komen met een keukenmes. En je hebt geen kinderen die hij achter in de auto kan zetten om ze te laten stikken in de uitlaatgassen. Dus het zal wel loslopen. Maar je weet nooit helemaal zeker wat voor soort man je hebt totdat je probeert bij hem weg te komen.’

Stelt u zich het tafereel voor. De dansende narcissen, de fraaie keuken, Scarlet, een langbenig mager meisje van de nieuwe no-nonsense wereld, met het slimme, adequate uiterlijk dat je zou kunnen associëren met een tv-presentatrice, aantrekkelijk en met snelle bewegingen: een meisje voor de moderne tijd, een tikje afschrikwekkend voor iedereen behalve voor alfamannetjes, in gesprek met de afgeleefde oude dame, die niet vies is van een beetje stoken, hoewel ze door haar bedlegerigheid afhankelijk is van de goedheid van haar familie.

‘Ik weet dat het verleidelijk is om weg te lopen, en ik heb het vaak moeten doen, om mijn leven te redden, zowel letterlijk als figuurlijk,’ zegt Beverley nu goedmoedig vanaf de bank aan de andere kant van de lange keuken. ‘Maar een vrouw moet voorzichtig zijn. Vlucht je naar iemand toe, Scarlet, of gewoon in het algemeen?’

‘Naar iemand toe,’ bekent Scarlet. ‘Maar dat is maar tijdelijk. Echt een aardige jongen met een heel scala aan emoties die Louis gewoon niet heeft. Louis is niet echt een messentrekker. Was hij dat maar. Jackson heeft me een dak boven mijn hoofd aangeboden. Ik ga daar weer weg zodra Louis het huis heeft verkocht en ik ergens op mezelf kan gaan wonen. Louis heeft me gisteravond geslagen, oma, dus ik kan onmogelijk blijven. Dat zou jij ook niet willen.’

‘Je geslagen?’ vraagt Beverley.

‘Op mijn jukbeen,’ zegt Scarlet. ‘Hier. De blauwe plek is nog niet te zien.’

Beverley inspecteert haar kleindochter op verwondingen maar ziet niets.

‘Er halsoverkop vandoor gaan is soms misschien verstandig,’ zegt Beverley. ‘De eerste keer dat ik het deed was ik drie. Ik droeg een blauw-met-wit geruite jurk en herinner me dat ik keek hoe mijn witte knietjes van een-twee, een-twee gingen onder de zoom, en dat ik me afvroeg waarom er bloed op mijn mooie jurk zat en waarom mijn benen zo kort waren. Mijn moeder Kitchie, jouw overgrootmoeder, had heel mooie, lange benen, zoals die van jou en je moeder. Mij hebben ze helaas overgeslagen.’

Scarlet knarsetandt. Wat hadden die peuterherinneringen met haar te maken? Al sinds haar kindertijd werkte al dat ‘toen ik klein was’ en ‘in mijn tijd’ van haar grootmoeder – en zelfs van haar moeder – op haar als een rode lap op een stier. Waarom zagen oude mensen niet hoe irrelevant het verleden was? Toen en nu waren nooit echt met elkaar te vergelijken. Mensen waren nu toch zeker niet meer hetzelfde als in die tijd van onwetendheid, haat, geweld en vooroordeel waar ze zo graag over praatten? Nee, ze had nooit over Louis moeten beginnen.

‘Ik weet niet meer wat voor schoenen ik aanhad,’ gaat Beverley meedogenloos verder, ‘want het is zo lang geleden – 1937 moet het geweest zijn –, maar ik denk dat ze geel waren. Hoewel dat ook stof kan zijn geweest. We woonden toen in Nieuw-Zeeland, op het Zuidereiland, op de Canterbury Plains. Het stof op die droge landwegen rond Amberley was gelig, een soort mat oker. De kleur van de aarde valt je meer op als je klein bent, denk ik, omdat je er dichterbij bent.’

Ook Beverley vraagt zich af waarom ze dit speciale zijspoor is ingeslagen, maar nu het zover is, weet ze dat ze het tot het einde toe zal volgen. Aan de andere kant heeft ze altijd plezier in ondoordachte daden, altijd gehad ook, en misschien heeft Scarlet dat geërfd. Je schepen achter je verbranden heeft altijd iets groots. En Scarlet, tegengehouden door het relaas van het familieschandaal, wil dolgraag naar haar minnaar, maar houdt haar mond, net als de bruiloftsgast in ‘De ballade van de oude zeeman’ van Coleridge.

‘Als kind was ik behoorlijk atletisch,’ zegt Beverley. ‘Ik was altijd de beste in gymnastiek op school. En ik kon echt goed hardlopen, sprinten, tot mijn borsten begonnen te groeien en ik een zandloperfiguur kreeg en alles begon mee te hotsen als ik rende. Dat was een van de eerste tragedies in mijn leven. Ik denk dat ik door die vroege ervaring van dat een-twee, een-twee over die stoffige weg naar Kitchies beste vriendin Rita van hardlopen was gaan houden. Ik was op geen enkele andere manier sportief. Ik rende omdat Kitchie, mijn moeder, jouw overgrootmoeder, dood op de keukenvloer lag. Ik wist indertijd niet precies wat dood was, ik was nog maar drie, maar toen ik probeerde haar ogen open te doen, sloeg ze mijn hand niet weg zoals anders. Overal zat bloed; ik weet nog dat ik dacht dat het net zo was als die keer dat ik de afvoer van de wasbak had dichtgestopt met mijn washandje en dat het water over de rand stroomde en dat ik dat grappig vond. Maar dit was niet grappig en het was niet eens water, water is een nietsige substantie, maar dit was een vreemd rood, tamelijk plakkerig spul dat uit mijn moeders hals kwam.’

‘Ze zeggen dat je je geen dingen kunt herinneren van toen je drie was,’ zegt Scarlet. Ze wil dit liever niet horen. Ze wordt er heel boos van. Wat is dat nou voor erfgoed? Wat heeft haar grootmoeder gedaan? Zoals vaak gebeurt bij mensen die geschokt zijn, is haar eerste ingeving het slachtoffer de schuld van de misdaad te geven.

‘Ik was bijna vier,’ zegt Beverley. ‘Kinderen van vier zeggen alles wat goed uitkomt, en ik ben slecht in data. Maar er was hulp nodig en ik was verstandig genoeg om dat te weten, en daarom gingen mijn korte beentjes zo snel als ik ze kon laten gaan. De reden waarom mijn moeder dood op de vloer lag, hoewel ik dat pas later te horen kreeg, was dat ze mijn vader Walter had verteld dat ze ervandoor ging met een andere man, terwijl hij brood aan het snijden was. Dus sneed Walter haar keel door met het broodmes en liet mij, kleine Beverley, alleen, terwijl ik boven mijn middagslaapje deed. Mannen doen de raarste dingen als het om seks gaat. En vaders waren niet erg intiem met hun kinderen in die tijd. Ze onderhielden ze, en dat was dat. Als het vandaag was gebeurd, denk ik dat hij ook achter mij aan zou zijn gegaan. In tijden van wanhoop krijgen de naasten het zwaar te verduren.’

‘Dat heb je me nooit verteld,’ zegt Scarlet. Ze kan de zendmast van het Alexandra Palace door de bomen heen zien. Ze heeft het gevoel dat het ding onzichtbare kwade stralen uitzendt, kartelig en met slechte bedoelingen, die haar toekomstplannen vervloeken. ‘Wat is dat voor genetisch erfgoed?’

Vandaag zijn Scarlets jukbeenderen een beetje roze en koortsig; misschien hoge bloeddruk? Dat zou niet zo gek zijn: gisteravond heeft ze gehuild, gegild en met servies gegooid. Een kleur staat haar goed, haar ogen lijken helder en het doet vermoeden dat ze minder kordaat is dan ze lijkt en misschien allerlei kwetsbare punten heeft, wat inderdaad waar is. Als ze ruzie heeft gehad met Louis, en dat gebeurt tegenwoordig steeds vaker, kijken mannen haar na op straat en vragen zich af of ze gered moet worden. Vandaag is zo’n dag, en Jackson staat inderdaad klaar. Ze hoeft niet echt bang te zijn dat ze Jackson kwijtraakt. Het zou hem niet meevallen iemand te vinden die begeerlijker was dan zij, hoe beroemd hij ook is.

Na de ruzie van gisteravond is Louis gaan slapen in een van de logeerbedden in hun (of in elk geval zijn) droomhuis, Nopasaran. De slaapkamers worden in de architectuurbladen, waar ze vaak in staan, beschreven als alkoven, waar ze als roomijs uit de betonnen wanden van een hoge centrale ruimte geschept lijken te zijn. Gasten moeten de alkoven van deze brutalistische Bauhaus-woning bereiken via ladders, zoals ooit de grotbewoners van de Dordogne naar de veiligheid klommen. Het is niet makkelijk om de bedden te verschonen, en de werkster neemt meestal ontslag als haar gevraagd wordt het te doen – er is makkelijker werk te vinden – dus wordt die klus meestal aan Scarlet overgelaten.

Zoals de oplettende lezer zich misschien heeft gerealiseerd, lijdt niemand in dit boek geldgebrek, behalve dan randfiguren zoals ‘de werkster’; dat is allemaal verleden tijd voor hen. Hun gedrag wordt niet gestuurd door de noodzaak om niet tot armoe te vervallen, terwijl dat ooit de reden en het excuus waren voor onfatsoenlijk gedrag. Dat geldt overigens niet voor Jackson, want die heeft wel geldproblemen, waardoor hij zijn oog niet alleen heeft laten vallen op Scarlets gezicht en figuur, maar ook op haar goede baan en haar inkomen in het algemeen – maar bestaat er wel iemand wiens motieven volkomen zuiver zijn? Hij zou ook kunnen klagen dat Scarlet van hem houdt vanwege zijn naam in krantenkoppen, die ooit groot waren maar binnenkort klein zullen zijn. Niemand zo wanhopig als een vallende beroemdheid.

Moord komt altijd aan het licht. Armoede was niet de oorzaak van de misdaad die Beverleys toekomst en die van haar nageslacht zozeer zou beïnvloeden, en waarover ze zo lang had gezwegen; het was eerder liefde. En Beverleys weergave van een gebeurtenis die zich afspeelde aan de andere kant van de wereld in 1937 is misschien niet zo nauwkeurig als ze denkt. Er kan nog een andere waarheid terugkeren om de problemen van het heden op te lossen. Romans kunnen niet langer in de kast staan en doen of ze de werkelijkheid zijn. Dat zijn ze niet, het zijn verzinsels, het zijn onderbrekingen van de werkelijkheid en ze moeten zich ook als zodanig presenteren. We zullen dit grondig uitzoeken, goedschiks of kwaadschiks, of desnoods door tussenkomst van het bovennatuurlijke.

Waar ze wonen

•••

We worden beïnvloed door de plek waar we wonen, al ontkennen we dat misschien. Door hoge plafonds en grote ruimtes worden we extravert; benauwde kamers en lage plafonds maken ons naar binnen gekeerd. De mensen die ooit hebben gewoond waar wij nu wonen, beïnvloeden onze stemmingen. Een huis is de som van zijn bewoners in het verleden en het heden. Mensen die in nieuwe huizen wonen, zijn waarschijnlijk het verstandigst; zij kunnen met een schone lei beginnen. Ze mogen dan voor ons, heremietkreeften als we zijn, oppervlakkig lijken, die vreemde, lege mensen die in het hier en nu van nieuwbouwhuizen leven, maar misschien is ‘mensen zonder onderliggende structuur’ een vriendelijker aanduiding. Hoe kan het anders dan dat onze voorgangers hun angsten en seksuele zorgen aan ons doorgeven in de slaapkamer waarin wij slapen? Als u de trap veegt – mocht u zich verwaardigen dat ooit te doen – wijd dan eens een gedachte aan de mensen die hem beklommen en afdaalden voordat u er was. Als Scarlet de lakens in de alkoven van Nopasaran verschoont en het vuile beddengoed naar beneden gooit en het schone naar boven sleept, is er iets uit het verleden wat bijna al haar verlangen naar Jackson dooft.

Nopasaran, waar Louis en Scarlet hun leven delen, is in de jaren dertig gebouwd, toen huishoudelijke hulp makkelijker te vinden was. Het designgehalte van het huis is bijzonder hoog en het werd indertijd verwelkomd als een machine om in te wonen. In die tijd hadden machines een betere reputatie dan nu. Louis houdt van het huis; Scarlet haat het. En nu heeft ze besloten dat ze er geen dag meer in wil doorbrengen, laat staan een nacht. Ze wil intrekken bij haar minnaar, die een afschuwelijke smaak heeft en hoogpolige tapijten – maar seksueel energieker is dan Louis. Een ruzie met Jackson zou vast zijn geëindigd in seks en niet in een laatdunkende aftocht naar verschillende kamers, en al helemaal niet naar uitgeschepte en gemodelleerde alkoven.

Veel mensen denken dat Louis eigenlijk homo is, maar dat is hij niet: hij is zelfs, op een heteroseksuele manier, uiterst toegewijd aan zijn vrouw. Twee of drie keer per week is niet slecht na zes jaar samenzijn, maar er is niets dringends meer aan, en Scarlet is zich bewust van een wederzijds wegvallen van lust, wat haar eraan herinnert dat ze binnenkort dertig wordt, dat ze, hoewel ze journalistiek heeft gestudeerd, een veredeld pr-baantje heeft, en dat haar ambities op de een of andere manier worden gesmoord door Louis, die haar baan niet serieus wil nemen, terwijl hij zijn eigen baan extreem serieus neemt.

Louis heeft een rijke moeder, en dankzij haar familieconnecties bezitten Louis en Scarlet Nopasaran, een naam waar Louis van houdt en die Scarlet haat. Niemand spelt hem ooit goed: in artikelen duikt hij regelmatig op als Noparasan, en om de een of andere reden wordt ze daar razend van. Het doet er eigenlijk niets toe, zegt ze tegen zichzelf. Louis is het daarmee eens. Misschien heeft zij dezelfde overgevoeligheid voor taal die hij heeft voor design; zij verdient haar brood met woorden, zoals hij het zijne verdient met hoe dingen eruitzien.

Louis kan problemen onderscheiden, sussen en ontwapenen. Hij is een door en door redelijk, attent en voorkomend mens. Nopasaran – Spaans voor ‘ze komen er niet door’: de strijdkreet van de communisten bij de Slag om Madrid tijdens de Spaanse Burgeroorlog – was in 1936 ontworpen door Wells Coates, de Canadese minimalistische architect. Liefhebbers komen van over de hele wereld – om de een of andere reden onevenredig veel uit Japan – en drommen buiten om het huis te bewonderen en zo goed en zo kwaad als het gaat door de wolken vitrage naar binnen te gluren naar de ruwe, vlakke betonnen muren.

Scarlet is vooral verbitterd over de vitrage, die Louis koestert. Hij heeft de hand weten te leggen op de originele gazen draperieën uit Cecil Beatons decor voor Lady Windermere’s Fan, de Broadway-productie uit 1946. Scarlet voelt in tegenstelling tot Louis de aantrekkingskracht van de geschiedenis niet. Net zomin als die van de toekomst overigens. Ze ziet vitrage alleen als een van de ergste kenmerken van burgerlijkheid. De ruzie van gisteravond was, zoals zo vaak, begonnen met onenigheid over Nopasaran. Scarlet stelde dat het geen plek was om kinderen groot te brengen – kinderen hadden een bepaalde mate van comfort nodig, en geen enkele au pair zou willen blijven; Louis stelde dat het uitermate geschikt was om het esthetische inzicht en politieke bewustzijn van hun kinderen te ontwikkelen, en alleen al het woord ‘au pair’ was ‘een dolksteek in zijn hart’. Ze moest haar kinderen toch zeker zelf opvoeden? Wat had het voor zin kinderen te krijgen als je het aan iemand anders overliet om ze groot te brengen?

‘Straks zeg je nog dat mijn werk er niet toe doet,’ zei Scarlet.

‘Dat zou ik niet willen zeggen,’ zei Louis, ‘alleen dat elk enigszins onderlegd meisje van een middelmatige universiteit met een middelmatig afstudeerresultaat het zou kunnen, en jij bent veel meer waard.’

Hij bedoelde het als een compliment, maar zo zag zij het niet. Hij had aan Oxford gestudeerd, zij aan Kingston.

Ze zei dat één ding zeker was: ze zou zich niet voortplanten voordat ze in een echt huis woonden. Het was niet goed om tweejarigen via ladders naar hun bed te laten klauteren. Tweejarigen vallen vaak.

‘Dit ís een echt huis,’ zei Louis. ‘We zijn bevoorrecht dat we hier mogen wonen. Wat je eigenlijk bedoelt, is dat je hebt besloten dat je geen kinderen wilt.’

‘Nee, dat heb ik niet. Ik wil ze alleen met een man die niet volkomen geschift is.’

‘Je beledigt me,’ zei Louis. ‘Heb je gedronken? Wells Coates heeft zelf zijn kinderen in dit huis grootgebracht. Mijn grootmoeder kwam hier vaak bij hem op bezoek.’

‘Straks ga je nog onthullen dat dit je voorouderlijk huis is,’ zei Scarlet.

‘Nee, ik zeg dat ik dit huis alleen tussen zes planken zal verlaten.’

‘En ik met een reuzensprong,’ zei Scarlet. ‘En dat zou weleens echt kunnen gaan gebeuren.’

Scarlet had caipirinha’s gedronken, de nieuwste hype in clubland, tijdens een korte borrel met Jackson voordat ze na haar werk naar huis ging, en Louis had een fles champagne gedronken met een collega voordat hij wegging uit Mayfair, waar hij werkte. Lola logeerde bij hen, hoewel ze die avond tot laat uit was, en dat had hun gewone evenwicht verstoord, waardoor ze elkaar zagen zoals buitenstaanders hen zagen, wat niet noodzakelijkerwijs een voordeel was. Ze werden allebei sneller boos dan anders. Kinderen krijgen was normaal een onderwerp waar ze omheen draaiden, maar die avond hadden ze zich er allebei energiek op gestort. Louis maakte Scarlet nog bozer door zijn wenkbrauwen op te trekken en te zuchten alsof hij wilde zeggen: ‘Hoe heb ik kunnen trouwen met een vrouw die zo duidelijk verstoken is van elk esthetisch gevoel?’ Dat had hij niet moeten doen: door die blik van hem werd ze opstandig en leek Jacksons smakeloze peeshok met het hoogpolige tapijt haar eigenlijk zo slecht nog niet, ondanks de module kunstgeschiedenis die ze naast haar studie journalistiek aan Kingston had gedaan.

Maar Louis vermoedde dan ook niet dat Scarlet een verhouding had; dat zou te vulgair van haar zijn. Dat ze zichzelf toe zou staan lichamelijk en, wat erger was, emotioneel betrokken te raken bij iemand die zo opzichtig en laag opgeleid was als Jackson zou hij niet kunnen bevatten. Dat Scarlet binnen een tijdsspanne van een uur, op weg van haar werk naar huis, van het bed van een minnaar in het huwelijksbed kon rollen – zoals ze de laatste paar maanden vijf keer had gedaan – ja, dat vindt zelfs uw schrijfster schokkend. Louis zou verbijsterd zijn, gebroken. Maar Scarlet is heel goed in het uitwissen van alle sporen; dat is een deel van de pret.

Maar nu, zelfs midden in de ruzie, kwam de gedachte bij haar op dat Jackson zonder het bedrog misschien niet zo aantrekkelijk zou zijn. Ze had van Louis gehouden en naar hem verlangd zolang ze die verhouding voor haar familie verborgen hield. Zij zouden hem saai en futloos vinden, als een zeldzame, fletse, zorgvuldig opgekweekte kasplant. Scarlet was een loot van Beverley en dus meer van het taaie, universele soort, geschikt voor elke tuin, voor elk klimaat, flexibel en robuust. Maar het geval wilde dat ze Louis, toen ze hem eindelijk thuis voorstelde, aardig vonden en zeiden dat hij goed voor haar zou zijn (Wat zouden ze daarmee bedoelen?) en zelfs meer op zijn hand leken te zijn dan op de hare.

Louis is lang en slank en voornaam; hij heeft een mager gezicht, mooi op een intellectuele, gevoelige, milde, traag bewegende manier. Omstanders mompelden vaak iets over ‘tegenpolen die elkaar aantrekken’. Beverley had eens gezegd dat hun seksuele aantrekkingskracht van het onbewuste soort was dat meestal leidt tot baby’s, alsof de natuur vastbesloten is het stel bij elkaar te houden, wat de maatschappij er ook over te zeggen heeft, maar Scarlet, die net haar tweede driejaarlijkse spiraaltje moet laten vernieuwen en al een afspraak heeft bij de dokter, heeft tot nu toe de natuur tegengewerkt.

‘Dus wat je zegt,’ zei Scarlet toen de ruzie nog grimmiger werd, ‘is dat ik moet kiezen tussen jou en dit huis.’ Hij was echt volkomen gestoord.

Ze hoorde de reutelende geluiden in haar hoofd die ze soms hoort als ze op het punt staat haar geduld te verliezen. Het klinkt als iets wat het midden houdt tussen het gerammel van bestek in een keukenla waar een hand in rommelt op zoek naar iets wat dringend nodig is maar er niet is, en het gekwetter van een legsel jonge kraaien die hun kelen schrapen in een nest. Het klinkt als een waarschuwing om te vluchten, maar heeft waarschijnlijk een saaie oorzaak die iets te maken heeft met de waterleiding – er staat een pomp op het dak naast de watertank.

Het gereutel, dat nu meer klinkt als een rokershoest, leek van boven haar hoofd te komen en ze keek op, maar daar was alleen de tien meter hoge Chamaedorea-palm, zeventig jaar geleden door de architect geplant en nog steeds op weg naar het daklicht in het atrium, en de zoveelste bron van onvrede. De bladeren bewogen zacht door de ventilator die automatisch inschakelt als het licht aangaat om de plant te behoeden voor te veel condens en daarmee voor schimmel – Wells Coates liet niets aan het toeval over – en na een uur vanzelf uitgaat. Misschien had het meer te maken met de ventilator dan met de waterleiding? De onderste bladeren van de palm begonnen te verkleuren en moesten eraf, maar hoe kon Scarlet erbij komen om dat te doen? Waarom kon ze geen woonkamer hebben zoals iedereen, met een paar leunstoelen en een bank en een tv?

‘Nee,’ zei Louis bot. ‘Wat ik zeg, is dat je moet kiezen tussen geen kinderen en mij.’

Dat was krachtige taal. Scarlet was meestal degene die de verordeningen uitvaardigde. Ook weer onverstandig van Louis; de weegschaal stopte met aarzelen en sloeg door naar Jackson.

‘Nou, het spijt me,’ zei Scarlet, ‘maar als jij niet naar een zinniger plek wilt verhuizen, niet ergens in de rimboe, dan is dat het wel zo ongeveer, hè? Ik hou van mijn leven zoals het is. Het is nog veel te vroeg om me al druk te gaan maken over kinderen krijgen, en waarom zou ik ze krijgen met een man die meer geeft om een berg afbrokkelend beton dan om mij? Het spijt me, maar er zwemmen nog meer vissen in de zee.’

Wat ze natuurlijk bedoelde, was dat ze meer van Jackson hield dan van Louis, en als ze van iemand kinderen wilde, zou het op dat moment van Jackson zijn, en toen Jackson haar eerder die avond een afscheidskus gaf voor de BarrioKool Club in Shoreditch en zei: ‘Ga bij hem weg, trek bij mij in, laat hij lekker met zijn vitrage teruggaan naar zijn mammie’, raakte ze buiten adem door het gevoel en de belofte en door zijn arm om haar schouders. ‘Wat heb je te verliezen? Een huis dat zeventig jaar geleden door een of andere idioot is gebouwd?’

Jackson was zo licht heen gestapt over tientallen jaren van esthetische ambitie, toewijding en financiële investering van Louis dat er een soort verschuiving plaatsvond in Scarlets visie. Als Nopasaran niet serieus genomen hoefde te worden, waarom Louis dan wel? Anderen zagen Louis niet als alfamannetje maar als een pretentieuze lul. Jackson werd tenminste gerespecteerd door een heleboel gillende, enthousiaste, te blote meiden. Het geratel in de boom stierf weg tot het soort vonkende geluid dat een fornuis maakt als je het knopje van de elektrische ontsteking indrukt, maar het klonk op de een of andere manier of er geen tijd te verliezen was. Rennen, rennen, rennen, was wat ze hoorde.

‘Als ik zou moeten kiezen tussen jou zoals je vanavond bent en het huis, zou ik beslist het huis nemen,’ zei Louis.

Zoals je vanavond bent. Hij is het risico aan het spreiden; hij is op zijn allerschoolmeesterachtigst. Waarom kan hij zich niet uitspreken en zeggen: ‘Ik haat je’? Scarlet veracht hem er nog meer om. Hij was net als zijn moeder: gemelijk, omzichtig en bloedeloos.

‘Jammer dat je niet met je moeder getrouwd bent,’ zei Scarlet, ‘in plaats van met haar tegenpool.’

Louis haalde woedend uit in de lucht, en Scarlet stond in de weg, zodat zijn knokkels langs haar wang schampten, waardoor zij des te meer reden kreeg om zonder wroeging te doen wat ze wilde doen. Waarheid, tranen, woede, beledigingen en hysterie versmolten vervolgens tot één smakeloze herinnering; het enige wat Scarlet duidelijk waarnam, was dat Louis haar lievelingskussen meenam naar de onderste logeeralkoof, in de hoop op stilte en een goede nachtrust, zei hij. Scarlet lag natuurlijk wakker, terwijl haar man waarschijnlijk, zoals mannen nu eenmaal doen, de rest van de nacht heerlijk sliep.

Dat was dus de ruzie. En in een logeerkamer of uitholling of alkoof boven, lag Scarlets nichtje Lola, die onopgemerkt binnen was komen sluipen na haar avondje uit, te luisteren en ze koesterde elk woord en vroeg zich af hoe ze er het best haar voordeel mee kon doen.

In het souterrain

•••

Even voor de duidelijkheid, lezer, uw schrijfster zit hier beneden achter haar laptop te werken tussen de spinnen in haar souterrain, waar ze kantoor houdt, ver weg van e-mail, vaste telefoonlijn en winterse tocht. Stenen muren verhinderen contact per mobiel. Het is er doodstil, zelfs eenzaam, en de enige muziek is het geluid van de boiler die vanzelf aan- en uitgaat, en de wasmachine die draait en klotst in de verder lege kamer hiernaast.

Yatt House staat boven op een heuvel, groot, vierkant en eerbiedwaardig, typerend voor het soort huizen dat rond 1850 werd gebouwd voor welvarende hoger opgeleiden. Er horen een tuin van 4000 vierkante meter en instortende bijgebouwen bij. Mijn werkkamer is een van de vroegere ruimtes voor de bedienden, en de blauwstenen treden erheen zijn in het midden uitgesleten doordat zij voortdurend op en neer sjokten, om te zorgen dat de mensen boven gevoed en gelaafd waren en het behaaglijk hadden. Om de een of andere reden heb ik het gevoel dat ik hier beneden in mijn natuurlijke habitat ben, en ik vind het hier mooi, al denk ik dat het voor het laatst gestuukt of geschilderd is in 1914, toen de jonge mannen van het huis – drie zonen – naar het front moesten, de arme schapen, en er maar één terugkwam.

Stukjes pleisterwerk schilferen van de muren, en op de natuurstenen vloeren verzamelen zich stof, nergens vandaan, en bladeren, hoewel ik geen idee heb hoe die binnenkomen. Betonplamuur verkruimelt tot kleine zwarte balletjes en zwerft over de glanzend witte vensterbank onder de gebarsten luiken, waar iemand ooit een mislukte poging tot reparatie heeft gedaan. Maar mijn laptop werkt hier net zo goed als ergens anders, dankzij WiFi, en het is hier warm, dus het drama dat Scarlet straks op de wereld gaat loslaten door haar buitensporige en onverstandige actie: weglopen, kan uitgroeien en tot bloei komen zonder dat het gehinderd wordt door vingers die te koud zijn om het toetsenbord te bedienen. Want dat is wat er gebeurt in mijn echte, fraaie werkkamer boven als de zuidwestenwind hard en koud waait.

De grond loopt hier vrij steil bij het huis weg, zodat mijn raam zich op straatniveau bevindt. Het kijkt uit over een smal betonnen terras en daarachter glooit een stuk groen gras, zodat het hier veel minder sinister is dan in de kamers aan de voorkant, waar de oude ijzeren fornuizen nog staan, en de afgesloten houten kooi om de wijnrekken. Het is eigenlijk overdreven om het kamers te noemen – het zijn eerder kelders, waar licht in valt door getraliede raampjes in de bakstenen muur. De kamer die ik heb gekozen om in te werken moet de zit- en eetkamer van de bedienden zijn geweest. Het oude bellenbord is er nog, en het roestige mechanisme huivert als iemand op de deurbel drukt, hoewel ik geen draad kan vinden die ermee verbonden is.

Het huis boven is veilig luchtig, vrolijk en licht, en kinderen vinden het heerlijk om de deur naar het souterrain open te doen en langs de uitgesleten treden naar beneden te kijken in de donkere ruimte waar ik me schuilhoud. Sommige wagen zich beneden om op verkenning uit te gaan, andere niet. Mijn kleindochter Tahuri kwam gisteren, huiverend van verrukte angst. Ze is vier, en half Maori, van een stam van krijgers, en dapper.

‘Moet ik naar beneden?’ vroeg ze eerst. Ik hoorde haar.

‘Natuurlijk niet.’

‘Ik wil wel, maar stel dat er kehua zijn?’

‘Kehua wonen in Nieuw-Zeeland,’ zei haar moeder, ‘aan de andere kant van de wereld. Die hebben ze hier in Engeland niet.’

‘Misschien zijn ze met een vliegtuig gekomen. Misschien zijn ze met ons meegekomen, in het bagagevak.’ Ze spreekt het woord zorgvuldig uit, ba-ga-ge-vak. Ze is er trots op.

‘Kehua zijn geesten die alleen maar komen om je mee naar huis te nemen als je dood bent. Ze zijn altijd vriendelijk, behalve als je iets heel, heel ergs hebt gedaan.’

‘Maken zij dat rammelende geluid dat ik daar beneden hoor?’

‘Nee, dat is alleen maar oma die op het toetsenbord typt.’

‘Ik ben een beetje bang.’

‘Dat hoeft niet,’ zegt Aroha. ‘Kehua wonen in bomen, niet in huizen.’

‘Hangen ze ondersteboven aan de takken, zoals vleermuizen?’ vraagt Tahuri.

‘Ik denk het wel,’ zegt haar moeder.

Tahuri besluit dat het veilig genoeg is om naar beneden te komen. Ze is erg dapper. Aroha komt achter haar aan.

Ik vraag Aroha om me meer te vertellen over kehua en ze zegt dat het de Maori-geesten zijn van de zwervende doden, die afgedwaald zijn van het huis van hun voorvaderen. Ze zijn niet gevaarlijk, maar verloren zielen die zich nuttig maken, al worden mensen soms echt bang. Als je ze naar een andere cultuur verplaatste, zouden ze spookherdershonden zijn die naar je enkels happen om te zorgen dat je doet wat je moet doen terwijl ze je de stuipen op het lijf jagen. Kehua beschouwen het als hun taak om afgedwaalde leden van de whanau naar huis te leiden, zodat de levenden en de doden weer samen kunnen zijn in hun spirituele woning. Kehua zijn degenen die je ziel komen halen als de officiële doodsrituelen zijn verricht, degenen die maken dat je heimwee krijgt als je te lang weg bent van de urupa, de begraafplaats, een mooie plek die een bijzondere betekenis heeft voor de stam. Kehua brengen gedachten in je hoofd om te zorgen dat je daar komt, en niet noodzakelijkerwijs verstandige gedachten. Ze zijn niet erg slim, alleen vastbesloten om de hele hapu op de een of andere manier weer bij elkaar te brengen.

‘De hapu?’

‘De Maori’s zijn erg familiebewust,’ zegt Aroha. ‘Hapu is hoe ze hun verwantschapsgroep noemen, en dat is een subgroep van de iwi of stam. De taniwha, riviermonsters, die de iwi bewaken, zijn een heel ander verhaal. Die wil je niet tegenkomen op een plek waar je niet thuishoort op een donkere avond. Ze hebben tanden en klauwen en kunnen je fysiek kwaad doen. Kehua gebruiken alleen geestelijke en emotionele druk.’

Ik vraag haar hoe kehua eruitzien en ze zegt dat niemand dat precies weet, je hoort ze meer dan je ze ziet, men denkt dat ze vleugels hebben, die ze langs elkaar wrijven om een ratelend, rammelend geluid te maken. Het komt bij je binnen als goede raad, maar het is niet verstandig om ernaar te luisteren. Ze zijn net als de dankbare doden uit de Midden-Europese mythologie, of de joodse dibboeks, of de hongerige geesten in Japan. Ze proberen je een dienst te bewijzen, maar ze begrijpen alleen wat de doden willen, niet wat de levenden nodig hebben, dus hebben ze het altijd mis. De arme schatten. Ze hebben niet veel hersens. Waarom zouden ze ook? Ze zijn dood.

Aroha heeft een masterstitel in antropologie van King’s College in Londen. Ze is een verrukkelijk, warm, rond, bruisend wezen, en ik ben blij haar in mijn souterrain te hebben, haar en de kleine, gracieuze Tahuri, die zegt dat ze net de geest van een langpootmug heeft gevonden op mijn ongeveegde vensterbank en hem omhooghoudt aan een broze poot om hem te bestuderen.

‘Heeft hij een kehua?’ vraagt ze, maar ze wacht niet op antwoord en laat hem gewoon vallen in een stoffig hoekje, waar hij terechtkomt tussen zijn familie van diverse uitgedroogde en voorgoed verdwenen insecten. We gaan allemaal naar boven om thee te drinken in de wereld van de levenden.

De volgende avond sneeuwt het en het blijft liggen, dus als ik ’s ochtends vroeg naar beneden ga om te werken en de luiken opendoe, stroomt het licht naar binnen en voor één keer is het echt licht in de kamer, zodat ik het plafondlicht niet aan hoef te doen. De sneeuw fonkelt in de vroege zon en de rode kardinaalsmuts gloeit in de heg aan de achterkant van de tuin, dus alles is wit, groen en rood, als de Italiaanse vlag. En dan zie ik een grote rat vlak voor mijn raam door de sneeuw rennen; hij laat een spoor achter van zijn buik die over de grond sleept. Muizen laten charmante voetstapjes achter, ratten laten goten achter. Ja ja, het is een en al metafoor.

In de val lopen

•••

Even een geheugensteuntje. Scarlet is onze heldin, Louis haar echtgenoot zonder boterbriefje, en Jackson haar minnaar. Ze is halverwege tussen echtgenoot en minnaar, maar hoewel we al op bladzijde 30 zijn, is ze nog steeds niet verder gekomen dan de keuken van haar grootmoeder, die ze eten heeft gebracht voor in de vriezer. Zo’n soort roman is dit, ben ik bang. Als een rivier die buiten zijn oevers treedt, verspreidt hij zich zijwaarts in plaats van zich een weg voorwaarts te snijden, qua plot. Ach, wat maakt het ook uit. Hij is wat hij is. Als Scarlet in een normaler huis had gewoond, hadden we meer vaart kunnen maken; als ze dat geweten had, had ze Louis ook daar de schuld van kunnen geven, omdat hij haar had gedwongen in Nopasaran te wonen. Toch werd de onofficiële trouwerij daar in de tuin gehouden en indertijd was ze er maar wat blij mee. Zoveel seksueel schuldgevoel doet je de das om. Smaad en laster worden door de bedrieger met overgave in de richting van de onschuldige partij geslingerd.

Beverley is de grootmoeder met de nieuwe knie en de prachtige keuken in Highgate. Tot nu toe wel genoemd, maar nog niet beschreven zijn Scarlets moeder Alice, een degelijke christen, en Cynara, ook een dochter van Alice, vijftien jaar ouder dan Scarlet, en een onwankelbare feministische advocaat. Onwankelbaarheid zit in de familie, hoewel het Scarlet een beetje overgeslagen lijkt te hebben. Lola, die we even langs hebben zien komen en die deed of ze lag te slapen in een logeerkamer in Nopasaran, Lola, Cynara’s dochter en Scarlets nichtje, is een onbetrouwbaar krengetje, dat alleen onwankelbaar is in haar verlangen om Louis en Nopasaran voor zichzelf te krijgen.

De lekkernijen uit Waitrose die Scarlet uitpakt – alsof dat u ook maar iets interesseert – zijn onder andere quiche met bospaddenstoelen, Indiase lamsstoofschotel, kip met limoen en koriander, oosterse zalm met limabonen, een stoomzakje broccoli, voorgebakken croissants. (Ik heb enorme honger terwijl ik dit schrijf – ik heb niet ontbeten en het is al tijd voor de lunch.) Zoals we weten, had Scarlet gehoopt halverwege de ochtend het huis uit te zijn, maar nu ze zo onbezonnen is geweest zich de waarheid te laten ontvallen, zal haar grootmoeder haar duidelijk niet zonder verdere discussie laten gaan. Scarlet wilde dat ze haar mond had gehouden en gewacht had tot het nieuws op de normale manier doorsijpelde naar vrienden en familie. Er zal toch al genoeg ophef ontstaan als ze erachter komen.

Dit kun je niet maken, Scarlet, zal haar moeder zeggen. Blijf waar je bent en bijt even door. Jullie hebben die labiliteit geërfd van jullie vaders. Jij en je zus. Ik zal voor je bidden zoals altijd – wat kan ik anders? – maar soms heb ik het gevoel dat ik Gods tijd verspil.

Dat doe je zeker, zal Scarlet dan willen zeggen. Niet dat God bestaat. En Alice zal dan willen antwoorden: Wat zijn wij dan? Een plaag pissebedden op een brok steen dat door de ruimte suist? Dus zullen ze dat gesprek niet voeren. Het is een te fundamenteel onderwerp. Moeder en dochter zijn geen van beiden bereid de ander af te stoten. Ze blijven allebei hopen dat de ander bij zinnen komt en gaat geloven in wat zij gelooft.

Scarlets zus Cynara zal haar ogen ten hemel slaan, zuchten en zeggen: Van de regen in de drup. Denk er nog eens over na, Scarlet. Louis is niet zo slecht, maar is er niet ergens een leuke vrouw waar je mee kunt gaan hokken? Iedereen kan zien dat je lesbisch bent. Wat niet waar is. Maar Cynara is er heel goed in om te zien wat ze wil zien en niet wat er is, en wat ze overal ziet, is de slechtheid van mannen.

Maar Scarlet verheugt zich er eigenlijk op haar vrienden te vertellen van haar breuk met Louis. De saaiste zullen ongetwijfeld even protesteren en zeggen: Dat kun je ons niet aandoen. We zijn er zo aan gewend geraakt Louis-en-Scarlet te zeggen. De andere, de leuke, in de mode-pr, zullen zeggen: Jackson Wright? Wauw! Meteen doen, Scarlet. Maar het enige wat ze weten is dat aan Jackson hele krantenkolommen zijn gewijd over zijn laatste vampierfilm, dus hun advies is onbetrouwbaar.

Haar oom Richie, die ze zelden ziet, maar wel bewondert, en die paranoïde is over alles wat met homofilie te maken heeft, zal uiteindelijk bellen uit Hollywood en iets zeggen in de trant van: O, dus Louis heeft eindelijk besloten uit de kast te komen? En Scarlet zal onmiddellijk voor Louis in de bres springen en al doende haar vaste voornemen om hem te verlaten kwijtraken. Scarlet vindt Louis aardig. Ze is aan Louis gehecht. Ze houdt alleen niet van hem – tenminste, niet vandaag – en zeker niet op de vleselijke manier waarop ze van Jackson houdt – en ze vindt het afschuwelijk om in Nopasaran te wonen – maar ze vindt het niet prettig als anderen zijn heteroseksualiteit in twijfel trekken. Want wat zou zij dan zijn?

Ze heeft er een hekel aan dat mensen andere mensen niet gewoon het leven kunnen laten leiden dat ze willen, maar ze heeft nog het meest een hekel aan het feit dat ze zich iets aantrekt van wat mensen van haar denken. Ze voelt haar vastbeslotenheid wankelen. Ze moet hier weg. Ze hoort geschetter in haar oren. Ze is gewoon niet waar ze zou moeten zijn. Ze is nog niet ver genoeg weggelopen.

Het is haar eigen schuld. Ze had haar mond dicht moeten houden en niets moeten zeggen; ze had al ontsnapt kunnen zijn uit Nopasaran, en kunnen uitkijken over de daken van Soho vanuit Jacksons fantastische appartement in de fantastische Campion Tower, in Jacksons fantastische bed, met Jacksons fantastische lichaam naast zich. Louis heeft smalle schouders en weinig spieren; hij is een en al geest. En Jackson is voor zover Scarlet weet een en al lichaam. Terwijl al deze levensveranderende dingen gebeuren, is Scarlet nog steeds hier, en probeert te bedenken of moules marinière kunnen worden ingevroren of opgegeten moeten worden voor de houdbaarheidsdatum is verstreken. Moet ze de elegante witte komkommersandwiches vast klaarleggen voor bij Beverleys thee of niet? Zouden ze dan uitdrogen en kromtrekken? Het leven springt steeds heen en weer van het alledaagse naar het kosmische.

Intussen vindt Beverley dat het meisje er beslist schichtig uitziet. Ik heb Beverley nog niet uitvoerig beschreven. Ze ziet er grotendeels uit zoals iedere zevenenzeventigjarige eruitziet, iemand die betere dagen heeft gekend, en zoals gebeurt bij oude mensen zijn de lijnen wat vervaagd. Maar bij haar valt het nog mee; als ze een kamer binnenkomt, brengt ze energie mee: ze zuigt de energie niet uit de mensen om zich heen. Haar figuur is nog steeds goed, haar hakken zijn nog eerder hoog dan plat, ondanks de recente knieproblemen. Ze heeft de vulgaire neiging om satijn en fluweel te dragen, en wat je onvriendelijk ‘bling’ zou kunnen noemen: grote gouden en platina sieraden die meer geschikt zijn voor de avond dan voor overdag.

De antieke geelfluwelen bank waarop ze haar herstellende been laat genezen staat onder een raam, waar kleine, elegante bladeren van de wilde wingerd, rood en groen, zich onder het raam door naar binnen wringen. In de winter is de kamer bijna niet warm te houden, ondanks de geduldige inspanningen van de Aga het hele jaar door. De noordenwind kan behoorlijk wreed naar binnen waaien, maar vandaag is het niet al te erg. Achter de narcissen loopt het grasveld af naar een beekje dat tussen het riet stroomt en het eind van de tuin aangeeft. Iemand heeft er ooit zelfs een vis in gezien, een heel kleintje, maar toch een teken dat de energie van de natuur niet voorgoed genegeerd kan worden. Rond 1730 ontsnapte een zijarmpje van de Fleet toen de rest van de rivier werd omgeleid naar ondergrondse doorlaten, en dat is sindsdien altijd door de achtertuin blijven sijpelen, waarna het uit het zicht verdwijnt op de plek waar de braamstruiken en vlierbomen van de begraafplaats van Highgate het dichtst opeengroeien, en waar de gigantische bebaarde kop van Karl Marx op zijn sokkel staat.

Beverleys huis, Robinsdale, heeft ook een geschiedenis die niet genegeerd mag worden. Juist door zijn bourgeois uiterlijk lijkt het allerlei soorten revolutionairen te hebben aangetrokken. Het heeft ze beschutting en comfort geboden, ook al verachtten ze het. Een erg ouderlijk soort huis, eigenlijk, eindnegentiende-eeuws, degelijk gebouwd, maar in een tamelijk sombere gotische stijl, vrijstaand, met de voordeur in het midden, compleet met torentjes, en op de problemen met de ramen na heeft het het geluk gehad dat de bewoners het altijd goed onderhouden hebben. Maar revolutionairen komen dan ook meestal voort uit de goed opgeleide middenklasse en ze onderhouden hun eigen huizen goed terwijl ze de structuren die de massa onderdrukken proberen te ondermijnen. Een rijke maar radicale eigenaar van goudmijnen in Zuid-Afrika liet het huis in het laatste decennium van de negentiende eeuw bouwen voor zijn Amerikaanse vrouw, Ellen. Hier, in Highgate, waar licht en lucht is, leidde ze een kleine, progressieve school voor de dochters van ambitieuze hoger opgeleiden. Zij is degene die het huis Robinsdale heeft genoemd, naar de roodborstjes die tegen haar kwetterden bij haar eerste inspectie van de locatie.

De school werd na haar dood in 1925 in haar geest voortgezet, en de beroemde vrijdenker en onderwijsdeskundige Dora, de vrouw van Bertrand Russell, kwam er in de jaren twintig en dertig regelmatig. De school werd in de Tweede Wereldoorlog gesloten en in de jaren vijftig door de nieuwe eigenaar – een van de oprichters van de Nieuwe Communistische Partij van Groot-Brittannië – omgebouwd tot woonhuis. Beverley met haar no-nonsense instelling ziet niets ongerijmds in de naam van het huis, hoewel haar kinderen het altijd een snertnaam hebben gevonden, en niet begrijpen waarom ze niet gewoon het naambord van het hek haalt en het Elder Grove 15 noemt, zoals het bij het kadaster heet, of beter nog, het verkoopt als school of bejaardenhuis en in een praktischer huis gaat wonen. Maar dat wil ze niet.

Beverley heeft trouwens vage plannen om te hertrouwen – ze komt uit een generatie vrouwen die graag getrouwd zijn – maar de plannen verkeren nog in een vroeg stadium en ze wil er niets over zeggen tegen haar familie. Zouden ze gaan mekkeren en actievoeren en haar oordeel in twijfel trekken en zich afvragen wat er met hun erfenis ging gebeuren als er een nieuwe man, een of andere geldjager, binnen zou stappen en die zou opeisen? Ze houden er allemaal op hun eigen manier principes op na en zijn allemaal wereldvreemd en niet geïnteresseerd in rijk worden, maar ze willen de rijkdom ook zeker niet zien verdwijnen.

Beverleys haar moet gewassen worden. Ze ziet er graag goed uit, zelfs op haar leeftijd nog, voor het geval er een nieuwe man binnen komt lopen. Ze zou best iemand kunnen inhuren om het te komen doen, maar als Scarlet dat voorstelt, wijst Beverley het af. Dat vindt ze onnodig extravagant. Beverley heeft slechte en goede tijden meegemaakt en is altijd bang dat de slechte weer terugkomen. Ze is drie keer weduwe geworden. Misschien trekt ze de dood aan, want hij cirkelt altijd om haar heen, al laat hij haar met rust, terwijl hij wel onverwachte rijkdom op haar drempel achterlaat. Ze ziet zichzelf zeker als ‘voorbestemd voor plotselinge gebeurtenissen’, zoals een astroloog het ooit beschreef, iets met Uranus en Aries die in de ascendant stonden toen ze geboren werd. Haar vader en haar moeder waren in haar jeugd geen van beiden aanwezig om de precieze tijd van haar geboorte te bevestigen – de vader had de moeder vermoord en daarna zichzelf, zoals Beverley nu vertelt.

‘Je let niet op, Scarlet,’ klaagt Beverley. ‘Ik vertel je iets wat ik mijn hele leven verborgen heb gehouden en het enige wat jij doet, is je een beetje zorgen maken of je misschien slechte genen hebt geërfd. Nou, dat klopt, al zijn ze in de loop van twee generaties behoorlijk verwaterd. Wie weet wat jouw vader in de familie heeft gebracht. Maar het heeft geen zin. Jij denkt aan seks. Laat die boodschappen maar zitten en haal mijn plantensproeier even.’

Scarlet houdt verbaasd op met het volpakken van Beverleys vrieskist en haalt de lelijke groene plastic fles die Beverley gebruikt om haar geraniums te benevelen. Beverley tilt de deken op die haar warm houdt, trekt haar rok omhoog en spuit een korte stoot nevel op haar blote benen, die nog welgevormd zijn – al is de linkerdij bont en blauw door de behandeling van de chirurg –, en vraagt Scarlet dan om dichterbij te komen. Dan spuit ze een korte stoot tegen Scarlets wang, vlak onder de plek waar Louis haar geslagen zou hebben.

‘Ik haal het water uit het stroompje achter in de tuin,’ zegt Beverley bij wijze van verklaring. ‘Vroeger dachten ze dat het water uit de Fleet helende krachten had. Ik heb ontdekt dat het heel goed werkt bij de computer. Als die crasht, geef ik hem een korte stoot.’

Scarlet strijkt verontwaardigd haar vochtige haar naar achteren. Ze drukt met haar vingers op haar wang, waar de blauwe plek had moeten zitten, maar het is niet eens gevoelig. Ze kan niet bedenken wat de ergste conclusie zou zijn: veronderstellen dat er überhaupt geen blauwe plek was, of dat het water zijn helende werk heeft gedaan. Ze besluit dat de beste oplossing is er helemaal niet over na te denken.

Beneden in het souterrain

•••

Ik geloof niet echt dat het hier spookt, hier beneden waar ik schrijf. Ik voel alleen ’s avonds een soort activiteit om me heen, een soort beweging, een drang, een werveling in de lucht die nooit helemaal stilstaat. Het geeft niet, ik vind het bijna prettig, het is gezelschap. Maar soms, zoals nu, als ik ’s avonds laat aan het werk ben en mijn fantasie me in de steek laat en ik pauzeer en me bewust word van mijn omgeving, en de vaatwasmachine boven in de bijkeuken klaar is, en de kroonluchters in de bibliotheek boven me zijn opgehouden met tingelen en ik weet dat dat betekent dat Rex naar bed is gegaan, pas dan voel ik me een beetje opgejaagd. Als ik goed luister, is er iets dichtbij wat de stilte doorbreekt, en ik wilde dat het er niet was.

Het is een geluid dat ik alleen kan interpreteren als een nadrukkelijk ademen, iets te dichtbij, en dan een sissen en stilte, sissen en stilte, en het gevoel van tevredenheid over een goed uitgevoerde klus – alsof degene die naast me staat me uitnodigt om zijn of haar trots te delen. En dat zou ik ook absoluut doen, hoor, als jij, geest, wie je ook bent, hier hoorde te zijn, maar dat is niet zo. Je bent een anachronisme, jouw tijd is heel lang geleden, toen je de strijkvrouw was met je strijkbout, hier beneden waar het fundamentele werk van Yatt House altijd is gedaan, althans het grootste deel van zijn bestaan. Wat ik hoor, is het sissen van stoom als jij honderd jaar geleden het strijkijzer op vochtige stof perst en het weer optilt. En perst, en optilt. Het is heel goed mogelijk dat het de radiatoren zijn die afkoelen nu de centrale verwarming zichzelf heeft uitgeschakeld voor de nacht, maar ik denk van niet. Hoe dan ook, ga weg. Dit is míjn kamer, míjn ruimte, míjn jaar om er te wonen. Ik heb werk te doen.

Toch overweeg ik het voor vanavond op te geven. Dan schrik ik van een plotselinge gruwelijke jammerkreet van een banshee, en nog een, en nog een. De buurkatten gaan uit vrijen. Maar het is een griezelig geluid, eerder menselijk dan katachtig. En dat laatste drijft me naar boven. Ik herinner me wat Aroha zei over de kehua, de geesten van de thuisloze doden, en dat die graag in dieren en vogels wonen: het gekras van de boeboek-uil in de fluwelen Maori-nacht is daar een voorbeeld van. Ik denk niet dat kehua van de ene kant van de wereld naar de andere kunnen reizen, en waarom zouden ze ook, maar ik sluit snel mijn computer af, controleer of de luiken goed dicht zijn, doe het licht uit en ga zo snel mogelijk naar bed en naar menselijk gezelschap.

Scarlets plan om weg te lopen

•••

Waar waren we gebleven? De ochtend na de ruzie was Scarlet alleen wakker geworden in de tweepersoonsslaapkameralkoof en had Louis naar zijn werk horen gaan, een halfuur vroeger dan anders. Hij kwam niet binnen om zijn excuses aan te bieden, gedag te zeggen of te vragen hoe het met haar blauwe plek ging, dus was er geen duidelijke reden om haar middernachtelijke besluit om bij hem weg te gaan, en wel meteen, te herzien. Ze had wel even een paniekerig momentje. Stel dat hij eigenlijk blij was dat ze wegging? Dan zou zij, en niet Louis, helemaal kapot zijn. Weggaan had weinig zin als ze hem er niet mee strafte.

Maar hij zou natuurlijk in de loop van de dag bellen, als hij een beetje gekalmeerd was, en ervan uitgaan dat alles weer normaal was, maar dan zou hij ontdekken dat haar mobiel zijn telefoontjes blokkeerde en dat er niemand aan de vaste lijn kwam. Zijn verdiende loon. Hij had toegegeven dat hij meer van Nopasaran hield dan van haar, en moest daar de gevolgen van aanvaarden. Zij hoefde zich niet schuldig te voelen. Jackson was tenminste bereid te zeggen dat hij van haar hield. De grote, vriendelijke, bruine ogen waar tieners zo op vielen, om de een of andere reden vooral als zijn vampiertanden groter werden en dropen van het bloed, hadden in de hare gekeken terwijl hij praatte, en het was onmogelijk geweest ze niet te geloven. Het zou niet voor altijd zijn – ze was niet gek – maar dat hoefde ook niet. Wat was nog wel voor altijd tegenwoordig? Jackson zou dienen als het breekijzer om haar los te wrikken van Louis, om een eind te maken aan haar belachelijke leven met Louis. Toch geneerde ze zich een beetje als Jackson zei dat hij van haar hield. Wat bedoelde hij daarmee? Hij wilde haar neuken natuurlijk; sterker nog, hij had haar geneukt en wilde nog een keer. Maar was het meer dan dat? Wat was het verschil tussen gedreven worden door liefde en gedreven worden door lust? Zij had in elk geval nooit ‘ik hou van je’ tegen Jackson gezegd, laat staan tegen Louis, behalve dat ze soms had gedacht dat ze het wel voelde.

Er werd nog maar zo weinig over liefde gepraat. Moeders zeiden vaak ‘Vergeet niet dat ik van je hou’ tegen hun kinderen, vooral als ze gingen scheiden van de vader en ervandoor gingen met iemand anders, maar er waren maar zo weinig volwassenen die het tegen elkaar zeiden. Homo’s misschien wel, maar hetero’s niet. Dit was gewoon geen romantisch tijdperk. Treurig eigenlijk.