.

CHAJA POLAK

De verlegen minnaars

2011

Uitgeverij Contact

Amsterdam/Antwerpen

.

© 2011 Chaja Polak

Omslagontwerp en verzorging e-boek Suzan Beijer

Omslagillustratie Doug Brown

ISBN 978 90 254 3541 7

e-ISBN 978 90 254 3821 0

D/2011/0108/946

NUR 301

www.uitgeverijcontact.nl

.

Voor Misha

.

1

Net stonden de kinderen er nog niet. Het pad dat zich met een bocht naar rechts losmaakt van de vijveroever, lag er nat en eenzaam bij. Maar toen Nathan weer opkeek zag hij ze staan. Precies daar. In de bocht, en beschenen door een enkele straal zonlicht die, zo zou hij zweren, hun blonde hoofden in vlam zette.

Verwonderd vouwen zijn handen zich over de dossiers alsof de bladen gevaar lopen van het bureaublad te waaien, zijn bijziende ogen vernauwen zich en tasten de grijze hemel af op zoek naar een lek in de wolken, hoe klein ook.

Maar er is niets te zien, niets dat het licht kan verklaren.

Soms, in de meest bizarre situaties, dat kent hij van zichzelf, neemt hij het scherpst waar. Zoals ook nu. En hoewel zijn jongetjes natuurlijk rug aan rug staan, lijkt het alsof Maurits wil verdwijnen achter Monne, maar jammerlijk verraden wordt door zijn eigen vlammende krullen, omdat zijn broertje voor hem het hoofd gebogen houdt, zoals hij doet wanneer hij zich zorgen maakt.

Nathans handen laten de papieren los, met een vinger duwt hij z’n bril omhoog over de neusbrug en sluit zijn ogen. Opent ze.

De kinderen staan er nog steeds. En ze staan nog steeds in dat vreemde licht op het nat glanzende grindpad.

Links naast zijn engeltjes achter het gaas in het gras dommelt een groepje eenden. Van deze afstand kan hij onmogelijk details onderscheiden en toch ziet hij die, ziet hij eenden soezen op het talud, snavel tussen de veren. Wat staan de kinderen daar stil. Ze praten niet samen, dan zouden ze immers hun handspiegels omhooghouden en elkaars gezicht vangen in het glas. Elkaar zíén praten. Het kan niet anders of ze willen hem iets duidelijk maken, iets wat ze hem niet durven zeggen. Als ze maar even doorlopen zijn ze al bij het beukenpad, niet meer dan twintig stappen, misschien dertig. Zelfs voor hen is dat niet ver en dan zijn ze uit het zicht verdwenen, uit zijn vaderlijk zicht. Maar voor zover hij kan zien hebben ze hun handspiegels niet eens bij zich en dat verontrust hem. Ze gaan nooit op pad zonder hun handspiegels, het is het eerste waarnaar ze grijpen als ze wakker worden, waar komt toch dat licht vandaan? Hij wil het niet denken, maar hij denkt het; dokter Lobatto, Karel Lobatto, het is hem gelukt. Hij heeft het voor elkaar gekregen, hij heeft een van beide kinderen aan het twijfelen gebracht. Denkt hij dat het Maurits is omdat de jongen zich achter zijn broertje verschuilt? Een gedachte die alle andere gedachten verduistert wiekt zijn hoofd binnen; zijn inspanningen hebben tot niets geleid, vanavond tijdens het diner gaat het mis.

Tevergeefs heeft hij zijn tweeling al die jaren zelf lesgegeven, heeft hij geweigerd een huisleraar aan te trekken, een vreemde die ze op de gedachte kan brengen dat een scheiding kans biedt op een normaal leven, om eens wat te noemen. Een leven waar Alice zo zeer naar hunkert dat er geen ruimte blijft voor twijfel, hoe gering ook. Tevergeefs heeft hij kunnen voorkomen dat zijn vrouw – bedreigender nog – de jongens naar de dorpsschool stuurde, om, al sprak ze haar wens niet uit, hij wist het wel, de tweeling te laten proeven, hoor je me Nathan, alleen maar próéven van wat dat is, een normaal leven. Ook de krant heeft hij de deur uit gedaan, abonnementen van weekbladen opgezegd, radio weggedaan, alle leveranciers zonder een enkele uitzondering de toegang ontzegd en hun verboden ook maar een stap op het landgoed te zetten. Nog een geluk dat hij zich niet door zijn buren had laten overhalen net als zij een ‘kijkkast’ aan te schaffen, dan had hij ook dat gevaarte bij het vuilnis moeten zetten. Allemaal voor niets. Vast allemaal voor niets.

In hem smeekt het; mocht het Maurits zijn, laat hem dan niet ook Monne aan het twijfelen brengen.

Met zijn knieholten schuift hij de stoel weg, komt overeind en helt, handen vlak op het met dossiers bedekte bureaublad, voorover. Armen gestrekt. Hij is zich ervan bewust dat zijn mond openhangt, maar zijn vrouw Alice is er niet om daar een opmerking over te maken, er is niemand om daar een opmerking over te maken. Toch voelt hij sterker dan ooit de misprijzende blik in zijn rug van de met laurier omkranste Romeinenkop, achter zich in het midden van de marmeren schouw.

De kinderen blijven zwijgen. Alleen hun vingers raken elkaar, laten los, zoeken elkaar opnieuw. Dat denkt hij te zien. Hij zweert dat hij het ziet. Hun vingertaal, voor hun vingertaal hebben ze de handspiegels niet nodig. Hij wil naar buiten lopen, Monnes hoofd ondersteunen, zijn handen om het gezicht van de jongen leggen, het hem helpen dragen, tegen Maurits zeggen dat hij zich niet hoeft te verbergen, niet bang hoeft te zijn, dat hij er voor ze is. Er altijd voor ze zal zijn.

Hij zou zoveel willen...

Gisteren, in een opwelling, had hij pleisters over de ogen van de Romein geplakt. Beter zou het zijn die omkranste kop dicht te laten smeren met gips, of met cement. De fiere blik die het waagt dit leven vol onbeschaamd vertrouwen tegemoet te zien.

Hij zou toch eens moeten kijken, in een van de schuren stond voor zover hij wist ergens nog een aangebroken zak cement.

De twee pleisters hadden losgelaten natuurlijk, maar ze waren nergens meer te vinden. Ongetwijfeld heeft mevrouw Nel ze vanmorgen vroeg met twee spitse vingers van de grond geraapt en haar buit zo ver mogelijk voor zich uit houdend bij het vuilnis gegooid. En ongetwijfeld zag ze desondanks nog kans het onafscheidelijke groene stofzuigerlichaam met zich mee te zeulen, achter zich aan, hand om de wellustig geribbelde slurf.

Met een voet haakt hij de stoel terug, gaat zitten maar staat meteen weer op. Alice klaagt dat hij de wereld weghoudt, niet alleen van de kinderen maar ook van haar. ‘Wat heb je dan tegen de wereld, Nathan, waarom sluit je ons op, we doen nooit meer iets leuks zoals vroeger toen we pas getrouwd waren, we gaan nergens meer heen, we nodigen niemand meer uit bij ons thuis op het landgoed.’

Zijn kinderen staan in het licht van de zonnestraal, in de bocht bij de vijver, alleen hun vingers praten. Van hem mogen ze zelf kiezen, dat heeft hij altijd gezegd, het minste wat hij kon doen. Ze willen het toch niet. Zijn zus Beccy spot dat hij, hun vader, zelf altijd keuzes uit de weg is gegaan, en nu er vanavond tijdens het diner een besluit moet worden genomen over wel of niet opereren, hij die keuze nota bene wil overlaten aan zijn kinderen. Denk daar maar eens over na, broertje.

Broertje.

Veertien jaar jonger dan hij en dan zegt ze ‘broertje’ met die geamuseerde lichtjes in haar ogen terwijl ze de barnstenen pijp van hun vader uit het zakje van haar blouse vist, de kop vult met tabak en het mondstuk zonder de pijp aan te steken tussen haar tanden klemt. En hem razend maakt, rázend, met die blik.

Er is iets. Hij moet zichzelf niet langer voor de gek houden. Vanmorgen hebben de kinderen ruzie gemaakt. Ze maken nooit ruzie, vrijwel nooit. Misschien was het ook geen ruzie, maar hij weet toch zeker dat hij ze hoorde stampen en roepen. Kletsnat nog van de douche was hij de trap afgerend en had in zijn badjas en op slippers staan luisteren aan hun kamerdeur. Ze deden niet open toen hij klopte. Deur op slot. En daar stond hij, oor tegen het gelakte hout van de deur, zoals hij weet dat Alice hem afluistert wanneer hij de jongens lesgeeft, op dezelfde plek, haar welgevormde oor lager dan het zijne.

Uit de stemmen in de kinderkamer had hij geen wijs kunnen worden en aan het ontbijt in de woonkeuken was hij er als terloops, zo terloops als hij kon, op teruggekomen. Maar ze reageerden verbaasd. Alsof er niets aan de hand was en hij, hun vader, weer eens ongerust was om niets. Toen hij voorzichtig doorvroeg hadden ze hun schouders tegen elkaar aan gedrukt en hem geen enkele ruimte gelaten voor verdere vragen. Hij had het nakijken en zij aten met argeloze blik hun boterham met hagelslag, tegenover hem op hun pianokruk. Links van hem, aan het hoofdeinde, de oude Lida in haar geblokte schort, rechts hun zwijgende moeder.

Zijn armen krampen. Met dezelfde voet trekt hij de stoel terug en gaat weer aan het bureau zitten.

Als het verkeerd gaat vanavond heeft hij het aan zichzelf te danken. Hij was het die Karel Lobatto belde meteen na hun geboorte, hij was het die zijn jaargenoot en jaarclubvriend vroeg hem bij te staan en te helpen de medische terminologie waarin hij kopje-onder ging enigszins te kunnen begrijpen. Hij had hem gevraagd zich te verdiepen in de mogelijkheden en onmogelijkheden van een eventuele operatie. Hij heeft hem zelfs toegestaan de kinderen onlangs nog uitvoerig te onderzoeken. Lobatto. Nu hij aan de arts denkt is het of hij het witte waas van roos op de gladde donkere schouders van zijn colbert zo zou kunnen wegblazen en schrikt hij weer van de scherpgeslepen oogjes achter het zware, zwartomrande montuur, waaraan niets ontgaat. Beiden zijn voor de derde keer getrouwd, en beiden hebben een veel jongere vrouw, maar daarmee houden de overeenkomsten op. Dat ze vrienden werden was toeval; naar elkaar gedreven door verholen en onverholen antisemitisme in hun jaarclub.

Beccy komt ook voor het diner vandaag, zijn zus heeft er haar terugreis naar Rio voor uitgesteld. Hij weet niet meer of hij haar dat heeft gevraagd, misschien was het haar eigen aanbod. Hij merkt in elk geval dat hij op haar wacht, verlangt naar haar aanwezigheid hoewel ze elkaar voordurend in de rode haren zitten. Die van hem zijn eerder rossig van kleur, en hij wordt kaal ook. Wanneer ze komt weet hij niet, het is vrijwel onmogelijk met haar een tijd af te spreken. ‘Als ik zeg in de loop van de middag, Nathan, dan kom ik in de loop van de middag, waarom moet je me tot op de minuut vastpinnen, zo was je vroeger nooit.’ En dat met die lach van haar.

Buiten staan zijn kleine kinderen in een straal zonlicht. Als hij blijft kijken, als hij maar naar ze blijft kijken zonder ook maar een keer met zijn ogen te knipperen – wat hem nooit lukt –, zullen ze dan over het grindpad naar Klein Heerle hobbelen, naar hun ouwe vader hier achter het bureau en hem zeggen wat er te zeggen is?

De dossiers zijn in slaap gevallen. Bij hem mogen ze, hij staat toe dat ze slapen, wanneer en hoe vaak ze wensen, hij is ruimhartig en royaal wat hen betreft. Het lukt hem toch niet hun financiële taal te ontcijferen, zodra hij zich op de tekst concentreert kruipen de letters als vliegen kriskras over het papier. Het liefst zou hij zelf slapen, zoals zij, en morgen wakker worden en tot zijn grote vreugde ontdekken dat het diner vanavond slechts een nachtmerrie is.

Alleen deze taak heeft hij: het familiekapitaal moet behouden blijven, én het landgoed met de twee huizen; Groot en Klein Heerle. In Groot Heerle woont hij met zijn gezin, Klein Heerle hier is zijn kantoor. De toekomst van zijn jongens veiligstellen, dat is zijn taak. Met de hulp van deskundigen. (En Beccy’s hartelijke toestemming.) Hij moet alleen die stukken lezen en af en toe een handtekening zetten. Zoals nu. Maar het lukt hem niet. Misschien vanavond na het vermaledijde diner, dat de arme Lida zoveel werk verschaft. Of vannacht als het achter de rug is en hij weet wat hij nu nog niet weet. Of misschien pas morgen. Als er een morgen is na vanavond, en als hij die herkent...

De kinderen bewegen. Ze draaien een kwartslag en Maurits komt tevoorschijn. Monne recht het hoofd, ze lijken te aarzelen. In spanning wacht hij af of ze de krabbenpas nemen. Nee, ze gaan ‘gewoon’. Monne voorop. Maurits volgt achteruitlopend, volgen is zwaarder voor ze, moeilijker. Maurits neemt het achteruit volgen vaak op zich, hij is behendiger in het ontwijken van Monnes hielen.

Ze lopen het licht uit, de schaduw tegemoet van het beukenpad. Hun ijle lichaam met de blonde hoofden, gedragen door vier tengere kinderbenen...

Hij zou willen dat ze de ezelkar namen. Hij ziet ze graag mennen, teugels om de beurt trots in de hand, er glijdt dan een lichtheid in hun gebaren waarin hun handicap verdwijnt. Wat een geluk dat de ezelkar klaar was toen hij Derk moest ontslaan. Een ingenieuze kar met twee fietszadels, extra vering in de stang, extra vering in de ophanging van de wielen, extra brede treden. En schitterend gelakt. Een koets is het geworden, geen kar. Onvervangbaar, Derk. Had hij zijn ontslag maar kunnen voorkomen. Had hij maar iets kunnen bedenken om Derk te behouden. Maar de kinderen vreesden hem, wat Derk er later ook over zei: Een grap, meneer Nathan. Ik reed heel rustig stapvoets op ze toe over het pad. En daar schrokken ze al van, ze hadden me niet zien aankomen terwijl ik expres een deuntje floot om ze te waarschuwen. Het zijn toch prinsen, die twee van u. Nou, ik zei alleen maar: jullie prinsen kunnen niet allebei een andere kant uit vluchten, niet eens een grap was het, en waarom bang zijn voor een paard?

Hij is gaan staan. Hij wil de kinderen kunnen blijven volgen en realiseert zich dat hij is vergeten hun stappen te tellen, of het er inderdaad twintig zullen zijn, of dertig, of misschien meer. Samen met hun geheim ziet hij ze verdwijnen achter de beuken, het landgoed in. Misschien op weg naar de zwanen, althans wat ervan rest. Of misschien naar het geheime hol onder de rododendrons, dat is veel dichterbij. Vroeger was het Beccy’s speelhol, waar ze zich uitleefde in hoogmoedige meisjesfantasieën.

Hij gelooft haar niet, zijn zus. Hij gelooft niet dat Derk de zwanen heeft vernield vorig jaar na de grote storm, hij gelooft het domweg niet, al zegt Beccy dat ze heeft gezien hoe hij er als een dolle met zijn vuisten op stond te rammen en dat hij omkeek en haar zag staan en brulde dat het een zooi was hier op het landgoed. Nou ook nog het dak van de stallen gewaaid. En, alsof het dak en de storm iets te maken hadden met de kleren van de kinderen: die prinsen van jullie in hun zijden hemdjes en broekjes, in hun dure jasjes, met hun chique schoentjes. Waarom moesten de paarden zo nodig verkocht? En nu zelfs het veulen. Nou, vertel op. Zonder mij iets te vragen. Jaren voor gezorgd, wat zeg ik. Dag en nacht voor gezorgd.

En ondertussen maar doorgaan met vernielen, had Beccy gezegd. Zelfs nadat de halzen waren gebroken en de vleugels op de grond in stukken lagen.

Hij wil haar niet geloven.

Op de knoken van zijn naakte pols kijkt het horloge waarin de rode secondewijzer rondzoemt hem aan, vier voor halftwaalf. Hij heeft nog tijd, pas aan het eind van de middag zal hij Karel Lobatto moeten ophalen van het station. Hij hoopt dat Beccy er dan is om met hem mee te rijden. En hij ziet ertegen op. Tegen alles ziet hij op. Tegen dat diner vanavond met Karel Lobatto, met zijn vrouw Alice, met zijn zus Beccy.

Als hij gaat zitten, is op het grindpad geen zonnestraal meer te zien.

2

Zijn kaplaarzen staan in de vestiaire naast de kleine hal. Zij aan zij. Ze staan rechtop hoewel hij zeker weet dat ze omvielen gisteravond toen hij ze daar had neergezet. Of liever, had laten vallen. Ongetwijfeld heeft mevrouw Nel zich over zijn kaplaarzen ontfermd, de vloer is haar domein. Alles wat op de vloer staat, alles wat de vloer raakt valt onder haar verantwoording. Met uitpuilende ogen speurt ze de vloeren af; die van Klein Heerle en die van Groot Heerle én de eerste etages én de zolders. Niets wordt overgeslagen. Ze hoeft haar hoofd maar iets voorover te buigen – ze houdt haar hoofd trouwens altijd gebogen, haar nek is een haak die haar hoofd naar voren duwt –, dan lukt het haar alle ongerechtigheden op de grond in één enkele vogelblik te betrappen. Zelfs geen vuiltje ontsnapt haar. Als ze bij de politie zou solliciteren werd ze onmiddellijk aangenomen.

Maar Alice wil haar niet kwijt, en hoe hij ook klaagt over mevrouw Nel, de kinderen zijn voor haar niet bang. En lelijkheid is geen argument. Dat hij haar lelijkheid onverdraaglijk vindt, wordt in zijn eigen huis niet als argument aanvaard. ‘Alsof,’ zegt Alice eerder verbaasd dan verontwaardigd, ‘alsof jijzelf zo knap zou zijn, zij kan het niet helpen dat ze de ziekte van Basedow heeft, kun je niet beter een beetje medelijden met haar hebben?’ En soms zegt ze met iets van afgunst in haar stem, maar misschien is het pijn: ‘Hoe zit dat dan met Lida, je kunt mij niet wijsmaken dat die grijs geblokte karbonkel in de keuken aan jouw waanzinnige eisen van schoonheid voldoet en daarbij, ik zou echt niet weten wat ik zonder mevrouw Nel moest, ik stel niet van die eisen zoals jij, Nathan. Ik niet.’

In één beweging schudt hij z’n mocassins uit en pakt de laarzen op. Hij loopt ermee naar de trap, die taps omhoog naar de eerste etage voert, een sobere trap vergeleken met het witgelakte juweel in de serre van Groot Heerle. Met zijn billen op het harde hout van de derde trede, nog voor zijn rechtervoet in de kaplaars verdwijnt, groet hij met een knipoog de waskleurige nagel die door een gat in zijn kous steekt en trekt met beide handen de schacht omhoog. Het lijkt wel alsof zijn voeten gegroeid zijn de laatste jaren, want hij moet gaan staan om op zijn gelaarsde voet rondjes te hinken over de zwart-witte plavuizen van de hal tot zijn hiel in de laars floept.

En pas dan realiseert hij zich dat zijn handen het allang wisten en zijn benen het eveneens wisten, zijn hele lichaam, brein uitgezonderd wist het en hij krijgt het door als zijn hiel in de laars schiet; de kinderen achterna. Daarom stond hij weer op van achter zijn bureau in plaats van op goed geluk dan maar die handtekening te zetten. Daarom liep hij het kantoor uit naar de vestiaire en vandaar regelrecht naar zijn laarzen. Hij wil de kinderen achterna, bij ze zijn, bij Maurits en Monne en hij haast zich terug naar de trap om daar de andere laars aan te trekken.

Hij ziet het beukenpad voor zich, de modderpoelen en de plassen na de regen vanmorgen. Het pad, vooral het stuk langs de vroegere paardenstal, is altijd nat en bemodderd ook al heerst er dagenlang droogte. Als de jongens hun laarzen maar hebben aangetrokken, ook daar heeft hij niet op gelet.

Op zijn linkerlaars nu hinkt hij zijn rondjes door de hal. Het is dit pad dat tot het dragen van kaplaarzen noopt, maar hij draagt zijn laarzen graag. Ook als het niet regent, ook als het niet nat is en ook als de zon schijnt. ‘Je hebt toch ook gewone schoenen,’ zegt Alice, ‘kun je nooit eens normaal doen?’ Vandaag kan hij als een normaal mens zijn laarzen aantrekken zonder dat zijn vrouw reden heeft tot klagen, mocht hij haar tegenkomen.

Stampend op beide hakken maakt hij een laatste ronde in de zwart-wit geblokte hal, fase drie, zo trekt hij nu eenmaal zijn laarzen aan. Ze zijn gekrompen in de loop der jaren, dat zal het zijn, blijkbaar krimpen ook laarzen bij het ouder worden.

Voor hij de deur uit gaat, tikt hij zijn strohoed van de kapstok en duwt die op zijn hoofd; zelfs op vrijwel zonloze, vochtige ochtenden brandt daglicht blaren op zijn huid.

Terwijl hij met haastige passen over het grindpad naar de vijver loopt, waar z’n tweeling zo-even nog stond, wurmt hij eerst zijn ene en dan zijn andere arm door de mouwen van z’n regenjack en snuift gretig de dennenlucht op. Dennenlucht kalmeert hem. Wanneer hij het weer eens te kwaad heeft, raadt zijn vrouw hem aan op een luchtbed onder de dennen te gaan slapen. Al lopend kijkt hij schuin omhoog. Daar staan ze, aan zijn rechterhand, de zeven hemelhoge douglassparren, ze leven hun leven op zijn landgoed, tussen Klein en Groot Heerle in. Van hieruit kan hij tussen hun breed uitwaaierende takken door de Pruisisch blauwe daken van Groot Heerle zien schemeren. De douglassparren lijken het landhuis te willen kleineren met hun majesteitelijkheid en zoals altijd raakt hij onder de indruk van hun adel en hun stille afweer.

Soms bekruipt de gedachte hem dat hij bij ze zou willen horen, een van hen zou willen zijn en zou willen worden opgenomen in hun familiaire schaduw. God weet hoe oud ze zijn, Derk schatte ze op minstens tweehonderd jaar, misschien wel driehonderd jaar. Derk kende alle bomen, alle planten, alle namen.

Hij gelooft niet dat Derk ‘op de zwanen heeft ingebeukt’ (Beccy’s woorden) ‘tot er nog slechts enkele brokjes steenvlees aan het ijzerdraad van hun geraamtes bungelden’. Wist hij maar een manier om hem terug te krijgen en aannemelijk te maken dat zonder Derk het landgoed niet te onderhouden valt. Maar Beccy vindt dat hij hem al veel eerder de laan uit had moeten sturen. Derks deskundigheid betwist ze niet, maar nooit, zoals ze zegt, heeft ze hem kunnen vertrouwen en nooit kon ze onder de indruk uit dat hij in staat zou zijn de meest onaangename dingen uit te halen. Wat tot haar spijt ook was gebeurd.

Nogmaals snuift hij diep de sparrengeur op en versnelt zijn pas.

Hem laten de dennen niet toe tot hun verbond. Ze laten zelfs een jonge loot niet toe. Dat magere jong van hen staat terzijde, verlangend naar bescherming die het niet krijgt, alleen in wind en kou en onder bliksemende hemels. Dat is zijn lot en het klaagt niet. Een vreemde familie, die van de zeven sparren, ze dulden geen nieuwkomers, niet eens een uit de koers geraakt jong en hij moet zeker niet proberen daar binnen te dringen met een luchtbed. Hij slaapt toch liever in zijn eigen slaapkamer. Met Alice. Hij houdt van haar lichaam of hij hield van haar lichaam. En hij vond haar mooi. Eens vond hij haar mooi. Hij gelooft dat hij haar nog altijd mooi en begeerlijk vindt, dat is zijn ongeluk. En waarschijnlijk ook zijn geluk.

De eenden slapen. In het haastig voorbijgaan controleert hij met een hand het gaas om de vijveroevers. Vossen lukt het af en toe een vogel te pakken, ondanks het hekwerk. In Derks tijd kwam dat niet voor, hem ontging niets, geen gat, hoe klein ook. In plaats van Derk werken nu een vader en zoon uit het dorp op het landgoed, Klaas en Jolle Raat de Wildt. Vanwaar die chique naam komt weet hij niet. Weten zij ook niet. Moet ooit een vergissing bij de burgerlijke stand zijn geweest. Beiden dragen beige wollen mutsen tot over hun oren, ook in de lente, ook in de zomer. De kinderen noemen ze ‘de Mutsenmannen’. Als schimmen bewegen ze over het landgoed. Fietsend. Lopend. Niet half zo goed met zijn tweeën als Derk alleen was geweest.

Een griezel, die Derk van hem, vond Alice meteen al, een griezel in z’n oliepak met het weke gezwollen hoofd erboven, ‘dat wel op sterk water leek te drijven’. Toen had hij haar beledigd. Hij had gezegd dat ze in plaats van die eeuwige stillevens, dáár dan maar eens een schilderij van moest maken.

Hij laat het gaas los en buigt mee met het pad naar rechts.

3

Als hij het beukenpad bereikt merkt hij dat de hoop zijn kinderen in de verte te zien voorthobbelen hem blijft voortdrijven, het verlangen ze achteloos en als bij toeval achterop te komen en in te halen. Zo mannen, waarheen voert de reis als ik vragen mag, zal jullie oude vader een eindje mee op lopen? Altijd weet hij wat hij zeggen moet maar sinds een paar dagen lijkt de vertrouwelijkheid tussen hem en de kinderen aangetast, de vanzelfsprekendheid die er altijd was. Het is de dreiging van de avond. En de ruzie vanmorgen, maar hadden ze eigenlijk wel ruzie, of is het omdat ze de laatste tijd hun deur weleens op slot doen?

‘Hier huilt de aarde,’ vertelden ze hem pas nog, met hun handspiegels wijzend naar de plassen. ‘Op dit pad, papa, heeft Lida het gehoord van haar zuster.’ Ze hadden vlak voor hem gestaan, hun gezichten zijdelings naar hem toe gedraaid, dodelijke ernst in hun ogen. Ze dachten echt hem iets nieuws te vertellen en voelden zich verantwoordelijk voor de pijnlijke boodschap, zijn kleine mannen.

Bezorgd om hem. Maar hij wil zich het leed van de wereld niet aantrekken, hij wil niet meer lijden. Al lang geleden is hij daarmee opgehouden, hij probeert er in elk geval mee op te houden. Aanleg om de Messias te spelen, zoals Beccy in het verre Rio de Janeiro, heeft hij niet. Vreemd, uitgerekend in Rio en niet God weet waar elders. Hij moet haar er nog eens naar vragen, misschien vertelt ze het hem dan toch.

Ze doen maar in de wereld.

De jongste zuster van Lida pikte haar in een grijs verleden haar verloofde af en vluchtte met hem overzee. Zijn moeder verbouwde Klein Heerle tot hospitaal en ging daar jong en mooi en gezond in bed liggen om er nooit meer uit te komen. Zijn vader verdween uit zicht. Mevrouw Nel laat zich nemen door haar stofzuiger, of andersom, ze mag van hem, als hij het maar niet hoeft te zien. Dat van mevrouw Nel is een zieke gedachte volgens zijn vrouw, een van de vele zieke gedachten die rondwaren door Nathans hoofd. Zij zegt dat hij niets anders doet dan dááraan denken en, alsof het een verhouding met een stofzuiger in de weg zou staan, vertelt ze dat mevrouw Nel getrouwd is en drie volwassen dochters heeft. Wat hij net zo goed weet als zij. Een typische logica van Alice overigens, die hem, ondanks zijn wrevel, ontroert.

Hij is blijven staan, zijn engeltjes kán hij niet eens tegenkomen. Ze hebben net helemaal niet op het grindpad gestaan en al helemaal niet onder een enkele straal zonlicht uit dit – hij kijkt speurend omhoog –, dit wollige, nog altijd aaneengesloten grijze wolkendek. Hij heeft het gedroomd, ze zitten in zijn hoofd en in zijn hart, zijn tweeling. Hij doet niet anders dan aan ze denken, zelfs al denkt hij niet aan ze, en denkt hij aan dat wat zijn brein hem voorhoudt en dicteert te denken. Zelfs dan denkt hij aan ze.

En hij mist Meneer Hond. Voluit: Meneer Hovaward-Hond. Het dier zou nu snuivend achter hem aan moeten sjokken en hem troosten met zijn bruine druipogen, en zich geduldig afvragen of zijn baas zou doorlopen naar de zwanen of terugkeren naar zijn kantoor in Klein Heerle om daar zijn stukken eens te gaan lezen, en de handtekening te zetten onder aan het getypte bevel: paraaf híér. En alles goedvinden, Meneer Hond. En nergens een oordeel over hebben. Als hij over het landgoed loopt, hoort Meneer Hond hem te volgen, bij hem te zijn, maar hij heeft geen Meneer Hond meer, Alice is bang voor honden. Alice is als de dood voor honden. En voor paarden. Zelfs voor veulens. Dag paarden, dag Meneer Hond, dag veulens…

Voor hij verder loopt trapt hij een steentje tussen twee beukenstammen door, het ritselende bos in.

Haar eerste dag in Groot Heerle was Alice buiten adem op de overloop blijven staan en had met angstogen over de spiegelende balustrade naar beneden gekeken, naar haar aanstaande echtgenoot en een dapper blaffende Meneer Hond naast hem. De trap dorst ze niet meer af. Ze bleef daar tot Derk ten slotte Meneer Hond meenam naar zijn huis in het dorp en hem daar hield. En hem daar bleef houden toen Alice zijn vrouw werd. En toen ging meneer Hond dood. Men trouwt maar. Men denkt niet na in de aanloop tot een huwelijk. Men laat zich meeglijden in een stroom van reactie op reactie op reactie, met oogkleppen voor die men niet voelt. Niet merkt. Wel merkt. Pas achteraf merkt.

Maar hij heeft de kinderen.

‘Dat heb je me helemaal niet gezegd, van die hond, Nathan.’

Voor hij het wist, had Alice haar hand uit de zijne getrokken en was de hal en de serre doorgeijld en de trap opgevlogen.

‘Ik ben bang voor honden,’ riep ze hem van bovenaf toe.

Dat hoefde ze hem niet meer uit te leggen, dat had hij al begrepen, hij hield Meneer Hond stevig vast bij zijn halsband. Meneer Hond hield weer niet van mensen die bang waren voor hem, hij rook hun angst, maar die wetenschap hield hij voor zich.

De angst van Alice had hem vertederd, haar kleinemeisjesangst.