WANDA REISEL

Nacht over Westwoud

2011

Uitgeverij Contact

Amsterdam/Antwerpen

Eventuele overeenkomsten van personen en plaatsen met de werkelijkheid berusten op zuiver toeval.

De auteur ontving voor het schrijven van dit boek een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds.

© 2011 Wanda Reisel

Omslagontwerp en verzorging e-boek Suzan Beijer

e-ISBN 978 90 254 3894 4

Deze digitale editie is gemaakt naar de 1e druk 2011 met ISBN 978 90 254 7512 3

NUR 301

www.wandareisel.nl

www.uitgeverijcontact.nl

1

De huisjes en de boerderijen van Westwoud waren al zichtbaar aan de horizon, toen er plotseling een doffe bonk tegen de onderkant van mijn auto klonk. Ik wist meteen dat het geen ding maar een konijn of een kat moest zijn. Zoiets voelde je door de carrosserie heen. Ik vloekte en parkeerde de auto in de berm. Ik stapte uit, sloeg de kraag van mijn colbert op en rende een paar meter terug. Er lag een eend op de weg. Ik speurde de omgeving af. Koeien en paarden bleven onverschillig grazen. Er was geen mens te zien.

Het eendvrouwtje was hopelijk dood. Ooit had ik gezien hoe iemand zijn voet op de nek van een aangeschoten patrijs zette en een ruk aan de kop gaf, en ik wenste dat ik dat nu niet zelf hoefde te doen. In de sloot zwom een radeloos kwakend mannetje. Ik pakte het nog warme vrouwtje achter haar kop, de veertjes krulden tegen mijn vingers. Even was ik bang dat de hals het niet zou houden en het plompe lijf zich ervan af zou scheuren. Het mannetje keek nu stil en bezorgd toe. Ik tilde haar voorzichtig naar de graskant, waar ze zwaar tussen de halmen zakte. Het was sneu, ik kon alleen maar hopen dat een roofvogel of een vos haar zou komen verorberen.

De bomen staken scherp af tegen de wolken toen ik het dorp in reed. De zon had nog voluit over de graslanden geschenen, maar nu kleurde de lucht van het ene moment op het andere paarsgrijs en trok het dek dicht.

Ik reed de woning van Simons voorbij, langs het kerkje naar de T-kruising. De sleutels van de praktijk moest ik op de schapenboerderij van Lamberts halen. De stortregen die inmiddels was losgebroken, liep als transparante siroop over mijn achterruit. Het dorp Westwoud was zo klein dat het niet moeilijk zou zijn om die boerderij te vinden. Een fijngetekende bliksemflits scheurde de donkere lucht en er volgde een donder die zo hard klonk dat mijn trommelvliezen ervan trilden. De bomen waaiden scheef en het begon harder te regenen, ik kon de weg amper onderscheiden.

Op de splitsing nam ik de afslag, maar ik zag de huizen niet meer, alleen zwarte contouren en het paarsgrijs erboven. De auto was een duistere cabine geworden waar je ’t beste naar een spannende film kon kijken tot de bui overtrok.

Ik keerde en reed de andere kant op. Het grasland was verlaten. De schapen waren vast naar binnen gevlucht en knaagden daar hun hooi. Het kon niet anders of ik was opgemerkt door bewoners die over hun halve vitrages heen een man in een crèmekleurige Mercedes SL hadden zien rijden. En niemand die zich buiten waagde in dit hondenweer, niemand die zijn huis uit kwam om mij de weg te wijzen. Ik draaide mijn raam een stukje open en stopte voor een groot boerenerf met schuren en een hooiberg. Dit zou de boerderij van Lamberts kunnen zijn. Een gestalte in een lange bruine jas met een breedgerande cowboyhoed op beende op de auto af.

‘Meneer Levi?’ zei een vrouwenstem. Ze stapte in.

‘Lidie Lamberts. Die kant.’ Ze wees achter me. ‘Ik had u al langs zien rijden, dokter,’ zei ze.

‘Ik ben maar één keer bij Simons geweest,’ begon ik, ‘maar dat was van de zomer. Met deze bui lijkt alles er anders uit te zien.’

We reden de dorpsstraat in. Doordat ze haar hoed ophield, kon ik haar gezicht niet goed zien. Ik parkeerde de auto voor het huis van collega Simons. Ze zocht naar de hendel, maar klauwde mis.

‘Mag ik?’ Ik boog me voor haar langs, mijn elleboog schampte haar jas, ik opende het portier voor haar.

‘Dank u.’

‘Zeg maar je. Levi.’

Ik probeerde weer een glimp van haar gezicht op te vangen, maar ze stapte uit. Ik liep snel achter haar aan, langs de lage haag naar het erf van de dokterswoning. Er klonk een keiharde donderklap, ik dook ineen.

‘Gauw!’ We holden naar de voordeur, waar Lidie zonder enig gepruts de sleutel in het slot kreeg en de deur opendeed. In de gang pakte ze een zaklantaarn van een gangtafeltje en bescheen de muur op zoek naar de lichtknop. De regen kletterde met geweld tegen de deur en het raam erboven, maar toch hoorde ik er een merkwaardig sissend geluid bovenuit.

‘Wat is dat?’ vroeg ik.

Lidie scheen de gang in. Het gesis leek uit een antieke kast te komen. Plotseling werd het lantaarnlicht door twee geelgroene ogen boven op de kast weerkaatst, onder de ogen een helroze mondje met tandjes. Ik schrok.

‘O, dat is Flip maar,’ zei Lidie rustig.

‘Flip? Wie is in godsnaam Flip?’ Het ding bleef blazen.

‘Simons’ kater. Hebt u ’m vorige keer niet gezien?’

‘Ik weet van geen kater. Hoe komt die daar op de kast?’

‘Die woont hier, dokter. Ik zou maar vast met hem kennismaken.’ Haar stem had een warm timbre, maar het eind van haar zinnen bleef dreigend in de lucht hangen.

‘Flip heeft een heel eigen karakter, daar zult u aan moeten wennen de komende tijd.’

‘Moet ik… Maar ik kan helemaal niet met een kat…’

Ze knipte het ganglicht aan, alsof ze daarmee had gewacht tot ze me aan Flip voorgesteld had. De kater zag er in het licht nog vervaarlijker uit dan hij klonk, roerloos keek hij me aan. Ik meende zijn testosteron te kunnen ruiken. Welkom in de bush, dacht ik en er ging even een lichte siddering door me heen, alsof mijn lichaam me wilde waarschuwen. Koud had ik het gekregen bij de aanblik van die kille ogen. Ik verlangde naar een jas van berenbont, naar warme oksels en een documentaire op National Geographic Channel.

Terwijl ik bezig was me op Flip te concentreren, had Lidie in de woonkamer al een schemerlamp aangeknipt en haar jas uitgedaan. Ze zat op haar knieën voor de houtkachel en stapelde houtstammetjes kriskras op elkaar. Ik ging op zoek naar de schakelaars van andere lampen. Er hing een klamme vochtigheid in de kamer.

Lidie duwde losjes proppen krantenpapier en aanmaakhoutjes tussen de blokken.

‘Ik heb Flip de afgelopen dagen te eten gegeven voor ik ’s ochtends met m’n eigen praktijk begon…’

‘Ben jij ook arts, Lidie?’

‘Veearts. Paarden,’ zei ze en blies de frêle vlammetjes van het papier in de richting van de houtsplinters. Haar bewegingen hadden iets sierlijks dat botste met haar stoere verschijning. Ik had nog steeds haar gezicht niet goed gezien, niet in de auto en de donkere gang en niet hier in de halfduistere kamer, waar de gloed van het haardvuur vloekte met het violette licht dat door de ramen viel. Lidie had de blokken aan het branden gekregen, al gaven ze nog geen warmte af.

‘Thee?’ vroeg ik, gewend om de huizen waar ik een praktijk waarnam in een handomdraai tot de mijne te maken. ‘Ik heb alle spullen in de auto.’

‘De dokter heeft van alles staan, thee en koffie. En, o ja, deze…’ Ze stond op en liep naar de tafel, pakte een fles rode wijn.

‘Welkom in Westwoud, dokter Levi. Dat moest ik zeggen van Frits, van dok Simons, bedoel ik. U… je redt het verder wel?’

‘Een glaasje wijn misschien?’

‘Ik moet naar een patiëntje kijken, een jonge hengst met atypische myopathie, een ernstige spierziekte. Mijn telefoonnummer ligt op het bureau voor als er iets is.’ Ze trok haar bruine cowboyjas weer aan.

‘Ik breng je even terug…’

‘Ze zien me rijden voor dat kippenloopje… Mooi trouwens, die oldtimer…’ zei ze.

‘Mercedes SL, uit 1973…’ Ik wilde haar vertellen dat ik net een eend had doodgereden.

‘Als er wat is en ik ben er niet, probeer dan het andere nummer. Er is centrale verwarming hier, maar hou de haard aan, dat is fijnere warmte. Dag.’

Nadat de deur dichtgevallen was, zag ik haar het pad af lopen, hoe ze met beide handen haar kraag opzette en toen met een zwiep de weg op liep. Het was of haar silhouet een kort moment zilverachtig oplichtte tegen de regengevulde lucht.

2

Twee maanden geleden, in die uitzonderlijk hete augustusmaand, was mijn moeder overleden, de vingers van één hand stonden in een sierlijk boogje op het matras, alsof ze midden in haar pianospel was blijven steken. Ze had een brief nagelaten, maar op haar verzoek overhandigde de notaris hem nu pas. ‘Levi Levi’ stond er in haar vertrouwde handschrift op de envelop. Het was net of ze nog leefde.

Wie van over het graf een bericht krijgt, heeft als je het mij vraagt maar twee keuzes: de brief vernietigen omdat hij nieuws brengt dat je nooit had willen horen; of je voorbereiden op een schok. Je vouwt hem open, houdt hem even tegen je borst, ademt in en dan begin je te lezen.

Mijn eerste ingeving was om hem plechtig te verbranden.

Mijn moeder, gezegend zijn haar handen, was een lieve schat, daar zat geen kwaad bij. Ze had als vijftienjarige Auschwitz overleefd en kon daarna de hele wereld aan. Ze maakte nooit ergens een probleem van, hup, wat gefilte fisch op tafel en nasjen maar. Ze lachte zoveel dat een buitenstaander er niets van geloofde. Ze hield van bridge, cabaret, van liedjes zingen aan de piano en taalgrapjes, mijn moeder was van de sunny side of the street. Die ogenschijnlijke lichtvoetigheid heeft haar leven gered. Dat hadden we in haar overlijdensadvertentie moeten zetten: ze leefde aan de zonnige kant van de straat. Wat moest ze anders? Gaan zitten simmen? Verpest je eigen leven maar. Ze liet zich niet beheersen door wraakzucht. Wat verbijsterend is als ze je als een beest in een kamp hebben gestopt, je wreed uitgehongerd, mishandeld en vernederd hebben en je dan ook nog half vermoordden.

Nadat ik bij de notaris was geweest, zat ik thuis een tijdlang aan onze keukentafel, ik had expres het licht niet aangedaan. Lea en mijn dochter Dylan waren er niet.

Ik zag mijn moeders lach voor me, haar mooie haar, haar sprankelende aanwezigheid. Naar de brief, die ik op tafel had gelegd, durfde ik niet eens te reiken. En als ik het deed, was het of een logge arm me tegenhield. Ik beet hard op mijn lip. Ik had Lea ge-sms’t dat ik met haar in ons vaste restaurant wilde eten. Het was onze laatste avond samen voor ik naar Westwoud zou vertrekken om de huisartsenpraktijk waar te nemen voor dokter Simons, die voor twee maanden naar Afrika vertrok. Om halfnegen zou ze toch wel klaar moeten zijn met haar drukke baan als makelaar, maar ze had nog steeds niets van zich laten horen. Ik belde haar, het was inmiddels al ver over achten. Op de achtergrond klonk geroezemoes. Ze zei meteen dat ze geen tijd voor me had, want ze was uit eten met een klant.

‘Dat heb ik je vanochtend toch al gezegd?’ Haar stem klonk afstandelijk, zoals altijd wanneer ze in één ruimte was met een voor haar belangrijke persoon. Soms behandelde ze me als een lastige zoon. Ik bromde wat en verbrak de verbinding.

We waren een gewoon gezin zoals er zo veel zijn, een van de triljard voetnoten bij de geschiedenis. Niet erg opwindend, niet heel bijzonder. Maar sinds onze dochter in de puberteit was, leek het alsof de samenhang langzamerhand verdween. Ik hield van Lea, maar ik kon haar al een tijd niet bereiken en ik had dat zo gelaten. Met Dylan had ik het contact jammer genoeg vanaf haar puberbuien een beetje verloren, en als vader en arts had ik dat als iets onvermijdelijks gezien dat nu eenmaal bij het opgroeien hoorde. Ook ik had mijn ouders gemeden toen ik mijn eigen leven op de middelbare school leidde. Ik was weliswaar Dylans vader en ik kon haar alles over Bob Dylan vertellen, maar de laatste tijd mocht ik alleen als chauffeur of als klusjesman fungeren. En Lea keek er niet anders tegen aan.

Omdat ik me niet zomaar buitenspel liet zetten, probeerde ik de band tussen vader en dochter aan te halen. Een paar dagen voordat ik naar Westwoud vertrok, verleidde ik Dylan om in onze favoriete sandwichshop een broodje kroket te gaan eten.

‘Je hoeft je om ons geen zorgen te maken,’ zei ik, ‘maar nu jij veel meer je eigen gang gaat en er een nieuwe fase is ingetreden, moeten mama en ik onze relatie een beetje opnieuw uitvinden.’

‘Ik begrijp inderdaad al een hele tijd niet wat jij en mam nog met elkaar hebben, het lijkt wel of jullie elkaar de hele tijd ontlopen.’ Dylan legde haar kroket op het kadetje, smeerde de mosterd uit, klapte het broodje dicht en begon het lekker te pletten.

Ik schaamde me dat Lea en ik het al zo lang hadden laten sloffen. Het was gewoon zo, de sleet zat in onze liefde. Lea wees me ook niet meer zoals vroeger op het haar dat uit mijn oor of mijn neus groeide.

‘Ik ben best al volwassen, je hoeft je over mij echt geen zorgen te maken als jullie bijvoorbeeld willen gaan scheiden, hoor,’ zei ze met volle mond. Ik verzekerde haar dat we dat helemaal niet van plan waren, maar dat ons huwelijk blijkbaar wel aan een reshuffle toe was. Ze keek me even bevreemd aan, met een blik alsof ik me met die term in haar wereld drong. Mijn dochter oogde inderdaad zelfstandig genoeg om op eigen benen te staan, maar ik wist niet wat er werkelijk in haar omging en was bang om me door de schijnbare volwassenheid van haar generatie te laten bedriegen. Ik had haar nog nooit gevraagd wat haar verwachtingen van de wereld of haar onzekerheden en angsten waren, dat liet ik aan haar moeder over. De intieme band tussen Dylan en Lea was de wereld van beha’s en borsten, van make-up en bikinilijn, zaken waar alle jongens graag naar keken, maar niets van begrepen.

Ik vertelde haar dat ik in een dorp moest waarnemen.

‘Je kan best een weekend langskomen, het is heel mooi in Westwoud, het ligt heel landelijk.’ Maar wat we dan samen gingen doen wist ik niet, pannenkoeken bakken? Ze was geen tien meer. Een wandeling maken, een serie kijken? Lea had al duidelijk gemaakt dat zij waarschijnlijk geen tijd zou hebben om langs te komen.

‘Samen kokkerellen,’ stelde ik voor. Rauwe andijviestamppot met spekjes, dat zou ik haar leren maken. Ze knikte weinig enthousiast, zei dat ze de komende tijd heel veel te doen had en keek wat verveeld door de pui naar buiten.

M’n hart brak bijna toen Dylan na een stilte vroeg of ik soms een nummer op haar iPod wilde horen, en heel cool zette ik haar koptelefoon op. Ze had zich opgemaakt met groene en rode vegen rond haar ogen en er was een zwarte traan op haar wang getekend. Het zag er maf uit, alsof ze zo uit de repetitie van een toneelstuk was gelopen. Ik had ook grote moeite met de hondenhalsband met provocerende punten en de paarse nagellak op haar afgekloven nagels. Verboden had ik het allemaal niet, maar daarmee had ik mezelf wel de mogelijkheid ontzegd om meer met haar te maken te hebben, om dichterbij te komen. Ze was mijn enig kind. Lea liet me de laatste tijd aanmodderen met Dylan, was mijn indruk. Maar ik was van ons tweeën wel degene die elke dag voor onze dochter kookte, omdat Lea vaak laat thuiskwam. Dylan en ik keken samen naar series op tv, haar benen over de mijne heen. Maar van wat er in mijn dochters hoofd omging wist ik niks.

‘Pap, papa! Levi!’ Dylan wapperde met haar hand voor mijn ogen en ik kreeg een duw tegen m’n hoofd. Ik zette de koptelefoon af.

‘Je was keihard aan het meehummen, iedereen kijkt naar ons, ik schaam me kapot.’

‘Sorry,’ zei ik en stond op om af te rekenen.

Dylan pakte haar rugzak en liep weg. Ik haalde haar buiten in, sloeg een arm om haar heen en wilde haar tegen me aandrukken zoals toen ze jonger was. Maar ze weerde me af en deed haar koptelefoon op. Ik had zin om hem van haar hoofd te grissen.

De twee maanden dat ik ging waarnemen zouden volgens mij lang genoeg zijn om erachter te komen of Lea en ik nog naar elkaar verlangden.

3

Wat de dorpelingen dachten toen ze me in de striemende regen mijn auto voor het huis van dokter Simons zagen parkeren, weet ik niet. Het kon verbeelding zijn, maar ik voelde me bekeken. Dat idee heeft me al die tijd niet verlaten.

Toen Lidie weg was, was het huis ineens leeg. Voor mijn verkenningstocht had ik me bewapend met de zaklantaarn. Eerst bekeek ik alle kamers vluchtig, het wachtkamertje aan het einde van de gang, de slaapkamer boven, de badkamer daar, elke deur in huis opende ik met dezelfde kinderlijke verwachting, want met nieuwsgierigheid begint het in elke praktijk die ik waarneem. Maar de sensatie dat ik in de gaten gehouden werd door die achterdochtige kater maakte me nerveus en op een bepaalde manier beschaamd. Er was een schuurtje in de tuin. Misschien kon ik dat straks tot katerhuis bombarderen. Dan kon hij daar zijn muizen en vogeltjes verorberen in plaats van in de slaapkamer, waar hij vast trots zijn muizenkadavertjes aan zijn nieuwe baasje zou komen laten zien.

In de slaapkamer pakte ik mijn koffer uit, want ik wist hoe dat ging als ik dat niet meteen deed, dan voelde ik me nooit thuis. De overhemden legde ik op nette stapeltjes en mijn broeken, colberts en een trui hing ik in de hangkast. Een man van de wereld moet ordelijk zijn, had een vriend me ooit geleerd.

Op de bodem van mijn nu lege koffer zag ik de brief van mijn moeder liggen. Ik had hem nog steeds niet durven openen. Ik stak hem achter het netje in de deksel, sloot de koffer en zette hem in de kast. Een geschikt moment om de brief rustig te lezen zou zich vanzelf aandienen.

Een van de deuren op de bovenverdieping bleek de toegang tot de zolder. Onweergerommel klonk in de verte toen ik de steile trap opging. Het was inmiddels opgehouden met regenen. Deze zolder was opgeruimder dan de meeste zolders die ik aantrof, hier stonden netjes getimmerde kasten en een werkbank met gereedschap.

Voor het raam in de voorgevel zag ik een kijker staan, een telescoop op een statief. Nieuwsgierig keek ik door het oculair, ik moest me eerst even oriënteren tussen al die kleuren grijs buiten, maar kreeg toen een stuk van de weg en het begraafplaatsje bij de kerk in het vizier. HIER RUST MIJN GOEDE MAN AREND … RIEKJE LINDEMANS ECHTGENOTE VAN … HUBERTUS HOVIUS GEERTRUIDA BLAUENDRAAT … Door het bemoste hardsteen, zwart en glanzend van de regen, was het niet makkelijk om de namen te lezen. Op sommige graven stonden bloempotjes, op één graf lag een omgewaaid verfblikje met de verwelkte bloemen er nog half in. Ik zwenkte met de kijker naar rechts en kreeg een flink deel van de weilanden en het dorp Westwoud in beeld. Van enkele woningen kon ik het huisnummer lezen en ook zien welke prullaria er op de vensterbank stonden – een hondje van porselein, de bekende drie aapjes. Een vitrage bewoog daar aan de overkant en plotseling keek ik recht in een gezicht, neus, wenkbrauwen. Ik schrok en deinsde achteruit. Achter het raam leek een vrouw van een jaar of vijftig naar me op te kijken, ze had spierwit lang haar. Maar ze kon mij onmogelijk zien. Waarschijnlijk peilde ze de lucht of keek ze naar iets doodgewoons in de verte.

Tijdens mijn rondgang door het huis doemde Flip de kat steeds in mijn ooghoek op. Ik probeerde zijn felle, onbeschaamde ogen te negeren, omdat het duidelijk was dat hij me probeerde te intimideren. Telkens als ik in een kamer was geweest, wachtte hij me aan het eind van de gang op, zijn ogen weerkaatsten het schaarse licht. Het gespannen pok-pok van de staart op de vloer werkte op mijn zenuwen. Ik was de vijand, die boodschap was volkomen helder.

Het briefje op de deur van de spreekkamer ontdekte ik pas toen ik beneden kwam:

Waarde collega, my home is your castle. Maak het je gemakkelijk, schroom niet, leg na het spreekuur je voeten op de bank. In de drankkelder genoeg wijn en iets wat men hier Zielverkopertjes noemt om de donkere herfstavonden mee te passeren. Laat de fles niet staan, anders bederft hij maar… Je zult hem nodig hebben weet ik uit eigen ervaring. Meer op het glimmende scherm van mijn elektronisch wonder. Handel juist, collega, behandel mijn patiënten volgens de eed. Gedenk wat de Heere Heere geboden heeft, maar vervolg vooral je eigen pad.

De spreekkamer, die een spiegel van de woonkamer was aan de overkant van de gang, had ik bij mijn vorige bezoek al bekeken, een aangename ruimte met aan de voorkant hoge ramen. Weinig dokterachtig, een beetje een Engels landhuis met donker meubilair waar een patiënt zich gauw op z’n gemak voelde. Ik ging achter het bureau zitten, het tafelblad rook naar boenwas. Ertegenover een kast met statusmappen. Aan de muren een paar Afrikaanse maskers. Voor het bureau twee praktische stoelen. Aan de tuinkant stond de onderzoeksbank, afgeschermd met een kamerscherm, een glazen vitrine als medicijnkast, een krukje en een rijtafeltje met glazen blad voor de bekkentjes en de instrumenten. Alles in het gelid, een stilleven.

De kelder onder de keuken was een lage ruimte waar je alleen met gebogen hoofd in kon. Het rook er naar vocht en krijt en in het licht van de zaklantaarn verscheen een rek met wijnflessen waaruit ik een tien jaar oude pomerol en een pinot noir koos.

Het vuur van de houtkachel in de woonkamer leefde op toen ik erin blies, lauwe as vloog in m’n ogen. Ik legde er een klein stammetje op en toen ik flink pookte schoten er vonken weg. Ik keek door het hoge raam naar de lucht. De regen was weggetrokken, het donkere grijs waaierde uit in een paarsblauwe veer. Op een stadsmens als ik had zo’n veranderende lucht grote invloed. De komende tijd zou ik me van wolkenluchten en de sterren bewust zijn en ik verheugde me erop de zonsopgang te zien.

Ik liep nog even naar de zolder, wilde de omgeving van het dorp nader bekijken. Vandaag had ik toch niet veel meer te doen. Maar Flip zat boven aan de zoldertrap klaar als poortwachter, zijn ogen lichtten op, de staart liet weer zijn zenuwslopende pok-pok horen. Even bleven we zo tegenover elkaar staan, hij op zijn stellinkje en ik met een voet op de eerste tree. Toen die patstelling te lang duurde, dacht ik aan de fles pomerol die beneden op temperatuur stond te komen. Tijd was er genoeg. Bovendien was het bewolkt, er zou nu niet veel te zien zijn. Ik wentelde om m’n as en gaf zo een mooie draai aan mijn afgang ten opzichte van Flip. Straks zou ik hem wel te grazen nemen. Met handschoenen aan en zo’n Afrikaans masker voor mijn gezicht. Dan kon hij wat beleven.

4

Het waaide zo hard dat het huis van Simons kraakte en wiegde dat het een aard had. Gedurende de nacht hoorde ik af en toe een geluid of er op het dak iemand een moker hanteerde. Eén slag en dan was het werk weer gedaan. Na een tijdje, net als ik weer ingeslapen was, nog een slag en dan weer niets. Die duivel was dus vooral bezig mij te martelen.

Het was me gelukt Flip voor de nacht in de keuken te houden. Hij kon door het kattenluik naar buiten wanneer het hem uitkwam, maar hij zou me niet in de slaapkamer verrassen met zijn lichtgevende ogen. Ik sliep weinig, dat verschijnsel kende ik zo langzamerhand van alle praktijken die ik waarnam. Ik had altijd een paar dagen nodig voordat ik aan een matras of vreemde geluiden gewend was. Soms duurde een waarneming maar een weekend of een week, vaak was het voor een schoolvakantie of een zwangerschapsverlof. Vanaf het moment dat onze dochter zelfstandiger werd, nam ik langere periodes waar want het beviel me wel om in een nieuwe omgeving een tijd op mezelf te zijn. En voor Lea en Dylan was er altijd plek, ze konden me komen verrassen wanneer ze maar wilden.

’s Ochtends in de keuken negeerde ik Flip, je moet zo’n agressief dier nooit recht in de ogen kijken. Ik deed brokjes in zijn bak en begon Simons’ koffiezetapparaat te bestuderen, maar daar had ik het geduld niet voor, dus zette ik water op en haalde m’n eigen meegebrachte zakjes Nescafé-espresso tevoorschijn. Ik merkte hoe Flip al mijn handelingen nauwgezet volgde.

Met de kop dampende koffie in m’n hand en in kamerjas liep ik naar de zolder, op zoek naar de nachtbraker met de moker. Het dak bleek niet ingeslagen, er stond geen ijskoude wind en er vlogen geen vleermuizen rond. Wel klonk er een zacht gepiep, en dat dreef me naar het raam. Daar ontdekte ik de verdachte. Een luik dat aan de buitenkant ouderwets met een haakje moest worden vastgezet hing los, het zeilde heen en weer op de wind en sloeg af en toe tegen de bakstenen van de gevel. De lucht was schoongewassen door de wind en de zon brak door precies op het moment dat ik uit het raam hing om het haakje vast te zetten. Iemand die langsliep zou de waarnemende dokter, onhandig reikend, in een compromitterende pose hebben aangetroffen, want de ceintuur van de kamerjas schoot los. Half ontbloot trok ik mijn lichaam snel terug en sloot het raam. Het was gelukkig vroeg. Ik keek naar het huis aan de overkant waar ik de vrouw met het witte haar had gezien.

Ik dronk mijn koffie terwijl ik naar de opgeklaarde lucht met schapenwolkjes keek, maar kon me niet bedwingen om nog eens door de telescoop naar de omgeving te turen. Een weids uitzicht over de graslanden achter de huizen waar koeien en paarden graasden. Na een tijdje zag ik hoe er een witte BMW, hoog op de wielen, aan de overkant parkeerde. De vitrage werd opengeschoven en daar stond die witharige vrouw weer. Een man in een suède jas met franjes stapte uit de auto. Ik zwenkte met de kijker naar links, naar de splitsing aan het eind van de dorpsstraat. In de regen was de boerderij van Lamberts onherkenbaar geweest, maar nu stond hij er met schuren en al landelijk bij. Ik zag een paard met iemand ernaast op het erf, maar kon niet uitmaken of het Lidie was. Een gedrongen vrouw in een knaloranje jas fietste voorbij. Ik was in zo’n vrolijk dorp terechtgekomen dat je alleen in tekenfilms aantreft. Schapen die nergens bang voor waren stonden kauwend in de wei, geraniums wiegden op de vensterbanken en de geschoren heggen stonden er frisgroen bij. Ik merkte hoe de taaie stadse plakken van me afgleden en hoe mijn lichtschuwe binnenste tevoorschijn kwam. De stad perverteerde natuurlijk, daar zag je op banken in de openbare parkjes alleen de holle blik van alcoholisten en de zwarte ziel van snuivende tieners met wegdraaiende ogen.

Ik keek om en zag Flip in het trapgat staan, hij staarde me even aan en betrok toen met lage rug een positie onder een kast waar ik hem niet meer kon zien. Ik had de keukendeur zeker opengelaten.

Simons’ computer startte met een enorm geraas en gesputter op, alsof er een vogelnest in zat. In het afsprakenboek dat ik opensloeg, waren de weken die nog kwamen maagdelijk. Ik gleed met mijn vingers over het gladde papier, alsof die beweging geheime aantekeningen zou laten verschijnen, maar er gebeurde niets. Het beviel me meteen, het zitten achter Simons’ mooie bureau. Op het bureaublad van de computer stond kriskras een aantal programma’s en mappen: het Huisartsen Informatie Systeem natuurlijk, maar ook een document met mijn naam en een map met de titel Mijn Aimabele Patiënten. Ik opende het document dat onder mijn naam was opgeslagen.

Waarde collega, beste Levi,

In het HIS vind je alle patiëntengegevens die je nodig hebt met de toegangscode die ik voor je aangemaakt heb. Er zijn nog geen afspraken voor jouw periode ingeboekt. Men vertrouwt de vervanger van het eigen doktertje wellicht niet. Maar allez, trek het je niet aan, zodra er sprake zal zijn van acute krampen en almaar druppelende blazen c.q. neuzen, zullen de dorpelingen je waarachtig wel weten te vinden. Zoals ik al met je besprak, kun je flinke wonden of verwaarloosde maar toch opspelende kneuzingen verwachten onder de boerenjongens uit de buurt die in de weer zijn geweest met machines, en vooral in het weekeinde zijn er drankgerelateerde problemen. Verder bloeien de geijkte ouderdomskwalen bij de mannen en de talloze baarmoederverzakkingen en andere narigheid bij de vrouwen. Voor praktische informatie kan je Lidie Lamberts raadplegen, zij is van vele markten in het dorp en wijde omgeving thuis en op de hoogte van allerlei in mijn huis. Mocht er een probleem zijn, stuur mij dan in het uiterste geval een boodschap op het mobiele nummer dat ik je gegeven heb. Maar beter laat ik alle lijnen met ons patria doorgesneden zolang ik dit machtig en donker continent doorkruis…

Met collegiale groet,

Fr. S.

P.S. Als het je allemaal te veel wordt: op zolder ligt een oude karabijn, met de nadruk op oud. Hij is van mijn vader zaliger geweest. Let op, hij schiet. Er moeten ergens patronen liggen, maar vraag me niet waar. Je kunt er gerust mee imponeren als de patiënt tegenvalt of als zijn of haar gezicht je niet aanstaat. ‘Het leven is een ziekte, de hele wereld een hospitaal en de dood soms onze arts.’ Heinrich Heine was een genie. Maar dat wist je al. Tabee.

Aan mijn eigen nog levende vader had ik de afgelopen dagen niet gedacht. Die had zijn Claudia. Om hem maakte ik me weinig zorgen. Erg aanhalig was hij tijdens mijn moeders begrafenis niet geweest, een stevige hand en een aai over mijn wang. Op zijn tweeëntachtigste nog steeds de aantrekkelijke chirurg, stond hij de condoleances in ontvangst te nemen. Ik zag hem groeien in zijn rol van weduwnaar, zoenend met goed geconserveerde vriendinnen van mijn moeder die met hem flirtten. Rechte rug, voor zich de stok met de koperen knop, waar hij slechts af en toe op leunde. Maar toen ik hem tijdens de crematie langer observeerde, zag ik een zekere ernst over zijn gezicht trekken. Voor even was hij niet mijn charmante, sportieve vader die, sinds mijn moeder in het ziekenhuis lag, zijn vroegere secretaresse Claudia omarmd hield. Alsof zij de enige was die hem de nodige troost kon bieden. En mijn moeder die dat allemaal best vond nu ze toch doodging. Ach, ze kenden elkaar al zo lang, zei ze wijs. En Claudia in haar kekke leren kokerrok maar armen vol bloemen naar de ziekenkamer dragen.

Mijn oudere broer Ron, mijn zus Sonja en ik werden als kinderen erg verwend. Mijn ouders waren blij dat ze überhaupt nog leefden. Mijn vader reed na de oorlog op een Duitse motor. Hij bewonderde de Duitse techniek, de auto’s, de fototoestellen, al had hij de pest aan Duitsers. Of nee, hij had allang geen hekel meer aan hen. Te veel eer. Hij had ze eenvoudigweg uit zijn hoofd gezet en was uit wraak een levensgenieter geworden.

Ik had hem de afgelopen maanden elke week gebeld, iets wat ik vroeger nooit deed. Maar tot een gesprek kwam het niet, ook niet als ik naar huis kwam, hij een fles ontkurkte en mij spottend aankeek of me hard op de schouder sloeg, alsof hij me wilde laten voelen wat pit was. Het broze dat ik heel even op de crematie had gezien, was weer van zijn gezicht verdwenen.

Alleen om mijn vader een plezier te doen was ik medicijnen gaan studeren.

‘Waarnemer?’ zei hij toen ik hem als coassistentje duidelijk maakte dat ik geen fulltime-arts wilde worden en me niet zou gaan specialiseren, omdat mijn generatie het anders deed, omdat wij tijd voor andere dingen wilden overhouden. ‘Welke andere dingen?’ Hij sprak het uit of hij iets smerigs in zijn mond had. Hij vond het een laffe beslissing, dat wist ik. Ik ontliep de essentie van het vak, dat geen ambacht was, maar een roeping. En ik beschouwde zoiets verhevens als een baantje? Hij zei niets, keek me alleen geringschattend aan, of hij een luis dooddrukte. Maar hij wist wat hij met zijn zoon deed. Dat heet vaderliefde.

5