L.H. Wiener

Shanghai Massage

2011

Uitgeverij Contact

Amsterdam/Antwerpen

PROLOOG

Zoals het gevoel dat een personage uit een boek niet slechts verzonnen is, maar echt bestaat in een werkelijkheid die zich elders bevindt, en het gevoel dat een overleden persoon niet echt gestorven is, maar min of meer op reis, naar het einde van de nacht, en later kan worden ontmoet op de plaats der eindbestemming, in het nieuwe licht, zo kan een verloren geliefde nog steeds een geliefde zijn, die slechts min of meer afwezig is en ieder moment zou kunnen weerkeren, om nooit meer weg te gaan.

De beleving van een dergelijke emotie omtrent verzonnen personages, overleden personen en verloren geliefden neutraliseert hun absentie en doet verbeelding en werkelijkheid in gelijke mate versmelten als leven en dood.

Maar merkwaardig blijft het dat het verleden in onze herinnering zich bij voorkeur lijkt te manifesteren in pijn, verdriet en machteloosheid, en maar in geringe mate in succes, troost en geluk.

Althans in dit boek.

1

Sinds Quirina’s vertrek zijn mijn dagen niet duur meer. Ze komen en gaan zonder dat ik er iets mee doe, zonder dat ik ze aan iets besteed, zonder dat ik er in een of andere vorm reliëf aan geef. Het bijhouden van dagboekaantekeningen, zoals een schipper zijn logboek, is het enige middel waartoe ik nog in staat ben, om mijn tijd niet zomaar te laten weggorgelen in het gootsteenputje der ledigheid, om aan de nutteloosheid van mijn dagen tenminste nog een datum te verbinden.

      Dagboeken zijn de logboeken van een leven. Het is niet noodzakelijk om ze bij te houden, want het schip vaart toch wel door, zoals een leven zich vanzelf verder ontrolt, in de mist der mensen, maar alleen in het logboek kunnen de daadwerkelijke voortgang van het schip, de koers die het gevaren heeft, of de mate waarin het door de stroom is weggezet, de bestemmingen die het heeft aangedaan en de conditie waarin de uitrusting zich bevindt, worden vastgelegd.

      Dagboeken en verhalen, dat ben ik.

      Meer niet.

      Niet meer.

Hier is zo’n verhaal:

COMPULATIO

Ondanks het feit dat zij geheel overeenkomstig de in alle rust en vrede gemaakte afspraak mijn huis inmiddels al geruime tijd verlaten heeft, om als een speelse raaf op eigen wieken woeste hoogten te bereiken, kon ik vannacht de slaap niet vatten en de slaap niet mij (denkend aan haar schoonheid kan ik niet slapen en niet slapend denk ik aan haar jeugd), waarbij het mij plotseling te binnen schoot dat de naam Bovary misschien wel eens op een woordspeling zou kunnen berusten, daar zie ik Flaubert best toe in staat, een combinatie van ‘bos’ of ‘bovis’, os dus, en ‘ovarium’, ik bedoel, waarom niet, en met zo’n naam moet je welhaast belanden in een overspelig bed. Ik lees de brieven van Flaubert, beide delen: Haat is een deugd en Geluk is onmogelijk. Ik lees ze koortsachtig, uren achtereen, om mijn gedachten te verzetten en me te laven aan zijn verlatenheid en hunkering, die ook de mijne is, sedert 1 oktober 2009 om precies te zijn.

En toen ik in de nacht van 1 januari 2010 om drie uur nog geen antwoord van haar had ontvangen op de door mijn dochter Hannah om precies 00.10 uur ingetikte nieuwjaarswens richting het uitbundige feest in een Groninger studentenhuis, kon ik heel in de verte het zware guillotinemes in zijn houten sleuven horen suizen, richting mijn nek, al kwam het toen nog in het geheel niet bij mij op dat mijn schone vriendin, gelijk de eerste nacht reeds, de jongeman van haar keuze eerst langdurig zou pijpen, om vervolgens ook maar meteen zijn zaad in te slikken, ‘omdat je dan het minste geklieder kreeg’. Modern times. Of zouden de studenten in het oude Griekenland zoiets ook al geflikt hebben? Ik weet het niet, want ik heb geen gymnasium. SOA was in die Groninger ambiance kennelijk de afkorting van Seksueel Onverwijld Aanpakken.

Een en ander bracht zij mij negen dagen later mondeling over, op de 10de januari dus, bij mij thuis, onopgesmukt en in het volledige bezit van haar verstandelijke vermogens. Bij het aanhoren van zoveel realiteit begonnen, ter begeleiding van mijn uitvaart, de klokken van zowel de kathedraal van Reims, de Sint-Pieter te Rome als de Bavo te Haarlem door mijn hoofd te galmen.

Godverdomme, dacht ik, driemaal achtereen, maar ik merkte zo droog mogelijk op: ‘Wist je dat er ook zoiets bestaat als mannelijke intuïtie?’

      ‘Wat bedoel je?’

      ‘Nou, ik voelde het, ik voélde het gewoon.’

      Er viel een korte stilte.

      Reeds voor Kerstmis had ze aangekondigd oud en nieuw in Groningen te gaan vieren, ‘met een paar vrienden’, en op mijn nogal ouderwets klinkende vraag waar ze dan wel zou slapen, had ik als laconiek antwoord gekregen dat ze dat nog wel zou zien.

      ‘Ik heb donderdag een date met hem.’

      Daten is maten, ging mij nu door het hoofd.

      ‘Ga je weer naar Groningen?’

      ‘Nee, hij woont in Haarlem.’

      Hier moest ik even over nadenken.

      ‘Hoorde hij bij het groepje?’

      Ze knikte.

      De vraag of er daarvoor al iets tussen hen gaande was, hield ik voor me.

      Het kwam er nu op aan mij ‘goed te houden’, besliste ik, nonchalant te reageren en vooral niet cynies te worden.

      Eigenlijk had ik toen op neutrale toon moeten vragen hoe oud hij was, maar ik was te laat.

      ‘Hij is vijfentwintig,’ zei ze.

      Negenendertig jaar jonger dan ik, rekende ik uit, en twee jaar ouder dan zij.

      Rustig naar zijn naam informeren zou nu aan de orde zijn, maar ik vergat het.

      ‘Hij heet Pieter Bas,’ kreeg ik toen te horen.

      ‘Pieter Bas...’ herhaalde ik. ‘Is Bas zijn achternaam?’

      ‘Nee, dat geloof ik niet... Iedereen noemde hem steeds Pieter Bas.’

      ‘Pieter Bas is de titel van een boek,’ zei ik mat.

      En even probeerde ik mezelf nog wijs te maken dat het allemaal niet waar was, dat ik op de proef werd gesteld, als geintje, om te zien hoe ik me hield bij deze eerste keer, maar het was wel degelijk menens.

Ik keek haar aan en zag voor de duizendste keer hoe mooi ze was: haar Griekse neus, haar puntgave gebit, het dikke haar, haar mooie mond met de in volmaakt evenwicht gewelfde lippen, haar grijsblauwe ogen, waarmee ze alles zag.

      ‘Het is wel even wennen,’ bracht ik uit.

      Ze liet nu een geamuseerd giecheltje horen.

      Het zelfkwellen was begonnen, merkte ik. En na mijn misantropie is zelfkwelling, gevoed door vernederende paranoia, mijn meest virtuoze kant.

      Zo snel mogelijk verdwijnen was het enige wat er nu nog voor mij op zat, zo snel mogelijk ten onder gaan in een fictionele wereld vol duivels en demonen, zodat de werkelijkheid, vergelijkenderwijs, nog zou kunnen meevallen.

      ‘Vertel het me van het begin tot het eind, langzaam en met alle details, want dat windt me op,’ nodigde ik haar uit, terwijl er tegelijkertijd een heet Japans mes dwars door mijn darmen sneed.

‘Beschreven levens zijn vele malen interessanter dan levende lijven,’ had ik ooit met overmoedig literair aplomb beweerd, alsmede: ‘Porn has always been good to me’, een zinnetje dat ik mijn alter ego Victor van Gigch in de mond had gelegd en waarmee hij bedoelde dat er van pornofilms een zekere heilzame verdoving kon uitgaan, beelden zo sterk dat zij andere in hun opdoemen verdrongen. Maar voorlopig, onder het aanhoren van haar minutieuze verslag, moest ik er nog in trachten te slagen onze ontmoeting tot een stijlvol, althans aanvaardbaar einde te brengen. Ergerlijk daarbij was dat zich in mijn brein al een continu doorlopende pornofilm was begonnen af te spelen, die haar oraal onvermoeibaar in beeld bracht in gezelschap van een met volle teugen genietende Pieter Bas, een student met een heel dikke vleeslul die breeduit grijnsde en af en toe grinnikte, terwijl hij, liggend op zijn rug, verdiept was in een boek van Godfried Bomans.

Een goede methode om over een verbroken verhouding heen te komen is afvallen. Niet eten, flink drinken en dan afvallen, al het kwade vet verbranden en een andere man zien te worden. En een andere man worden was soms zo aanlokkelijk dat men er wel een verhouding voor zou willen opofferen. Eigenlijk zou ik het liefst Victor van Gigch weer willen worden om mijn vernedering op hem te kunnen afwentelen. Hij zou dit nu moeten afmaken, niet ik. Zij was ooit op hem af gekomen en niet op mij. Vier jaar geleden, toen ik nog als leraar actief was, kwam ze aan het eind van de dag glimlachend lokaal 6 binnen, waar Victor zat te werken. Ze was achter hem gaan staan, had langzaam zijn hoofd achterovergetrokken en het laten rusten tegen haar ronde veerkracht. Dat was weliswaar een fantasie van mij geweest, akkoord, maar daarom was het nog niet minder waar. Ik bedoel, we zijn nadien wel meer dan drie jaar samen geweest, in een werkelijkheid die ik tot de gelukkigste van mijn leven reken.

Dit alles is wel erg persoonlijk. Ik heb een alter ego nodig om door te gaan. Een nieuw alter ego, sinds Victor van Gigch mij de rug heeft toegekeerd. Alter ego’s genoeg, net als vrouwen. Alter ego’s die geen zin hebben zijn zinloos, net als vrouwen. Sorry, daar ga ik weer. Maar dan... en toch... je bent aan het ene alter ego meer verknocht dan aan het andere, zoals dat ook geldt voor sommige vrouwen. Neem nu MaMa, een wel zeer fraai exemplaar van de soort en de moeder mijner kinderen, zijnde Nathan en Hannah. MaMa, ook al een vroegere leerlinge van me en vierentwintig jaar jonger dan ik, die aan het begin van onze omgang instemmend knikte bij alles wat ik zei, maar later altijd alles beter wist dan ik. Geen geliefde heeft mijn hoofd er zo vakkundig af gedraaid als zij. In drie maanden tijd viel ik bijna zeven kilo af.

Een dagboekaantekening van 14 januari 2010, 07.56 uur a.m., vier dagen na dato:

De kinderen zijn zojuist naar school gegaan in een zwarte en kille ochtend, met overal vastgevroren sneeuw op de straten, althans hier rondom het plantsoen. Ik heb met ze te doen, maar zij voelen dat gelukkig niet zo. Het is eerder mijn eigen ontregeling, als gevolg van het meedogenloze Koningswater. Wat steeds blijft terugkomen is een radeloos gevoel van verlatenheid, deels, grotendeels, veroorzaakt door de uitwerking van de drank en met als bloot gezopen oorzaak het gapende zwarte gat. Ik moet mijn ziedende emoties in een literair kader vormgeven en zichtbaar maken en laten stollen op de tijdbalk van mijn leven. Ik moet die verlammende verhitting in een getransformeerde en gefixeerde vorm [let op de alliteratie] een plaats geven binnen mijn literaire werk, mijn feitelijke leven dus, zodat niet alles zomaar voor altijd teloorgaat en zonder tegenstribbelen wegstroomt in de stortkoker der zinloosheid. Maar dit lucht niet op, niet genoeg nog; er is nog te veel gevoel, gefnuikt of niet [ik schijn graag op de letter f te allitereren, de f van fuck en frenzy], Flauberts gefnuikt gevoel valt feilloos te verifiëren.

Resteert de vraag of haar exercitie in de Groningse nieuwjaarsnacht nu moet worden aangemerkt als arglist – arglust is misschien een betere term – of niet meer is dan een natuurlijke gang van zaken. Het voelt als verraad, en niet zo zuinig ook, maar het is niet zo, nee!

      Nee, het is niet zo, omdat ik het niet aankan!

      Handwasjes ontspannen mij, handwasjes en langzaam aardappels schillen.

Gustave Flaubert moet wel de eenzaamste man ter wereld zijn geweest, zoals de meeste mannen, maar van hem trek ik het me aan. ‘Wat uiteindelijk resteert zijn de dieren,’ ontviel mij eens en pas nu schikt de werkelijkheid zich naar deze conditie. Flaubert had een papegaai, genaamd Loulou, zo lees ik in het boek Flaubert’s Parrot van Julian Barnes, zoals ik de poes Lolitapoes heb, met dat verschil dat Loulou was opgezet en de poes Lolitapoes tussen mijn toetsenbord en mijn monitor altoos gezellig ligt te snurken. En dan heb ik in de tuin ook nog het konijn Muffin, vrij rondhobbelend in haar gevonden paradijs.

      ‘Ik heb niemand meer om mee te praten,’ verzuchtte Flaubert. ‘Om mijn Sombere Mijmeringen van me af te schudden, werk ik zo hard mogelijk,’ schrijft hij op 23 juni 1870. En bijna een jaar later: ‘Ik probeer me met inkt te bedrinken, zoals anderen zich met brandewijn bedrinken.’

      Ik drink geen inkt, wel Bushmills.

      En op 30 oktober 1872, weer een jaar nadien, in een brief aan Ivan Toergenjev, schrijft hij: ‘[...] ik lees ongeveer negen à tien uur per dag. Maar goed, een beetje afleiding van tijd tot tijd zou me geen kwaad doen, maar wat voor afleiding moet ik zoeken?’

      Gustave Flaubert had geen computer.

Als ik helder blijf zal ik blijven schrijven tot mijn laatste lach, misschien geen ‘primaire’ literatuur meer, maar dan toch zeker ‘secundaire’, zoals kritieken en essays. Leo Vroman is vierennegentig en nog actief, al gaat het bij hem (en zijn echtgenote Tineke) wel uitsluitend en alleen nog over doodgaan. Zij zijn al zeventig jaar bij elkaar en houden nog steeds zoveel van elkaar dat Tineke zegt dat ze hoopt dat Leo eerder doodgaat dan zij, omdat zij beter tegen alleen-zijn kan dan hij. Zoiets snoert mijn strot dicht. Ik wilde wat televisie gaan kijken ter verstrooiing ende vermaeck, maar ik stootte telkens mijn hoofd tegen die perfide reclame, die het medium televisie als een wurgslang in zijn macht heeft en langzaam verstikt. Na Vroman en zijn echtgenote bleef ik, tegen mijn gewoonte in, hangen bij Oprah W. omdat zij een gerenommeerde pornoster interviewde, ene Jenna Jameson, van wie ik nog nooit gehoord had, al mag ik mezelf toch zeker rekenen tot de ingewijden op dit gebied. Een ten hemel schreiende vrouw, maar dan letterlijk, want in haar miljoenenvilla aan het water, met een polyester jacht aan de kunststof steiger en de obligate witte Rolls-Royce op de oprijlaan, schoot ze zichtbaar vol bij de klemmende vraag hoe ze haar levensloop later aan haar twee kleine zoontjes zou moeten uitleggen. Arme vrouw, lieve moeder.

Gistermiddag, vrijdag 29 januari 2010, exact vier weken na dato, arriveerde er om 16.42 UTC in mijn computer plotseling een bericht waarin melding werd gemaakt van herinneringen aan zeiltochtjes op het IJsselmeer en de Zeeuwse stromen, reisjes naar steden en eilanden, alsmede het kopen van het konijn Muffin, dat later stokdoof bleek te zijn en misschien daardoor onaaibaar. Het bericht eindigde met het aanbod om weer eens een wandeling te maken in het park de Koningshof te Bentveld.

Ten antwoord liet ik haar weten dezelfde herinneringen te koesteren en ik besloot met een passage uit Macbeth: ‘I have begun to plant thee and will labour to make thee full of growing’, de woorden van koning Duncan, die hij vol bewondering uitsprak jegens Macbeth als dank voor de bewezen diensten. Ik had haar veel over Shakespeare verteld en vaak uit zijn werk geciteerd, maar bij deze regels had ze toch wel even moeten ‘googelen’, zo liet zij mij vervolgens weten. Maar zij had het kunnen vinden en antwoordde geheel in stijl: ‘I see what you mean and I am much beholden to you’, waarop mijn argwaan mij meteen weer naar de keel vloog, want hoe was zij aan deze laatste nogal ingewikkelde formulering gekomen? Hij komt voor in de beroemde speech van Mark Antony in Julius Caesar, maar daar zou ze toch alleen bij toeval op hebben kunnen stuiten? Of zou die Pieter Bas Engels gestudeerd hebben, met het Elizabethaanse toneel als specialiteit, en haar likkebaardend hebben geholpen? ‘That cuckold lives in bliss, who, certain of his fate, loves not his wronger,’ lispelde de verdorven Iago mij vervolgens in het oor, hetgeen in eenvoudig Nederlands ongeveer oplevert: ‘Als je haar niet loslaat, ga je aan haar kapot.’ Alsof ik dat zelf niet wist! Alsof ik de dramatiese ironie die schuilging in de behoedende woorden van koning Duncan niet juist zo bedoeld had! Alsof ik niet wist dat Macbeth hem diezelfde nacht nog zou vermoorden. En alsof ik niet allang heb overwogen die eer aan mezelf te houden! The king is dead.

Gustave Flaubert, die zijn moeder tot haar dood in zijn huis verzorgd heeft, had naar eigen zeggen nooit geboren willen worden en heeft herhaaldelijk met zelfmoord gedreigd, in de vaste overtuiging dat hij het nimmer zou doen, ‘gekoketteerd’ is wellicht een beter woord. Le mot juste, zou hij zelf zeggen. ‘Mensen zoals wij moeten de wanhoop tot geloof verheffen,’ was zijn stelregel. Zelf zou ik het woord ‘geloof’ door het woord ‘kunst’ willen vervangen.

‘Ik droom zo zelden van je, omdat je niet droomt van wat je begeert,’ schreef Flaubert aan zijn minnares Louise Colet op 4 september 1852. Of dit zo is waag ik te betwijfelen, maar ik weet het niet zeker, aangezien ik door slapeloosheid niet eens aan dromen toekom.

Eens zag ik plotseling dat de naam Dunsinane, het kasteel van Macbeth waar hij zijn onvergeeflijke daad beging, uit drie delen uiteen te nemen was, waarbij ieder deel zijn eigen betekenis impliceerde. Dun staat dan voor de naam van de koning, sin spreekt voor zich en Lady Macbeth wordt later insane en pleegt zelfmoord. The queen, my lord, is dead.

De computer is na de zon het enige medium dat deze aarde nog gaande houdt. De mens heeft een digitaal universum geschapen waarvan de directe invloed merkbaarder is dan die van het door God geschapen heelal. De aantrekkingskracht van de aarde voelt men pas als men valt of een piano op zijn hoofd krijgt. Men leeft in een wereld die beheerst wordt door de wetten der gravitatie, maar men bemerkt van die aantrekkingskracht zelve niets. Afstotingskracht is in deze wereld duidelijker waarneembaar, want oorlog en onmin vormen het dagelijkse nieuws. Onze planeet tolt om zijn as met een snelheid boven die van het geluid. Niet op de polen, maar iedere denkbeeldige plek op de evenaar tolt rond met een vaart van meer dan 1600 kilometer per uur. Toch werden de bierflesjes en whiskyglazen van Tip Marugg tijdens zijn vele tropiese mijmernachten onder een Antilliaanse maan nimmer van de tafel gezwiept, en als hij dan soms toch mistastte had dat met een andere draaiing te maken dan met die van de aarde. Zelfs een zilveren dollar zou op zijn kant blijven staan. Een puts water weegt een kilo of tien en het gewicht van het volume water in een badkuip is door een gemiddeld mens al niet meer te tillen, maar de zeven wereldzeeën vallen niet ruisend van de aardbol af, al zijn sommige plekken – troggen noemt men die – kilometers diep en dus als los stromende materie astronomies zwaar. Hoe kan dat? Dat kan niet, is men geneigd te beweren. Maar toch is het zo. Alleen hoog- en laagwater zijn als zeebewegingen merkbaar. Een enkel minuscuul vloedgolfje, dat onder de naam tsunami een paar eilanden wegspoelt, daargelaten.

Ik heb veertig jaar voor de klas gestaan, achtendertig jaar, om precies te zijn. Afgaande op bovenstaande overpeinzingen lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat ik docent natuurkunde ben geweest, maar dat is toch niet het geval, want ik ben een uitgesproken talenman, een alfa, zoals dat vroeger heette, en vandaar waarschijnlijk mijn verbijstering over de werking en de geldigheid der natuurwetten, alsmede over de ongebreidelde invloed van de computer. En die verbijstering heb ik nimmer onder stoelen of banken gestoken. Als ik tijdens een les en orerend voor het bord weer eens overvallen werd door het besef dat ik op datzelfde moment, maar zonder het te voelen, met supersoniese snelheid om de aardas in de rondte vloog – nee, erger nog, dat de gehele aarde, met de zeven wereldzeeën en al, ook nog eens in een elliptiese baan om de zon bewoog, met een snelheid van bijna 30.000 kilometer per uur – dan wilde ik mijn les nog wel eens staken en mijn gemoed klassikaal luchten. Maar geen van mijn leerlingen scheen over deze zaken ooit na te denken, noch over het gekmakende fenomeen dat het universum onbegrensd is, oneindig is, zich dus in feite nergens bevindt en tegelijkertijd overal, en binnen dat nergens nog steeds naar alle kanten uitdijt, in een tijdloze en eindeloze ruimte.

Er bestaat een foto van Gustave Flaubert, genomen enkele jaren voor zijn dood, die een treffende gelijkenis vertoont met mijzelf, op iets jongere leeftijd; ik begin vijftig, hij midden vijftig. Bolle kop, kalend hoofd, grote snor. Hij droeg zijn haar wat piekeriger en zijn snor had langere punten; de zijne noemde je een druipsnor, de mijne had meer een Engelse vorm, met de punten omhoog, maar de overeenkomst in uiterlijk was zo markant dat een van mijn leerlingen deze foto eens uit de NRC had geknipt en meegenomen naar school, met de vraag of die man op de foto een familielid van mij was. ‘Ja hoor, dat is mijn oudoom Gustaaf,’ had ik onmiddellijk geantwoord. ‘Die kan ook heel mooi schrijven, al kleedt hij zich wel erg ouderwets, vind je niet? Hij woont in Frankrijk, aan de Seine, waarin hij vaak een bad neemt, want hij is een heel zindelijke man.’ En ik had de foto als curiosum achter in de klas op het prikbord gehangen. Maar nadat leerlingen uit andere klassen herhaaldelijk hadden gevraagd of ik dat misschien was, had ik ten slotte met vulpeninkt onder op de foto geschreven: Victor van Gigch, op het toppunt van zijn miskenning.

Werkelijk alles wat een mens van node heeft, kan middels de computer betrokken dan wel bewerkstelligd worden, hetzij rechtstreeks, bij wijze van informatie of contact, hetzij indirect, bij wijze van bestellingen of transacties. En waar aanvankelijk computers robots bestuurden, daar dirigeren zij nu de mens, die ondergeschikt is geraakt aan zijn eigen creatie. De mens als tovenaarsleerling. Computers kunnen praten, ze kunnen lezen en schrijven en ze kunnen muziek maken. Het enige wat ze niet kunnen is liefhebben en seksueel actief zijn, want ze hebben geen gevoel en sommige mensen wel. Twee computers aan elkaar koppelen zou technies gezien heel goed tot de mogelijkheden behoren, maar hun gemeenschap zou strikt virtueel blijven en hun cohabitatie slechts een lineaire bundeling van krachten. Zij zouden elkaar niet delen, maar verdubbelen, en een werkelijke versmelting zou slechts kunnen leiden tot kortsluiting en disfunctioneren. Er bestaat een wijsgerig systeem dat natuur en cultuur in correlatie meent te kunnen brengen middels de processen der cybernetica. Pionier op dit gebied was professor Norbert Wiener, ook al een oudoom van mij.

Onder de kop TECHNO en de titel ‘Robots fokken’ schrijft Herbert Blankenstein in de NRC van 3 februari 2010: ‘Neem veel robots waarvan het “brein” net iets anders in elkaar zit. Door die met elkaar te kruisen krijg je robots die bijvoorbeeld heel goede roofdieren zijn.’ En even verder: ‘Robots blijken over “genen” te beschikken, die bepalen hoe de verbindingen werken tussen de “zenuwcellen” in het brein.’ Let op dat het woord ‘brein’ hier al niet meer tussen aanhalingstekens is geplaatst. Deze cyberneticus vervolgt: ‘In feite zijn zulke genen [geen aanhalingstekens] getallen in een computergeheugen, maar je kunt er dingen mee doen die ook gebeuren met echte genen. Neem van twee individuen [sic] een deel van die eigenschappenbepalende informatie, gooi dat bij elkaar en stop het mengsel in een nieuw individu.’ En het artikel besluit: ‘Door op deze manier apparaten te “fokken” kunnen technische oplossingen ontstaan die een ontwerper misschien niet bedacht zou hebben.’ Met als conclusie dat ook biologen nu geïnteresseerd raken om met dit soort experimenten de evolutie te bestuderen. Prachtig! Darwin met een stekker in zijn reet!

Op 5 februari 2010 wordt er aangebeld en staat zij onverwacht voor me. Ze is nog steeds in het bezit van mijn huissleutel, maar wil kennelijk niet zomaar binnenvallen. Netjes. Ik zou tenslotte bezoek kunnen hebben. Waarom niet? Ze draagt een wollen muts en een lange sjaal, die tweemaal om haar hals kan. Beide kledingstukken zelf gebreid, nog hier, bij mij thuis.

      Wat is ze toch bijzonder.

      En wat is ze toch mooi!

      ‘Hé, ik was in de buurt...’ zegt ze.

      Ik geef geen antwoord.

      ‘Mag ik binnenkomen?’

      ‘Dat lijkt me niet zo’n goed idee.’

      ‘Oh...’

      ‘Ik heb Stephanie boven...’

      Een flauwe glimlach zet niet door.

      ‘Stephanie?’

      Ik knik.

      ‘Misschien kun je me ook mijn huissleutel beter teruggeven...’

      En ik steek mijn hand uit.

      Nu glimlacht ze breder, maar ik zie haar mondhoeken trillen.

      Even maar.

      Dan trekt ze haar tasje voor haar buik en haalt er een sleutelbos uit, waarvan ze mijn huissleutel losmaakt.

      ‘Oké...’ zegt ze. En dan ‘Wat jij wilt...’

      ‘Oké...’ zeg ik.

      Ik sluit de deur en ga naar boven.

Het zelfstandig naamwoord ‘compulatie’ is een samenstelling van drie separate delen, die ieder voor zich hun eigen betekenis impliceren. Zoals dat ook opgaat voor de naam Dunsinane. ‘Compulatie’ is afgeleid van het niet-bestaande werkwoord ‘compuleren’. Het woord ‘computer’ is daarin evident aanwezig; van het woord ‘relatie’ ziet men ongeveer twee derde deel, waarvan het ene deel verstopt zit in de computer en het andere ervoor zit. En laat men de letter m weg, dan openbaart zich als vanzelf de mogelijkheid om via internet tot virtuele omgang te komen met zijn medemens. En het is dit soort van intermenselijk contact dat Gustave Flaubert zo gemist heeft. Het enige wat men dan nog nodig heeft is een flesje massageolie of een potje vaseline, al geef ik zelf de voorkeur aan een plastic flacon Kroon-rijwielolie.

Boven op mijn werkkamer neem ik plaats voor mijn monitor, waarin Stephanie middels de pauzetoets een glanzende lul stil in haar mond houdt. Ik plaats de cursor op de dubbele verticale streepjes linksonder in het scherm van de monitor, klik erop met mijn muis, en ziet: daar vervolgt de trouwe Stephanie haar gulzige handelingen. Ze treedt hier op voor de site van Amateur Allure. Ik ken haar act heel goed. Over ongeveer twee minuten zal haar gladde tong naar buiten stulpen en zal ze het zaad met getuite lippen inslikken, onder wat nagemaakt gekreun. Beter vind ik haar nog op de site van Backroom Casting Couch, waar ze in de veronderstelling verkeert dat ze auditie doet voor een baan als model in the adult industry. Op de site van Tube Trooper, in het menu Amateurs, op pagina 2, weet ik nog een mooie jonge meid te zitten, die veel weg heeft van een andere, met wie ik in de werkelijkheid drie jaar heb verkeerd. Die site mijd ik liever, want dat is me toch iets te veel van het goede, hoe moet ik het zeggen, op die manier wil ik niet aan haar herinnerd worden.

2

Mijn naam is Ezra Berger en ik ben schrijver, al heel lang nu. Hoe lang precies weet ik niet, want de tijd gaat aan mij voorbij. Of duidelijker misschien, ik ben achtergebleven in de tijd. Ik ben geboren in het jaar 1945, op 16 februari om precies te zijn, dat staat vast. En ik leef nog, dat weet ik ook zeker. Ik schrijf, ergo sum. Maar hoe oud ik ben, dat weet ik niet, want met de tijd heb ik reeds lang gebroken. Een beetje bètaleerling zal nu zeggen dat ik zwets, omdat de tijd zich niets van ons aantrekt en er gewoon ís, of je nu wilt of niet, zoals dag en nacht, of eb en vloed. ‘Time and tide wait for no man.’ Natuurlijk. En: ‘Time, like a running grave, tracks you down.’ Dylan Thomas, dank u wel. Maar een bèta-leerling die goed kan rekenen hoeft nog niet goed te kunnen schrijven. Ik kan het allebei en mijn specialiteit zijn mijn verhalen en de tafels van dertien tot en met negentien, heen en terug. Zeker vijf keer per dag. Daarnaast heb ik een goede sparringpartner in de Turbo Advanced Trainer, een schaakcomputer van het type Kasparov, waartegen deze gewiekste Armeniër het zelf nog wel eens moeilijk zou kunnen krijgen, zeker in de snelschaakmodus van de tweeminutenpartij. Ik heb Quirina het schone schaak nog trachten bij te brengen, en ik moet zeggen dat ze het nog behoorlijk lang heeft volgehouden. Voor een vrouw.

*

Ik ben Ezra Berger, de schrijver. ‘I am Cinna, the poet.’ Victor van Gigch is mijn alter ego, zelf ook schrijver, soms over mij. Daarnaast was hij gedurende dertig jaar leraar Engels aan het Lourens Coster Gymnasium te Haarlem. Gepensioneerd in het jaar 2007. L.H. Wiener is ons beider pseudoniem. Hij is de alwetende verteller, die zelf nooit heeft bestaan.

*

Ik ben geboren in Amsterdam, in het Anna Paviljoen, dat nu niet meer bestaat, evenmin als mijn moeder. ‘A cold winter we had of it,’ om met T.S. Eliot te spreken. Mijn moeder en ik. Moeder en zoon. We verrekten van de kou – mijn moeder dan – en het water droop langs de muren van het ziekenhuis. Het was in de hongerwinter, de winter van 1944-1945, toen ik in mijn moeder ondergedoken zat en mijn vader elders. Now is the winter of our discontent, dacht ik alvast, en ik kwam dan ook ter wereld onder luid protest. ‘Onder luid, maar tevergeefs protest’, zoals ik het zelf eens heb opgeschreven. Ik weet zo gauw niet meer waar, want mijn geheugen begint steeds vaker lacunes te vertonen. Net als de rest van mijn brein, waar zich ergens een ‘lacunair infarct’ heeft genesteld, volgens dokter Kusters, de hoofdpijndokter van Haarlem. Een lacunair infarct of een kalkpit. (‘Dat kunt u hebben.’) Mijn langetermijngeheugen weet niet meer wat mijn kortetermijngeheugen vergeten is, vooral als ik gedronken heb, wat nogal eens voorkomt. ‘Mijn geheugen is zeer goed in het onthouden, het onthoudt mij zo goed als alles,’ heb ik ook ergens staan. Dat klinkt als een wisecrack, en zo is het ook bedoeld, maar zo erg is het gelukkig nog niet, want ik hanteer een antidrinksysteem dat er best mag zijn. Nu ik nog. De Tijd, het Koningswater, en de Vrouw; deze drie, doch de meeste van deze is de Vrouw.

3

Dat ik als schrijver geboren ben, moge blijken uit het feit dat ik geen enkel fatsoenlijk diploma bezit. Toegegeven: ik ben gedurende acht jaar werkzaam geweest bij het middelbaar onderwijs op basis van de onderwijsbevoegdheid MO-A en daarna nog eens dertig jaar op basis van de onderwijsbevoegdheid MO-B, en dat is zonder meer een felbegeerd certificaat, maar in mijn geval, mijn casus dus, ook weer het verkeerde document, waarover later meer. In hoofdstuk 16, om precies te zijn.

Laat ik beginnen met het zwemdiploma, dat in mijn jeugd al bestond, al wist ik dat toen niet. Zwemmen heb ik mijzelf geleerd in de Zandvoortse zee, gewoon van nature, en tegen de tijd dat er sprake was van het moment waarop ik in het Haarlemse Sportfondsenbad ook eens aan die hengel mocht hangen, was het commentaar van de dienstdoende, in een witte doktersjas en plastic sandalen geklede zweminstructrice: ‘Kom jij er maar weer uit, want dat wordt nooit meer wat.’ Ik schijn qua schoolslag als een zwakbegaafde kikker te verlijeren. Oefening baart niet altijd kunst.

      Ook het verkeersdiploma is geruisloos aan mij voorbijgegaan, al vermoed ik wel waarom. Een nogal overheersende trek in mijn karakter is namelijk om in te grijpen waar iets fout dreigt te gaan, en zodoende heb ik tijdens het praktijkgedeelte een der richtingpijlen van het te fietsen parcours in de goede richting bijgesteld. Die pijl wees half de Brederodestraat in, maar volgens mij werd de Paradijsweg bedoeld. Na de Paradijsweg heb ik echter geen pijl meer gezien en ik ben toen maar naar huis gefietst, waarbij ik wel steeds keurig mijn hand heb uitgestoken. Het hoeft dan ook geen verwondering te wekken dat bij de massale uitreiking van de diploma’s, later die middag in het theater Monopole, waarbij de naam van iedere geslaagde kandidaat luid werd omgeroepen en met applaus begeleid, mijn naam ontbrak.

En ook de dienstkeuring heb ik niet met goed gevolg doorstaan, al moet ik bekennen dat ik me daarvoor ook niet erg heb ingezet. Ik was toen achttien en herinner me de vele, vochtige roze voeten van tot op hun onderbroek naakte medekandidaten, van wie sommigen een dialect ten beste gaven dat volledig onverstaanbaar was, maar waaruit hun patriotties enthousiasme ontegenzeggelijk viel op te maken. Het theoriegedeelte, dat betreffende het niveau ook door een neanderthaler had kunnen worden ingevuld, was al achter de rug en het ging geloof ik alleen nog om een lichamelijke keuring, die niet veel meer inhield dan een blaastest en een weging, maar toen ik me in een hoek van de lokaliteit had geposteerd om zo veel mogelijk aan de daar heersende zure polderlucht te ontkomen, werd ik er door een geuniformeerde opzichter meteen uit gepikt.

      ‘Kom jij maar even mee, jongeman.’

      Het kwam er nu op aan, besefte ik.

      Ik was op mijn achttiende veel lastiger dan nu – voortdurend, eigenlijk. In die tijd kwam mijn houding hoofdzakelijk voort uit verzet tegen de repressieve sfeer die er op de hbs-A-afdeling van het Lorentz Lyceum had geheerst, vijf jaar lang. Tijdens het eindexamen aan dit verwerpelijke instituut, waarbij de abjecte docent Ensing een vel papier met gemaakte berekeningen en uitkomsten van mijn tafel opnam en zuchtend doorlas – een intimiderende handeling waarvoor hij tegenwoordig zonder twijfel door de onderwijsinspectie zou worden berispt – ben ik opgestaan en heb de school verlaten, zonder diploma, dan maar zonder diploma, maar genoeg was genoeg.

      En even later zat ik tegenover een keuringsarts, in een witte jas, die mij aansprak met ‘aap’, kennelijk bedoeld om mijn geestelijke stabiliteit te testen.

      ‘Ik ben geen aap,’ antwoordde ik kortaf. ‘U bent zelf een aap, en nog een lelijke ook.’

      En terwijl ik deze woorden sprak, bleef ik hem recht aankijken.

      Zijn blik verstrakte.

      En met de woorden ‘Ik ga niet in militaire dienst, meneer,’ besloot ik dit eerste salvo.

      ‘Zo, en dat bepaal jij...’ hernam hij dreigend.

      ‘U kunt op een fluitje blazen, maar ik kom niet. En als het weer oorlog wordt, ga ik een boek lezen.’

      Hij hield nu zijn hoofd iets scheef en de hardheid verdween uit zijn blik. Hij keek nu meer onderzoekend.

      ‘Of ik schrijf er een,’ voegde ik er nog aan toe.

      Op dat moment ongeveer moet hij gedacht hebben dat ik niet goed wijs was. Een observatie die ik niet wil tegenspreken.

      ‘Je kunt gaan,’ was daarop zijn antwoord.

Veertien dagen later liep ik op de Willemsparkweg te Amsterdam en zocht het huisnummer van de zenuwarts naar wie ik verwezen was. Dokter Oesterreicher, een wel heel aparte naam, vond ik, al is de keuze van het pseudoniem waaronder ik schrijf daardoor niet bepaald.

      Ik wist dat ik niet in dienst zou gaan, dat wist ik gewoon, maar dat mijn broer Saul later een glanzende militaire carrière zou gaan maken, dat kon ik toen niet weten. Hoe verschillend kan eenzelfde achtergrond uitwerken? Of juist geen enkele invloed op onze levenskeuzes hebben. Saul is zijn hele leven gelukkig bij dezelfde vrouw gebleven en ik nog niet bij vier, gelukkig. Nu ja, op één na dan, die ik heel graag weer in mijn buurt zou hebben, om naar te kijken en te bewonderen en voor te zorgen, maar zoiets hoort over te gaan, na verloop van tijd.

      Ik droeg bij mijn bezoek aan dokter Oesterreicher een lange marineblauwe regenjas en een zwarte hoed. Je kon aan mij geweldig zien dat ik een schrijver was, al had ik toen nog niets op papier staan. Je bent het al voordat je het weet en je weet het al voordat je het bent. Schrijven is een kwestie van tijd, net zoals leven en dood, die door de schrijver verenigd worden tot één dimensie. Wat ik hiermee precies bedoel weet ik niet, maar het klinkt goed zo en ik laat het dus staan.

      Mijn hoed zette ik af, maar mijn jas hield ik aan.

      ‘Waarom trek je je jas niet uit?’ wilde dokter Oesterreicher weten. Een goede vraag.

      ‘Omdat ik hem aan wil houden...’

      ‘Dat begrijp ik wel, maar waarom wil je hem aanhouden?’

      ‘Omdat ik zo weer ga.’

      ‘Goed, zoals je wilt... Ik hoop alleen niet dat je het te warm krijgt.’

Dokter Oesterreicher en ik hebben toen enige tijd gesproken, en ik moet zeggen dat hij hele goede vragen stelde. En hij liet ook thee serveren, door een heel vriendelijke assistente, dezelfde heel vriendelijke assistente die mij bij wijze van voorwerk in een aparte kamer al wat vragen had gesteld, voordat ze mij in de met boekwerken beklede spreekkamer had binnengeleid. Dokter Oesterreicher vroeg naar van alles en nog wat, en ik vond het vervelend voor hem om steeds niet te antwoorden, dus zei ik dat ik schrijver wilde worden en geen hekel had aan mijn vader en nog minder aan mijn moeder, dat werk, maar de mooiste vraag bewaarde dokter Oesterreicher voor het laatst.

      ‘Komen er in de familie ook zelfmoorden voor?’

      ‘Nou...’

      Ik nam even een aanloop, alsof ik tellen moest, of het maar met moeite uit mijn mond kreeg.

      ‘Een stuk of drie zeker,’ antwoordde ik toen, terwijl ik als ondersteuning van deze woorden diepzinnig ja bleef knikken.

En weer twee weken later viel er een officieel papier in de bus, waarin mijn eerste echte diploma zat. Een rechthoekig papier, ongeveer ter grootte van een briefkaart, met daarop mijn naam, de datum van mijn keuring, de handtekening van dokter Oesterreicher, de code S5 en een rood stempel in het midden, met de woorden: VOORGOED ONGESCHIKT.

      Zo waren mijn grootouders en mijn vaders broer toch niet voor niets gestorven.

*

Ik was het liefst als valk ter wereld gekomen, maar die mogelijkheid is mij nimmer geboden. Ik ben als mens geboren en moet daar nu maar het beste van zien te maken. Ik ambieer geen condorschap, om als grootste roofvogel ter wereld met een spanwijdte van drie meter in de suizende wind boven het Andesgebergte te zweven. Of mij als steenarend, de machtigste vogel in Europa, zonder één vleugelbeweging steeds hoger de hemel in te schroeven. Als valk bestaan zou ruimschoots voldoen. Bij voorkeur als boomvalk, die ik het mooist vind, misschien op de slechtvalk na. Nooit te hoeven denken aan doodgaan, alleen maar rondkijken vanuit een boomtop, of jagen en verenigd zijn met de natuur, die zich uitstrekt van Afrika tot de noordelijkste naaldwouden van Finland, totdat op een dag plotseling de zon dooft en het licht voor altijd uitgaat. Heerlijk.

Het laatste deel van mijn leven is ingegaan. Nog tien ‘goede jaren’ misschien, de rest is ‘geleende tijd’ (een veelgehoorde, maar curieuze formulering, aangezien je die tijd leent tot het moment waarop je hem niet meer teruggeven kunt).

      Er liggen nu twee uitdagingen grommend op me te wachten: allereerst de strijd tegen het Koningswater en daarnaast het overwinnen van die ellendige landerigheid, die alleen met een paar shots valt te verdrijven, waardoor stoppen onhaalbaar wordt.

      Zoiets heet een vicieuze cirkel.

      En voor de rest word ik doodnerveus van het gepiep van die scholekster, hier rond het huis, die maar niet begrijpt dat hij in een nieuwbouwwijk niets te zoeken heeft.

*

Ik bewoon een keurig klein huis aan een keurig plantsoen in een keurige nieuwbouwbuurt in Haarlem-Zuid, al heb ik voor de zekerheid bij de kapstok achter de voordeur een gummiknuppel hangen. ‘Eengezinswoning’ is een gangbare term, maar ik heb geen gezin. Wel twee kinderen, die ik af en toe zie, en een poes en een konijn, en dat kan toch niet iedereen zeggen. Ook ben ik in het medebezit van een boot, de Argos, die zijn vaste ligplaats heeft in Hoorn. Het betreft hier een Koopmans, een schip van eenendertig voet, dat onder de naam Jantine 1 ooit nog heeft toebehoord aan de ontwerper zelf en geheel is gerenoveerd. Ik gebruik deze boot vaak als schrijfplek, waartoe hij uitstekend geschikt is. Vanuit Haarlem ben ik met de trein en mijn vouwfietsje binnen een uur aan boord en bevind ik me vrij op het water, met alleen de geluiden van eenden, koeten, piepende jonge futen en zo nu en dan een krijsende reiger uit de bomen van het Julianapark. Ik heb die verandering van werkomgeving nodig, om niet voortdurend tussen betonnen muren en rechte hoeken te verblijven, want daarvan gaat men hoekig denken. En ook de lage betonnen plafonds zijn niet bevorderlijk voor een ruime visie.

*

Mijn tuin is een rommelige biotoop voor veel dieren en gewassen, maar bijna alles wil er groeien, behalve, raadselachtig genoeg, de hortensia, waarvan ik er nu al een paar netjes uit de zon heb geplant, tegen de zuidschutting waar vroeger de volière van mijn kraai Kato zich bevond. Ik vertoef graag in mijn tuin, hoewel hij eigenlijk niet veel voorstelt. Maar ik kom er soms onvermoede diersoorten tegen, zoals in de maand juli van het jaar 2010, toen ik maar liefst drie salamanders in de slappe modder onder de lekkende regenton aantrof. Kleine diertjes, niet groter dan de hom van een ansjovis, maar puntgaaf en in felle kleuren en stippen. En zeker twee van een verschillende soort. Helgeel en zwart en fel oranje. Het verstand staat stil bij de vraag hoe het mogelijk is dat deze amfibieën zich op die plek ophielden. Als de regenton niet lek was geweest zouden ze daar zelfs niet hebben kunnen overleven, dus het lekwater moet ze hebben aangetrokken, maar vanwaar? En als ik het lek niet ontdekt had, dan zou de ton drooggevallen zijn en hadden ze opnieuw geen kans gehad. Het is een wondere wereld, in mijn tuin, hoewel het er soms ook wreed aan toegaat, net zoals in de echte wereld. Zo heb ik eens, in dronken razernij, de perenboom omgezaagd, die plotseling ziek was geworden en het met roestend gebladerte voortijdig opgaf, en als ik aan één ding een hekel heb, dan is het wel aan opgeven en doodgaan. Die instelling heb ik van mijn vader geleerd.

      En zo is mijn kraai Kato, slapend op de rug van een tuinstoel, in een zwarte nacht, eens aangevallen door een zwerfkat, waarbij het roofdier hem een snijtand in zijn oog zette en hem zeker zou hebben doodgebeten als ik niet bijtijds beneden was geweest en in mijn blote lijf de tuin in was gehold. Ik heb daarna een volière voor Kato gebouwd, over de hele lengte van de tuin, inclusief het gedeelte onder het afdak – waar ik voordien het hakhout opsloeg. Kato kraai. Zijn dood is een apart verhaal, dat ik in een ander boek heb verteld. Ik weet even niet welk, maar het verhaal is getiteld ‘Brief aan mijn kraai’. Een kraai in een volière is geen vertoning, dat weet ik wel, maar ik had geen keus, want nadat zijn oog was opgedroogd, raakte zijn gedrag ontregeld en was hij voor alles bang. Ook moest ik om de twee weken zijn snavel bijvijlen, omdat bij gebrek aan activiteit de punt scheef doorgroeide. Waar de mens ingrijpt gaat het fout. Arme Kato kraai, niet het opsluiten doet zo’n pijn, maar het opgesloten zijn.

      Het ergste op dit gebied is de condor in de dierentuin van Antwerpen, waar ik in september van het jaar 2009 met Quirina nog was, kort voor haar vertrek. Ik geloof dat het onze laatste gezamenlijke trip was, maar dat soort details kan ik niet onthouden. Daar zat de koning van de Andes, met een spanwijdte van meer dan drie meter, stil ineengedoken op de dode tak van een dode boom. Die aanblik benam mij bijkans de adem. Quirina kon het niet veel schelen. Ze zat in de zon op een muurtje, terwijl ik met het weggegooide stokje van een suikerspin, knielend voor het gaas, een afgevallen borstveer van de condor trachtte te bemachtigen, grijs, met een witte pluim. Die veer hangt nu op mijn werkkamer, tegen de boekenkast geprikt, met een punaise door de schacht. Als saluut. Wat anders kun je doen? El condor pasa.

      Ik hoop dat hij dood is, net als Kato.

*

De salamanders heb ik op een nat schoteltje gelegd en met toestemming losgelaten in de vijver van mijn achterburen aan de Koninginneweg, de heer en mevrouw Vierklauw.

      Een goed heenkomen heet zoiets.

      Salamanders.

      Salamanders en padden.

      Mede-aardbewoners.

      Geen dank.

      Maar ‘heenkomen’ kan eigenlijk niet.

      Dat woord is een contradictio in terminis.

      Terugkomen kan wel.

      Quirina.

      Schijt!

4

Op 9-jun-2006, om 21:57 heeft Quirina Taselaar het volgende geschreven:

Hi Oude Man,

Ik ben echt blij met onze omgang, ik kan het niet vaak genoeg zeggen, want het is waar. Ik heb wel nog steeds dat ik af en toe denk ‘waar ben je eigenlijk mee bezig, wat moet je met die ouwe lul’ (ik zeg het maar gewoon zoals ik het echt denk). Maar ja, je gedraagt je absoluut niet als een oude man en het is zo ontzettend gezellig met jou. Ik kan alles tegen je zeggen, en jij kan alles tegen mij zeggen, wat je ook zeker doet, en je laat me de hele tijd lachen. Als ik bij jou ben voel ik me zo op mijn gemak, en al zit ik alleen al bij je aan tafel dan moet ik al glimlachen, zo leuk vind ik het om in je buurt te zijn. Het is gewoon een warm bad van aandacht en interesse en omhelzingen en kussen, de hele sfeer die om je heen hangt is echt prettig. Dat was op school ook al zo. Het voelde nooit echt als een les, in de zin van dat het iets verplichts en vervelends is, maar het voelde meer als, tja, als een gezellig uurtje waar je graag heen ging. Ik heb nog nooit iemand horen zeggen dat ie geen zin had in engels, integendeel, iedereen zag jouw lessen altijd als een soort oase tussen de andere lessen door. Nu klinkt dat misschien een beetje overdreven, maar dat is het niet. Ik vind het ook zo heerlijk om je voor een haardvuur, dat je dan speciaal voor mij hebt gestookt, omdat ik dat zo heerlijk vind ruiken, lekker te kriebelen tot je met knalrode oren en wangen moe gekriebeld helemaal voor pampus ligt. Dat kost me geen enkele moeite en ik vind het extra leuk omdat jij er zo van geniet. Ook al zie ik je morgen pas om 11 uur, als ik ’s ochtends opsta in de wetenschap dat ik weer naar jou toe zal gaan kan mijn dag niet meer stuk. Ik ben gewoon gek op je, maar dat wist je al. Ik zou je het liefst de hele dag tegen me aangedrukt houden en kussen. Jij doet wel zo van ‘ik ben de baas ik mag de hele dag op ieder moment wanneer ik dat wil aan je zitten, en dan mag je daar niet tegenin gaan’, maar jij weet ook wel dat ik daar niet mee zit, integendeel zelfs. Ik mag dat natuurlijk ook bij jou, en dat wil ik ook wel, maar ik durf het toch nog niet zo goed. Als we bijvoorbeeld zitten te schaken komt er sowieso een moment dat jij opstaat en naar mij toe komt. Dat zou ik ook wel willen, bijvoorbeeld ineens naar je toe lopen en je omhelzen, maar iets weerhoudt me dan. Dan denk ik bijvoorbeeld dat je me dan veel te aanhankelijk vindt of zo, ik weet eigenlijk ook niet precies waarom ik niet zo goed durf. Nou ja, die tijd komt nog wel. Ik vind je heel lief en knuffelig en dat moet altijd zo blijven, en het kan me niks schelen dat er een klein leeftijdsverschil is. Ik kan me nu haast niet voorstellen dat ik ooit een andere vriend krijg, en dat onze omgang er dan niet meer zal zijn. Nog moeilijker is het om me voor te stellen dat ik er op een bepaald moment nog wel ben, en jij niet meer, daar moet ik echt niet aan denken. Maar ik zal nu stoppen met mijn gedachtestroom op te schrijven want ik vrees dat ie geen einde heeft. Waarschijnlijk heb ik al het bovenstaande al eens gezegd, maar ja, jij luistert toch alleen naar jezelf, dus kan het geen kwaad om het je allemaal nog een keer te vertellen. Liefs, Q.

5

‘Aan iemands tuin kan je zien hoe hij in het leven staat,’ zei Geert van Oorschot mij ooit, in het jaar 1975. Een levenswijsheid die ik moeilijk op mezelf kon toepassen, aangezien ik toen in een flat woonde, dertienhoog, te Schalkwijk, met uitzicht over het winkelcentrum.

      En nu?

      Nu heb ik een tuin.

Sedert enige tijd loopt hier bij mij in de tuin een konijn rond, Muffin genaamd, een dier dat wel een zeer uitgesproken karakter heeft, en mijn poes, genaamd Lolitapoes, die eerder de supervisie over de tuin had, zelfs het huis in jaagt. Niet aardig, nee. Muf is een onaardig vrouwtjeskonijn met een sterke eigen wil. Zo heeft zij nu definitief besloten af te zien van een verblijf in het toch zo fraai uitgevoerde hok met schuin dak, ruim stro en apart slaapgedeelte, dat ik voor honderdveertig euro voor haar heb aangeschaft. Ook kijkt zij nog nauwelijks om naar die geperste groene staafjes, die als konijnenvoer bedoeld zijn. Zij ziet meer in knabbelstokken of het duivenzaad, dat ik op een schoteltje voor de tortels uitstrooi en dat zij springend via een tuinstoel en het kozijn bereikt. Als ik de tuin in kom, zet ze het soms ineens op een lopen, alsof ze voor haar leven vreest, maar dat is allemaal komedie. Ze is verzot op reuring en gevaarlijk leven, daar gaat het om. Onder het hakhout heeft zij een particulier holenstelsel gegraven, waar zij des nachts verblijft. Over gevaarlijk leven gesproken. Als ik niet ingrijp loopt zij binnenkort een gerede kans onder boomstammen bedolven te worden in een wereld die zij zelf gemaakt heeft en tegelijkertijd tart. Dit konijn zou zo weggelopen kunnen zijn uit een verhaal van Anton Koolhaas, want haar gedrag is in geen biologieboek te vinden, maar het bestaat wel degelijk, net zoals ook alle dieren uit Koolhaas’ verhalen bestaan, in het echt of op papier, hetgeen voor een auteur hetzelfde is. ‘Over de biologie van een schrijver,’ luidt de ondertitel van de lijvige studie van het werk van Anton Koolhaas, Koolhaas’ dieren, dat onlangs verscheen. Deze dieren bestaan literair en zijn in de meest letterlijke zin ‘uniek in hun soort’.